Opening the text

Sukta 9.94
Soma Pavamāna (the purifying Soma)
हे लघु पावमाना स्तोत्र, जलांतून व लोकरस (ऊन/लोकर) यांतून शुद्ध होत जाणाऱ्या सोमाचे स्तवन करते; तेथे जागृत विचार व प्रेरित अंतर्दृष्टी परस्पर स्पर्धा करून वाढीचा स्थिर “गोठा/वाडा” घडविण्यासाठी क्रमबद्ध होतात. सोमाला सर्व लोकांतून काव्यशक्ती वाहून नेणारा कवी म्हणून गौरविले आहे; तो देवांमध्ये कीर्ती देतो आणि समर्थ उपासकाला व्यवहार्य समृद्धी प्रदान करतो. स्तोत्राचा शेवट पोषण, व्यापक प्रकाश, दैवी आनंद, आणि शत्रुत्वकारी शक्तींचा पराभव/परावर्तन यांसाठी थेट विनंतीने होतो.
Mantra 1
अधि यदस्मिन्वाजिनीव शुभः स्पर्धन्ते धियः सूर्ये न विशः । अपो वृणानः पवते कवीयन्व्रजं न पशुवर्धनाय मन्म ॥
जेव्हा या (शुद्ध सोमामध्ये) वाजिनीप्रमाणे तेजस्वी शुभः—धियः, म्हणजे प्रेरित विचारशक्ती—उत्सुक धावपटूंप्रमाणे परस्पर स्पर्धा करतात, जशा प्रजा सूर्याकडे एकवटतात; तेव्हा तो—अपः (जलधारा) निवडीत—अधिक कवीसदृश (कवीयन) होत प्रवाहित होतो, आणि अंतः-पशू (किरण-समृद्धी) वाढावी म्हणून व्रज (गोठा/आश्रय) यासारखी सुव्यवस्थित पूर्णता देणारे मन्म (मननरूप विधान) स्थापन करतो.
Mantra 2
द्विता व्यूर्ण्वन्नमृतस्य धाम स्वर्विदे भुवनानि प्रथन्त । धियः पिन्वानाः स्वसरे न गाव ऋतायन्तीरभि वावश्र इन्दुम् ॥
तो द्विविध रीतीने अमृताचे धाम उघडतो आणि स्वर्विद् (स्वर्—दीप्त लोक—लाभणारा) यासाठी भुवने विस्तारतो. स्वसरे (स्वतःच्या चराई/सरोवरात) रंभणाऱ्या गायींसारख्या पिन्वमान धियः, ऋताच्या नियमाने चालत, तेजस्वी इन्दूकडे दाब देत—त्याच्याकडे धावतात आणि त्याच्या भोवती वेगाने परिभ्रमण करतात.
Mantra 3
परि यत्कविः काव्या भरते शूरो न रथो भुवनानि विश्वा । देवेषु यशो मर्ताय भूषन्दक्षाय रायः पुरुभूषु नव्यः ॥
जेव्हा कवी आपली काव्या (काव्य-दृष्टी) सर्वत्र वाहून नेतो—वीराच्या रथासारखा, जो सर्व भुवने पार करतो—तेव्हा तो देवांमध्ये यश घडवतो आणि मर्त्यासाठी ते भूषण करतो; आणि दक्ष (सद्कर्म-समर्थ शक्ती) यासाठी नवे, बहुविध रयः (समृद्धी/धन) प्रकट होतात.
Mantra 4
श्रिये जातः श्रिय आ निरियाय श्रियं वयो जरितृभ्यो दधाति । श्रियं वसाना अमृतत्वमायन्भवन्ति सत्या समिथा मितद्रौ ॥
श्रीसाठी जन्मलेला तो श्रीमध्येच पुढे निघतो; तो जरीतृ (स्तुतिकर्ते ऋषी) यांना श्रीरूप प्राणबलाचा उत्कर्ष देतो. श्रीने आवृत होऊन, अमृतत्वास पोहोचून, ते सत्य होतात—मित (मोजक्या) स्थैर्यात एकत्र समिधेसारखे प्रज्वलित.
Mantra 5
इषमूर्जमभ्यर्षाश्वं गामुरु ज्योतिः कृणुहि मत्सि देवान् । विश्वानि हि सुषहा तानि तुभ्यं पवमान बाधसे सोम शत्रून् ॥
इष व ऊर्जेसह आमच्याकडे प्रवाहित हो; अश्व व गौ (समृद्धिरूप) घेऊन ये—विस्तीर्ण ज्योती निर्माण कर. अंतरी देवांना तृप्त कर. कारण हे सर्व तुझ्यासाठी सुसह्य आहे; म्हणून, हे पवमान सोम, शत्रूंना (अवरोधक शक्तींना) बाधून मागे ढकल.
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he is purified while flowing through the waters and the filter during the Soma ritual.
It means the purified Soma is seen as a power of inspiration: he clarifies the mind, carries poetic vision, and helps right understanding arise in the worshipper.
It asks for nourishment and vital strength, prosperity (symbolized by horse and cow), wide inner light, joy for the gods, and protection by pushing back hostile forces.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.