Adhyaya 33

Verse 1

देव्युवाच । पितुर्वधामर्षसुजात मन्युना यद्यत्कृतं कर्म पुरा महर्षिणा । दधीचिपुत्रेण सुरप्रसाधिना सर्वं श्रुतं तद्धि मया समाधिना

ദേവി പറഞ്ഞു—പിതൃവധത്തിൽ നിന്നുയർന്ന അമർഷജന്യ ക്രോധത്താൽ ദധീചിപുത്രനും ദേവകാര്യസാധകനുമായ ആ മഹർഷി പുരാതനകാലത്ത് ചെയ്ത കര്‍മ്മങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ സമാധിയിൽ ശ്രവിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 2

पुनःपुनर्वै विबुधैः समानं यद्वृत्तमासी त्किमपि प्रधानम् । कार्यं हि तत्सर्वमनुक्रमेण विज्ञातुमिच्छामि कुतूहलेन

ദേവന്മാരോടൊപ്പം വീണ്ടും വീണ്ടും സംഭവിച്ച പ്രധാന സംഭവം എന്തായിരുന്നു? ആ മുഴുവൻ കാര്യവും ഞാൻ കൗതുകത്തോടെ ക്രമമായി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 3

ईश्वर उवाच । उक्तो यदासौ विबुधैः समस्तैरापः पुरा त्वं भुवि भक्षयस्व । यतोऽमराणां प्रथमं हि जाता आपोऽग्रजाः सर्वसुरासुरेभ्यः

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—സകല ദേവന്മാരും അവനോട്, ‘പുരാതനകാലത്ത് ഭൂമിയിൽ ജലങ്ങളെ ഭക്ഷിക്ക’ എന്നു പറഞ്ഞു. കാരണം അമരന്മാരിൽ ജലങ്ങളാണ് ആദ്യം ജനിച്ചത്—സകല ദേവാസുരന്മാർക്കും അഗ്രജങ്ങൾ।

Verse 4

तेनैवमुक्तस्तु महात्मना तदा प्रदर्शयध्वं मम ता यतः स्थिताः । पीत्वा सुराः सर्वमहं पुरस्तात्कृत्यं करिष्ये सुरभक्षणं हि

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ആ മഹാത്മാവ് പറഞ്ഞു—‘ആ ജലങ്ങൾ എവിടെയാണെന്ന് എനിക്ക് കാണിച്ചുതരൂ. അവയെല്ലാം പാനം ചെയ്ത ശേഷം ഞാൻ അടുത്ത കര്‍ത്തവ്യം നിർവഹിക്കും—അത് ദേവഭക്ഷണം തന്നേ.’

Verse 5

तत्रापि नेतुं यदि मां समर्था यत्रासते वारिचयाः समेताः । अतोऽन्यथा नाहमलीकवादी प्राणे प्रयाते मुनिवाक्यकारी

‘നിങ്ങൾക്ക് എന്നെ അവിടേക്ക് നയിക്കാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ—ജലസമൂഹങ്ങൾ ഒന്നിച്ചിരിക്കുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക്—നയിക്കൂ. അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ അസത്യവാദിയല്ല; പ്രാണൻ പോയാലും മുനിവാക്യം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവൻ.’

Verse 6

आहोक्ते पुंडरीकाक्ष और्वं हि वाडवं तदा । त्वां प्रापयिष्ये यत्रापः केन यानेन वाडव

അപ്പോൾ പുണ്ഡരീകാക്ഷൻ വാഡവ (ഔർവ)നോട് പറഞ്ഞു— “ജലങ്ങൾ ഉള്ളിടത്തേക്ക് നിന്നെ എത്തിക്കും; എന്നാൽ ഹേ വാഡവാ, ഏത് വാഹനത്തിലായിരിക്കും പോകുന്നത്?”

Verse 7

वाडव उवाच । नाहं हयादिभिर्यानैर्गंतुं तत्र समुत्सहे । कुमारीकरसंपर्कमेकं मुक्त्वा मतं हि मे

വാഡവൻ പറഞ്ഞു— “കുതിര മുതലായ യാനങ്ങളാൽ അവിടെ പോകാൻ ഞാൻ തയ്യാറല്ല. എനിക്കു സമ്മതമായ ഒരേയൊരു മാർഗം—കുമാരിയുടെ കൈസ്പർശം.”

Verse 8

विष्णुरुवाच । एतत्ते सुलभं यानं तां कन्यामानयाम्यहम् । या त्वां नेतुं समर्था स्यादपां स्थानं सुनिश्चितम्

വിഷ്ണു പറഞ്ഞു— “ഇത് നിനക്കു സുലഭമായ യാനമാണ്. ജലങ്ങളുടെ നിശ്ചിത സ്ഥാനത്തേക്ക് നിന്നെ നയിക്കാൻ ശേഷിയുള്ള ആ കന്യയെ ഞാൻ കൊണ്ടുവരാം.”

Verse 9

ईश्वर उवाच । सुरभीशापसंतप्ता प्रागुपात्तदशाफला । सरस्वती यानभूता तस्य सा विष्णुना कृता

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു— “സുരഭിയുടെ ശാപത്താൽ പീഡിതയും, മുൻപ് സ്വീകരിച്ച അവസ്ഥയുടെ ഫലം വഹിക്കുന്നവളുമായ സരസ്വതിയെ വിഷ്ണു അവന്റെ യാനമായി ആക്കി.”

Verse 10

ततोऽब्रवीद्विभुर्गंगां पार्श्वतः समुपस्थिताम् । एनं वह्निं महाभागे वेगान्नय महोदधिम् । नान्या शक्ता समानेतुं त्वां विना लोकपावनि

പിന്നീട് സമീപത്ത് നിന്ന ഗംഗയോട് പ്രഭു പറഞ്ഞു— “ഹേ മഹാഭാഗേ, ഈ അഗ്നിയെ വേഗത്തിൽ മഹോദധിയിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുക. ഹേ ലോകപാവനി, നിന്നെ കൂടാതെ മറ്റാരും ഇതിനെ അവിടെ എത്തിക്കാൻ കഴിയില്ല.”

Verse 11

गङ्गोवाच । नास्ति मे भगवञ्छक्ति रौर्वं वोढुं जगत्पते । रौद्ररूपी महानेष दहत्येवानलो भृशम्

ഗംഗ പറഞ്ഞു— ഹേ ഭഗവൻ, ഹേ ജഗത്പതേ! റൗർവാഗ്നിയെ വഹിക്കാൻ എനിക്കു ശക്തിയില്ല. ഈ മഹാബലമുള്ള രൗദ്രരൂപ ജ്വാല അഗ്നിപോലെ അത്യന്തം ദഹിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 12

ततस्तु यमुनां प्राह सिन्धुं तस्या ह्यनन्तरम् । अन्या नदीश्च विविधाः पृथक्पृथगुदारधीः

അതിനുശേഷം അദ്ദേഹം യമുനയോട് പറഞ്ഞു; അവളുടെ പിന്നാലെ സിന്ധുവിനോടും; പിന്നെ മറ്റു പലവിധ നദികളോടും— ഓരോന്നും താന്താന്റെ ഉദാരാഭിപ്രായത്തോടെ വേറേവേറെ.

Verse 13

अशक्तास्ताः समानेतुं पृष्टाश्च सुरसत्तमैः । ततः सरस्वतीं प्राह देवदेवो जनार्द्दनः । त्वमेव वज कल्याणि प्रतीच्यां लवणोदधौ

ആ നദികൾ ദേവശ്രേഷ്ഠർ ചോദിച്ചിട്ടും അതിനെ കൊണ്ടുവരാൻ അശക്തരായി. അപ്പോൾ ദേവദേവൻ ജനാർദ്ദനൻ സരസ്വതിയോട് പറഞ്ഞു— ‘ഹേ കല്യാണീ! നീയേ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ലവണോദധി (സമുദ്രം) യിലേക്കു പോകുക.’

Verse 14

एवं कृते सुराः सर्वे भविष्यन्ति भयोज्झिताः । अन्यथा वाडवेनैते दह्यंते स्वेन तेजसा

ഇങ്ങനെ ചെയ്താൽ എല്ലാ ദേവന്മാരും ഭയമൊഴിഞ്ഞവരാകും; അല്ലാത്തപക്ഷം ഇവർ വാഡവന്റെ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ ദഹിക്കപ്പെടും.

Verse 15

तस्मात्त्वं रक्ष विबुधाने तस्मात्तुमुलाद्भयात् । मातेव भव सुश्रोणि सुराणामभयप्रदा

അതുകൊണ്ട് ആ ഭയങ്കര ഭയത്തിൽ നിന്ന് ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കൂ. ഹേ സുഷ്രോണി! മാതാവുപോലെ ആയി ദേവർക്കു അഭയം നൽകുക.

Verse 16

एवमुक्ता हि सा तेन विष्णुना प्रभविष्णुना । आह नाहं स्वतन्त्रास्मि पिता मे ध्रियते चिरात्

ആ മഹാബലനായ വിഷ്ണു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൾ മറുപടി പറഞ്ഞു—“ഞാൻ സ്വതന്ത്രയല്ല; എന്റെ പിതാവിന്റെ അധികാരം എനിക്കുമേൽ ദീർഘകാലമായി നിലനിൽക്കുന്നു।”

Verse 17

तस्याहं कारिणी नित्यं कुमारी च धृतव्रता । कालत्रयेप्यस्वतन्त्रा श्रूयते विबुधैः सुता

“ഞാൻ നിത്യവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കുന്നവൾ—കുമാരിയും വ്രതത്തിൽ സ്ഥിരയുമാണ്. മൂന്നു കാലങ്ങളിലും ഞാൻ സ്വതന്ത്രയല്ല; ജ്ഞാനികൾ പുത്രിയെ ഇങ്ങനെ പറയുന്നു।”

Verse 18

पित्रादेशं विना नाहं पदमेकमपि क्वचित् । गच्छामि तस्मात्कोऽप्यन्य उपायश्चिंत्यतां हरे

“പിതാവിന്റെ ആജ്ഞയില്ലാതെ ഞാൻ എവിടെയും ഒരു പടിയെങ്കിലും പോകുകയില്ല. അതിനാൽ, ഹേ ഹരി, മറ്റൊരു ഉപായം ആലോചിക്കണം।”

Verse 19

तत्स्वरूपं विदित्वैवं समभ्येत्य पितामहम् । तमब्रवीद्वासुदेवो देवकार्यमिदं कुरु

ഇങ്ങനെ യഥാർത്ഥ സ്ഥിതി അറിഞ്ഞ വാസുദേവൻ പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അടുക്കൽ ചെന്നു പറഞ്ഞു—“ദേവകാര്യമായ ഇതു നിർവഹിക്കണം।”

Verse 20

नान्यथा शक्यते नेतुं वाडवोऽग्निर्महाबलः । अदृष्टदोषां मुक्त्वेमां कुमारीं तनयां तव

“മഹാബലമുള്ള വാഡവാഗ്നിയെ കൊണ്ടുപോകാൻ മറ്റൊരു മാർഗമില്ല. ദോഷം കാണാത്ത ഈ കുമാരിയെ—നിന്റെ പുത്രിയെ—മുക്തയാക്കുക।”

Verse 21

तच्छ्रुत्वा विष्णुना प्रोक्तं कुमारीं तनयां तदा । शिरस्याधाय सस्नेहमुवाच प्रपितामहः

വിഷ്ണു പറഞ്ഞതു കേട്ട പ്രപിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അപ്പോൾ സ്നേഹത്തോടെ തന്റെ പുത്രിയായ കുമാരിയെ ശിരസ്സിൽ ധരിച്ചു അവളോടു പറഞ്ഞു।

Verse 22

याहि देवि सुरान्सर्वान्रक्ष त्वं भयमागतान् । विनिक्षिप त्वं नीत्वैनं वाडवं लवणांभसि । पितुर्वाक्यं हि सा श्रुत्वा प्रोवाच श्रुतिलक्षणा

“ദേവി, പോകുക; ഭയത്തോടെ വന്നിരിക്കുന്ന സർവ്വ ദേവന്മാരെയും രക്ഷിക്കുക. ഈ വാഡവാഗ്നിയെ എടുത്ത് ലവണസമുദ്രത്തിൽ നിക്ഷേപിക്കുക.” പിതാവിന്റെ വാക്ക് കേട്ട് ശ്രുതി-ലക്ഷണയുള്ള ദേവി മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 23

सरस्वत्युवाच । एषास्मि प्रस्थिता तात तव वाक्या दसंशयम् । रौद्रोऽयं वाडवो वह्निस्तनुं मे भक्षयिष्यति

സരസ്വതി പറഞ്ഞു— “താതാ, നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം ഞാൻ സംശയമില്ലാതെ പുറപ്പെടുന്നു; എന്നാൽ ഈ വാഡവാഗ്നി ഭയങ്കരമായ രൗദ്രൻ, അത് എന്റെ ദേഹം ദഹിപ്പിക്കും।”

Verse 24

प्राप्तं कलियुगं रौद्रं सांप्रतं पृथिवीतले । लोकः पापसमाचारः स्पर्शयिष्यति मां प्रभो

“പ്രഭോ, ഇപ്പോൾ ഭൂമിയിൽ രൗദ്രമായ കലിയുഗം എത്തിയിരിക്കുന്നു; പാപാചാരത്തിൽ ലിപ്തരായ ജനങ്ങൾ എന്നെ സ്പർശിക്കും।”

Verse 25

ततो दुःखतरं किं स्याद्यत्पापैः सह संगमः

“പാപികളോടുള്ള സംഗമത്തേക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം മറ്റെന്തുണ്ടാകും?”

Verse 26

ब्रह्मोवाच । यदि पापजनाकीर्णं न वांछसि धरातलम् । पातालतलसंस्था त्वं नय वह्निं महोदधौ

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—പാപജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ഭൂതലം നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, പാതാളതലത്തിൽ വസിച്ച് ഈ അഗ്നിയെ മഹോദധിയിലേക്കു നയിക്കു।

Verse 27

यदातिश्रमसंयुक्ता वह्निना दह्यसे भृशम् । तदा विभिद्य वसुधां प्रत्यक्षा भव पुत्रिके

നീ അതിശ്രമത്താൽ ബാധിതയായി അഗ്നിയാൽ അത്യന്തം ദഹിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അപ്പോൾ വസുധയെ പിളർത്തി എല്ലാവർക്കുമുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷയാകുക, മകളേ।

Verse 28

कृत्वा वक्त्रं विशालाक्षि प्राची भव सुमध्यमे । ततो यास्यंति तीर्थानि त्वां श्रांतां चारुहासिनीम्

ഹേ വിശാലാക്ഷി, സുമധ്യമേ! മുഖം കിഴക്കോട്ടാക്കി പ്രാചീമുഖിയായി ഇരിക്ക; അപ്പോൾ നീ ക്ഷീണിതയായിരിക്കുമ്പോൾ, ഹേ ചാരുഹാസിനീ, തീർത്ഥങ്ങൾ നിന്റെ അടുക്കൽ വരും।

Verse 29

तानि सर्वाणि चागत्य साहाय्यं ते वरानने । करिष्यंति त्रयस्त्रिंशत्कोट्यो वै मम शासनात्

ഹേ വരാനനേ! ആ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും വന്ന് നിനക്കു സഹായം ചെയ്യും—എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം, നിശ്ചയമായും മുപ്പത്തിമൂന്നു കോടി।

Verse 30

गच्छ पुत्रि न संतापस्त्वया कार्यः कथंचन । अरिष्टं व्रज पंथानं मा सन्तु परिपंथिनः

പോകുക, മകളേ; നീ യാതൊരു വിധത്തിലും ദുഃഖിക്കേണ്ടതില്ല. അരിഷ്ടരഹിതമായ പാതയിൽ സഞ്ചരിക്ക; നിന്റെ വഴിയിൽ തടസ്സങ്ങളോ വൈരികളോ ഉണ്ടാകാതിരിക്കട്ടെ।

Verse 31

ईश्वर उवाच । एवमुक्ता तदा तेन ब्रह्मणाथ सरस्वती । त्यक्त्वा भयं हृष्टमनाः प्रयातुं समुपस्थिता

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ബ്രഹ്മാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ സരസ്വതി ഭയം വിട്ട് ഹർഷചിത്തത്തോടെ യാത്രയ്ക്കായി സന്നദ്ധയായി।

Verse 32

तस्याः प्रयाणसमये शंखदुंदुभिनिःस्वनैः । मंगलानां च निर्घोषैर्जगदापूरितं शुभैः

അവളുടെ പ്രസ്ഥാനസമയത്ത് ശംഖധ്വനിയും ദുന്ദുഭിനാദവും മംഗളഘോഷങ്ങളും മുഴങ്ങി; സർവ്വജഗത്തും ശുഭാനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു।

Verse 33

सितांबरधरा देवी सितचंदनगुंठिता । शारदांबुदसंकाशा तारहारविभूषिता

ദേവി ശ്വേതാംബരം ധരിച്ചു, ശ്വേതചന്ദനലേപം പൂണ്ടു; ശരദ്മേഘംപോലെ ദീപ്തയായി, മുത്തുമാലയാൽ അലങ്കൃതയായി।

Verse 34

संपूर्णचंद्रवदना पद्मपत्रायतेक्षणा । कीर्तिर्यथा महेंद्रस्य पूरयन्ती दिशो दश

അവളുടെ മുഖം പൂർണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ, കണ്ണുകൾ താമരയിതളുകളെപ്പോലെ; മഹേന്ദ്രന്റെ കീർത്തിപോലെ പത്ത് ദിക്കുകളെയും നിറച്ചു।

Verse 35

स्वतेजसा द्योतयंती सर्वमाभासयज्जगत् । अनुव्रजंती गंगा वै तयोक्ता वरवर्णिनि

അവൾ സ്വതേജസ്സാൽ ദീപ്തയായി സർവ്വജഗത്തെയും പ്രകാശിപ്പിച്ചു; അവളെ അനുഗമിച്ച് ഗംഗയും നടന്നു—ഹേ സുന്ദരവർണിനി, എന്ന് അവൾ അഭിസംബോധന ചെയ്തു।

Verse 36

द्रक्ष्यामि त्वां पुनरहं कुत्र वै वसतीं सखि । एवमुक्ता तया गंगा प्रोवाच स्निग्धया गिरा

“സഖീ, ഞാൻ നിന്നെ വീണ്ടും എവിടെ കാണും—നീ എവിടെ വസിക്കും?” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ ഗംഗ സ്നേഹപൂർണ്ണമായ വാക്കുകളാൽ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 37

यदैव वीक्षसे प्राचीदिशि प्राप्स्यसि मां तदा । सुरैः परिवृता सर्वैस्तत्राहं तव सुवृते

നീ എപ്പോഴെങ്കിലും കിഴക്കുദിശയിലേക്കു നോക്കുമ്പോൾ, അതേ സമയത്ത് നീ എന്നെ പ്രാപിക്കും. ഹേ സുവ്രതേ, അവിടെ ഞാൻ സർവ്വദേവന്മാരാൽ പരിവൃതയായി നിനക്കായി സന്നിധിയിലുണ്ടാകും।

Verse 38

दर्शनं संप्रदास्यामि त्यज शोकं शुचिस्मिते । तामापृच्छ्य ततो गंगां पुनर्दर्शनमस्तु ते

ഞാൻ നിശ്ചയമായി നിനക്കു എന്റെ ദർശനം നൽകും; ഹേ ശുചിസ്മിതേ, ദുഃഖം ഉപേക്ഷിക്കൂ. പിന്നെ ഗംഗയെ വിടപറഞ്ഞ്—നിനക്കു പുനർദർശനം ലഭിക്കട്ടെ.

Verse 39

गच्छ स्वमालयं भद्रे स्मर्त्तव्याऽहं त्वयाऽनघे । यमुनापि तथा चैवं गायत्री सुमनोरमा

ഹേ ഭദ്രേ, നിന്റെ സ്വന്തം ആലയത്തിലേക്കു പോകുക; ഹേ അനഘേ, നീ എന്നെ സ്മരിക്കണം. അതുപോലെ യമുനയെയും, അതുപോലെ മനോഹരിയായ ഗായത്രിയെയും സ്മരിക്കണം.

Verse 40

सावित्रीसहिताः सर्वाः सख्यः संप्रेषितास्तदा । ततो विसृज्य तां देवी नदी भूत्वा सरस्वती

അപ്പോൾ സാവിത്രിയോടുകൂടി അവളുടെ എല്ലാ സഖിമാരെയും അയച്ചു വിട്ടു. തുടർന്ന് ദേവി അവളെ വിടവാങ്ങി, നദിരൂപം ധരിച്ചു സരസ്വതിയായി മാറി।

Verse 41

हिमवंतं गिरिं प्राप्य प्लक्षात्तत्र विनिर्गता । अवतीर्णा धरापृष्ठे मत्स्यकच्छपसंकुला

ഹിമവന്തപർവതത്തെ പ്രാപിച്ച് അവൾ അവിടെ പ്ലക്ഷവൃക്ഷത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിൽ അവതരിച്ച് മത്സ്യങ്ങളും കച്ചപങ്ങളും നിറഞ്ഞവളായി.

Verse 42

ग्राहडिंडिमसंपूर्णा तिमिनक्रगणैर्युता । हसंती च महादेवी फेनौघैः सर्वतो दिशम्

ഗ്രാഹങ്ങളുടെ ഡിംഡിമനാദം നിറഞ്ഞതും, തിമി-മത്സ്യങ്ങളും മകരഗണങ്ങളും കൂടെയുമായ മഹാദേവി ചിരിക്കുന്നതുപോലെ നീങ്ങി, നുരയുടെ പ്രവാഹങ്ങൾ എല്ലാദിക്കുകളിലേക്കും ചിതറിച്ചു.

Verse 43

पुण्यतो यवहा देवीस्तूयमाना द्विजातिभिः । वाडवं वह्निमादाय हयवेगेन निःसृता

പുണ്യദായിനിയായ ദേവി ദ്വിജന്മാർ സ്തുതിക്കുമ്പോൾ, വാഡവ അഗ്നിയെ ധരിച്ചു, അശ്വവേഗത്തിൽ പ്രബലമായി പുറപ്പെട്ടു.

Verse 44

भित्त्वा वेगाद्धरापृष्ठं प्रविष्टाथ महीतलम् । यदायदाभवच्छ्रांता दह्यते वाडवाग्निना । तदातदा मर्त्यलोके याति प्रत्यक्षतां नदी

വേഗത്തോടെ ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലം ഭേദിച്ച് അവൾ ഭൂഗർഭത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. എപ്പോഴെപ്പോഴാണ് അവൾ ക്ഷീണിച്ച് വാഡവ അഗ്നിയിൽ ദഹിക്കപ്പെടുന്നത്, അപ്പോഴപ്പോഴാണ് ആ നദി മർത്ത്യലോകത്തിൽ വീണ്ടും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്.

Verse 45

ततस्तु जायते प्राची संतप्ता वाडवेन तु । ततो वै यानि तीर्थानि कीर्त्तितानि पुरातनैः

അതിനുശേഷം വാഡവ (അഗ്നി)യാൽ സന്തപ്തയായി ‘പ്രാചീ’ എന്ന നദി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. തുടർന്ന് പുരാതനർ കീർത്തിച്ച തീർത്ഥങ്ങൾ എല്ലാം നിശ്ചയമായി (അവളോടൊപ്പം) പുണ്യസംബന്ധം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 46

दिव्यांतरिक्षभौमानि सांनिध्यं यांति भामिनि । ततश्चाश्वासिता तैः सा सरस्वती पुनर्नदी । पातालतलमा साद्य जगाम मकरालयम्

ഹേ ഭാമിനി! ദിവ്യവും ആകാശീയവും ഭൗമവുമായ തീർത്ഥശക്തികൾ അവളുടെ സാന്നിധ്യത്തിലേക്ക് എത്തി. അവരാൽ ആശ്വസിതയായ സരസ്വതി വീണ്ടും നദിരൂപം ധരിച്ചു പാതാളതലം പ്രാപിച്ച് മകരാലയമായ സമുദ്രധാമത്തിലേക്ക് ഗമിച്ചു.

Verse 47

खदिरामोदमासाद्य तत्र सा वीक्ष्य सागरम् । गंतुं प्रवृत्ता तं वह्निमादाय सुरसुंदरि

ഖദിരവൃക്ഷങ്ങളുടെ സുഗന്ധമുള്ള ഉപവനം പ്രാപിച്ച് അവൾ അവിടെ സമുദ്രത്തെ ദർശിച്ചു. തുടർന്ന് ആ സുരസുന്ദരി ആ പവിത്ര അഗ്നിയെ കൈയിൽ എടുത്തുകൊണ്ട് മുന്നോട്ട് പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 48

निरूढभारमात्मानं देवादेशाद्विचिंत्य सा । प्रहृष्टा सुमनास्तस्मात्प्रवृत्ता दक्षिणामुखी

ദേവന്മാരുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം തന്റെ ഭാരം യഥാവിധി ഏറ്റെടുക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് ചിന്തിച്ച് അവൾ ഹർഷിതയും ശാന്തമനസ്സുമായിത്തീർന്നു; അതിനാൽ അവൾ ദക്ഷിണമുഖമായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.

Verse 49

एतस्मिन्नेव काले तु ऋषयो वेदपारगाः । चत्वारश्च महादेवि प्रभासं क्षेत्रमाश्रिताः

അതേ സമയത്ത്, ഹേ മഹാദേവി, വേദപാരംഗതരായ നാല് ഋഷിമാർ പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ പവിത്ര ആശ്രയം സ്വീകരിച്ചു.

Verse 50

हरिणश्चाथ वज्रश्च न्यंकुः कपिल एव च । तपस्तप्यंति तत्रस्थाः स्वाध्यायासक्तमानसाः

ഹരിണൻ, വജ്രൻ, ന്യങ്കു, കപിലൻ—അവിടെ വസിച്ച്—തപസ്സു അനുഷ്ഠിച്ചു; അവരുടെ മനസ്സുകൾ സ്വാധ്യായത്തിൽ (വേദപാരായണത്തിൽ) ആസക്തമായിരുന്നു.

Verse 51

पृथक्पृथक्समाहूताः स्नानार्थं तैः सरस्वती । सागरः सम्मुखस्तस्याः सहसा सम्मुपस्थितः

സ്നാനാർത്ഥം അവർ വേർവേറായി ആഹ്വാനം ചെയ്തപ്പോൾ, സരസ്വതീദേവിയുടെ മുമ്പിൽ അപ്രതീക്ഷിതമായി സമുദ്രം നേരെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 52

ततः सा चिन्तयामास कथं मे सुकृतं भवेत् । शापभीता च सा साध्वी पंचस्रोतास्तदाऽभवत्

അപ്പോൾ അവൾ ചിന്തിച്ചു—“എനിക്ക് പുണ്യം എങ്ങനെ ലഭിക്കും?” ശാപഭീതയായ ആ സാദ്ധ്വി അപ്പോൾ പഞ്ചസ്രോതസ്സായി മാറി।

Verse 53

एकैकं तोषयामास तमृषिं वरवर्णिनि । ततोऽस्याः पंच नामानि जातानि पृथिवीतले

ഹേ മനോഹരവർണ്ണിനീ! അവൾ ആ ഋഷികളെ ഒരൊരുത്തനായി തൃപ്തിപ്പെടുത്തി; അതിനാൽ ഭൂമിയിൽ അവളുടെ അഞ്ചു നാമങ്ങൾ ഉദിച്ചു।

Verse 54

हरिणी वज्रिणी न्यंकुः कपिला च सरस्वती । पानावगाहनान्नृणां पंचस्रोताः सरस्वती

ഹരിണീ, വജ്രിണീ, ന്യങ്കു, കപിലാ, കൂടാതെ (മുഖ്യ) സരസ്വതീ—ഇങ്ങനെ സരസ്വതീ പഞ്ചസ്രോതസ്സായി; ഇവയിൽ ജലം പാനം ചെയ്ത് സ്നാനം ചെയ്താൽ മനുഷ്യർ ശുദ്ധരാകുന്നു।

Verse 55

ब्रह्महत्या सुरापानं स्तेयं गुर्वंगनागमः । एषां संयोगजं चान्यन्नराणां पंचमं हि यत्

ബ്രഹ്മഹത്യ, സുരാപാനം, മോഷണം, ഗുരുപത്നീഗമനം—ഇവയുടെ സംയോഗത്തിൽ നിന്നുണ്ടാകുന്ന മറ്റൊരു പാപവും മനുഷ്യരുടെ അഞ്ചാമത്തെ മഹാപാപമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 56

एतत्पंचविधं पुंसां पंचधाऽवस्थिता सती । नाशयेत्पातकं घोरं सखीभिः सहिता नदी

മനുഷ്യരുടെ പാപങ്ങളുടെ ഈ പഞ്ചവിധ സമുച്ചയം—പഞ്ചരൂപങ്ങളിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ നദി, സഖീഭൂതമായ അഞ്ചു പ്രവാഹങ്ങളോടുകൂടി, ഭയങ്കര പാതകം നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 57

ब्रह्महत्यां महाघोरां प्रतिलोमा सरस्वती । पानावगाहनान्नृणां नाशयत्यखिलं हि सा

‘പ്രതിലോമാ’ എന്നായി സ്തുതിക്കപ്പെടുന്ന സരസ്വതി—അവളുടെ ജലം പാനം ചെയ്യുകയും അതിൽ സ്നാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്‌താൽ മനുഷ്യരുടെ ബ്രഹ്മഹത്യ പോലെയുള്ള മഹാഭയങ്കര പാപവും പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 58

प्रमादान्मदिरापानदोषेणोपहतात्मनाम् । तद्व्यपोहाय कपिला द्विजानां वहते नदी

അശ്രദ്ധ മൂലം മദ്യപാനദോഷത്താൽ ആത്മാവ് ക്ഷതപ്പെട്ട ദ്വിജന്മാരുടെ ആ മലിനത നീക്കുവാൻ കപിലാ നദി ഒഴുകുന്നു।

Verse 59

उपवासाज्जपाद्धोमात्स्नानात्पानाद्द्विजन्मनाम् । सप्ताहान्नाशयेत्पापं तत्तद्भावेन चेतसा

ഉപവാസം, ജപം, ഹോമം, സ്നാനം, (തീർത്ഥജലം) പാനം—ഇവയാൽ ദ്വിജന്മാരുടെ പാപം ഏഴ് ദിവസത്തിനകം നശിക്കുന്നു; ഓരോ കര്‍മ്മത്തിനും യോജിച്ച ഭക്തിഭാവത്തോടെ മനസ്സ് നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ।

Verse 60

स्वयं तेऽपि विशुध्यंति यथोक्तविधिकारिणः । न्यंकुं नदीं समासाद्य महतः पातकात्कृतात्

ശാസ്ത്രോക്തവിധിപ്രകാരം ആചരിക്കുന്നവർ തങ്ങളുതന്നെ ശുദ്ധരാകുന്നു; ന്യങ്കു നദിയെ സമീപിച്ചാൽ, ചെയ്ത മഹാപാതകങ്ങളിൽ നിന്നുപോലും വിമുക്തരാകുന്നു।

Verse 61

स्नानोपासनपानेन वज्रिणी गुरुतल्पगम् । नाशयत्यखिलं पुंसां पापं भूरिभयंकरम्

സ്നാനം, ഉപാസന, അവളുടെ ജലപാനം എന്നിവകൊണ്ട് വജ്രിണീ പുരുഷന്മാരുടെ ഗുരുതൽപഗമനജന്യമായ അതിഭയങ്കര പാപം പൂർണ്ണമായി നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 62

संयोगजस्य पापस्य हरणाद्धरिणी स्मृता । नदी पुण्यजलोपेता सप्ताहमवगाहनात्

അനുചിതസംഗമജന്യ പാപം ഹരിക്കുന്നതിനാൽ അവൾ ‘ഹരിണീ’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. പുണ്യജലസമ്പന്നയായ ആ നദിയിൽ ഏഴ് ദിവസം അവഗാഹനം ചെയ്താൽ ശുദ്ധി ലഭിക്കുന്നു।

Verse 63

एवमेतानि पापानि सर्वाणि सुरसुंदरि । नदी नाशयते तथ्यं पंचस्रोता सरस्वती

ഇങ്ങനെ, ഹേ സുരസുന്ദരി! അഞ്ചു സ്രോതസ്സുകളായി ഒഴുകുന്ന സരസ്വതി നദി സത്യമായും ഈ എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നു।

Verse 64

ततोऽपश्यत्पुनश्चारु सा देवी पथि संस्थितम् । पर्वतं सागरस्यांते रोद्धुं मार्गमिव स्थितम्

അതിനുശേഷം ആ മനോഹര ദേവി വീണ്ടും കണ്ടു—തന്റെ പാതയിൽ, സമുദ്രതീരത്ത് ഒരു പർവ്വതം നിലകൊള്ളുന്നു; വഴിയടയ്ക്കാൻ നിൽക്കുന്നപോലെ।

Verse 65

ब्रह्माण्डमानदण्डोऽयं पुरतो गिरिसत्तमः । व्रजन्त्याः सुरकार्येण मम विघ्नकरः स्थितः

“ഈ ഗിരിശ്രേഷ്ഠൻ ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിന്റെ മാനദണ്ഡംപോലെ; ദേവകാര്യത്തിനായി പോകുന്ന എന്റെ മുമ്പിൽ ഇത് വിഘ്നമായി നിലകൊള്ളുന്നു.”

Verse 66

उच्चैस्तरं महाशैलमवलोक्य सरस्वती । अथ वेगेन रुद्धेन गिरिणा विस्मिता सती

അത്യുച്ചമായ മഹാശൈലം കണ്ടു സരസ്വതി—ആ ശിഖരത്താൽ തന്റെ വേഗധാര തടയപ്പെട്ടപ്പോൾ—വിസ്മയിച്ചു।

Verse 67

एवं संचिन्तयेद्यावन्मनसा तन्म हाद्भुतम् । तावन्मंगलशब्देन प्रतिबुद्धः कृतस्मरः

അങ്ങനെ ആ മഹാദ്ഭുത കാര്യം മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, മംഗളധ്വനിയാൽ അവൾ ഉണർന്നു; സ്മൃതി പൂർണ്ണമായി മടങ്ങി വന്നു।

Verse 68

गिरिशृंगद्वंद्वचरं ददर्श पुरुषं च सा । तामाह देवीं स नगो मार्गो नास्तीह सुव्रते

അവൾ ഇരട്ട പർവതശിഖരങ്ങൾക്കിടയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഒരു പുരുഷനെ കണ്ടു. ആ പർവതം ദേവിയോട്—“സുവ്രതേ, ഇവിടെ മാർഗമില്ല” എന്നു പറഞ്ഞു।

Verse 69

अन्यत्र क्वापि गच्छ त्वं यत्र तेऽभिमतं शुभे । आहैवमुक्ते सा देवी नरं नगशिरःस्थितम्

“ശുഭേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് എവിടെയെങ്കിലും മറ്റിടത്തേക്ക് പോകുക.” എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവി പർവതശിഖരത്തിൽ നിന്നിരുന്ന ആ പുരുഷനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 70

देवादेशात्समायाता न निरोध्या गिरे त्वया । एवमुक्ते गिरिः प्राह तां देवीं सुमनोरमाम्

ദേവി പറഞ്ഞു—“ദേവാദേശപ്രകാരം ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു; ഹേ ഗിരേ, നീ എന്നെ തടയരുത്.” എന്നു അവൾ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പർവതം ആ മനോഹര ദേവിയോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 71

पर्वतोऽहं त्वया भद्रे किं न ज्ञातः कृतस्मरः । त्वत्स्पर्शनान्न दोषोस्ति कुमारी त्वं यतोऽनघे

ഹേ ഭദ്രേ! ഞാൻ ഒരു പർവ്വതമാണ്; എങ്കിലും നീ എന്നെ എന്തുകൊണ്ട് തിരിച്ചറിഞ്ഞില്ല? ഹേ അനഘേ! നിന്നെ സ്പർശിക്കുന്നതിൽ ദോഷമില്ല; കാരണം നീ കുമാരിയാണ്.

Verse 72

अतस्त्वां वरये देवि भार्या मे भव सुव्रते

അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദേവി! ഞാൻ നിന്നെ വരിക്കുന്നു; ഹേ സുവ്രതേ! നീ എന്റെ ഭാര്യയാകുക.

Verse 73

सरस्वत्युवाच । पिता मे ध्रियते यस्मात्तेन नाहं स्वयंवरा । तव भार्या भविष्यामि मार्गं यच्छ ममाधुना

സരസ്വതി പറഞ്ഞു— എന്റെ പിതാവിന്റെ ആജ്ഞ നിലനിൽക്കുന്നതിനാൽ ഞാൻ സ്വയംവരയല്ല. ഞാൻ നിന്റെ ഭാര്യയാകും; ഇപ്പോൾ എനിക്ക് മാർഗം തരിക.

Verse 74

एवमुक्तो गिरिः प्राह अनिच्छंतीं महाबलात् । उद्वाहयिष्ये त्वां भद्रे कस्त्राता स्ति तवाधुना

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പർവ്വതം പറഞ്ഞു— അവൾ അനിഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും മഹാബലത്തോടെ: ഹേ ഭദ്രേ! ഞാൻ നിന്നെ വിവാഹം കഴിക്കും; ഇപ്പോൾ നിന്നെ രക്ഷിക്കാൻ ആരുണ്ട്?

Verse 75

सा तं मनोभवाक्रान्तं मत्वा दिव्येन चक्षुषा । आह नास्ति मम त्राता त्वामेव शरणं गता

ദിവ്യദൃഷ്ടിയാൽ അവൻ കാമത്താൽ ആക്രാന്തനായതായി അറിഞ്ഞ് അവൾ പറഞ്ഞു— എനിക്ക് രക്ഷകൻ ഇല്ല; ഞാൻ നിന്നിലേ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 76

त्वयोद्वाह्या यद्य वश्यमहमेवं महाबल । अस्नातां नोद्वह विभो स्नानं कर्त्तुं च देहि मे

എന്നെ നിനക്കാൽ തന്നേ വിവാഹം കഴിക്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ, ഹേ മഹാബല, ഹേ പ്രഭോ, സ്നാനം ചെയ്യാത്ത എന്നെ വിവാഹം കഴിക്കരുത്. സ്നാനം ചെയ്യാൻ എനിക്ക് അനുമതി തരണമേ.

Verse 77

तामुवाच ततः शैलः स्वसंपदभिमानवान् । सौख्यदं पश्य सुभगे मयि संपूर्णवैभवम्

അപ്പോൾ സ്വന്തം സമ്പത്തിൽ അഭിമാനം കൊണ്ട പർവ്വതം അവളോട് പറഞ്ഞു—ഹേ സुभഗേ, എന്നിൽ ഉള്ള ഈ സമ്പൂർണ്ണ വൈഭവം നോക്കുക; അത് സുഖം നൽകുന്നതാണ്.

Verse 78

द्वंद्वानि यत्र गायंति किंनराणां मनोरमम् । श्रूयते च सुनिध्वानं तंत्रीवाद्यमथापरम्

അവിടെ കിന്നരന്മാരുടെ മനോഹരമായ പ്രതികീർത്തനങ്ങൾ പാടപ്പെടുന്നു; കൂടാതെ തന്ത്രി-വാദ്യാദികളുടെ മധുരവും മുഴങ്ങുന്ന നാദവും കേൾക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 79

तत्र तालास्तमालाश्च पिप्पलाः पनसास्तथा । सदैव फलपुष्पाश्चा दृश्यंते सुमनोरमाः

അവിടെ താളമരങ്ങളും തമാലവൃക്ഷങ്ങളും പവിത്രമായ പിപ്പലവും ചക്കമരങ്ങളും ഉണ്ട്; അവ സദാ ഫലപുഷ്പങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായി അതിമനോഹരമായി ദൃശ്യമാകുന്നു.

Verse 80

कुटजैः कोविदारैश्च कदंबैः कुरबैस्तथा । मत्तालिकुलघुष्टैश्च भूधरो भाति सर्वतः

കുടജ, കോവിദാര, കടംബ, കുരബ വൃക്ഷങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, മത്തായ തേൻചീറ്റകളുടെ കൂട്ടങ്ങളുടെ ഗുഞ്ജനത്തോടെ മുഴങ്ങിയും, ആ ഭൂധരൻ എല്ലാടവും ദീപ്തിമാനായി ഭാസിക്കുന്നു.

Verse 81

हरांगरागवद्भाति क्वचित्कुटजकुड्मलैः । क्वचित्तु कर्णिकारैश्च विष्णोर्वासःसमप्रभः

ചിലിടങ്ങളിൽ കുടജകുട്മലങ്ങളാൽ അത് ഹരന്റെ അംഗങ്ങളിൽ പുരട്ടുന്ന അങ്കരാഗംപോലെ തിളങ്ങുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ കർണികാരപുഷ്പങ്ങളാൽ വിഷ്ണുധാമസമപ്രഭയായി പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 82

तमालदलसंछन्नः क्वचिद्वैवस्वतद्युतिः । क्वचिद्धातुविलिप्तांगो गणाध्यक्षवपुर्नगः

ചിലിടങ്ങളിൽ തമാലഇലകളാൽ മൂടപ്പെട്ട ഈ ഗിരി വൈവസ്വതൻ (സൂര്യൻ) പോലെയുള്ള ദ്യുതി ധരിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ ധാതുവർണ്ണം പുരട്ടിയ അംഗങ്ങളാൽ ഗണാധ്യക്ഷന്റെ മഹിമയുള്ള രൂപംപോലെ ഭാസിക്കുന്നു।

Verse 83

चतुर्मुख इवाभाति हरितालवपुः क्वचित् । क्वचित्सप्तच्छदैर्विष्णोर्वपुषा भात्ययं गिरिः

ചിലിടങ്ങളിൽ ഹരിതാലവർണ്ണദേഹത്തോടെ ഇത് ചതുര്മുഖൻ (ബ്രഹ്മാവ്) പോലെയായി ഭാസിക്കുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ സപ്തച്ഛദവൃക്ഷങ്ങളാൽ ഈ ഗിരി വിഷ്ണുരൂപംപോലെ തിളങ്ങുന്നു।

Verse 84

क्वचित्कात्यायनीप्रख्यः प्रियंगुसुसमाकुलः । क्वचित्केसरसंयुक्तैरनलाभो विभात्यसौ

ചിലിടങ്ങളിൽ പ്രിയംഗുപുഷ്പങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ് അത് കാത്യായനിയെപ്പോലെ തോന്നുന്നു; മറ്റിടങ്ങളിൽ കേശരയുക്തമായി അഗ്നിരാശിപോലെ പ്രകാശിക്കുന്നു।

Verse 85

वृत्तैः सपुलकैः स्निग्धैः स्त्रीणामिव पयोधरैः । दुष्प्राप्यैरल्पपुण्यानां क्वचिदाभाति बिल्वकैः

ചിലിടങ്ങളിൽ ഇത് ബില്വവൃക്ഷങ്ങളാൽ തിളങ്ങുന്നു—വൃത്തവും സ്നിഗ്ധവും പുതുമുളകളാൽ പുളകിതവും, സ്ത്രീകളുടെ പയോധരങ്ങൾപോലെ; എന്നാൽ അല്പപുണ്യമുള്ളവർക്ക് അവ ദുർലഭം।

Verse 86

सिंहैर्व्याघ्रैर्मृगैर्नागैर्वराहैर्वानरैस्तथा । क्वचित्क्वचिदसौ भाति परस्परमनुव्रतैः

ആ ദേശം എവിടെയൊക്കെയോ സിംഹം, വ്യാഘ്രം, മൃഗം, ഗജം, വരാഹം, വാനരം എന്നിവകൊണ്ട് അലങ്കൃതമായി ദീപ്തമാകുന്നു; അവയെല്ലാം പരസ്പരം അനുരക്തരായി, അനുവ്രതരായി സൗഹൃദത്തോടെ വസിക്കുന്നു.

Verse 87

शूलिकोद्भिन्नमाकाशमिव कुर्वद्भिरुच्चकैः । एवमुक्ते प्रत्युवाच शारदा तं नगोत्तमम्

അവർ ഉച്ചത്തിൽ അങ്ങനെ കോലാഹലം ചെയ്തു, ശൂലങ്ങളാൽ ആകാശം തന്നെ കുത്തിപ്പിളർക്കുന്നതുപോലെ; ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ശാരദാ ആ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതത്തോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 88

यदि मां त्वं परिणये रुदंतीमेकिकां तथा । गृहाण वाडवं हस्ते यावत्स्नानं करोम्यहम्

നീ എന്നെ—കരഞ്ഞുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഏകാകിനിയെ—വിവാഹമായി സ്വീകരിക്കണമെങ്കിൽ, ഞാൻ സ്നാനം പൂർത്തിയാക്കുന്നതുവരെ ഈ വാഡവം നിന്റെ കൈയിൽ പിടിച്ചിരിക്കുക.

Verse 89

एवमुक्ते स जग्राह त नगेद्रोऽपवर्जिम् । कृतस्मरस्तत्संस्पर्शात्क्षणाद्भस्मत्वमागतः

അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ പർവ്വതാധിപൻ അത് കൈയിൽ എടുത്തു; എന്നാൽ ‘കൃതസ്മര’ എന്നവൻ ആ സ്പർശമാത്രത്തിൽ തന്നെ ക്ഷണത്തിൽ ഭസ്മമായി.

Verse 90

ततः प्रभृति ते तस्य पाषाणा मृदुतां गताः । गृहदेवकुलार्थाय गृह्यंते शिल्पिभिः सह

അതിനുശേഷം ആ സ്ഥലത്തെ കല്ലുകൾ മൃദുത്വം പ്രാപിച്ചു; ശില്പികൾ അവയെ ഗൃഹദേവതക്കും കുലദേവതക്കും വേണ്ടിയുള്ള ഗൃഹക്ഷേത്രം, ദേവകുളം നിർമ്മിക്കാൻ യോജ്യമെന്ന് കരുതി എടുത്തുകൊള്ളുന്നു.

Verse 91

दग्ध्वा कृतस्मरं देवी पुनरादाय वाडवम् । समुद्रस्य समीपे सा स्थिता हृष्टतनूरुहा

കൃതസ്മരനെ ദഹിപ്പിച്ച ശേഷം ദേവി വീണ്ടും വാഡവാഗ്നിയെ ഏറ്റെടുത്തു. പിന്നെ അവൾ സമുദ്രസമീപത്ത് നിന്നു; ആനന്ദത്തിൽ അവളുടെ ദേഹത്ത് രോമാഞ്ചം പടർന്നു.

Verse 92

तत्रस्था सा महादेवी तमाह वडवानलम् । पश्य वाडव गर्जन्तं सागरं पुरतः स्थितम्

അവിടെ നിന്ന മഹാദേവി വാഡവാനലനോട് പറഞ്ഞു— “ഹേ വാഡവാ, നോക്കുക; നിന്റെ മുമ്പിൽ ഗർജ്ജിക്കുന്ന സാഗരം നിലകൊള്ളുന്നു.”

Verse 93

गर्जंतं सोऽपि तं दृष्ट्वा प्रसर्पंतं च वीचिभिः । तामाह किमिदं भद्रे भीतो मे लवणोदधिः

ഗർജ്ജിച്ചു തിരകളോടെ മുന്നോട്ട് പാഞ്ഞുവരുന്ന ആ സമുദ്രത്തെ കണ്ടിട്ട് അവൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു— “ഭദ്രേ, ഇതെന്ത്? ഈ ലവണോദധി എന്നെ ഭയപ്പെടുന്നതുപോലെ തോന്നുന്നു.”

Verse 94

प्रहस्योवाच सा बाला को न भीतस्तवानल । भक्ष्यस्ते विहितो यस्मात्तव देवैर्महाबल

പുഞ്ചിരിച്ച് ആ ബാല പറഞ്ഞു— “ഹേ അനല, നിന്നെ ആരാണ് ഭയപ്പെടാത്തത്? ഹേ മഹാബല, ദേവന്മാർ തന്നെയാണ് നിനക്കുള്ള ഭക്ഷ്യം നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്.”

Verse 95

स तस्यास्तद्वचः श्रुत्वा संप्रहृष्टस्तु पावकः । दास्यामि ते वरं भद्रे यथेष्टं प्रार्थयस्व नः

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പാവകൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു പറഞ്ഞു— “ഭദ്രേ, ഞാൻ നിനക്ക് വരം നൽകാം; നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് എന്നോട് അപേക്ഷിക്കൂ.”

Verse 96

तेनैवमुक्ता सा देवी वाडवेनाग्निना तदा । सस्मार कारणात्मानं विष्णुं कमललोचनम्

ആ വാഡവാഗ്നി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ദേവി അപ്പോൾ കാരണാത്മാവും കമലനേത്രനുമായ വിഷ്ണുവിനെ സ്മരിച്ചു.

Verse 97

दृष्टोसावात्महृत्संस्थस्तया देवो जनार्द्दनः । स्मृतमात्रः सरस्वत्या परस्त्रिभुवनेश्वरः

അന്തർദൃഷ്ടിയാൽ അവൾ സ്വന്തം ഹൃദയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ അതേ ജനാർദ്ദനനെ കണ്ടു—ത്രിഭുവനങ്ങളുടെ പരമേശ്വരൻ; സരസ്വതി സ്മരണമാത്രത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനാകുന്നവൻ।

Verse 98

मनोदृष्ट्या विलोक्याह सा तमंतःस्थमच्युतम् । वाडवो यच्छति वरमहं तं प्रार्थयामि किम्

മനോദൃഷ്ടിയാൽ അന്തഃസ്ഥനായ അച്യുതനെ നോക്കി അവൾ പറഞ്ഞു—“വാഡവൻ വരം നൽകുന്നു; ഞാൻ അവനോട് എന്ത് അപേക്ഷിക്കണം?”

Verse 99

ततस्तेन हृदिस्थेन प्रोक्ता देवी सरस्वती । प्रार्थनीयो वरो भद्रे सूचीवक्त्रत्वमादरात्

പിന്നീട് ഹൃദയസ്ഥനായ പ്രഭു ദേവി സരസ്വതിയോട് പറഞ്ഞു—“ഭദ്രേ, ഭക്തിയോടെ ഈ വരം അപേക്ഷിക്കൂ—സൂചിമുഖത്വം.”

Verse 100

ततस्त्वभिहितो देव्या यदि मे त्वं वरप्रदः । ततः सूचीमुखो भूत्वा त्वं पिबापो महाबल

അപ്പോൾ ദേവി അവനോട് പറഞ്ഞു—“നീ സത്യമായി എനിക്ക് വരം നൽകുന്നവനാണെങ്കിൽ, ഹേ മഹാബലാ, സൂചിമുഖനായി ഈ ജലങ്ങളെ കുടിച്ചുകളയുക.”

Verse 101

एवमुक्तेन तत्तेन सूचीवेधसमं कृतम् । घटिकापूरणं यद्वत्पपौ तद्वदनं जलम्

ഇങ്ങനെ ഉപദേശം ലഭിച്ച അവൻ തന്റെ വായ്‌തുറവ് സൂചിയുടെ കുത്തുപോലെ അതിസൂക്ഷ്മമാക്കി; ഘടികാപാത്രം വെള്ളം നിറയുന്നതുപോലെ, അതേവിധം അവൻ ജലം പാനം ചെയ്തു।

Verse 102

एवं स वाडवो वह्निः सुराणां भक्षणोद्यतः । वंचितो विष्णुना याति मेधामाधाय यत्नतः

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരെ ഭക്ഷിക്കാൻ ഉത്സുകനായ ആ വാഡവാഗ്നി വിഷ്ണുവാൽ വഞ്ചിതനായി; പരിശ്രമത്തോടെ തന്റെ നിശ്ചയം നിയന്ത്രണത്തിൽ വെച്ച് അവൻ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 103

सर्गमेतं नरः पुण्यं वाच्यमानं शृणोति यः । स विष्णु लोकमासाद्य तेनैव सह मोदते

ഈ പുണ്യകഥ പാരായണം ചെയ്യപ്പെടുമ്പോൾ കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യൻ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിച്ച്, ആ ഭഗവാനോടൊപ്പം തന്നെ ആനന്ദിക്കുന്നു।