Atharvaveda Kanda 20 Anuvaka 13 in Oriya

Various Rishis

Kanda 2010 Suktas113 Mantras

Anuvaka 13

ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ସହଚର ଦେବଶକ୍ତିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ରାଜ-କ୍ରିୟାର ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରାଯାଏ—ବିଜୟ, ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧ ସ୍ଥାପନା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ। ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି ଅପମାର୍ଜକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶତ୍ରୁତାକୁ ଦୂର କରେ। ପୌଷ୍ଟିକ ଫଳରୂପେ ପୋଷଣ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଯଜମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ଉନ୍ନତି ହୁଏ। ନାରାଶଂସ ଦ୍ୱାରା ଦାନ ଓ ଯଶର ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୁଏ। ବୃକ୍ଷ/ବନସ୍ପତିର ସ୍ଥିରତା-ଦୃଢତାର ଉପମା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା ଓ ବୃଦ୍ଧି ସୂଚିତ ହୁଏ। ଅଭିଚାର/ମାୟାବିଦ୍ୟାକୁ ଛିଟାଇ ଦେଇ ପ୍ରତିକାର କରିବାର ମନ୍ତ୍ର-ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

Suktas in Anuvaka 13

Sukta 121

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଏ—ଦୁହାଯାଇନଥିବା ଗାଈମାନେ ଦୁହାଇବା ପାଇଁ ଭିଡ଼ ହେବା ପରି। ତାଙ୍କୁ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତର ଏକମାତ୍ର ସାର୍ବଭୌମ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚତା ଘୋଷଣା କରାଯାଏ—ତାଙ୍କ ପରି କେହି ପୂର୍ବେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି, ନ ଆଗାମୀରେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ଏହି ରାଜତ୍ୱକୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ସମୃଦ୍ଧିରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ ଗୋଧନ, ଅଶ୍ୱ, ଏବଂ ବିଜୟ-ପୁରସ୍କାର ସମ ଶକ୍ତି ଦାନର ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ସୂକ୍ତଟି ସମୃଦ୍ଧି ଓ ବଳବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର-ଚର୍ମ ଭାବେ କାମ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଦାତା ଭାବେ ଏକାନ୍ତ ଭରସା କରି ଯାଜକ/ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରେ।

Rishi: RV-derived (likely Kaṇva tradition in this cluster) | Devata: Indra | 2 Mantras

Sukta 122

ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଇନ୍ଦ୍ର-ସଂହିତାରୁ ଗୃହୀତ ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ର-ସୂକ୍ତଟି ଅଥର୍ବବେଦର ପୌଷ୍ଟିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ—ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସାଙ୍ଗତ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୁରସ୍କାର, ଆହାର ଓ ସାମୂହିକ ଆନନ୍ଦ ସହିତ ପ୍ରଚୁର ସମୃଦ୍ଧି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ। ଏହା ଅବରୋଧ-ଭଞ୍ଜକ ମନ୍ତ୍ର ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାମ କରେ; ପୁନଃପୁନଃ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ‘ପାହାରା ଖୋଲିଦେଇଥିବା’ ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରି, ଯଜମାନଙ୍କ ପଥ, ଯଜ୍ଞକ୍ରିୟା ଓ ଉଦ୍ୟମ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ଆଗେଇଯାଉ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରେ।

Rishi: RV-derived | Devata: Indra | 3 Mantras

Sukta 123

ଏହି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ତ୍ରିଷ୍ଟୁଭ୍ ସୂକ୍ତରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ମହିମାକୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ସେଇ ଶକ୍ତି ଯାହା “ବିସ୍ତାରିତ” ବିଶ୍ୱକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଲୟରେ ବାନ୍ଧେ, ଏବଂ ଦିନ-ରାତିକୁ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ପାଳାବଦଳ କରାଏ। ରାତ୍ରିକୁ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଇଛି ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଥ ଯୋଗ ହେବା ପରେ ମାତ୍ର ସେ ନିଜ ଆବରଣ ପ୍ରସାରିତ କରେ; ଏହା ନିୟମିତତାକୁ ନିଜେ ଏକ ପବିତ୍ର ରକ୍ଷା ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ—ଋତର ନିଶ୍ଚିତ ଗତି ଦ୍ୱାରା ଭୟ, ଅଶୁଭ ଅନ୍ଧକାର ଓ ଅବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୂର କରି।

Rishi: RV source attribution (solar hymn tradition; preserved in AV 20). | Devata: Sūrya; also implicitly Rātrī as personified counterpart. | 2 Mantras

Sukta 124

AV 20.124 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତିର ଆଥର୍ବଣ ପୁନଃବ୍ୟବହାର; ସ୍ତୁତି ମାଧ୍ୟମରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ମିତ୍ରତା ଓ “ସତ୍ୟ” ସାହାଯ୍ୟକୁ ଆକର୍ଷିତ କରି, ପାଠକକୁ ବିଜୟୀ ଦେବ-ସଂଘ ସହ ସମନ୍ୱୟ କରାଏ। ଛଅ ମନ୍ତ୍ରରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସୋମ-ଉଲ୍ଲାସିତ, ଦୃଢ଼ ବାଧାଭଙ୍ଗକାରୀ ଏବଂ ଶରୀର-ରକ୍ଷକ ଭାବେ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି; ଆଦିତ୍ୟ ଓ ମରୁତମାନଙ୍କ ସହ ସେ ଶତ୍ରୁବଳକୁ ଜୟ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱିମୁଖୀ—ପୌଷ୍ଟିକ (ବଳ ଓ ଧନ ଲାଭ) ଏବଂ ରକ୍ଷା (ଦୁର୍ଗ/ଦୃଢ଼ ଗଢ଼ କିମ୍ବା ଅସୁରୀୟ ବିରୋଧ ଭାବେ କଳ୍ପିତ ବିପଦକୁ ଦୂର କରି ପରାଜିତ କରିବା)।

Rishi: As in RV parallel for this verse: a Rigvedic seer tradition (Indra-stuti); AV 20 generally imports RV material—precise r̥ṣi per AV anukramaṇī needed for this specific mantra. | Devata: Indra | 6 Mantras

Sukta 125

AV 20.125 ହେଉଛି ଋଗ୍ବେଦୀୟ ପୁନରୁକ୍ତି-ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଅଥର୍ବଣ ପ୍ରୟୋଗରେ ଅପୋତ୍ରୋପାଇକ ଓ ବିଜୟ-ନିଶ୍ଚିତକାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି ଭାବେ କାମ କରେ: ଏହା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଦୂରେ ହଟାଏ ଏବଂ ଯଜମାନ/ପ୍ରତିପାଳକଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ “ବିସ୍ତୃତ” ରକ୍ଷା-ପରିସରରେ ସ୍ଥାପିତ କରେ। ଅଶ୍ୱିନୀୟ ସହାୟତା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପୌରାଣିକ ବିଜୟଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଏହା ପୂର୍ବଦୃଷ୍ଟାନ୍ତକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତାରେ ପରିଣତ କରେ—ଶତ୍ରୁତାକୁ ଦୂରତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଶେଷରେ କଲ୍ୟାଣ ଓ ସାମାଜିକ ସମ୍ମତି (ସୌମନସ) ଆଣେ।

Rishi: Traditionally RV-derived; in AV 20 the material is largely Rigvedic reprise (Anukramaṇī attribution follows the RV hymn-source). | Devata: Indra | 7 Mantras

Sukta 126

AV 20.126 ଏକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆଥର୍ବଣିକ (ମୁଖ୍ୟତଃ ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଆଧାରିତ) ଇନ୍ଦ୍ର-ସ୍ତୁତି, ଯେଉଁଥିରେ ସ୍ତୁତିକୁ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାମୂଳକ ଉପକରଣ କରାଯାଇଛି: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଜୟୀ ଅତିରିକ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ପୋଷକକୁ ପୁଷ୍ଟ, ସୁଦୃଢ଼ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଭାବେ “ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ” ବୋଲି ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଏ। “viśvasmād indra uttarāḥ” ରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ପୁନରୁକ୍ତି-ସଦୃଶ ଛନ୍ଦ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଖଣ୍ଡକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର ଘୋଷଣା ଭାବେ ମୁଦ୍ରାଙ୍କିତ କରେ, ଏବଂ ଦୁଃଖ, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା, ଓ ଅଭାବକୁ କର୍ତ୍ତା/ପାଠକ ପକ୍ଷରୁ ଦୂରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦିଏ। ଏହାର ଶକ୍ତି ଏକାଥରେ ଭାଷଣମୟ ଓ ଆଚାରମୟ—ଗର୍ବୋକ୍ତି, ଭୋଜ, ଓ ସୁରକ୍ଷା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମହିମା ତଳେ ଏକତ୍ର ହୁଏ।

Rishi: Indra-stuti tradition (late Atharvanic/Rigvedic borrowing; specific r̥ṣi not securely determinable from the isolated verse) | Devata: Indra | 23 Mantras

Sukta 127

ଏହି ପୁସ୍ତକ-୨୦ର ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଶୈଳୀର ସ୍ତୁତି-ସୂକ୍ତ ନାରାଶଂସକୁ—ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କର “ସ୍ତୁତି” ଭାବେ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତ—କେନ୍ଦ୍ର କରି, ଏକ ବଡ଼ ରାଜକୀୟ/କୁରୁ ଦାନକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରି ପବିତ୍ର କରେ; ଧନକୁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯଶ (ଖ୍ୟାତି) ଓ ସାମାଜିକ ବୈଧତାରେ ପରିଣତ କରେ। ଦାନସ୍ତୁତି ସହିତ, ଏହା ସ୍ଥିର ସୁରକ୍ଷା (କ୍ଷେମ), ସୀମା-ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ, ଏବଂ ଗୃହସ୍ଥ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଦୃଢ଼ ଆଦର୍ଶକୁ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ରଣ କରେ; ଶେଷରେ ଶୁଭ ବାଣୀ ଓ ଦେବୀୟ ପ୍ରୀତି ଦ୍ୱାରା ଅଶୁଭ ଜଙ୍ଗଲୀ ଧ୍ୱନିରୁ ହାନି ଦୂର ହେଉ—ଏମିତି ଶାନ୍ତିକର ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ଉପସଂହାର କରେ।

Rishi: Khila/Anukramaṇī tradition uncertain; Book 20 often assigns Ṛgvedic attributions; here treated as ancillary laud-verse. | Devata: Nārāśaṃsa (personified praise; sometimes linked with Agni/ritual laudation) | 14 Mantras

Sukta 128

AV 20.128 ହେଉଛି ଏକ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର, ପୁନରୁକ୍ତି-ନିର୍ଭର ଆଥର୍ବଣୀୟ ସ୍ତୁତି-ମନ୍ତ୍ର; ଏଠାରେ ‘ଟୋଟା’ ନାମକ ଶୁଭ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଆଚାରାନୁଷ୍ଠାନରେ “ସୁସ୍ଥାପିତ” ବୋଲି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ—ଅଭିଷିକ୍ତ, ତାବିଜଧାରୀ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ଭୂଷିତ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣିକ ଭାବେ ବୈଧ। ଏହା ସମୃଦ୍ଧି-ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପ୍ରଶଂସାକୁ ନିୟମ-ପାଳନର ମୋଟିଫ୍‌ (ଯଜ୍ଞନିଷ୍ଠା, ଠିକ୍ ଦିଗ-ଅନୁସ୍ଥାନ, ଯଥାଯଥ ଯୋଗ/ଯୋକିଂ) ସହ ମିଶାଇ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣିକ ତେଜ/ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷା, ସାମାଜିକ ସ୍ୱୀକୃତି ଓ ସଫଳତା ଲାଭ ହେବାକୁ ଦର୍ଶାଏ।

Rishi: Uncertain/late compilation layer (Book 20); treated as traditional Atharvanic transmission rather than a single early ṛṣi attribution. | Devata: Auspicious qualities personified; effectively the empowered human subject (Tota) under brahmanic potency. | 16 Mantras

Sukta 129

ଏହି ପରବର୍ତ୍ତୀ (ଖିଳ/ଅନୁପ୍ରସଙ୍ଗ) ସୂକ୍ତଟି ଏକ ଆହ୍ୱାନମୟ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ “ଏଠାକୁ ଆଣେ”; ସେମାନଙ୍କୁ ବାଧା ଉପରେ ବନ୍ୟା ପରି ଛୁଇଁ ଯାଉଥିବା ଅଶ୍ୱରୂପ ଶକ୍ତି ଭାବେ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି। ଆସୁଥିବା ଶକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଡାକି ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାଦାୟକ ବଳ (ଯଥା ପାହାରାଦାର ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ଶୃଙ୍ଗ-ବାଦକ) ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହା କର୍ତ୍ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅର୍ଜନ, ଗତି, ଏବଂ ନିର୍ବାଧ ସଫଳତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରେ।

Rishi: Khila/Anukramaṇī attribution uncertain (late appendix material). | Devata: Aśvāḥ (personified steeds/powers); broadly, the arriving efficacies. | 20 Mantras

Sukta 130

AV 20.130 ହେଉଛି ଏକ ପରବର୍ତ୍ତୀ, ମୁଖ୍ୟତଃ ଋଗ୍ବେଦୀୟ ଉତ୍ସରୁ ଆସିଥିବା ଲିଟର୍ଜିକ ଖଣ୍ଡ-ସମୁଚ୍ଚୟ, ଯାହା ଅଥର୍ବଣିକ ପରିବେଶରେ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇ ପୋଷଣ, ସଫଳ ଦାନ-ବିତରଣ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ-ନୈତିକ କଳୁଷ (énas) ନିବାରଣ ପାଇଁ ସଂଯୋଜକ ପୁନରୁକ୍ତି/ରିଫ୍ରେନ ଭାବେ କାମ କରେ। ଏହାର ଖଣ୍ଡିତ ପାଦଗୁଡ଼ିକ (1) ଇଳାକୁ ଦେହୀଭୂତ ସମୃଦ୍ଧି ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଓ (2) ଅଶୁଚିତାକୁ ହସ୍ତାନ୍ତରଣୀୟ ଅର୍ପଣରେ ପରିଣତ କରିବା ମଧ୍ୟରେ ଗତି କରେ; ସହିତେ ପ୍ରଶ୍ନାତ୍ମକ/ନିଦାନାତ୍ମକ ଆଜ୍ଞାବାଚକ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ‘କଣ ଲାଭ କରିବା କିମ୍ବା ନିଷ୍ପ୍ରଭ କରିବା ଦରକାର’ ତାହାକୁ ‘ଖୋଜି’ ବାହାର କରାଯାଏ। ଏହି ସୂକ୍ତର ଶକ୍ତି ହେଉଛି ବାକ୍-ଯଜ୍ଞ: ପୋଷଣକୁ ନାମକରଣ କରିବା, ଦୋଷକୁ ହବିଷ୍ ଭାବେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା, ଏବଂ ପ୍ରକାଶକୁ ବାଧ୍ୟ କରି ଲାଭକୁ ଯଜମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା।

Rishi: Late compilation layer (AV 20 is predominantly Ṛgvedic material); specific r̥ṣi not securely assignable for this fragment in isolation. | Devata: Iḍā / Nourishment (functional devatā) | 20 Mantras

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App