Sukta 20

Mantra 1

वयं ते वय इन्द्र विद्धि षु णः प्र भरामहे वाजयुर्न रथम् । विपन्यवो दीध्यतो मनीषा सुम्नमियक्षन्तस्त्वावतो नॄन् ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਸਾਡਾ ਬਲ ਜਾਣ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ—ਬਲ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਲੋਚਦੇ ਰਥ ਵਾਂਗ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਵਾਣੀ ਦੇ ਖੋਜੀ ਅਸੀਂ, ਮਨೀਸ਼ਾ (ਵਿਚਾਰ) ਨਾਲ ਜਗਮਗ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਰਾ ਸੁਮਨ (ਕਿਰਪਾ) ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਟਿਕੇ ਨਰ।

Mantra 2

त्वं न इन्द्र त्वाभिरूती त्वायतो अभिष्टिपासि जनान् । त्वमिनो दाशुषो वरूतेत्थाधीरभि यो नक्षति त्वा ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਸਹਾਇਤਾਂ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵੱਲ ਵਧਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਅਭਿਸ਼ਟਿਪਾ, ਇੱਛਿਤ ਭਲਾਈ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ। ਦਾਨੀ ਦਾ ਤੂੰ ਆਸਰਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਸਮ੍ਯਕ ਧੀ (ਸਹੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ/ਬੁੱਧੀ) ਨਾਲ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈਂ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਪਾਉਣ ਲਈ ਹੱਥ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

स नो युवेन्द्रो जोहूत्रः सखा शिवो नरामस्तु पाता । यः शंसन्तं यः शशमानमूती पचन्तं च स्तुवन्तं च प्रणेषत् ॥

ਜਵਾਨ ਇੰਦਰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਜੋਹੂਤ੍ਰ—ਆਹਵਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਿੱਤਰ—ਹੋਵੇ; ਨਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਵ (ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ) ਰੱਖਿਆਕ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਸ਼ੰਸ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਸਤੁਤੀ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ), ਜੋ ਸ਼੍ਰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਚਾਉਂਦਾ/ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੀ ਊਤੀ (ਸਹਾਇਤਾ) ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Mantra 4

तमु स्तुष इन्द्रं तं गृणीषे यस्मिन्पुरा वावृधुः शाशदुश्च । स वस्वः कामं पीपरदियानो ब्रह्मण्यतो नूतनस्यायोः ॥

ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ—ਇੰਦਰ ਨੂੰ; ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪੁਰਾਤਨ ਵਧੇ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਟਿਕਾਣਾ ਲੱਭਿਆ। ਸਦਾ ਗਤੀਸ਼ੀਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਣ੍ਯ (ਬ੍ਰਹਮ-ਸਾਧਕ) ਨਵੇਂ ਆਰਯ ਦੇ ਵਸੁ (ਧਨ) ਲਈ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 5

सो अङ्गिरसामुचथा जुजुष्वान्ब्रह्मा तूतोदिन्द्रो गातुमिष्णन् । मुष्णन्नुषसः सूर्येण स्तवानश्नस्य चिच्छिश्नथत्पूर्व्याणि ॥

ਅੰਗਿਰਸਾਂ ਦੇ ਉਚਥ (ਸਤੁਤੀ-ਗੀਤ) ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ (ਮੰਤ੍ਰ-ਰਚਨਹਾਰ) ਇੰਦਰ ਨੇ ਗਾਤੁ (ਰਾਹ) ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ। ਸੂਰਜ ਨਾਲ ਉਸ਼ਸਾਂ ਨੂੰ ‘ਛੀਨ’ ਲੈ ਕੇ, ਸਤਵਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਲਾ/ਪਹਾੜ ਦੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਿਲ੍ਹਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 6

स ह श्रुत इन्द्रो नाम देव ऊर्ध्वो भुवन्मनुषे दस्मतमः । अव प्रियमर्शसानस्य साह्वाञ्छिरो भरद्दासस्य स्वधावान् ॥

ਉਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਇੰਦਰ ਨਾਮ ਵਾਲਾ—ਉੱਚਾ ਉੱਠਣ ਵਾਲਾ ਦੇਵ, ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਅਦਭੁਤ। ਸ੍ਵਧਾਵਾਨ (ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ) ਇੰਦਰ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਲਈ ਪਿਆਰਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਹਿੰਸਕ ਦਾਸ ਅਰਸ਼ਸਾਨ ਦਾ ਸਿਰ ਹੇਠਾਂ ਦਬਾ ਕੇ ਡਾਹ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 7

स वृत्रहेन्द्रः कृष्णयोनीः पुरंदरो दासीरैरयद्वि । अजनयन्मनवे क्षामपश्च सत्रा शंसं यजमानस्य तूतोत् ॥

ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹਾ ਇੰਦਰ, ਕਿਲ੍ਹੇ-ਭੇਦਕ ਪੁਰੰਦਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਯੋਨੀ (ਅੰਧਕਾਰ-ਨਿਵਾਸੀ) ਦਾਸੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਕੇ ਦੂਰ ਹੰਕਾ ਲੈ ਗਿਆ। ਮਨੂ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਖੇਤਰ (ਕ੍ਸ਼ਾਮ) ਅਤੇ ਜਲ (ਅਪಃ) ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਦੀ ਸ਼ੰਸ (ਸਤੁਤੀ) ਨੂੰ ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Mantra 8

तस्मै तवस्यमनु दायि सत्रेन्द्राय देवेभिरर्णसातौ । प्रति यदस्य वज्रं बाह्वोर्धुर्हत्वी दस्यून्पुर आयसीर्नि तारीत् ॥

ਉਸ ਨੂੰ—ਇੰਦਰ ਨੂੰ—ਦੇਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਵਾਹ (ਅਰ੍ਣਸ) ਜਿੱਤਣ ਲਈ, ਬਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਬਾਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਧਰਿਆ ਗਿਆ, ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਦਸ੍ਯੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਿਲ੍ਹੇ (ਆਯਸੀ ਪੁਰಃ) ਢਾਹ ਦਿੱਤੇ।

Mantra 9

नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

ਹੁਣ ਨਿਸਚੇ ਹੀ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਜਰਿਤ੍ਰ (ਗਾਇਕ) ਲਈ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਉੱਤਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ—ਮਘੋਨੀ—ਦੁਹੀ ਜਾਵੇ, ਪਾਲ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲੇ। ਸਤੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਬਖ਼ਸ਼; ਸਾਡਾ ਭਗ (ਸੌਭਾਗ ਦਾ ਹਿੱਸਾ) ਦਗਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਘਟੇ ਨਾ। ਸੁਵੀਰ ਹੋ ਕੇ ਅਸੀਂ ਵਿਦਥ (ਸਭਾ/ਯਜ੍ਞ-ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਤ ਵਾਣੀ ਬੋਲੀਂ।