Rig Veda Sukta 20
Mandala 9Sukta 207 Mantras

Sukta 20

Sukta 9.20

Rishi

Pavamāna Soma seer tradition (RV 9).

Devata

Soma Pavamāna

Chandas

Gāyatrī

हे लहान गायत्री सूक्त, लोकरच्या गाळणीमधून (पवित्र) वेगाने धावणाऱ्या, देवांच्या आस्वादासाठी सिद्ध झालेल्या ऋषिसदृश प्रवाहरूप सोम पावमानाचे स्तवन करते. कवी शुद्ध झालेल्या सोमास सर्व विरोधी शक्तींवर मात करून, स्थिर संपत्ती (ध्रुव रयि), वाढीसाठीचे पोषण/प्रेरणा (इष्), आणि वीर्यशक्ती (सुवीर्य) हे या स्तोत्रात व यजमानाच्या जीवनात आणावे अशी प्रार्थना करतो.

Mantras

Mantra 1

प्र कविर्देववीतयेऽव्यो वारेभिरर्षति । साह्वान्विश्वा अभि स्पृधः ॥

देवांच्या आनंदासाठी कवी (सोम) पुढे प्रवाहित होतो—अव्य (मेंढीच्या लोकरी)च्या गाळणीतून गाळलेला, निवडक श्रेष्ठ धारांसह वेगाने धावणारा—आणि विरोध करणाऱ्या सर्व प्रतिरोधांना दडपून टाकतो.

Mantra 2

स हि ष्मा जरितृभ्य आ वाजं गोमन्तमिन्वति । पवमानः सहस्रिणम् ॥

तो खरोखरच—पवमान (शुद्ध होत जाणारा सोम)—स्तुतिकर्त्यांसाठी गोमंत (किरणसमृद्ध) बल-समृद्धीला चालना देतो; अशी विपुलता जी सहस्रपटीने वाढते.

Mantra 3

परि विश्वानि चेतसा मृशसे पवसे मती । स नः सोम श्रवो विदः ॥

तू चेतनेने सर्व वस्तूंभोवती परिभ्रमण करतोस; स्पर्श करून शुद्ध करतोस आणि आमची मती (विचार) घडवतोस. हे सोम, आम्हाला श्रवस् (प्रेरित यश/सत्यप्रसारक कीर्ती) दे.

Mantra 4

अभ्यर्ष बृहद्यशो मघवद्भ्यो ध्रुवं रयिम् । इषं स्तोतृभ्य आ भर ॥

हे सोम! विशाल यशासह आमच्याकडे अभिमुख प्रवाहित हो. मघवद्भ्यः (यज्ञसमृद्ध दात्यांस) ध्रुव रयि (स्थिर समृद्धी) दे. आणि स्तोतृभ्यः (स्तोत्राने तुला दृढ करणाऱ्या ऋषींना) इष् (पोषक प्रेरणा/वृद्धिशक्ती)ही आण—जेणेकरून सत्यात अंतःकरण परिपूर्ण व दृढ होईल.

Mantra 5

त्वं राजेव सुव्रतो गिरः सोमा विवेशिथ । पुनानो वह्ने अद्भुत ॥

हे सोम! तू सुव्रत राजासारखा गिरः (प्रेरित वाणी/स्तोत्र) मध्ये प्रवेश केला आहेस. हे अद्भुत वह्नि! स्वतःला शुद्ध करत करत, तू अशी शक्ती होतोस जी आमची हवि आणि चेतना पुढे वाहून नेते.

Mantra 6

स वह्निरप्सु दुष्टरो मृज्यमानो गभस्त्योः । सोमश्चमूषु सीदति ॥

ती वह्नि-शक्ती अप्सु (जलांत) दुष्टर—अडविण्यास कठीण—असते; गभस्त्योः (हातांत) मृज्यमान होऊन सोम चमूषु (पात्रांत) आसन घेतो; यज्ञकर्मासाठी सिद्ध केलेल्या अंतःपात्रांत स्वतःला स्थिर करतो.

Mantra 7

क्रीळुर्मखो न मंहयुः पवित्रं सोम गच्छसि । दधत्स्तोत्रे सुवीर्यम् ॥

हे सोम! तू आपल्या पराक्रमात क्रीडा करीत, यज्ञात उत्सुक होऊन शुद्ध करणाऱ्या ‘पवित्रम्’कडे जातोस. स्तोत्रात तू ‘सुवीर्य’—वीरशक्ती—धारण करतोस.

Frequently Asked Questions

Soma Pavamāna is Soma as he is being purified—flowing through the ritual filter—so he becomes fit for the gods and powerful for the sacrificer.

The woolen filter (pavitra/avya) is the key ritual instrument that clarifies Soma; the hymn uses it as a symbol of purification that turns raw force into luminous, beneficial power.

It asks for victory over opposition, steadfast prosperity (dhruva rayi), nourishing increase (iṣ), and heroic strength (suvīrya) that empowers both life and sacred speech.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App