Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 13

अशक्तास्ताः समानेतुं पृष्टाश्च सुरसत्तमैः । ततः सरस्वतीं प्राह देवदेवो जनार्द्दनः । त्वमेव वज कल्याणि प्रतीच्यां लवणोदधौ

aśaktāstāḥ samānetuṃ pṛṣṭāśca surasattamaiḥ | tataḥ sarasvatīṃ prāha devadevo janārddanaḥ | tvameva vaja kalyāṇi pratīcyāṃ lavaṇodadhau

ആ നദികൾ ദേവശ്രേഷ്ഠർ ചോദിച്ചിട്ടും അതിനെ കൊണ്ടുവരാൻ അശക്തരായി. അപ്പോൾ ദേവദേവൻ ജനാർദ്ദനൻ സരസ്വതിയോട് പറഞ്ഞു— ‘ഹേ കല്യാണീ! നീയേ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ലവണോദധി (സമുദ്രം) യിലേക്കു പോകുക.’

अशक्ताःunable
अशक्ताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअ-शक्त (कृदन्त; शक्-धातु, क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; नञ्-समासपूर्वक क्त-प्रत्ययान्त विशेषण
ताःthey (those rivers)
ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन
समानेतुम्to bring
समानेतुम्:
Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootसम्+आ+नी (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)
पृष्टाःwere asked
पृष्टाः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त; क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मणि (having been asked)
and
:
Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
सुर-सत्तमैःby the best of the gods
सुर-सत्तमैः:
Karana/Agent (Instrumental agent/करण)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक) + सत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; (सुरेषु सत्तमाः)
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; तदर्थे अव्यय (then)
सरस्वतीम्Sarasvatī
सरस्वतीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootसरस्वती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
प्राहsaid (to)
प्राह:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र+अह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
देव-देवःGod of gods
देव-देवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; (देवानां देवः)
जनार्द्दनःJanārdana (Viṣṇu)
जनार्द्दनः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजनार्द्दन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
एवalone, indeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis particle)
वजgo
वज:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootव्रज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; रूपम्: व्रज → वज (छान्दस/पाठभेद)
कल्याणिO auspicious one
कल्याणि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
प्रतीच्याम्in the west
प्रतीच्याम्:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
लवण-उदधौin the salt ocean
लवण-उदधौ:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलवण (प्रातिपदिक) + उदधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

Janārdana (Viṣṇu)

Tirtha: Sarasvatī–Lavaṇodadhi-saṅgama at Prabhāsa (conceptualized within Prabhāsa-kṣetra)

Type: sangam

Listener: Sarasvatī

Scene: Janārdana, ‘Deva-deva’, turns from the assembled rivers and addresses Sarasvatī directly, pointing west; Sarasvatī stands luminous, veena or manuscript implied, with a river-current halo, poised to journey toward the salt ocean.

J
Janārdana (Viṣṇu)
S
Sarasvatī
S
Sura-sattama (foremost gods)
L
Lavaṇodadhi (salt ocean)

FAQs

When many cannot bear a burden, the divinely appointed agent is chosen—competence and destiny align in dharma.

Prabhāsa-kṣetra is the underlying sacred frame; the westward movement to the ocean resonates with Prabhāsa’s coastal sacred landscape.

No direct rite is mentioned; it is an instruction establishing sacred movement toward the ocean.