Rig Veda Sukta 9
Mandala 8Sukta 920 Mantras

Sukta 9

Sukta 8.9

Rishi

Kāṇva tradition (Vatsa prominently)

Devata

Aśvinau

Chandas

Jagatī (probable due to longer line; requires metrical verification)

આ સૂક્ત વત્સ ઋષિ અને તેના લોકોની સહાય માટે અશ્વિનૌને તાત્કાલિક રીતે આવાહન કરે છે. અજય, વિશાળ રક્ષણ આપો અને શત્રુત્વપૂર્ણ શક્તિઓને દૂર હાંકી કાઢો એવી પ્રાર્થના કરે છે. અશ્વિનોની રક્ષકતા તાત્કાલિક આશ્રયથી આગળ વધીને વૈશ્વિક રક્ષણ સુધી વિસ્તરે છે—ચલિત જગતનું, શરીરનું અને સંતાનોના ભવિષ્યનું પણ. અંતે પ્રેરિત વિચાર અને આશીર્વાદ દ્વારા તે દિવ્ય જોડી ‘આસન ગ્રહણ કરે છે’ એવો વધુ આંતર્મુખ, ચિંતનાત્મક સ્વર સાથે સૂક્ત પૂર્ણ થાય છે.

Mantras

Mantra 1

आ नूनमश्विना युवं वत्सस्य गन्तमवसे । प्रास्मै यच्छतमवृकं पृथु च्छर्दिर्युयुतं या अरातयः ॥

હે અશ્વિનો, હવે તમે બંને વત્સના સહાય માટે આવો. તેને એવો વિશાળ આશ્રય આપો કે જેને વરુ (વાઘિયો/ભેડિયો) પણ ભેદી ન શકે; જે શત્રુબળો આક્રમણ કરે છે તેમને દૂર હાંકી કાઢો.

Mantra 2

यदन्तरिक्षे यद्दिवि यत्पञ्च मानुषाँ अनु । नृम्णं तद्धत्तमश्विना ॥

અંતરિક્ષમાં જે વીર્ય-બળ છે, જે દ્યુલોકમાં છે, અને જે પાંચ માનવ-જનોને અનુસરે છે—એ નૃમ્ણ (વીર-શક્તિ) અમને આપો, હે અશ્વિનો.

Mantra 3

ये वां दंसांस्यश्विना विप्रासः परिमामृशुः । एवेत्काण्वस्य बोधतम् ॥

હે અશ્વિનો, જે વિપ્રો (પ્રેરિત ઋષિઓ) તમારા દંસા (અદ્ભુત કર્મો)ને સ્પર્શી ને સર્વત્ર પરિઘેરી ગયા છે—એ જ જ્ઞાનથી કાણ્વના આહ્વાનને જાણો, જાગો.

Mantra 4

अयं वां घर्मो अश्विना स्तोमेन परि षिच्यते । अयं सोमो मधुमान्वाजिनीवसू येन वृत्रं चिकेतथः ॥

હે અશ્વિનો, આ તમારો ઘર્મ (ઉષ્ણ અર્પણ) સ્તોત્રથી સર્વત્ર પરિષિંચિત થાય છે. આ સોમ મધુમય છે, હે વાજિનીવસૂ (સમૃદ્ધિના સ્વામી)—જેના દ્વારા તમે વૃત્ર (આવરક)ને ઓળખો અને તેની બંધન-પકડી તોડો.

Mantra 5

यदप्सु यद्वनस्पतौ यदोषधीषु पुरुदंससा कृतम् । तेन माविष्टमश्विना ॥

હે અશ્વિનો, પુરુદંસસા (અनेक કુશળ કર્મોના કર્તા) એવા તમે બંનેએ જે કંઈ જળોમાં, વનસ્પતિના અધિપતિમાં, અને ઔષધિઓમાં રચ્યું છે—તમારા તે કૃત્યબળથી મને આવરી રક્ષા કરો.

Mantra 6

यन्नासत्या भुरण्यथो यद्वा देव भिषज्यथः । अयं वां वत्सो मतिभिर्न विन्धते हविष्मन्तं हि गच्छथः ॥

હે નાસત્યાઓ, તમે જ્યારે વેગે ગમન કરો છો, અથવા હે દેવો, જ્યારે તમે ભિષજ્યથઃ—ચિકિત્સા કરીને સુધારો છો—ત્યારે આ તમારો હવિષ્યવાન વત્સ (અર્પણનો પુત્ર) મનની ગતિઓથી તમને શોધી શકતો નથી; કેમ કે તમે તો હવિષ્મંતને—હવિષથી સમૃદ્ધને—જ પહોંચો છો.

Mantra 7

आ नूनमश्विनोॠषिः स्तोमं चिकेत वामया । आ सोमं मधुमत्तमं घर्मं सिञ्चादथर्वणि ॥

હવે અશ્વિનોના ઋષિ તમારાં માટે આનંદમય બળથી સ્તોમને જાગૃત કરે; અને અથર્વણ રીતિએ—યોગ્ય અગ્નિ-જ્ઞાન સાથે—સૌથી મધુમત્તમ સોમ, ઉષ્મ લિબેશન (ઘર્મ) ઢોળી આપે.

Mantra 8

आ नूनं रघुवर्तनिं रथं तिष्ठाथो अश्विना । आ वां स्तोमा इमे मम नभो न चुच्यवीरत ॥

હે અશ્વિનો, હવે તમે ઝડપી વળાંક લેતા તમારા રથ પર આરોહણ કરો. મારા આ સ્તોત્રો તમારાં સુધી ઊંચે ઊઠે છે અને આકાશના વિશાળ ગગનમંડળની જેમ અચળ રહી કદી ખસી પડતા નથી.

Mantra 9

यदद्य वां नासत्योक्थैराचुच्युवीमहि । यद्वा वाणीभिरश्विनेवेत्काण्वस्य बोधतम् ॥

હે નાસત્યૌ, જો આજે અમે ઉન્નત ઉક્તિઓથી તમને જગાડ્યા હોય, અથવા હે અશ્વિનો, અમારી પ્રેરિત વાણીઓથી—તો કાણ્વના આહ્વાનને જાણીને જાગૃત થાઓ.

Mantra 10

यद्वां कक्षीवाँ उत यद्व्यश्व ऋषिर्यद्वां दीर्घतमा जुहाव । पृथी यद्वां वैन्यः सादनेष्वेवेदतो अश्विना चेतयेथाम् ॥

જ્યારે કક્ષીવાને તમને બોલાવ્યા, અને જ્યારે ઋષિ વ્યશ્વે તમને બોલાવ્યા, જ્યારે દીર્ઘતમાએ તમને આહ્વાન કર્યા, અને જ્યારે પૃથી વૈન્યે પણ નિવાસસ્થાનોના આસનોમાં—ત્યારે, હે અશ્વિનો, હવે પણ અમારાં પ્રત્યે સચેત અને ધ્યાનમગ્ન થાઓ.

Mantra 11

यातं छर्दिष्पा उत नः परस्पा भूतं जगत्पा उत नस्तनूपा । वर्तिस्तोकाय तनयाय यातम् ॥

આવો—અમારા આશ્રયના રક્ષકો; અને અમારે માટે પર તરફથી (શત્રુબળોથી) પણ રક્ષણ કરનાર બનો; ચલિત જગતના પાલક બનો અને અમારી દેહધારી સત્તાના પણ પાલક બનો. બાળક અને સંતાન માટે કલ્યાણમાર્ગ (સુરક્ષિત પંથ) લઈને આવો.

Mantra 12

यदिन्द्रेण सरथं याथो अश्विना यद्वा वायुना भवथः समोकसा । यदादित्येभिॠभुभिः सजोषसा यद्वा विष्णोर्विक्रमणेषु तिष्ठथः ॥

હે અશ્વિનો, જો તમે ઇન્દ્ર સાથે એક જ રથમાં યાત્રા કરો છો, અથવા વાયુ સાથે એક જ ગૃહમાં નિવાસ કરો છો; જો તમે આદિત્યો અને ઋભુઓ સાથે એકરસ આનંદમાં સહવાસી છો, અથવા વિષ્ણુના વિશાળ વિક્રમોમાં સ્થિત રહો છો—અહીં અમારા માટે સ્મરો અને કાર્ય કરો, અમારા ભવન માટે.

Mantra 13

यदद्याश्विनावहं हुवेय वाजसातये । यत्पृत्सु तुर्वणे सहस्तच्छ्रेष्ठमश्विनोरवः ॥

જો આજે હું અશ્વિનોને વાજસાતિ—બળ-સમૃદ્ધિની જીત—માટે આહ્વાન કરું, તો યુદ્ધોમાં, વિજય માટે, એ જ પરાક્રમ અશ્વિનોની સર્વોત્તમ સહાય છે.

Mantra 14

आ नूनं यातमश्विनेमा हव्यानि वां हिता । इमे सोमासो अधि तुर्वशे यदाविमे कण्वेषु वामथ ॥

હે અશ્વિનો, હવે આવો; તમારા માટે ગોઠવેલાં આ હવ્યો (આહુતિઓ) અહીં સ્થિર છે. તુર્વશ માટે આ સોમરસો પાથરવામાં આવ્યા છે; અને કણ્વોમાં પણ તમારા માટે આ જ (સોમ) છે—અતઃ આવો.

Mantra 15

यन्नासत्या पराके अर्वाके अस्ति भेषजम् । तेन नूनं विमदाय प्रचेतसा छर्दिर्वत्साय यच्छतम् ॥

હે નાસત્યાઓ, દૂરથી કે નજીકથી જે કોઈ ભેષજ (ઉપચારક ઔષધ/ચિકિત્સા) છે—તે દ્વારા હવે, હે પ્રચેતસાઓ, વિમદાને આશ્રયરૂપ શાંતિ આપો; અને વત્સને (બાળને, વધતી પ્રાણશક્તિને) પણ તે આપો.

Mantra 16

अभुत्स्यु प्र देव्या साकं वाचाहमश्विनोः । व्यावर्देव्या मतिं वि रातिं मर्त्येभ्यः ॥

દિવ્ય વાણી સાથે હું અશ્વિનો માટે પ્રગટ થયો છું. દેવીયે વિચારને અને દાનને વિસ્તૃત કર્યા છે; તેણે મર્ત્યો માટે પોતાની તેજસ્વી ભેટ પ્રસારી છે.

Mantra 18

यदुषो यासि भानुना सं सूर्येण रोचसे । आ हायमश्विनो रथो वर्तिर्याति नृपाय्यम् ॥

હે ઉષા, જ્યારે તું પોતાના ભાનુ (કિરણ) સાથે યાત્રા કરે છે અને સૂર્ય સાથે સંયુક્ત થઈ પ્રકાશિત થાય છે, ત્યારે નિશ્ચયે અશ્વિનોનો આ રથ પોતાની વળાંકવાળી ગતિપથ પર રક્ષક અધિપત્ય તરફ આગળ વધે છે.

Mantra 19

यदापीतासो अंशवो गावो न दुह्र ऊधभिः । यद्वा वाणीरनूषत प्र देवयन्तो अश्विना ॥

જ્યારે પૂર્ણ ભરાયેલા કિરણો ગાયો જેમ પોતાના થણોથી દૂધ વહાવે તેમ પ્રસ્રવિત થાય છે; અને જ્યારે દેવયંતો (દેવોને ઇચ્છનારા) પ્રતિઉત્તરમાં વાણીઓ ઉચ્ચારે છે—ત્યારે, હે અશ્વિનો, (તમારી સહાય સાથે આવો).

Mantra 20

प्र द्युम्नाय प्र शवसे प्र नृषाह्याय शर्मणे । प्र दक्षाय प्रचेतसा ॥

અગ્રે—દ્યુમ્ન (દીપ્તિમય મહિમા) માટે; અગ્રે—શવસ (બળ) માટે; અગ્રે—નૃષાહ્ય (વિજયી પરાક્રમ) અને શર્મણ (શાંતિદાયક આશ્રય) માટે; અગ્રે—દક્ષ (વિચારશીલ કુશળતા) માટે, પ્રચેતસ (જાગૃત બુદ્ધિ) માટે.

Mantra 21

यन्नूनं धीभिरश्विना पितुर्योना निषीदथः । यद्वा सुम्नेभिरुक्थ्या ॥

હે અશ્વિનો, જ્યારે હવે તમે દીપ્ર બુદ્ધિઓ દ્વારા પિતાના યોનિમાં (ગર્ભમાં) આસન ગ્રહણ કરો છો; અથવા જ્યારે સુમ્નો—આનંદમય કૃપાઓ—દ્વારા, હે સ્તુતિને યોગ્ય, તમે નજીક આવો છો—ત્યારે અમારામાં સ્થિર થાઓ.

Frequently Asked Questions

They are the divine twin helpers—swift, youthful horsemen—invoked for rescue, healing, protection, and safe passage, especially at dawn and in times of danger.

It asks for a broad, unbreakable shelter, the driving away of hostile forces, protection of body and world, and a safe, secure future for children and descendants.

It is a vivid symbol for complete protection: a secure refuge that cannot be breached by threats (whether literal dangers, enemies, illness, or harmful influences).

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App