Opening the text

Sukta 8.9
Kāṇva tradition (Vatsa prominently)
Aśvinau
Jagatī (probable due to longer line; requires metrical verification)
हे सूक्त वत्स ऋषी व त्याच्या लोकांच्या सहाय्यासाठी अश्विनौना तातडीने आवाहन करते. अजेय, व्यापक संरक्षण द्यावे आणि शत्रुत्वकारी शक्तींना दूर हाकलावे अशी प्रार्थना करते. अश्विनांचे रक्षण तात्काळ आश्रयापासून विश्वव्यापी संरक्षणापर्यंत विस्तारते—चलत्या जगाचे, देहाचे आणि संततीच्या भवितव्याचेही. शेवटी प्रेरित विचार व आशीर्वाद यांच्या द्वारा ते दिव्य जुळे ‘आसनस्थ होतात’ असा अधिक अंतर्मुख, चिंतनशील सूर येऊन सूक्त संपते.
Mantra 1
आ नूनमश्विना युवं वत्सस्य गन्तमवसे । प्रास्मै यच्छतमवृकं पृथु च्छर्दिर्युयुतं या अरातयः ॥
आता, हे अश्विनौ, तुम्ही दोघे वत्साच्या अवस (सहाय्य)ासाठी या. त्याला विस्तीर्ण, अवृक—ज्याला लांडगाही भेदू शकणार नाही—असा आश्रय द्या; आणि जे अरातयः (शत्रुबळ) हल्ला करतात त्यांना दूर हाकलून द्या.
Mantra 2
यदन्तरिक्षे यद्दिवि यत्पञ्च मानुषाँ अनु । नृम्णं तद्धत्तमश्विना ॥
अंतरिक्षात जे आहे, द्युलोकात जे आहे, आणि पञ्च-मानुष (पाच जन) यांच्या अनु जे चालते—तेच नृम्ण (वीरबल) आम्हांस द्या, हे अश्विनौ.
Mantra 3
ये वां दंसांस्यश्विना विप्रासः परिमामृशुः । एवेत्काण्वस्य बोधतम् ॥
हे अश्विनौ, ज्यांनी विप्रांनी (प्रेरित ऋषींनी) तुमची दंस (अद्भुत कृत्ये) स्पर्शून परिमापून परितः व्यापिली आहेत—त्याच ज्ञानाने काण्वाच्या हाकेस जागृत व्हा.
Mantra 4
अयं वां घर्मो अश्विना स्तोमेन परि षिच्यते । अयं सोमो मधुमान्वाजिनीवसू येन वृत्रं चिकेतथः ॥
हे अश्विनौ, हा तुमचा घर्म (उष्ण अर्घ्य) स्तोत्राने परितः सिंचित होतो. हा मधुमान् सोम आहे, हे वाजिनीवसू (समृद्धीचे स्वामी); ज्यायोगे तुम्ही वृत्र (आवरणकर्ता) ओळखता आणि त्याचे बंधन तोडता.
Mantra 5
यदप्सु यद्वनस्पतौ यदोषधीषु पुरुदंससा कृतम् । तेन माविष्टमश्विना ॥
हे अश्विनौ! पुरुदंससा (अनेक अद्भुत कर्मांनी समृद्ध) तुम्ही दोघांनी अप्सूंमध्ये (जलतत्त्वात), वनस्पति-स्वामीमध्ये, आणि औषधींमध्ये जे काही केले/रचिले आहे—त्या तुमच्या कृत-बलाने मला रक्षण करा.
Mantra 6
यन्नासत्या भुरण्यथो यद्वा देव भिषज्यथः । अयं वां वत्सो मतिभिर्न विन्धते हविष्मन्तं हि गच्छथः ॥
हे नासत्यौ! तुम्ही जर वेगाने मार्गावर धावता, किंवा हे देवांनो, तुम्ही भिषज्यथः (वैद्यक करून) आरोग्य/सुधार करता—तरी तुमचा हा वत्स (प्रिय बालक) आपल्या मतींनी तुम्हाला शोधू शकत नाही; कारण तुम्ही हविष्मन्त (हविष्-समृद्ध यजमान) याच्याकडेच जाता.
Mantra 7
आ नूनमश्विनोॠषिः स्तोमं चिकेत वामया । आ सोमं मधुमत्तमं घर्मं सिञ्चादथर्वणि ॥
आता अश्विनांचा ऋषी तुमच्यासाठी आनंद-बलाने स्तोम (स्तुती-स्तोत्र) जागवो; आणि अथर्वणि-विधीने तो अत्यंत मधुमय सोम व घर्म (उष्ण अर्घ्य/उष्ण हवि) ओतू दे.
Mantra 8
आ नूनं रघुवर्तनिं रथं तिष्ठाथो अश्विना । आ वां स्तोमा इमे मम नभो न चुच्यवीरत ॥
हे अश्विनौ, आता तुमच्या शीघ्र-परिवर्तनी रथावर आरूढ व्हा. माझे हे स्तोत्र तुमच्याकडे उर्ध्वगामी होतात; नभाच्या स्थिर उंच विस्ताराप्रमाणे ते न पडतात, न ढळतात।
Mantra 9
यदद्य वां नासत्योक्थैराचुच्युवीमहि । यद्वा वाणीभिरश्विनेवेत्काण्वस्य बोधतम् ॥
हे नासत्यौ, आज आम्ही उन्नत उक्थांनी (स्तुतिगीतांनी) तुम्हांला उद्बोधित केले असेल, किंवा हे अश्विनौ, प्रेरित वाणींनी—तर काण्वाच्या आह्वानास जाणून जागृत व्हा।
Mantra 10
यद्वां कक्षीवाँ उत यद्व्यश्व ऋषिर्यद्वां दीर्घतमा जुहाव । पृथी यद्वां वैन्यः सादनेष्वेवेदतो अश्विना चेतयेथाम् ॥
कक्षीवानाने तुम्हांला हाक मारली तेव्हा, आणि ऋषि व्यश्वाने तुम्हांला हाक मारली तेव्हा; दीर्घतमसाने तुम्हांला आवाहन केले तेव्हा, आणि पृथी वैण्यानेही निवास-आसनांमध्ये (सादनेषु) — तेव्हा, हे अश्विनौ, आताही आमच्याकडे सचेत व सावध व्हा।
Mantra 11
यातं छर्दिष्पा उत नः परस्पा भूतं जगत्पा उत नस्तनूपा । वर्तिस्तोकाय तनयाय यातम् ॥
या—आमच्या आश्रयाचे रक्षक; आणि आमच्यासाठी परेपासून (शत्रुबळांपासून)ही संरक्षण करणारे व्हा. चलायमान जगताचे पालक व्हा, आणि आमच्या तनू (देह)चेही रक्षक व्हा. आमच्या बालकासाठी व संततीसाठी कल्याणाचा मार्ग (सुरक्षित पथ) घेऊन या.
Mantra 12
यदिन्द्रेण सरथं याथो अश्विना यद्वा वायुना भवथः समोकसा । यदादित्येभिॠभुभिः सजोषसा यद्वा विष्णोर्विक्रमणेषु तिष्ठथः ॥
हे अश्विनौ! जर इंद्रासह एकाच रथावर तुम्ही प्रवास करता, किंवा वायूसह एकाच गृहात वास करता; जर आदित्य व ऋभूंसह एकाच आनंदमय सख्यात तुम्ही एकरूप होता, किंवा विष्णूच्या विक्रमणांत (विस्तीर्ण पावलांत) तुम्ही स्थित असता—तर येथे आमचे स्मरण करा आणि आमच्या कल्याण-उद्भवासाठी कर्म करा.
Mantra 13
यदद्याश्विनावहं हुवेय वाजसातये । यत्पृत्सु तुर्वणे सहस्तच्छ्रेष्ठमश्विनोरवः ॥
जर आज मी वाजसाति (वाज—बल-समृद्धीची प्राप्ती)साठी अश्विनौंचे आवाहन करीन, तर युद्धांत, विजयासाठी, तोच पराक्रम अश्विनांचा सर्वश्रेष्ठ आधार (साहाय्य) आहे.
Mantra 14
आ नूनं यातमश्विनेमा हव्यानि वां हिता । इमे सोमासो अधि तुर्वशे यदाविमे कण्वेषु वामथ ॥
आता तरी या, हे अश्विनौ; तुमच्यासाठी ही हव्ये नीट रचून ठेवली आहेत. हे सोम तुर्वशासाठी पसरविले आहेत, आणि कण्वांमध्येही हे तुमच्याचसाठी आहेत—म्हणून या.
Mantra 15
यन्नासत्या पराके अर्वाके अस्ति भेषजम् । तेन नूनं विमदाय प्रचेतसा छर्दिर्वत्साय यच्छतम् ॥
हे नासत्यौ, दूरून असो वा जवळून—जे काही भेषज (औषध/उपचार) आहे, त्याच्याच बळावर आता, हे प्रचेतसौ, विमदाला आश्रयदायी शांती द्या; वत्सालाही तीच द्या.
Mantra 16
अभुत्स्यु प्र देव्या साकं वाचाहमश्विनोः । व्यावर्देव्या मतिं वि रातिं मर्त्येभ्यः ॥
मी दैवी वाणीसमवेत अश्विनांसाठी प्रकट झालो आहे. देवीने मती आणि दान उघडून विस्तारले; मर्त्यांसाठी तिने आपले तेजस्वी वरदान पसरविले आहे.
Mantra 18
यदुषो यासि भानुना सं सूर्येण रोचसे । आ हायमश्विनो रथो वर्तिर्याति नृपाय्यम् ॥
हे उषा! जेव्हा तू आपल्या किरणांसह (भानुना) चालतेस आणि सूर्याशी संयुक्त होऊन प्रकाशतेस, तेव्हा खरोखरच अश्विनांचा हा रथ आपल्या वळणदार/परिभ्रमण मार्गाने रक्षणकारी अधिपत्य (नृपाय्य) याकडे जातो.
Mantra 19
यदापीतासो अंशवो गावो न दुह्र ऊधभिः । यद्वा वाणीरनूषत प्र देवयन्तो अश्विना ॥
जेव्हा परिपूर्ण किरणे, जणू थनांनी युक्त गायींसारखी, दुग्धधारा ओततात; आणि देवांकडे धाव घेणाऱ्यांचे वाणीस्वर प्रत्युत्तर देत घुमू लागतात—तेव्हा, हे अश्विनो, (सहाय्यासह) या.
Mantra 20
प्र द्युम्नाय प्र शवसे प्र नृषाह्याय शर्मणे । प्र दक्षाय प्रचेतसा ॥
दीप्तिमय द्युम्नासाठी पुढे चला, सामर्थ्यासाठी पुढे चला, शांती देणाऱ्या नरजयी शक्तीसाठी पुढे चला; दक्षतेसाठी, प्रचेतस्—जागृत बुद्धीसाठी—पुढे चला.
Mantra 21
यन्नूनं धीभिरश्विना पितुर्योना निषीदथः । यद्वा सुम्नेभिरुक्थ्या ॥
हे अश्विनौ, जेव्हा तुम्ही आता दीप्त धींनी पित्याच्या योनि-स्थानी आसन करता; किंवा तुमच्या सुम्नांनी (अनुग्रहांनी)—हे उक्थ्य, स्तुतीयोग्यांनो—(निकट येता), तेव्हा आमच्या अंतरी प्रतिष्ठित व्हा.
They are the divine twin helpers—swift, youthful horsemen—invoked for rescue, healing, protection, and safe passage, especially at dawn and in times of danger.
It asks for a broad, unbreakable shelter, the driving away of hostile forces, protection of body and world, and a safe, secure future for children and descendants.
It is a vivid symbol for complete protection: a secure refuge that cannot be breached by threats (whether literal dangers, enemies, illness, or harmful influences).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.