Sukta 25
Sukta 4.25
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.25)
Indra (with Agni as ritual locus; Soma as offering-power)
Triṣṭubh (probable)
हा सूक्त योग्य उपासकाला प्रज्वलित अग्नी आणि पिळलेल्या सोमाच्या माध्यमातून इंद्राचे सख्य निवडण्याचे आवाहन करतो, आणि विचारतो की “पलीकडे नेणारी मदत” कोण शोधील? तो इंद्राशी संलग्न पुरुषाची स्तुती करतो—अजिंक्य, आणि व्यापक शांतित आश्रयित व सुरक्षित. शेवटी तो जाहीर करतो की सर्व प्रकारचे लोक—जवळचे व दूरचे, स्थिर व प्रवासी, लढणारे व प्रयत्नशील—बल आणि विजयासाठी इंद्राला हाक देतात.
Mantras
Mantra 1
को अद्य नर्यो देवकाम उशन्निन्द्रस्य सख्यं जुजोष । को वा महेऽवसे पार्याय समिद्धे अग्नौ सुतसोम ईट्टे ॥
आज कोण, वीरस्वभावाचा देवकाम होऊन, इंद्राची सख्यता निवडतो? किंवा कोण, पार नेणाऱ्या महान सहाय्यासाठी, सोम पिळून, प्रज्वलित अग्नीमध्ये उपासना करतो?
Mantra 2
को नानाम वचसा सोम्याय मनायुर्वा भवति वस्त उस्राः । क इन्द्रस्य युज्यं कः सखित्वं को भ्रात्रं वष्टि कवये क ऊती ॥
कोण नाव घेऊन, वाणीने सोम्य आनंदापुढे नतमस्तक होतो—आणि उजळ उषा त्याला आवरित करतात तेव्हा मनाचा उत्साह बनतो? कोण इंद्राशी योजण्यास योग्य आहे—कोण सख्याकरिता, कोण कवीकरिता भ्रातृत्व निवडतो, आणि कोण खरी ऊति (सहाय्य) आहे?
Mantra 3
को देवानामवो अद्या वृणीते क आदित्याँ अदितिं ज्योतिरीट्टे । कस्याश्विनाविन्द्रो अग्निः सुतस्यांशोः पिबन्ति मनसाविवेनम् ॥
आज कोण देवांच्या अव (रक्षण/आश्रय) याची निवड करतो? कोण आदित्यांना—अदितीला—ज्योतीला उपासतो? कोणासाठी अश्विनौ, इंद्र आणि अग्नी, पिळलेल्या सोमाचा अंश, अविभक्त (अविवेनम्) मनाने, पितात?
Mantra 4
तस्मा अग्निर्भारतः शर्म यंसज्ज्योक्पश्यात्सूर्यमुच्चरन्तम् । य इन्द्राय सुनवामेत्याह नरे नर्याय नृतमाय नृणाम् ॥
त्याच्यासाठी अग्नी—भरत-शक्ती—रक्षणकारी शांती प्रदान करो, जेणेकरून तो दीर्घकाळ उगवत वर चढणाऱ्या सूर्याचे दर्शन घेईल. जो म्हणतो—“इंद्रासाठी सोम पिळूया”—तो पुरुषासाठी, खऱ्या पुरुषार्थासाठी, मनुष्यांमध्ये परम-पराक्रमी (नृतम) यासाठी आहे.
Mantra 5
न तं जिनन्ति बहवो न दभ्रा उर्वस्मा अदितिः शर्म यंसत् । प्रियः सुकृत्प्रिय इन्द्रे मनायुः प्रियः सुप्रावीः प्रियो अस्य सोमी ॥
अनेक जण त्याला जिंकू शकत नाहीत, थोडेही नाहीत; कारण अदिती त्याला व्यापक शांती देते. तो प्रिय आहे—सुकृत (सत्कर्मकर्ता) म्हणून प्रिय; इंद्राच्या मनोभाव-प्रेरणेत प्रिय; दृढ रक्षणे असलेला म्हणून प्रिय; आणि त्याला सोम-वाहक (सोमी) प्रिय आहे.
Mantra 6
सुप्राव्यः प्राशुषाळेष वीरः सुष्वेः पक्तिं कृणुते केवलेन्द्रः । नासुष्वेरापिर्न सखा न जामिर्दुष्प्राव्योऽवहन्तेदवाचः ॥
सुप्रावी (उत्तम अग्र-सहाय) असा हा वीर, पिळण्यात दृढ, सुष्वे (सु-पिळणाऱ्यास) परिपक्वतेचा वाटा घडवतो; इंद्र पूर्णपणे त्याचाच होतो. जो पिळत नाही, त्याच्यासाठी तो ना बंधू, ना सखा, ना आत्मीय; दुष्प्रावी (कु-सहाय) खाली ढकलले जातात—ते केवळ पोकळ वाणी वाहणारे आहेत.
Mantra 7
न रेवता पणिना सख्यमिन्द्रोऽसुन्वता सुतपाः सं गृणीते । आस्य वेदः खिदति हन्ति नग्नं वि सुष्वये पक्तये केवलो भूत् ॥
इंद्र धनवान् पणीशी सख्य करीत नाही; सोमपायी होऊन तो असुन्वत (जो सोम पिळत नाही) यास मान्यता देत नाही. त्याचे वेद (ज्ञान) त्या नग्न शून्यतेला क्लेश देऊन घायाळ करीत पाडते; पण जो सुष्वये (चांगला पिळणारा) आहे, जो पक्त (परिपक्व) आहे—त्याच्यासाठी तो पूर्णतः उपस्थित होतो.
Mantra 8
इन्द्रं परेऽवरे मध्यमास इन्द्रं यान्तोऽवसितास इन्द्रम् । इन्द्रं क्षियन्त उत युध्यमाना इन्द्रं नरो वाजयन्तो हवन्ते ॥
दूर, जवळ आणि मध्यस्थ असे सर्व इंद्राला हाक मारतात; प्रवासी आणि वस्ती करणारे इंद्राला हाक मारतात. जे वसतात आणि जे युद्ध करतात तेही इंद्राला हाक मारतात; वाज (बल-समृद्धी) मिळवू पाहणारे नर इंद्राचे आवाहन करतात.
Frequently Asked Questions
It urges the worshipper to choose Indra as a friend and protector, approached through Agni with Soma offered, so that one receives strength, safety, and the help that carries one beyond obstacles.
Agni is the ritual “seat” that carries offerings, and Soma is the energizing offering-power especially dear to Indra; together they form the practical sacrificial path for invoking Indra’s aid.
It means the Indra-favored person is granted expansive security and freedom from constriction—an all-around protection that supports success in both daily life and conflict.
Ask anything about Sukta 25 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.