Sukta 16
Sukta 3.16
Viśvāmitra Gāthina (Mandala 3 family attribution)
Agni
Trishtubh (probable; confirm in edition)
ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ଏହି ଛଅ-ମନ୍ତ୍ରୀୟ ସୂକ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ବୀରଶକ୍ତି (ସୁବୀର୍ୟ), ସୌଭାଗ୍ୟ/ସମୃଦ୍ଧି (ସୌଭଗ) ଓ ଧନ-ସମ୍ପଦ (ରାୟ)ର ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିପତି ଭାବେ, ଏବଂ ବାଧାଦାୟକ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ ଆଣୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଶକ୍ତି (ବୃତ୍ରହନ) ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ସୂକ୍ତଟି ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ସେହି ସାଧକ ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରେ ଯିଏ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘କାର୍ଯ୍ୟ କରି’ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି; ଏହି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଯଜ୍ଞ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେବା ପାଇଁ ସିଧା ଉପଦେଶରେ ପରିଣତ କରାଯାଇଛି। ଶେଷରେ ସୂକ୍ତଟି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥନାରେ ବାଜ (ଜୀବନଶକ୍ତି ଓ ବିଜୟଦାୟକ ପ୍ରଭାବ), ପ୍ରଚୁର ବୃଦ୍ଧି, ଆନନ୍ଦବାହୀ ଶକ୍ତି (ମୟୋଭୂ), ବିସ୍ତୃତ ଦୀପ୍ତି/ଐଶ୍ୱର୍ୟ (ତୁବିଦ୍ୟୁମ୍ନ) ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯଶ (ୟଶସ) ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରେ।
Mantras
Mantra 1
अयमग्निः सुवीर्यस्येशे महः सौभगस्य । राय ईशे स्वपत्यस्य गोमत ईशे वृत्रहथानाम् ॥
ଏହି ଅଗ୍ନି ସୁବୀର୍ୟର ଅଧିପତି, ମହା ସୌଭାଗ୍ୟର ସ୍ୱାମୀ; ସେ ରାୟର, ସତ୍ୟ ସ୍ୱପତ୍ୟର ଅଧିପତି, ଗୋମତ୍ (କିରଣ-ସମୃଦ୍ଧ) ଅଟେ। ସେ ବୃତ୍ରହତ୍ୟାମାନଙ୍କର—ଆବରଣକାରୀଙ୍କ ବଧମାନଙ୍କର—ଅଧିପତି।
Mantra 2
इमं नरो मरुतः सश्चता वृधं यस्मिन्रायः शेवृधासः । अभि ये सन्ति पृतनासु दूढ्यो विश्वाहा शत्रुमादभुः ॥
ହେ ନରମାନେ, ହେ ମରୁତମାନେ, ଏହି ବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଶକ୍ତି ସହ ଯୁକ୍ତ ହୁଅ—ଯାହାରେ ରାୟମାନେ ସମୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି। ଯେମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଦିନ ଶତ୍ରୁକୁ ପରାଜିତ କରନ୍ତି।
Mantra 3
स त्वं नो रायः शिशीहि मीढ्वो अग्ने सुवीर्यस्य । तुविद्युम्न वर्षिष्ठस्य प्रजावतोऽनमीवस्य शुष्मिणः ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ହେ ଉଦାର ଦାତା, ଆମ ପାଇଁ ରାୟଃ (ସମୃଦ୍ଧି)କୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ କର—ସୁବୀର୍ୟ (ସତ୍ୟ ବୀରଶକ୍ତି)ର ଧନକୁ; ବହୁ ଦ୍ୟୁମ୍ନଯୁକ୍ତ, ବୃଦ୍ଧିକୁ ସର୍ବାଧିକ ବର୍ଷାଇବାଳି, ପ୍ରଜାବତୀ, ଅନାମୀବ (ରୋଗ-ହାନିରହିତ), ଶୂଷ୍ମିନ (ବଳପୂର୍ଣ୍ଣ) ଏମିତି।
Mantra 4
चक्रिर्यो विश्वा भुवनाभि सासहिश्चक्रिर्देवेष्वा दुवः । आ देवेषु यतत आ सुवीर्य आ शंस उत नृणाम् ॥
ଯିଏ ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ରଚି ଅଭି-ସାସହି (ସର୍ବତ୍ର ବିଜୟୀ) ହୋଇଛି—ସେ ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୂବଃ (ସେବା/ଅର୍ପଣ) କରିଛି। ଦେବମାନଙ୍କ ପାଖକୁ ଯତ୍ନ କର; ସୁବୀର୍ୟ ପାଖକୁ, ଶଂସ (ପ୍ରେରିତ ସ୍ତୁତି-ବାଣୀ) ପାଖକୁ, ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଯଶ/ପ୍ରଶଂସା ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ।
Mantra 5
मा नो अग्नेऽमतये मावीरतायै रीरधः । मागोतायै सहसस्पुत्र मा निदेऽप द्वेषांस्या कृधि ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ଅମୃତତ୍ୱକୁ ହରିନେବା ଜଡତା ପାଖକୁ ଆମକୁ ନେଇଯାଅ ନାହିଁ; ବୀରତ୍ୱ-ହାନି ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଗୋତା (ଗୋ/ଜ୍ଞାନ-କିରଣର ପ୍ରାପ୍ତି) ହାନି ପାଖକୁ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ସହସସ୍ପୁତ୍ର (ବଳର ପୁତ୍ର), ଆମକୁ ନିନ୍ଦାରେ ସମର୍ପିତ କର ନାହିଁ; ଆମଠାରୁ ଦ୍ୱେଷଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କର।
Mantra 6
शग्धि वाजस्य सुभग प्रजावतोऽग्ने बृहतो अध्वरे । सं राया भूयसा सृज मयोभुना तुविद्युम्न यशस्वता ॥
ହେ ଅଗ୍ନି, ସୁଭଗ୍ୟର ଦୀପ୍ତ ଦାତା! ବିଶାଳ ଅଧ୍ୱରରେ ପ୍ରଜାବତ୍ ଵାଜ (ବଳ/ବିଜୟଶକ୍ତି) ଆମକୁ ଦିଅ; ଏବଂ ଅଧିକ ପ୍ରଚୁର ରାୟ (ସମୃଦ୍ଧି) ସହ ଆମକୁ ଯୋଗ କର। ତୁମ ମୟୋଭୂ (ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଶକ୍ତି) ଦ୍ୱାରା, ବହୁଦ୍ୟୁମ୍ନ (ବିସ୍ତୃତ କୀର୍ତ୍ତି-ପ୍ରଭା) ଓ ଯଶସ୍ୱୀ ସମୃଦ୍ଧି ସୃଷ୍ଟି କର।
Frequently Asked Questions
It praises Agni as the ruling power behind strength, prosperity, and wealth, and asks him to remove obstacles and grant victorious growth through the sacrifice.
Because Agni is seen as the effective divine force in the rite—able to govern outcomes like hero-power, good fortune, riches, and the overcoming of obstruction.
The hymn asks for vāja (winning strength), richer abundance (rāy), delight-bearing support (mayobhū), wide splendor (tuvi-dyumna), and lasting fame (yaśas).
Ask anything about Sukta 16 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.