Anuvaka 1
ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ବାଣୀ ଓ ପବିତ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା: ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଭେଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା-ବଳୟ ଗଢ଼ି ଜୀବନଶକ୍ତି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପୁନଃସ୍ଥାପନ। ଉପଥିମ୍: (1) ପାଥର-ସଦୃଶ କବଚ (ଅଶ୍ମବର୍ମନ) ଓ ସୀମାରକ୍ଷାକାରୀ ପହରା—ଆକ୍ରମଣକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ନିରୀକ୍ଷଣ। (2) ଇନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଜୟବଳ—ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦୂରେ ଠେଲିଦେଇ ନିଜ ‘ଅବକାଶ’ (ଉରୁଲୋକ) ବିସ୍ତାର। (3) ଭୈଷଜ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା—ପର୍ବତଜ ଔଷଧି ଓ ସିଲାଣ୍ଟ-ଦ୍ରବ୍ୟ (କୁଷ୍ଠ, ଲାକ୍ଷା, ଶିଲାଚୀ) ଦ୍ୱାରା ଆରୋଗ୍ୟ। (4) ବାଚ୍ (ବାଣୀ) ରିତୁଆଲ ଉପକରଣ—ମଧୁର/ମଧୁମୟ ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା, ଶାନ୍ତି ଓ ପୁଷ୍ଟି।
Suktas in Anuvaka 1
Sukta 1
ଅଥର୍ବବେଦ ୫.୧ ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତିକୁ ତାହାର ଯଥାଯଥ ‘ଗର୍ଭ’/ଆଶ୍ରୟରେ ବସାଇ ଏକ ସ୍ୱୟଂ-ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ, ଅଭେଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ସ୍ଥାପନ କରେ ଏବଂ ତ୍ରିତ ଆପ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ତିନିଗୁଣ ସୁରକ୍ଷା-ବଳର ପୌରାଣିକ ବାହକ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରେ। ଏହି ସୂକ୍ତ ରୋଗୀ/ଗୃହସ୍ଥ ପରିବାର ଚାରିପାଖେ ରକ୍ଷା-ବଳୟ (ରୋଧଚକ୍ର) ଗଢ଼ି, ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରତିହତ କରେ, ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପରିଣତ କରେ—ଶେଷରେ ବରୁଣଙ୍କ ଋତ-ରକ୍ଷକ ଅଧିକାର ତଳେ ପୋଷଣ, ବୀର୍ୟ/ତେଜ, ଓ ପଶୁ-ବୃଦ୍ଧି ଫଳିତ ହୁଏ।
Sukta 2
AV 5.2 ହେଉଛି ବିଜୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧି-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ (ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର-ସଦୃଶ ଯଜ୍ଞଶକ୍ତିକୁ) ଅତୁଲନୀୟ ବଳ ଭାବେ ମହିମା କରେ—ଯେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ଠେଲିଦିଏ ଏବଂ ଯଜମାନଙ୍କର ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ରକୁ ସମସ୍ତ ମାପର ପରେ ବିସ୍ତାର କରେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଅନେକ ପଥ, ଅପରାଜେୟ ବୀର୍ୟ, ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗଦେଇଥିବା ମଧୁରତା (ମଧୁ)କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ଏହି ସୂକ୍ତ କ୍ରତୁ (ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ)କୁ ସଂହତ କରିବା, ମଦ (ଯୁଦ୍ଧୋତ୍ସାହ) ଜନ୍ମାଇବା, ଏବଂ ସାମାଜିକ, ଭୂମିକ୍ଷେତ୍ରୀୟ ଓ ସାମରିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।
Sukta 3
AV 5.3 ଏକ ପୌଷ୍ଟିକ-ରକ୍ଷା ସୂକ୍ତ, ଯାହା ବିଜୟ, “ବିସ୍ତୃତ ଅବକାଶ” (ଉରୁଲୋକ)ର ବିସ୍ତାର ଓ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ସମଗ୍ର ଦେବସଂଘକୁ ଯାଚକଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଏକତ୍ର କରେ। ଏହା ପ୍ରତିଯୋଗିତା/ସଂଘର୍ଷର ଯଜ୍ଞ-ନିୟନ୍ତା ଭାବେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ପରେ ସର୍ବଦେବତାଙ୍କ ସହାୟତା (ଇନ୍ଦ୍ର-ମରୁତ, ବିଷ୍ଣୁ, ଅଗ୍ନି, ବାତ)କୁ ଆହ୍ୱାନ କରେ; ଶେଷରେ ରକ୍ଷାମୟ ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଅଧୀନରେ ଗୋଧନ, ଧନ ଓ ଅଶ୍ୱ ଭଳି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଲାଭ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ଡାକେ।
Sukta 4
ଏହି ଭୈଷଜ୍ୟ-ସୂକ୍ତରେ ପର୍ବତଜ ଔଷଧି କୁଷ୍ଠକୁ ଦେବତାମାନେ ଜିତି ଆଣିଥିବା “ଅମୃତ-ଚିହ୍ନ” ଭାବେ ପବିତ୍ର କରାଯାଏ; ସୋମ ସହ ଏହାର ସାଖ୍ୟ ଥିବାରୁ ଏହା ତକ୍ମନ (ଜ୍ୱର) କୁ ଖେଦାଇ ଜୀବନଶକ୍ତିକୁ ପୁନଃସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଗ୍ୟ। ସୂକ୍ତଟି ଔଷଧିର ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗରେ—ଅଶ୍ୱତ୍ଥ ନିକଟେ, ଯେଉଁଠି ଦେବମାନଙ୍କ ଆସନ—ବୋଲି ଦେଖାଇ ତାହାର ପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରେ; ପରେ ସେଇ ଅଧିକାରକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଲାଗୁ କରେ—ପ୍ରାଣ, ବ୍ୟାନ ଶ୍ୱାସର ସୁସ୍ଥତା ଓ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର।
Sukta 5
AV 5.5 ଲାକ୍ଷା (ଲାକ୍) ଓ ଶିଲାଚୀ (ପିଚ୍/ବିଟୁମେନ୍-ସଦୃଶ ଔଷଧୀୟ ପଦାର୍ଥ) କୁ ଦିବ୍ୟ-ସମ୍ବନ୍ଧିତ, ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭାବେ ପବିତ୍ର କରେ—ବାନ୍ଧିବା, ସିଲ୍ କରିବା ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ବ୍ୟବହାରଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଏହି ପଦାର୍ଥଦ୍ୱୟକୁ ଜୀବନ୍ତ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରେ—ଦେବମାନଙ୍କର ଭଗିନୀ, ରାତ୍ରୀ ଓ ଆକାଶ (ନଭସ) ସହ ସହଯୋଗୀ—ଏବଂ ପରେ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରକ, ଶୁଭ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଡାକେ, ଯିଏ ଲୋକ ଓ ଗୃହସ୍ଥାଳୀ ଉପରେ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ବାନ୍ଧି ଦିଅନ୍ତି।
Sukta 6
AV 5.6 ଏକ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ (ଅପତ୍ରାପେୟ) ସୂକ୍ତ; ଏଥିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦିବ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣର ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ବଳୟ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ—ପାହାରାଦାର (ସ୍ପଶଃ) ଓ ପାଶଧାରୀମାନେ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ତାମାନେ ସୀମା ଟପିବା କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ପରିଧି-ରକ୍ଷା ସହ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞ/କ୍ରିୟାର ତ୍ରୁଟିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଶରୀର, ପ୍ରାଣ, କୁଟୁମ୍ବ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ‘ବରୂଥ’ (ଆଶ୍ରୟ/ରକ୍ଷା) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାରେ ଉପସଂହାର ହୁଏ।
Sukta 7
AV 5.7 ହେଉଛି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ସୂକ୍ତ, ଯେଉଁଥିରେ ବାଣୀ (ବାଚ୍) କୁ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଯଜ୍ଞ-ଉପକରଣ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇଛି—ବାଣୀ ଯେତେବେଳେ “ଗ୍ରହୀତ” ଓ “ମଧୁର” ହୁଏ, ଦେବତାମାନେ ସମ୍ମତି ଦିଅନ୍ତି ଏବଂ କ୍ରିୟାରୁ ଲାଭ ମିଳେ। ଏଥିରେ ସରସ୍ୱତୀ (ପ୍ରେରିତ, ସୁସଂଯତ ଉଚ୍ଚାରଣ), ଅନୁମତୀ (ସମ୍ମତି) ଓ ଭଗ (ଶୁଭ ଭାଗ୍ୟ-ବଣ୍ଟନ)ଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଇଛି; ସହିତ ଅପଶକୁନ/ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତି (ଅରାତି, ନିରୃତି)ଙ୍କୁ ନାମେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶାନ୍ତ କରାଯାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇ ସଫଳତାକୁ ବାଧା ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
Sukta 8
AVŚ 5.8 ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏକ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ, ଯେଉଁଥିରେ ଅପତ୍ରାସକ ଚିକିତ୍ସା ଓ ବଶୀକରଣମୟ (ଅଭିଚାରିକ) ବଳ ଏକାତ୍ମ ହୋଇଛି। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାଚ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ ଯେ ‘ଅତିସାର’ ଭଳି ‘ପ୍ରବାହ’କୁ ଦେହରୁ ହଂକାଇ ଦେଉ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ ରୋଗର ପଛରେ ଥିବା ଶତ୍ରୁ-କାରକମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ବାନ୍ଧି, ଅଧୀନ କରୁ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ଦୁଇଟି ପୂରକ ଚଳନରେ ପ୍ରକାଶିତ—ରୋଗ-ନିଷ୍କାସନ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନିମ୍ନମୁଖୀ କରି ଭେଦନ/ବିଦ୍ଧ କରିବା—ଯାହାଦ୍ୱାରା ରୋଗୀର ପ୍ରାଣ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଧରି ରହେ ଏବଂ କର୍ତ୍ତା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରକ୍ଷାତ୍ମକ ଅଧିପତ୍ୟ ତଳେ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହେ।
Sukta 9
AVŚ 5.9 ହେଉଛି ଆଥର୍ବଣିକ ପରମ୍ପରାର ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ, ଯଜୁସ୍-ସଦୃଶ ‘ସ୍ୱାହା’ ଆହୁତି-ସୂତ୍ରମାଳା, ଯାହା ଜୀବାତ୍ମା ଓ ରକ୍ଷା-ସଙ୍କଳ୍ପକୁ ଦ୍ୟୌ (ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ମଣ୍ଡଳ) ନିକଟେ ‘ନିୟୋଜିତ’ କରି ବିଶ୍ୱ-ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥାପନ କରେ। ଶେଷରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଉତ୍ଥାପନ-ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ, ବଳ, ଚିନ୍ତା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ଶକ୍ତିକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଯାଏ; କୃତ୍ୟା (ଟୋଣା-ଟୋଟକା) ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ଅପକାରକୁ ଦୂର କରାଯାଏ; ଏବଂ ଆତ୍ମାଭିତରେ ଯୁଗଳ ଜୀବନ-ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ।
Sukta 10
AV 5.10 ଏକ ରକ୍ଷା-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ପାଠକକୁ ‘ଅଶ୍ମବର୍ମନ’—ପଥର-ସଦୃଶ, ଅଭେଦ୍ୟ କବଚ—ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ କରେ, ଯେପରି ଶତ୍ରୁବଳ ଓ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ଦେହକୁ ଛୁଇଁବା ପୂର୍ବରୁ ଅପସାରିତ/ପ୍ରତିହତ ହୋଇଯାଆନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦିଗ-ଦିଗରେ (ଶିରୋଦିଗ/ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦିଗ ସହିତ) ବିପଦକୁ ନିବାରଣ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘେରାବନ୍ଦୀ ରକ୍ଷା ଗଢ଼େ; ଶେଷ ଭାଗରେ ମନ, ପ୍ରାଣ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ବାକ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଜୀବନ-ଶକ୍ତିକୁ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱଜନୀନ ଉତ୍ସରୁ ପୁନଃ ଆହ୍ୱାନ କରି ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ, ଯାହା ଭୟ, ଆକ୍ରମଣ କିମ୍ବା ଭୂତ-ପୀଡ଼ା ପରେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସ୍ଥିର କରେ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.