Adhyaya 130: Expiation and Dietary Discipline Concerning the Consumption of Royal Food (rājānna)

Verse 1

अथ राजान्नभोगे प्रायश्चित्तम् ॥ सूत उवाच ॥ एवं दीक्षां ततः श्रुत्वा नारायणमुखान्मही ॥ विशुद्धमानसा देवी नारायणमथाब्रवीत् ॥

ഇപ്പോൾ രാജഭോജനം അനുഭവിച്ചതിനുള്ള പ്രായശ്ചിത്തം. സൂതൻ പറഞ്ഞു—നാരായണന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു ഇങ്ങനെ ദീക്ഷ കേട്ട ശേഷം, മനസ്സു ശുദ്ധമായ ദേവി ഭൂമി പിന്നെ നാരായണനോടു പറഞ്ഞു.

Verse 2

धरण्युवाच ॥ अहो ते दीक्षामाहात्म्यं यस्य वै व्युष्टिरुत्तमा ॥ श्रुत्वाहं तु महाभाग जातास्मि विमला विभो ॥

ധരണി പറഞ്ഞു—അഹോ, നിങ്ങളുടെ ദീക്ഷയുടെ മഹാത്മ്യം! അതിനാൽ മംഗളോദയം അത്യുത്തമമാകുന്നു. ഹേ മഹാഭാഗ, ഹേ വിഭോ, അത് കേട്ട് ഞാൻ നിർമലയായി.

Verse 3

अहो देवस्य माहात्म्यं लोकनाथस्य तत्त्वतः ॥ येन सा कारिता दीक्षा चातुर्वर्ण्यसुखावहा ॥

അഹോ! ലോകനാഥനായ ദേവന്റെ തത്ത്വമഹിമ എത്ര മഹത്താണ്; അവൻ സ്ഥാപിച്ച ആ ദീക്ഷ ചാതുർവർണ്യത്തിന് സുഖവും മംഗളവും നൽകുന്നു.

Verse 4

एकं मे परमं गुह्यं यदीश हृदि वर्त्तते ॥ भव भक्तसुखार्थाय तत्त्वं मे वक्तुमर्हसि ॥

ഹേ ഈശ്വരാ! എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഒരു പരമഗുഹ്യമായ കാര്യം നിലകൊള്ളുന്നു. ഭക്തരുടെ സുഖമംഗളത്തിനായി അതിന്റെ തത്ത്വം എനിക്ക് പറയേണ്ടതാകുന്നു.

Verse 5

देव पूर्वापराधास्ते द्वात्रिंशदपि कीर्तिताः ॥ एवं कृत्वापराधानि मनुजा ह्यल्पचेतसः ॥

ഹേ ദേവാ! മുൻപറഞ്ഞ അപരാധങ്ങൾ മുപ്പത്തിരണ്ടായി കീര്ത്തിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അപരാധങ്ങൾ ചെയ്താൽ അല്പചേതസ്സുള്ള മനുഷ്യർ (ദോഷത്തിൽ പതിക്കുന്നു).

Verse 6

कर्मणा केन शुद्ध्यन्ति अपराधस्य कारिणः ॥ तन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन मम प्रीत्या च माधव ॥

അപരാധം ചെയ്തവർ ഏത് കര്‍മ്മത്താൽ ശുദ്ധരാകുന്നു? ഹേ മാധവാ! സത്യത്തോടനുസരിച്ച് അത് എനിക്ക് പറയുക; എനിക്കുള്ള സ്നേഹത്താലും.

Verse 7

तद्वै भूम्याः वचः श्रुत्वा हृषीकेशो महामनाः ॥ दिव्यं ध्यानं समादाय प्रत्युवाच वसुन्धराम् ॥

ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ ശ്രവിച്ച മഹാമനസ്സനായ ഹൃഷീകേശൻ ദിവ്യധ്യാനം സ്വീകരിച്ച് പിന്നെ വസുന്ധരയ്ക്ക് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 8

श्रीवराह उवाच ॥ शुद्धा भागवता भूत्वा मम कर्मपरायणाः ॥ ये तु भुञ्जन्ति राजान्नं लोभेन च भयेन वा ॥

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ശുദ്ധ ഭാഗവതരായി, എന്റെ നിശ്ചിത ആചാരത്തിൽ നിഷ്ഠരായിട്ടും, ലോഭത്താലോ ഭയത്താലോ രാജാന്നം ഭുജിക്കുന്നവർ—

Verse 9

आपद्गता हि भुञ्जन्ति राजान्नं तु वसुन्धरे ॥ दशवर्षसहस्राणि पच्यन्ते नरके नराः ॥

ഓ വസുന്ധരേ! ആപത്തിൽപ്പെട്ടവരും രാജാന്നം ഭുജിക്കുന്നു; എങ്കിലും മനുഷ്യർ പത്തായിരം വർഷം നരകത്തിൽ ‘പാച്യന്തേ’—യാതന അനുഭവിക്കുന്നു—എന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 10

ततो दीनमना भूत्वा सा मही संशितव्रता ॥ उवाच मधुरं वाक्यं सर्वलोकसुखावहम् ॥

അപ്പോൾ ആ ഭൂമി മനസ്സിൽ ദീനയായി, എങ്കിലും വ്രതത്തിൽ ദൃഢയായി, സർവ്വലോകസുഖാവഹമായ മധുരവാക്യം ഉച്ചരിച്ചു।

Verse 11

धरण्युवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देव हृदये हि व्यवस्थितम् ॥ को नु दोषोऽस्ति राज्ञां हि तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि ॥

ധരണി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവാ! എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ തത്ത്വമായി സ്ഥാപിതമായതു കേൾക്കണമേ. രാജാക്കന്മാർക്കുള്ള ദോഷം എന്താണ്? അത് നീ എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരേണ്ടതാണ്।

Verse 12

ततो भूम्याः वचः श्रुत्वा सर्वधर्मविदां वरः ॥ प्राह नारायणो वाक्यं धर्मकामां वसुन्धराम् ॥

പിന്നീട് ഭൂമിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സർവ്വധർമ്മവിദാം വരനായ നാരായണൻ, ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന വസുന്ധരയോട് മറുപടി വചനം അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 13

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु सुन्दरि तत्त्वेन गुह्यमेतदनिन्दिते ॥ राजान्नं तु न भोक्तव्यं शुभैर्भागवतैः सदा ॥

ശ്രീവരാഹൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സുന്ദരി, ഹേ അനിന്ദിതേ! ഈ ഗുഹ്യമായ തത്ത്വം യഥാർത്ഥമായി കേൾക്കുക. ശുഭഗുണമുള്ള ഭാഗവതർ ഒരിക്കലും രാജാന്നം ഭുജിക്കരുത്.

Verse 14

यद्यप्येष समत्वेन राजा लोके प्रवर्तते ॥ राजसं तामसं वापि कुर्वन्कर्म सुदारुणम् ॥

രാജാവ് ലോകത്തിൽ സമത്വത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നതായി തോന്നിയാലും, അവൻ രാജസമോ താമസമോ ആയ അത്യന്തം കഠിനമായ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്യാം.

Verse 15

अपि वा गर्हितं तेन राजान्नं तु वसुन्धरे ॥ धर्मसन्धानार्थाय न तु मे रोचते भुवि ॥

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ വസുന്ധരേ! അവന്റെ കാരണത്താൽ ആ രാജാന്നം നിന്ദ്യമായിത്തീരും. ധർമ്മക്രമം നിലനിർത്തുന്നതിനായാലും ഭൂമിയിൽ അത് എനിക്ക് രുചിക്കുന്നില്ല.

Verse 16

ततो यद्यत्प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ यथा राज्ञां तु भोज्यं वै शुद्धैर्भागवतैर्नरैः ॥

അതുകൊണ്ട്, ഹേ വസുന്ധരേ! ഞാൻ പറയുന്നതു കേൾക്കുക—രാജാവിന്റെ അന്നം ശുദ്ധനായ ഭാഗവതജനങ്ങൾ എങ്ങനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭുജിക്കാവുന്നതാകുന്നു എന്ന്.

Verse 17

स्थापयित्वा तु मां देवि विधिदृष्टेन कर्मणा ॥ धनधान्यसमृद्धानि दत्त्वा भागवतैरपि

ഹേ ദേവീ! വിധിയിൽ കാണിച്ചിരിക്കുന്ന കർമ്മക്രമപ്രകാരം ആദ്യം എന്നെ സ്ഥാപിച്ച്, ഭാഗവതരുടെ മുഖേന ധനവും ധാന്യവും സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങളും നൽകി…

Verse 18

सिद्धं भागवतैश्चान्नं मम प्रापणशेषकम् ॥ भुञ्जानस्तु वरारोहे न स पापेन लिप्यते

ഭക്തന്മാർ തയ്യാറാക്കി എനിക്ക് നൈവേദ്യമായി അർപ്പിച്ചതിന് ശേഷമുള്ള ശേഷാന്നം ആരെങ്കിലും ഭുജിച്ചാൽ, ഹേ സുന്ദരനിതംബിനീ, അവൻ പാപത്തിൽ ലിപ്തനാകുകയില്ല.

Verse 19

धरण्युवाच ॥ राजान्नं तु नरो भुक्त्वा शुद्धो भागवतः शुचिः ॥ कर्मणा केन शुद्ध्येत तन्मे ब्रूहि जनार्दन

ധരണി പറഞ്ഞു—രാജാന്നം ഭുജിച്ചതിന് ശേഷം മനുഷ്യൻ, ശുദ്ധഭക്തനും വ്യക്തിപരമായി ശുചിയുമായിരുന്നാലും, ഏത് കർമ്മംകൊണ്ട് ശുദ്ധിയാകും? ഹേ ജനാർദന, അത് എനിക്കു പറയുക.

Verse 20

श्रीवराह उवाच ॥ शृणु तत्त्वेन मे देवि यन्मां त्वं भीरु भाषसे ॥ तरन्ति पुरुषा येन राजान्नस्योपभुञ्जकाः

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവീ, ഹേ ഭീരുവേ, നീ ഭയത്തോടെ ചോദിക്കുന്നതു തത്ത്വമായി എന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കുക. ഇതിലൂടെ രാജാന്നം ഉപഭുജിച്ചവർ ദോഷം കടന്നുപോകുന്നു.

Verse 21

एकं चान्द्रायणं कृत्वा तप्तकृच्छ्रं च पुष्कलम् ॥ कुर्यात्सान्तपनं चैव शीघ्रं मुच्यन्ति किल्बिषात्

ഒരു ചാന്ദ്രായണ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച്, പൂർണ്ണമായ തപ്തകൃച്ഛ്രവും ചെയ്തു; സാന്തപന പ്രായശ്ചിത്തവും ചെയ്യണം—അവർ വേഗത്തിൽ പാപകലുഷത്തിൽ നിന്ന് മോചിതരാകും.

Verse 22

न तस्य चापराधोऽस्ति वसुधे वै वचो मम ॥ एवमेव न भोक्तव्यं राजान्नं वै कदाचन ॥ ममात्र पूजाकामेन यदीच्छेत्परमां गतिम्

ഹേ വസുധേ, അവനിൽ അപരാധമില്ല—ഇത് എന്റെ വചനം. എങ്കിലും, ഇവിടെ എന്നെ പൂജിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ പരമഗതി തേടുന്നവൻ രാജാന്നം ഒരിക്കലും ഭുജിക്കരുത്.

Verse 23

भगवद्वचनं श्रुत्वा कम्पिता च वसुन्धरा ॥ दिनानि सप्त दश च भयं तीव्रमजायत

ഭഗവാന്റെ വചനം കേട്ട് വസുന്ധര വിറച്ചു; പതിനേഴു ദിവസത്തോളം അത്യന്തം ഭയം ഉദിച്ചു।

Verse 24

एवं विष्णुवचः श्रुत्वा धरणी संशितव्रता ॥ वराहरूपिणं देवं प्रत्युवाच वरानना

ഇങ്ങനെ വിഷ്ണുവിന്റെ വചനം കേട്ട്, വ്രതത്തിൽ ദൃഢയായ ധരണി—സുന്ദരമുഖി—വരാഹരൂപം ധരിച്ച ദേവനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।