Opening the text

Sukta 3.16
Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 family attribution)
Agni
Trishtubh (probable; confirm in edition)
अग्नीला अर्पित हे सहा ऋचांचे सूक्त त्यांना शौर्य-पराक्रम (सुवीर्य), सौभाग्य (सौभग) आणि संपत्ती (राय) यांचा अधिपती, तसेच अडथळा आणणाऱ्या शक्तींवर विजय मिळवून देणारा (वृत्रहन्) प्रभावी बल म्हणून मांडते. लोकांमध्ये आणि देवांमध्ये ‘कार्य’ करून सिद्धी साधणारा कर्ता म्हणून अग्नीची स्तुती केली आहे; आणि त्या दृष्टीचे रूपांतर यज्ञाद्वारे देवांकडे प्रयत्न करण्याच्या थेट आवाहनात केले आहे. शेवटी वाज (जीवनबल व जिंकण्याची शक्ती), विपुल वाढ, आनंददायी ऊर्जा (मयोभू), व्यापक तेज (तुवि-द्युम्न) आणि टिकाऊ यश (यशस्) यांसाठी संक्षिप्त प्रार्थनेने सूक्त समाप्त होते.
Mantra 1
अयमग्निः सुवीर्यस्येशे महः सौभगस्य । राय ईशे स्वपत्यस्य गोमत ईशे वृत्रहथानाम् ॥
हा अग्नी सुवीर्याचा स्वामी आहे आणि महान सौभाग्याचा अधिपती; तो राय (संपत्ती)चा, सत्य स्वत्वाचा स्वामी आहे, गोमत् (किरणसमृद्ध) आहे. तो वृत्र-वधांचा अधिपती आहे.
Mantra 2
इमं नरो मरुतः सश्चता वृधं यस्मिन्रायः शेवृधासः । अभि ये सन्ति पृतनासु दूढ्यो विश्वाहा शत्रुमादभुः ॥
हे नरांनो, हे मरुतांनो, या वाढत्या सामर्थ्यासोबत चला; ज्यामध्ये राय (संपत्ती) पुष्ट होते. जे रणांत दृढ असतात—ते सर्वदा शत्रूला पराभूत करतात.
Mantra 3
स त्वं नो रायः शिशीहि मीढ्वो अग्ने सुवीर्यस्य । तुविद्युम्न वर्षिष्ठस्य प्रजावतोऽनमीवस्य शुष्मिणः ॥
म्हणून, हे अग्ने, हे मीढ्वन् (उदार दाता), आमच्यासाठी रायी (समृद्धी)—सुवीर्य (खरे वीर-पराक्रम) युक्त—ती अधिक तेजस्वी कर, वाढव. ती रायी तुविद्युम्न (बहु-दीप्ती) असो, वर्षिष्ठ (अत्यंत वाढ देणारी/वर्षेसारखी वृद्धी करणारी) असो, प्रजावती असो, अनमीव (रोग-हानीरहित) असो आणि शुष्मिण (बल-ऊर्जेने परिपूर्ण) असो.
Mantra 4
चक्रिर्यो विश्वा भुवनाभि सासहिश्चक्रिर्देवेष्वा दुवः । आ देवेषु यतत आ सुवीर्य आ शंस उत नृणाम् ॥
ज्याने सर्व भुवने घडविली आणि त्यांवर विजय मिळविला—त्याने देवांमध्ये दुवः (सेवा/यज्ञकर्तव्य)ही प्रस्थापित केली. देवांकडे प्रयत्न करा; सुवीर्याकडे, शंस (प्रेरित स्तुती-वाणी) कडे, आणि माणसांच्या प्रशंसा/कीर्ती कडेही.
Mantra 5
मा नो अग्नेऽमतये मावीरतायै रीरधः । मागोतायै सहसस्पुत्र मा निदेऽप द्वेषांस्या कृधि ॥
हे अग्ने, आम्हाला अमतय (अमृतत्व हरपविणारी जडता/अविवेक) कडे नेऊ नकोस; वीरत्वाच्या क्षयाकडेही नकोस. गोता (गो—किरण/ज्ञानप्रकाश) गमावण्याकडेही नकोस. हे सहसस्-पुत्र (बलाचा पुत्रा), आम्हाला निंदेच्या स्वाधीन करू नकोस; आमच्यापासून द्वेष दूर कर.
Mantra 6
शग्धि वाजस्य सुभग प्रजावतोऽग्ने बृहतो अध्वरे । सं राया भूयसा सृज मयोभुना तुविद्युम्न यशस्वता ॥
हे अग्ने, सुभग, वाज (बल-समृद्धी) देणाऱ्या! या विशाल अध्वर-यज्ञात प्रजा-समृद्ध वाज आम्हांस दे. अधिकाधिक रयि (समृद्धी) ने आम्हांला संयुक्त कर; मयोभू (आनंद-शक्ती) ने तुविद्युम्न (विस्तीर्ण कीर्ती) व यशस्वता (यश) निर्माण कर.
It praises Agni as the ruling power behind strength, prosperity, and wealth, and asks him to remove obstacles and grant victorious growth through the sacrifice.
Because Agni is seen as the effective divine force in the rite—able to govern outcomes like hero-power, good fortune, riches, and the overcoming of obstruction.
The hymn asks for vāja (winning strength), richer abundance (rāy), delight-bearing support (mayobhū), wide splendor (tuvi-dyumna), and lasting fame (yaśas).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.