
Sukta 9.28
Soma Pavamāna
हे लघु पावमान स्तोत्र, मानवी हातांनी व शक्तींनी चालना मिळालेला सोम लोकरच्या गाळणीतून वेगाने धावून देवांसाठी स्वच्छ, निवडलेला प्रवाह होतो, अशी त्याची स्तुती करते. सोम सर्वज्ञ, मनाचा अधिपती, “दहा सगोत्र शक्तीं”नी प्रेरित वृषभसदृश बल म्हणून गौरविला आहे; अर्पणासाठी सिद्ध केलेली पात्रे तो भरून टाकतो. स्तोत्राचा शेवट सोमाच्या अजेय शुद्धिकर प्रवाहाने होतो—तो दैवी वीरत्व देतो आणि हानिकारक, खोटी वाणी (अघशंस) नष्ट करतो.
Mantra 1
एष वाजी हितो नृभिर्विश्वविन्मनसस्पतिः । अव्यो वारं वि धावति ॥
हा सोम वाजी (बलसंपन्न) आहे; नरांनी स्थापित, सर्वविद्, मनस्पति (मनाचा स्वामी). तो अवि (लोकर)च्या वार (गाळणी)तून व्यापक होत धावतो.
Mantra 2
एष पवित्रे अक्षरत्सोमो देवेभ्यः सुतः । विश्वा धामान्याविशन् ॥
देवांसाठी पिळलेला हा सोम पवित्र छन्न्यातून वाहून गेला आहे; तो सर्व धामांत प्रवेश करून, सर्व आसने व लोक-प्रदेश व्यापून राहतो.
Mantra 3
एष देवः शुभायतेऽधि योनावमर्त्यः । वृत्रहा देववीतमः ॥
हा देवस्वरूप सोम, अमर्त्य, योनीवर अधिष्ठित होऊन तेजस्वी होतो; तो वृत्रहन्, देववीतम—देवप्राप्तीत अत्यंत समर्थ.
Mantra 4
एष वृषा कनिक्रदद्दशभिर्जामिभिर्यतः । अभि द्रोणानि धावति ॥
हा वृषभ-बल, दहा जामि-शक्तींनी प्रेरित होऊन गर्जतो; तो द्रोण—पात्रांकडे धाव घेतो.
Mantra 5
एष सूर्यमरोचयत्पवमानो विचर्षणिः । विश्वा धामानि विश्ववित् ॥
हा पवमान सोम सूर्याला प्रकाशमान करतो; तो सर्वदर्शी, व्यापक-गतीचा, ‘विश्ववित्’—सर्व धामांचा (लोक/आधारांचा) जाणकार—आपल्या सर्व धामांत प्रवेश करून त्यांना उजळवितो.
Mantra 6
एष शुष्म्यदाभ्यः सोमः पुनानो अर्षति । देवावीरघशंसहा ॥
हा सोम—शुष्मी, अदा॑भ्य (अजेय/अपराजित)—पवमान होऊन प्रवाहित होतो; तो देवांची वीरशक्ती आणतो आणि आपल्या अंतःकरणातील असत्य व पापाची शत्रुवाणी (‘अघशंस’) नष्ट करतो.
It praises Soma as he is pressed and purified, flowing through the woolen strainer into vessels for offering, while granting strength, clarity of mind, and protection.
These are key parts of the Soma ritual: the juice is filtered through wool to become clear (pavamāna) and then collected in vessels (droṇa) before being offered to the gods.
It asks Soma to remove harmful, deceitful, or sinful talk—both outward negativity and inner false narratives—so the sacrificer’s speech and mind become truthful and strong.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.