Sukta 24

Mantra 1

का सुष्टुतिः शवसः सूनुमिन्द्रमर्वाचीनं राधस आ ववर्तत् । ददिर्हि वीरो गृणते वसूनि स गोपतिर्निष्षिधां नो जनासः ॥

कुठली सु-स्तुति (उत्तम स्तुती) श्वसाचा सूनू—इंद्राला—दानासाठी—आपल्याकडे वळवील? कारण तो वीर स्तुती करणाऱ्यास वसू (धन-रत्ने) देतो; तो गोपति (दीप्तिमान गोसमूहांचा स्वामी), हे जनांनो, आमच्यावर दाब आणणारे बंधन/निषेध दूर लोटतो.

Mantra 2

स वृत्रहत्ये हव्यः स ईड्यः स सुष्टुत इन्द्रः सत्यराधाः । स यामन्ना मघवा मर्त्याय ब्रह्मण्यते सुष्वये वरिवो धात् ॥

वृत्र-वधात तोच हव्य (आहुती) आहे; तोच आह्वानयोग्य, तोच स्तुत्य—सु-स्तुत इंद्र, ज्याची दानशक्ती सत्य आहे. यात्रामार्गी तो मघवान त्या मर्त्याकडे येतो, जो ब्रह्म (मंत्र-शक्ती) साधतो आणि सोम सुष्वये (चांगल्या रीतीने पिळतो); तो त्याच्यासाठी वावरण्यास विस्तीर्ण अवकाश (वरिवस्) स्थापन करतो.

Mantra 3

तमिन्नरो वि ह्वयन्ते समीके रिरिक्वांसस्तन्वः कृण्वत त्राम् । मिथो यत्त्यागमुभयासो अग्मन्नरस्तोकस्य तनयस्य सातौ ॥

त्यालाच नर संग्राम-समीपात हाक मारतात; दृढ प्रयत्नशील आपले तन रक्षणरूप करतात. जेव्हा समोरासमोर दोन्ही बाजू त्याग-क्षणास (धोक्याच्या व समर्पणाच्या संकटास) येऊन पोहोचतात, तेव्हा नर बालक व संततीच्या सिद्धीसाठी—वंशपरंपरेच्या विजयासाठी—(त्याला) आवाहन करतात.

Mantra 4

क्रतूयन्ति क्षितयो योग उग्राशुषाणासो मिथो अर्णसातौ । सं यद्विशोऽववृत्रन्त युध्मा आदिन्नेम इन्द्रयन्ते अभीके ॥

हे उग्र (महाबलवान), योगात (संयोगात) क्षिती (जनसमुदाय) आपला क्रतु (संकल्पशक्ती) कृतीत प्रवृत्त करतात, परस्पर उत्सुक होऊन अर्ण (प्रवाह/प्लावन) मिळविण्यासाठी. जेव्हा युद्धात विशः (कुलसमूह) एकमेकांवर घट्ट येऊन भिडतात, तेव्हा त्या निकटतेतच ते इंद्राकडे झुकून त्याला हाक मारतात व त्याची शक्ती पुढे ढकलतात (प्रेरित करतात).

Mantra 5

आदिद्ध नेम इन्द्रियं यजन्त आदित्पक्तिः पुरोळाशं रिरिच्यात् । आदित्सोमो वि पपृच्यादसुष्वीनादिज्जुजोष वृषभं यजध्यै ॥

तेव्हाच अगदी निकट ते इन्द्रिय-शक्ती (इन्द्रियं) याची यज्ञाराधना करतात; तेव्हाच पक्ति पुरोळाश (यज्ञ-केक) सिद्ध करते. तेव्हाच सोम (पुरेसा) पिळला न गेलेल्यांसाठीही पसरतो; तेव्हाच तो यज्ञकर्मासाठी वृषभ (इन्द्र) याला प्रसन्न करण्याचा प्रयत्न करतो.

Mantra 7

य इन्द्राय सुनवत्सोममद्य पचात्पक्तीरुत भृज्जाति धानाः । प्रति मनायोरुचथानि हर्यन्तस्मिन्दधद्वृषणं शुष्ममिन्द्रः ॥

जो आज इन्द्रासाठी सोम पिळतो, आणि पक्ति कडून पक्क अन्न-रस शिजवून घेतो व धान्ये भाजतो—त्याच्या मनातील दोन्ही उत्साहांकडे, स्तुतिंच्या प्रत्युत्तराने, इन्द्र धावून येतो; आणि त्याच्यात वृषभासारखे बळ, विजयदायी शुष्म (पराक्रम) स्थापित करतो.

Mantra 8

यदा समर्यं व्यचेदृघावा दीर्घं यदाजिमभ्यख्यदर्यः । अचिक्रदद्वृषणं पत्न्यच्छा दुरोण आ निशितं सोमसुद्भिः ॥

जेव्हा वेगवानाने दीर्घ मार्गात आपल्या सोबत्याला ओळखले, जेव्हा आर्य (श्रेष्ठ) ने समोरच असलेली स्पर्धा/लढाई पाहिली—तेव्हा त्याने पत्नीच्या दिशेने वृषभ (इन्द्र) याला हाक मारली: ‘सोम-सुतांनी तीक्ष्ण (प्रखर) केलेल्या, घरात ये.’

Mantra 9

भूयसा वस्नमचरत्कनीयोऽविक्रीतो अकानिषं पुनर्यन् । स भूयसा कनीयो नारिरेचीद्दीना दक्षा वि दुहन्ति प्र वाणम् ॥

अधिक किमतीसाठी तो कनिष्ठ फिरत राहिला; अविक्रीतच तो पुन्हा परत आला—रिकाम्या हाताने. अधिक देऊनही तो कनिष्ठ समृद्ध झाला नाही; क्षीण झालेल्या दक्षता वाणी-प्राणाचे केवळ पातळसेच दोहन करतात.

Mantra 10

क इमं दशभिर्ममेन्द्रं क्रीणाति धेनुभिः । यदा वृत्राणि जङ्घनदथैनं मे पुनर्ददत् ॥

दहा दुग्धधेनूंच्या बदल्यात माझ्यासाठी हा इंद्र कोण विकत घेईल? जेव्हा तो वृत्र—अवरोध—चिरडून टाकील, तेव्हा त्याला पुन्हा मला परत द्यावे.

Mantra 11

नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥

आता स्तुत झालेल्या, हे इंद्रा; आता गानाने गौरविलेल्या—प्रेरकासाठी इष् (समृद्धी) नद्यांसारखी फुगव. हे हरिवो, तुझ्यासाठी नव्य ब्रह्म (शक्तिमान वचन) रचले गेले आहे; जागृत धिया (प्रबुद्ध विचार) यांद्वारे आम्ही रथ्य—रथास योग्य—आणि सदा-सहचर होऊ.