
Sukta 9.94
Soma Pavamāna (the purifying Soma)
આ ટૂંકું પાવમાન સ્તોત્ર જળ અને ઊનના ગાળણ (ફ્લીસ)માંથી શુદ્ધ થતો સોમ સ્તવે છે; ત્યાં જાગૃત વિચારો અને પ્રેરિત અંતર્દૃષ્ટિઓ પરસ્પર સ્પર્ધા કરીને વૃદ્ધિ માટે સ્થિર “વાડો/ઘેરો” રૂપે ગોઠવાઈ જાય છે. સોમને સર્વ લોકોમાં કાવ્યશક્તિ વહન કરનાર કવિ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે; તે દેવોમાં યશ આપે છે અને સમર્થ ઉપાસકને વ્યવહારિક સમૃદ્ધિ બક્ષે છે. અંતે સ્તોત્ર પોષણ, વિશાળ પ્રકાશ, દિવ્ય આનંદ, અને શત્રુત્વકારી શક્તિઓના પરાવર્તન માટે સીધી પ્રાર્થનાથી પૂર્ણ થાય છે.
Mantra 1
अधि यदस्मिन्वाजिनीव शुभः स्पर्धन्ते धियः सूर्ये न विशः । अपो वृणानः पवते कवीयन्व्रजं न पशुवर्धनाय मन्म ॥
જ્યારે આ (શુદ્ધ સોમ)માં વિચારોની તેજસ્વી ધિયોઃ ઉત્સુક દોડવીરોની જેમ સ્પર્ધા કરે છે, જેમ પ્રજાઓ સૂર્ય તરફ એકત્ર થાય છે, ત્યારે તે—જળોને (શોધક-શુદ્ધિકારક પ્રવાહોને) પસંદ કરીને—પ્રવાહિત થાય છે, વધુ કવિસમાન (કવીયાન્) બની; અને આંતરિક પશુઓ (કિરણ-ધન)ની વૃદ્ધિ માટે તે ગોવાડા સમાન એક વ્રજ—વ્યવસ્થિત પૂર્ણતાનું નિવાસ—સ્થાપે છે.
Mantra 2
द्विता व्यूर्ण्वन्नमृतस्य धाम स्वर्विदे भुवनानि प्रथन्त । धियः पिन्वानाः स्वसरे न गाव ऋतायन्तीरभि वावश्र इन्दुम् ॥
દ્વિધા તે અમૃતના ધામને ઉઘાડી આપે છે અને સ્વર્-વિદે (પ્રકાશમય સ્વર્ગના શોધક માટે) ભુવનોને વિસ્તારે છે. પોતાની ચરાગાહમાં રંભતી ગાયો જેવી ફૂલતી ધિયોઃ, ઋતના નિયમમાં ચાલતી, તેજસ્વી બિંદુ ઇન્દુ તરફ દબાણ કરે છે અને તેની આસપાસ ઝડપથી દોડે છે.
Mantra 3
परि यत्कविः काव्या भरते शूरो न रथो भुवनानि विश्वा । देवेषु यशो मर्ताय भूषन्दक्षाय रायः पुरुभूषु नव्यः ॥
જ્યારે કવિ પોતાની કાવ્યદૃષ્ટિને સર્વત્ર વહન કરે છે—વીરનાં રથ સમાન સર્વ ભુવનોમાં ગતિ કરતાં—ત્યારે તે દેવોમાં યશ રચે છે, મર્ત્ય માટે શોભા સ્થાપે છે; અને દક્ષ (દક્ષતા, યોગ્ય કર્મશક્તિ) માટે નવી, બહુવિધ રાયઃ—સમૃદ્ધિઓ—ઉપજે છે.
Mantra 4
श्रिये जातः श्रिय आ निरियाय श्रियं वयो जरितृभ्यो दधाति । श्रियं वसाना अमृतत्वमायन्भवन्ति सत्या समिथा मितद्रौ ॥
શ્રી માટે જન્મેલો, શ્રીમાં જ આગળ વધે છે; શ્રીરૂપે જ ગાયક જરિતૃઓને જીવનશક્તિનું પંખી-સમાન ઉડાન આપતો બળ અર્પે છે. શ્રી ધારણ કરીને, અમૃતત્વને પામી, તેઓ સત્ય બને છે—મિતદ્રૌ (માપેલી સ્થિરતા)માં એકસાથે પ્રજ્વલિત થયેલા.
Mantra 5
इषमूर्जमभ्यर्षाश्वं गामुरु ज्योतिः कृणुहि मत्सि देवान् । विश्वानि हि सुषहा तानि तुभ्यं पवमान बाधसे सोम शत्रून् ॥
ઇષા અને ઊર્જા સાથે અમારી તરફ વહે; અશ્વ અને ગાય લાવ—વિસ્તૃત પ્રકાશ રચ. અંદરથી દેવોને આનંદિત કર. કારણ કે આ બધું તું સહન કરી શકે છે; તેથી, હે પવમાન સોમ, શત્રુઓને (અવરોધ અને અજ્ઞાનની શક્તિઓને) દબાવી પાછા હંકાર.
The hymn praises Soma Pavamāna—Soma as he is purified while flowing through the waters and the filter during the Soma ritual.
It means the purified Soma is seen as a power of inspiration: he clarifies the mind, carries poetic vision, and helps right understanding arise in the worshipper.
It asks for nourishment and vital strength, prosperity (symbolized by horse and cow), wide inner light, joy for the gods, and protection by pushing back hostile forces.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.