
Sukta 2.20
Gṛtsamada (traditional for RV 2.20)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ఋగ్వేదం 2.20 ఇంద్రుని స్తుతించే త్రిష్టుభ్ ఛందస్సులోని స్తోత్రసూక్తం. కవి తన ప్రేరిత బలాన్ని సరిగా కట్టిన రథంలా అర్పించి, ఇంద్రుని రక్షణ, విజయం, మరియు ఉదార ప్రతిఫలాన్ని కోరుతాడు. ఇందులో అంగిరసులతో అనుబంధమైన ఇంద్రుని ప్రాచీన కీర్తులు—మార్గాన్ని తెరవడం, శిల/దుర్గాలను ఛేదించడం, వెలుగును విడుదల చేయడం—స్మరింపబడతాయి; ఆపై ఒక స్పష్టమైన యజ్ఞీయ అభ్యర్థన వస్తుంది: గాయకునికీ సభకీ సమృద్ధమైన దక్షిణా ‘దోహన’మై వెలువడుగాక, మరియు విదథలో వీర సంతానం, మహత్తర వాణితో సమాజం వర్ధిల్లుగాక.
Mantra 1
वयं ते वय इन्द्र विद्धि षु णः प्र भरामहे वाजयुर्न रथम् । विपन्यवो दीध्यतो मनीषा सुम्नमियक्षन्तस्त्वावतो नॄन् ॥
ఓ ఇంద్రా, నీకోసం మా బలాన్ని తెలిసికొనుము; వాజ (బలం/సంపద) కోరే రథంలా దానిని ముందుకు తెస్తాము. మేము విపన్యవః (ప్రకాశవంతమైన వాక్కును అన్వేషించువారు), మనీషాతో దీధ్యతః (చింతనతో జ్వలించువారు), నీ సుమ్నం (అనుగ్రహం) గెలుచుకోవాలని కోరుతున్నాము—నీ ఆధారంతో నిలిచిన నరులు.
Mantra 2
त्वं न इन्द्र त्वाभिरूती त्वायतो अभिष्टिपासि जनान् । त्वमिनो दाशुषो वरूतेत्थाधीरभि यो नक्षति त्वा ॥
ఓ ఇంద్రా, నీవే—నీ ఊతులు (సహాయాలు) ద్వారా—నీ వైపు వచ్చే జనులను కాపాడుతావు; వారి అభిష్టం (కాంక్షిత మంగళం) కు రక్షకుడవు. దాశుష్ (దాత) కు నీవే ఆశ్రయం; ఈ విధంగా, సమ్యక్-ధీ (సరైన దృష్టి/బుద్ధి) తో, నిన్ను చేరదలచినవాడి దగ్గరకు నీవు చేరుతావు.
Mantra 3
स नो युवेन्द्रो जोहूत्रः सखा शिवो नरामस्तु पाता । यः शंसन्तं यः शशमानमूती पचन्तं च स्तुवन्तं च प्रणेषत् ॥
మాకు యువ ఇంద్రుడు—ఆహ్వానాన్ని స్వీకరించే సఖుడు—శివుడు (కల్యాణకరుడు), నరుల రక్షకుడు కావాలి. యః స్తుతిచేసేవానిని, శ్రమించేవానిని, (యజ్ఞంలో) వండే/సిద్ధం చేసేవానిని, ప్రశంసించేవానిని—తన ఊతి (సహాయం)తో ముందుకు నడిపిస్తాడో (అతడే).
Mantra 4
तमु स्तुष इन्द्रं तं गृणीषे यस्मिन्पुरा वावृधुः शाशदुश्च । स वस्वः कामं पीपरदियानो ब्रह्मण्यतो नूतनस्यायोः ॥
ఆ ఇంద్రునినే నేను స్తుతిస్తాను; ఆయననినే నేను గానంచేస్తాను—ఆయనలో పురాతనులు వృద్ధి పొందారు, స్థిర నివాసాన్ని పొందారు. నిరంతరం చలించే ఆయన, బ్రహ్మణ్యుడు (బ్రహ్మాన్ని అన్వేషించేవాడు) అయిన ఆ నిత్య-నూతన ఆర్యునికి వసు (సంపద) కోరికను నెరవేర్చుతాడు.
Mantra 5
सो अङ्गिरसामुचथा जुजुष्वान्ब्रह्मा तूतोदिन्द्रो गातुमिष्णन् । मुष्णन्नुषसः सूर्येण स्तवानश्नस्य चिच्छिश्नथत्पूर्व्याणि ॥
అంగిరసుల ఉచథ (స్తోత్ర)ాలను స్వీకరించి, బ్రహ్మా-స్వరూపుడైన ఇంద్రుడు మార్గాన్ని చీల్చి తెరిచి, గమనాన్ని/పథాన్ని ప్రేరేపించాడు. సూర్యుని ద్వారా ఉషస్సులను (ఉదయాలను) (మరుగుచేసి) అపహరిస్తూ, స్తవిస్తూ, అశ్న (శిల/పర్వతశిల) యొక్క ప్రాచీన దుర్గాలనికూడా ఛిన్నాభిన్నం చేశాడు.
Mantra 6
स ह श्रुत इन्द्रो नाम देव ऊर्ध्वो भुवन्मनुषे दस्मतमः । अव प्रियमर्शसानस्य साह्वाञ्छिरो भरद्दासस्य स्वधावान् ॥
అతడే ప్రసిద్ధుడు—పేరుతో ఇంద్రుడు—ఊర్ధ్వంగా ఉద్భవించే ఆ దేవుడు; మనుష్యులకు అత్యంత ఆశ్చర్యకరుడు. స్వధావాన్ అయిన ఇంద్రుడు, తనకు ప్రియుడైనప్పటికీ ఉగ్రుడైన దాసుడు అర్శసానుని శిరస్సును కిందకు నొక్కి పడగొట్టాడు.
Mantra 7
स वृत्रहेन्द्रः कृष्णयोनीः पुरंदरो दासीरैरयद्वि । अजनयन्मनवे क्षामपश्च सत्रा शंसं यजमानस्य तूतोत् ॥
వృత్రహన్ ఇంద్రుడు—కృష్ణయోని (అంధకారనివాసి), పురందరుడు—అంధకారంలో నివసించే దాసీ శక్తులను విడదీసి తరిమివేశాడు. మనువుకు క్షామ (పొలాలు/భూమి) మరియు అపః (జలాలు) ను జనింపజేశాడు; యజమానుని శంస (స్తుతి) ను సదా ప్రేరేపించాడు.
Mantra 8
तस्मै तवस्यमनु दायि सत्रेन्द्राय देवेभिरर्णसातौ । प्रति यदस्य वज्रं बाह्वोर्धुर्हत्वी दस्यून्पुर आयसीर्नि तारीत् ॥
ఆ మహాబలుడైన ఇంద్రునికే—దేవులతో కూడిన సామూహిక యుద్ధంలో—అర్ణసాతి (ప్రవాహ/జలసంపద విజయం) కోసం బలం దయచేయబడింది. అతని బాహువుల్లో వజ్రం స్థాపించినప్పుడు, అతడు దస్యువులను హతమార్చి, ఇనుప కోటలను కూలదోసాడు.
Mantra 9
नूनं सा ते प्रति वरं जरित्रे दुहीयदिन्द्र दक्षिणा मघोनी । शिक्षा स्तोतृभ्यो माति धग्भगो नो बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
ఇప్పుడే నిశ్చయంగా, ఓ ఇంద్రా, గాయకుడు (జరిత్ర) కొరకు నీకు ప్రతిగా ఆ ఉదారమైన, సమృద్ధమైన దక్షిణా—మఘోనీ—పాలువలె దోహింపబడుగాక. స్తోతృలకు దానానుగ్రహం ప్రసాదించు; మా ‘భగ’ (కల్యాణ-భాగం) దగ్ధమగకూడదు, క్షీణించకూడదు. విదథ (సభ) లో మేము ‘బృహత్’ అనే మహావాక్యాన్ని పలుకుదుము; సు-వీర (ఉత్తమ వీర్య) యుక్తులమై ఉండుదుము.
It asks Indra to recognize the singers’ inspired praise, protect and empower them, and grant success and prosperity—especially the generous dakṣiṇā (reward/gift) for the ritual poet and priests.
These are remembered as Indra’s ancient victory-deeds: by accepting sacred chants and breaking obstructions, he ‘opens the path’ and releases light and order. The poet cites this as proof Indra can remove present obstacles too.
It means: “May we speak a great and powerful word in the assembly, possessing good and heroic offspring (or heroic strength).” It is a closing wish for strong speech, public success, and lasting vitality.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.