
Sukta 4.9
Agni
या सूक्तात अग्नीचे आवाहन केले आहे—तो महान, कृपाळू सान्निध्य, जो देव-शोधक समुदायाकडे येतो आणि यज्ञात योग्य संयोग प्रस्थापित करण्यासाठी पवित्र कुशावर आसन घेतो. अग्नीची स्तुती यज्ञविधीचा प्रभावी प्रवक्ता म्हणून केली आहे—मानवी अर्पणे खरोखर देवांपर्यंत पोहोचविणारा—आणि रक्षक म्हणूनही, जो उपासकाला सर्व बाजूंनी वेढून, अपायाविरुद्ध अभेद्य संरक्षण प्रदान करतो.
Mantra 1
अग्ने मृळ महाँ असि य ईमा देवयुं जनम् । इयेथ बर्हिरासदम् ॥
हे अग्नी, कृपा कर; तू महान आहेस—जो या देव-यु (देवसेवी) जनांकडे येतोस, पवित्र बर्हि (कुशासन) वर आसन घेण्यासाठी, यज्ञ-संयोग स्थिर करण्यासाठी.
Mantra 2
स मानुषीषु दूळभो विक्षु प्रावीरमर्त्यः । दूतो विश्वेषां भुवत् ॥
तो मनुष्यांमध्ये दुर्जेय आहे; कुलांमध्ये/विक्षूंमध्ये अग्रणी वीर होतो. अमर्त्य होऊन, तो सर्व देवांचा दूत होतो.
Mantra 3
स सद्म परि णीयते होता मन्द्रो दिविष्टिषु । उत पोता नि षीदति ॥
तो सद्म (निवास/यज्ञगृह) परि नेला जातो—होता म्हणून, दिविष्टिषु (स्वर्गाभिलाषी सभांमध्ये) आनंददायक ऋत्विज् म्हणून; आणि पोता म्हणूनही तो बसतो—हविस् शुद्ध करीत, अस्तित्व पावन करीत।
Mantra 5
वेषि ह्यध्वरीयतामुपवक्ता जनानाम् । हव्या च मानुषाणाम् ॥
कारण तूच अध्वरीयताम् (यज्ञकर्म करणाऱ्यांसाठी) उपवक्ता (निकट-उच्चारक) होऊन आपले स्थान घेतोस; आणि मानुषांसाठीही तू हव्या-चा वाचक होतोस—वाणीला फलदायी अर्पणात रूपांतरित करणारा।
Mantra 7
अस्माकं जोष्यध्वरमस्माकं यज्ञमङ्गिरः । अस्माकं शृणुधी हवम् ॥
हे अङ्गिरस्, आमच्या अध्वरात (सरळ-क्रमित यज्ञकर्मात) प्रसन्न हो; आमच्या यज्ञात प्रसन्न हो; आणि आमचा हव (आह्वान) ऐक—आमची हाक उच्च लोकांपर्यंत पोहोचवून, आमच्या अंतःकरणातूनच उत्तर दे।
Mantra 8
परि ते दूळभो रथोऽस्माँ अश्नोतु विश्वतः । येन रक्षसि दाशुषः ॥
हे (देवा), तुझा अजेय रथ आम्हांला सर्व दिशांनी, चहूबाजूंनी, वेढून सुरक्षित करो. ज्या रथाने तू यज्ञार्पण देणाऱ्या दाशुषाचे रक्षण करतोस—त्याच रथाने आमचेही रक्षण कर; तमस् (अंधार) यांच्या आक्रमणांपासून आमची दीक्षा सुरक्षित राहो.
It asks Agni to be gracious, to come and take his seat in the rite, to make the offering effective through right speech, and to protect the worshipper from harm.
Because Agni is treated as the near-utterer or spokesman of the sacrifice—he gives force to the ritual words and carries the offering so it truly reaches the gods.
It is a symbol of Agni’s protective power: a divine defense that surrounds the sacrificer on all sides and keeps away obstructing or hostile forces (rakṣas).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.