Sukta 28
Sukta 9.28
Soma Pavamāna
આ ટૂંકું પાવમાન સ્તોત્ર માનવ હાથે અને શક્તિઓ દ્વારા ગતિમાન થયેલા સોમની સ્તુતિ કરે છે—જે ઊનની ગાળણીમાંથી વેગે વહેતો જઈ દેવો માટે સ્વચ્છ, પસંદગીનો પ્રવાહ બની જાય છે. સોમને સર્વજ્ઞ, મનનો અધિપતિ, “દસ સગોત્ર શક્તિઓ”થી પ્રેરિત વૃષભસમાન બળ તરીકે ગવાયો છે; અર્પણ માટે તૈયાર કરેલા પાત્રોને તે ભરિ દે છે. અંતે, સોમનો અજેય શુદ્ધિકારક પ્રવાહ દૈવી વીરતા પ્રદાન કરે છે અને હાનિકારક, ખોટી વાણી (અઘશંસ)નો નાશ કરે છે.
Mantras
Mantra 1
एष वाजी हितो नृभिर्विश्वविन्मनसस्पतिः । अव्यो वारं वि धावति ॥
એ સોમ—વાજી, બળની પૂર્ણતા—માનવ શક્તિઓ દ્વારા સ્થાપિત છે; સર્વવિદ, મનસ્પતિ, તે અવ્યના ઊનાળા છાણણમાં વિસ્તૃત રીતે દોડે છે, પસંદ કરેલા પ્રવાહોને મુક્ત કરે છે.
Mantra 2
एष पवित्रे अक्षरत्सोमो देवेभ्यः सुतः । विश्वा धामान्याविशन् ॥
આ સોમ પવિત્ર (છાણણી)માંથી વહેતો નીકળ્યો છે—દેવો માટે પીડિત (સુત) થયેલો. સર્વ ધામો અને આસનોમાં પ્રવેશ કરીને તે સર્વત્ર વ્યાપે છે.
Mantra 3
एष देवः शुभायतेऽधि योनावमर्त्यः । वृत्रहा देववीतमः ॥
આ સોમ-દેવ પ્રગટતાના યોનિ પર તેજસ્વી થાય છે—અમર્ત્ય. આવરણકર્તા (વૃત્ર)નો હનન કરનાર, દેવોને જીતવામાં સર્વોત્તમ—તે દેવશક્તિઓને અમારા કર્મમાં લાવે છે.
Mantra 4
एष वृषा कनिक्रदद्दशभिर्जामिभिर्यतः । अभि द्रोणानि धावति ॥
આ વૃષા-શક્તિ દશ જામી (સગા) શક્તિઓથી પ્રેરિત થઈ ગર્જે છે; તે દ્રોણો (પાત્રો) તરફ ધસી જાય છે, તૈયાર પાત્રોને પરિપૂર્ણ કરે છે.
Mantra 5
एष सूर्यमरोचयत्पवमानो विचर्षणिः । विश्वा धामानि विश्ववित् ॥
એ પવમાન સોમ સૂર્યને પ્રકાશિત કરે છે; મનુષ્યોમાં વ્યાપક દૃષ્ટિવાળો (વિચર્ષણિ), સર્વજ્ઞ (વિશ્વવિત્) બની, સર્વ ધામોને પ્રવેશે છે અને તેમને તેજસ્વી કરે છે.
Mantra 6
एष शुष्म्यदाभ्यः सोमः पुनानो अर्षति । देवावीरघशंसहा ॥
એ શૂષ્મી, અદાભ્ય સોમ પવમાન થઈ વહે છે; તે દેવોના વીર્યને પ્રગટ કરે છે અને અંદરના પાપ તથા અસત્યની શત્રુવાણીનો સંહાર કરે છે.
Inside Sukta 28
How it unfolds
- Where it opens
Soma is established by human powers and immediately portrayed as the all-knowing lord of mind rushing through the woolen filter.
- Development
The hymn intensifies Soma’s dynamism and potency: he is driven onward by coordinated powers, bellows like a bull, and hastens toward the prepared vessels.
- Climax
Soma’s purifying flow is declared mighty and invincible, bringing divine heroism and power.
- Where it settles
The hymn ends with a protective note: Soma destroys hostile, sinful, or false speech (aghaśaṃsa), leaving the sacrificer strengthened and safeguarded.
The deity: Soma Pavamāna
- In the VedaSoma “while purifying” (pavamāna) is the pressed and flowing sacred drink, imagined as a luminous, living power that runs through the woolen strainer, becomes clarified, and hastens to the offering vessels. He is called vājī (forceful, victorious), viśvavit (all-knowing), manasas patiḥ (lord of mind), and vṛṣā (bull-force).
- Cosmic functionHe mediates between humans and gods: purified Soma energizes the deities, sustains ṛta (right order), and empowers victory, vitality, and inspired speech.
- Inner significancePsychologically, Pavamāna symbolizes the purification of awareness—raw impulse and desire pressed, filtered, and clarified into luminous clarity, truthful speech, and divinely aligned will; the slaying of aghaśaṃsa points to overcoming inner negativity and self-deceiving talk.
The seer
- Anukramaṇī-attributed: an unknown/unnamed seerThis hymn is part of the Soma Pavamāna corpus where many verses are transmitted without a clearly preserved individual r̥ṣi-name; the emphasis is on the liturgical voice of the Soma-pressing rite rather than a personal authorial signature.
Famous verses
manasas patiḥ
daśabhir jāmibhiḥ
aghaśaṃsa-hā
Attributes of the deity
- Purifier (pavamāna)
- All-knowing (viśvavit)
- Lord of mind (manasas patiḥ)
- Bull-like strength (vṛṣā)
- Invincible (adābhya)
- Mighty energy (śuṣmī)
- Swift, streaming motion through the filter (avyā vāra)
- Destroyer of harmful/false speech (aghaśaṃsa-hā)
Also by this seer
- General association with Mandala 9 (Pavamāna Soma hymns) used in Soma purification and offering sequences
- Themes shared across adjacent Pavamāna sūktas: Soma as purifier, inspirer, and slayer of hostile forces
The rite, step by step
- Press Soma stalks and mix with water according to the rite
- Filter the expressed juice through the woolen strainer (vāra/avi) while chanting Pavamāna verses
- Guide the clarified streams into the collecting vessels (droṇa)
- Make libations/offerings to the gods (especially Indra and associated deities)
- Conclude with prayers for strength, inspired mind, and the removal of hostile speech/forces
Offerings
- Purified Soma juice (pavamāna soma)
- Libations into the fire/onto the offering place as prescribed
- Accompanying oblations customary to the Soma rite (e.g., ghee in connected offerings)
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he is pressed and purified, flowing through the woolen strainer into vessels for offering, while granting strength, clarity of mind, and protection.
These are key parts of the Soma ritual: the juice is filtered through wool to become clear (pavamāna) and then collected in vessels (droṇa) before being offered to the gods.
It asks Soma to remove harmful, deceitful, or sinful talk—both outward negativity and inner false narratives—so the sacrificer’s speech and mind become truthful and strong.
Ask anything about Sukta 28 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
