Opening the text

Rishi: Atharvanic/Aṅgiras-type attribution (hymn-level tradition; verse-specific r̥ṣi not isolated here).
Devata: Protective guardians (spáśaḥ), noose-bearers; broadly the apotropaic divine retinue.
Chandas: Triṣṭubh (11-syllable cadence typical of this style)
AV 5.6 ଏକ ରକ୍ଷୋଘ୍ନ (ଅପତ୍ରାପେୟ) ସୂକ୍ତ; ଏଥିରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦିବ୍ୟ ନିରୀକ୍ଷଣର ଏକ ସୁରକ୍ଷା-ବଳୟ ସ୍ଥାପିତ କରାଯାଏ—ପାହାରାଦାର (ସ୍ପଶଃ) ଓ ପାଶଧାରୀମାନେ—ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ସତ୍ତାମାନେ ସୀମା ଟପିବା କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ପରିଧି-ରକ୍ଷା ସହ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଓ ଯଜ୍ଞ/କ୍ରିୟାର ତ୍ରୁଟିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା ଯୋଡ଼ାଯାଇଛି, ଏବଂ ଶେଷରେ ଶରୀର, ପ୍ରାଣ, କୁଟୁମ୍ବ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ‘ବରୂଥ’ (ଆଶ୍ରୟ/ରକ୍ଷା) ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାରେ ଉପସଂହାର ହୁଏ।
Mantra 1
ब्रह्मविद्या। ब्रह्म॑ जज्ञा॒नं प्र॑थ॒मं पु॒रस्ता॒द् वि सी॑म॒तः सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः । स बु॒ध्न्याऽ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठाः स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ वि वः॑
ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟା—ବ୍ରହ୍ମକୁ ଜାଣିଥିବା, ଆରମ୍ଭରେ ସର୍ବପ୍ରଥମ; ସୀମା (ପରିଧି) ଠାରୁ ସୁପ୍ରଭାଶାଳୀ ୱେନ ଏହାକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ। ଏହାର ଉପମାଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଏହାର ଗଭୀର ଭିତ୍ତି ଓ ନିବାସସ୍ଥାନ; ସେ ସତ୍ ଓ ଅସତ୍—ଉଭୟର ଯୋନି/ଗର୍ଭସ୍ଥାନକୁ ସବୁଦିଗରେ ବିସ୍ତାର କଲେ।
Mantra 2
अना॑प्ता॒ ये वः॑ प्रथ॒मा यानि॒ कर्मा॑णि चक्रि॒रे। वी॒रान् नो॒ अत्र मा द॑भ॒न् तद् व॑ ए॒तत् पु॒रो द॑धे
ତୁମମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ, ସେମାନେ ସେହି କର୍ମଗୁଡ଼ିକ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରାପ୍ତ (ଅସିଦ୍ଧ) ଥିଲେ। ଏଠାରେ ସେମାନେ ଆମ ବୀରମାନଙ୍କୁ ଠକାଇ ନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏହି ଏକେ କଥାକୁ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ଆଗରେ ପୁରୋରକ୍ଷା ଭାବେ ରଖୁଛି।
Mantra 3
स॒हस्र॑धार ए॒व ते सम॑स्वरन् दि॒वो नाके॒ मधु॑जिह्वा अस॒श्चतः॑ । तस्य॒ स्पशो॒ न नि मि॑षन्ति॒ भूर्ण॑यः प॒देप॑दे पा॒शिनः॑ सन्ति॒ सेत॑वे
ହେ ସହସ୍ରଧାରା, ତୋ ପାଇଁ ସେମାନେ ଏକସାଥି ଏକ ସ୍ୱରେ ଧ୍ୱନିତ ହୋଇଛନ୍ତି—ଦିବ୍ୟ ନାକରେ—ମଧୁ-ଜିହ୍ୱାବାନ, ଅଚ୍ୟୁତ। ତାହାର ସ୍ପଶ (ପହରାଦାର) କେବେ ମଧ୍ୟ ପଲକ ମିଛନ୍ତି ନାହିଁ; ଭୂରଣୀ ରକ୍ଷକ, ପାଶ (ଫାସ) ଧାରଣକାରୀ, ପଥକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଦେପଦେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅଛନ୍ତି।
Mantra 4
पर्यू॒ षु प्र ध॑न्वा॒ वाज॑सातये॒ परि॑ वृ॒त्राणि॑ स॒क्षणिः॑ । द्वि॒षस्तदध्य॑र्ण॒वेने॑यसे सनिस्र॒सो नामा॑सि त्रयोद॒शो मास॒ इन्द्र॑स्य गृ॒हः
ଓଁ—ଚାରିଦିଗରେ ତୁମେ ଦବାଇ ଭଲଭାବେ ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦିଅ, ବାଜ (ପୁରସ୍କାର) ଜିତିବା ପାଇଁ; ଚାରିଦିଗରେ ବୃତ୍ର-ରୂପ ବାଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପରେ ଅତିକ୍ରମ କର। ଦ୍ୱେଷୀମାନଙ୍କ ଉପରେ ତୁମେ ପ୍ରବାହ ପରି ଗତି କର; ‘ସନିସ୍ରସ’ ନାମରେ ତୁମେ ପରିଚିତ—ତ୍ରୟୋଦଶ ମାସ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହ।
Mantra 5
न्वे॒३तेना॑रात्सीरसौ॑ स्वाहा॑ । ति॒ग्मायु॑धौ ति॒ग्महे॑ती सु॒शेवौ॒ सोमा॑रुद्रावि॒ह सु मृ॑डतं नः
ଏବେ—ଏହାଦ୍ୱାରା, ହେ ଅରାତ୍ସୀରସୌ—ସ୍ୱାହା! ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧଧାରୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହେତିଧାରୀ, ତଥାପି ସୁକୃପାଳୁ ହେ ସୋମ-ରୁଦ୍ର—ଏଠାରେ ଆମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଆମକୁ ଶୁଭ ଶମନ-ରାହତ ଦିଅ।
Mantra 6
अवै॒तेना॑रात्सीरसौ॒ स्वाहा॑ । ति॒ग्मायु॑धौ ति॒ग्महे॑ती सु॒शेवौ॒ सोमा॑रुद्रावि॒ह सु मृ॑डतं नः
ତଳକୁ—ଏହାଦ୍ୱାରା, ହେ ଅରାତ୍ସୀରସୌ—ସ୍ୱାହା! ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧଧାରୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହେତିଧାରୀ, ତଥାପି ସୁକୃପାଳୁ ହେ ସୋମ-ରୁଦ୍ର—ଏଠାରେ ଆମ ପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଆମକୁ ଶୁଭ ଶମନ-ରାହତ ଦିଅ।
Mantra 7
अपै॒तेना॑रात्सीरसौ॒ स्वाहा॑ । ति॒ग्मायु॑धौ ति॒ग्महे॑ती सु॒शेवौ॒ सोमा॑रुद्रावि॒ह सु मृ॑डतं नः
ଏହାଦ୍ୱାରା ଦୂରେ ହଟ—ହେ ଅରାତ୍ସୀରସୌ—ସ୍ୱାହା! ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଆୟୁଧଧାରୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ହେତି (କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର) ଧାରୀ, ତଥାପି ସୁକୃପାଳୁ—ହେ ସୋମ ଓ ରୁଦ୍ର, ଏଠାରେ ଆମ ପ୍ରତି ସୁପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ; ଆମକୁ ଶୁଭ ଶାନ୍ତି ଓ ରୋଗଶମନକାରୀ ରାହାତ ଦିଅ।
Mantra 8
मु॒मु॒क्तम॒स्मान् दु॑रि॒ताद॑व॒द्याज्जु॒षेथां य॒ज्ञम॒मृत॑म॒स्मासु॑ धत्तम्
ଦୁରିତରୁ, ଦୋଷାର୍ହ ଅପରାଧରୁ ଆମକୁ ମୁକ୍ତ କର; ଅମୃତସ୍ୱରୂପ ଯଜ୍ଞକୁ ପ୍ରସନ୍ନତାରେ ଗ୍ରହଣ କର, ଏବଂ ତାହାକୁ ଆମ ଭିତରେ ଦୃଢ଼ କରି ସ୍ଥାପନ କର।
Mantra 9
चक्षु॑षो हेते॒ मन॑सो हेते॒ ब्रह्म॑णो हेते॒ तप॑सश्च हेते । मे॒न्या मे॒निर॑स्यमे॒नय॒स्ते स॑न्तु॒ ये॒३स्माँ अ॑भ्यघा॒यन्ति॑
ହେ ଚକ୍ଷୁର ଶସ୍ତ୍ର, ହେ ମନର ଶସ୍ତ୍ର, ହେ ବ୍ରହ୍ମଣ (ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି)ର ଶସ୍ତ୍ର, ହେ ତପସ୍ (ତପୋବଳ)ର ଶସ୍ତ୍ର! ତୁମେ ମେନୀ—କ୍ରୋଧ। ଯେମାନେ ଆମ ବିରୋଧରେ ଅଘାୟ (ଅପକାର) କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ କ୍ରୋଧହୀନ ହେଉନ୍ତୁ।
Mantra 10
यो॒३ऽस्मांश्चक्षु॑षा॒ मन॑सा॒ चित्त्याकू॑त्या च॒ यो अ॑घा॒युर॑भि॒दासा॑त्। त्वं तान॑ग्ने मे॒न्यामे॒नीन् कृ॑णु॒ स्वाहा॑
ଯେ କେହି ଚକ୍ଷୁଦ୍ୱାରା, ମନଦ୍ୱାରା, ଚିତ୍ତଦ୍ୱାରା ଓ ସଙ୍କଳ୍ପଦ୍ୱାରା ଆମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ, ଦୁଷ୍ଟବୁଦ୍ଧିରେ ଆମକୁ ଦବାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ—ହେ ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ, ସେଇ କ୍ରୋଧୀମାନଙ୍କୁ, କ୍ରୋଧହୀନ କର। ସ୍ୱାହା!
Mantra 11
इन्द्र॑स्य गृ॒होऽसि । तं त्वा॒ प्र प॑द्ये॒ तं त्वा॒ प्र वि॑शामि॒ सर्व॑गुः॒ सर्व॑पूरु॒षः सर्वा॑त्मा॒ सर्व॑तनूः स॒ह यन्मेऽस्ति॒ तेन॑
ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଗୃହ। ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି; ମୁଁ ତୁମ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି—ସମସ୍ତ ଗୋ (ଧନ) ଧାରଣ କରି, ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଧାରଣ କରି, ଆତ୍ମାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ—ମୋର ଯାହା କିଛି ଅଛି, ସେ ସବୁ ସହିତ।
Mantra 12
इन्द्र॑स्य॒ शर्मा॑सि ।तं त्वा॒ प्र प॑द्ये॒ तं त्वा॒ प्र वि॑शामि॒ सर्व॑गुः॒ सर्व॑पूरु॒षः सर्वा॑त्मा॒ सर्व॑तनूः स॒ह यन्मेऽस्ति॒ तेन॑
ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ଶର୍ମା (ଆଶ୍ରୟ/ରକ୍ଷା) ଅଟ। ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି; ମୁଁ ତୁମ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି—ସମସ୍ତ ଗୋଧନ-ସମ୍ପନ୍ନ, ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ-ସମ୍ପନ୍ନ, ଆତ୍ମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ—ମୋର ଯାହା କିଛି ଅଛି ସେସବୁ ସହିତ।
Mantra 13
इन्द्र॑स्य॒ वर्मा॑सि ।तं त्वा॒ प्र प॑द्ये॒ तं त्वा॒ प्रवि॑शामि॒ सर्व॑गुः॒ सर्व॑पूरु॒षः सर्वा॑त्मा॒ सर्व॑तनूः स॒ह यन्मेऽस्ति॒ तेन॑
ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବର୍ମା (କବଚ) ଅଟ। ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି; ମୁଁ ତୁମ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି—ପଶୁସମ୍ପଦରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପ୍ରାଣାତ୍ମାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେହରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ—ମୋର ଯାହା କିଛି ଅଛି ସେସବୁ ସହିତ, ସେହି ସହ (ମୁଁ) ପ୍ରବେଶ କରୁଛି।
Mantra 14
इन्द्र॑स्य॒ वरू॑थमसि । तं त्वा॒ प्र प॑द्ये॒ तं त्वा॒ प्रवि॑शामि॒ सर्व॑गुः॒ सर्व॑पूरु॒षः सर्वा॑त्मा॒ सर्व॑तनूः स॒ह यन्मेऽस्ति॒ तेन॑
ତୁମେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ବରୂଥ (ରକ୍ଷା-ଆବରଣ), ଆଶ୍ରୟ ଅଟ। ମୁଁ ତୁମ ଶରଣକୁ ଯାଉଛି; ମୁଁ ତୁମ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି—ଗୋଧନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଷମାନଙ୍କରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବାତ୍ମା, ସର୍ବତନୁ—ଏବଂ ଯାହା କିଛି ମୋର ଅଛି, ସେ ସବୁ ସହିତ, ସେହି ସହିତ ମୁଁ ପ୍ରବେଶ କରୁଛି।
It creates a protective perimeter by invoking unblinking divine watchers and noose-bearers who stop hostile forces at thresholds and along paths, and it seals protection by entering Indra’s shelter (varūtha).
No specific substance is required by the hymn itself. Practitioners may optionally use water-sprinkling or a boundary cord as a support, but the core efficacy is in the posted-guard and refuge formulas.
In Atharvanic protection, harm is not only external (intruders, sorcery) but also internalized as mischance and ritual-moral fault. The hymn asks that these be loosened, while ‘amṛta’—enduring protective vitality—be established in the client.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.