Adhyaya 1

Verse 1

श्रीमुनय ऊचुः । दक्षिणार्णवतीरेषु यानि तीर्थानि पंच च । तानि ब्रूहि विशालाक्ष वर्णयंत्यति तानि च

ശ്രീമുനികൾ പറഞ്ഞു—ദക്ഷിണാർണവത്തിന്റെ തീരങ്ങളിൽ ഉള്ള ആ അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങളെ, ഹേ വിശാലാക്ഷി, ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞുതരിക; അവ പ്രസിദ്ധമായിരിക്കുന്നവിധം തന്നെ വിവരണം ചെയ്യുക।

Verse 2

सर्वतीर्थफलं येषु नारदाद्य वदंति च । तेषां चरितमाहात्म्यं श्रोतुमिच्छामहे वयम्

നാരദാദി മുനികൾ ‘ഇവയിൽ സർവ്വതീർത്ഥഫലം ലഭിക്കുന്നു’ എന്നു പറയുന്ന ആ തീർത്ഥങ്ങളുടെ പുണ്യചരിതവും മഹാത്മ്യവും ഞങ്ങൾ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു।

Verse 3

उग्रश्रवा उवाच । श्रृणुध्वचत्यद्भुतपुण्यसत्कथं कुमारनाथस्य महाप्रभावम् । द्वैपायनो यन्मम चाह पूर्वं हर्षाबुरोमोद्गमचर्चितांगः

ഉഗ്രശ്രവാ (സൂതൻ) പറഞ്ഞു—കുമാരനാഥന്റെ മഹാപ്രഭാവം വിവരിക്കുന്ന ഈ അത്ഭുതവും പുണ്യവും സത്കഥയും കേൾക്കുവിൻ. മുമ്പ് ദ്വൈപായനൻ (വ്യാസൻ) ഇത് എനിക്കു പറഞ്ഞു; അപ്പോൾ എന്റെ ദേഹം ഹർഷരോമാഞ്ചത്താൽ അടയാളപ്പെട്ടിരുന്നു।

Verse 4

कुमारगीता गाथात्र श्रूयतां मुनिसत्तमाः । या सर्वदेवैर्मुनिभिः पितृभिश्च प्रपूजिता

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഇവിടെ ‘കുമാരഗീതാ’ എന്ന ഈ ഗാഥാ-സ്തുതിയെ കേൾക്കുവിൻ; ഇത് സർവ്വദേവന്മാരും മുനികളും പിതൃഗണങ്ങളും പൂജിച്ച മഹത്വമുള്ളതാണ്।

Verse 5

मध्वाचारस्तं भतीर्थं यो निषेवेत मानवः । नियतं तस्य वासः स्याद्ब्रह्मलोके यथा मम

നിയതാചാരത്തോടെ ആ പുണ്യ തീർത്ഥത്തെ ആശ്രയിച്ച് സേവിക്കുന്ന മനുഷ്യന് ബ്രഹ്മലോകവാസം നിശ്ചയമായും ലഭിക്കും—എനിക്ക് ലഭിക്കുന്നതുപോലെ।

Verse 6

ब्रह्मलोकाद्विष्णुलोकस्तस्मादपि शिवस्य च । पुत्राप्रियत्वात्तस्यापि गुहलोको महत्तमः

ബ്രഹ്മലോകത്തേക്കാൾ ഉയർന്നത് വിഷ്ണുലോകം; അതിലും ഉയർന്നത് ശിവലോകം. എങ്കിലും പുത്രനോടുള്ള പ്രത്യേക പ്രീതിയാൽ ഗുഹലോകം (സ്കന്ദലോകം) പരമ മഹത്തമമെന്നു പ്രസിദ്ധം।

Verse 7

अत्राश्चर्यकथा या च फाल्गुनस्य पुरेरिता । नारदेन मुनिश्रेष्ठास्तां वो वक्ष्यामि विस्तरात्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ! ഫാൽഗുനന്റെ അത്ഭുതകഥ മുൻപ് നാരദൻ പറഞ്ഞതിനെ ഞാൻ ഇപ്പോൾ നിങ്ങളോട് വിശദമായി പറയും।

Verse 8

पुरा निमित्ते कस्मिंश्चित्करीटी मणिकूटतः । समुद्रे दक्षिणेऽभ्यागात्स्नातुं तीर्थानि पंच च

ഒരു അവസരത്തിൽ കിരീടധാരിയായ വീരൻ മണികൂടത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്യാൻ തെക്കൻ സമുദ്രതീരത്ത് എത്തി।

Verse 9

वर्जयंति सदा यानि भयात्तीर्थानि तापसाः । कुमारेशस्य पूर्वं च तीर्थमस्ति मुनेः प्रियम्

ഭയത്താൽ തപസ്വികൾ എപ്പോഴും ഒഴിവാക്കുന്ന തീർത്ഥങ്ങൾ ഇങ്ങനെ; കൂടാതെ കുമാരേശന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത് മുനിമാർക്ക് പ്രിയമായ ഒരു തീർത്ഥം ഉണ്ട്।

Verse 10

स्तंभेशस्य द्वितीयं च सौभद्रस्य मुनेः प्रियम् । बर्करेश्वरमन्यच्च पौलोमीप्रियमुत्तमम्

രണ്ടാമത്തെ തീർത്ഥം സ്തംഭേശത്തിന്റേതാണ്; അത് സൗഭദ്ര മുനിക്കു പ്രിയം. മറ്റൊന്ന് ബർക്കരേശ്വരം എന്ന ഉത്തമ തീർത്ഥം; അത് പൗലോമിക്കു അതിപ്രിയം.

Verse 11

चतुर्थं च महाकालं करंधम नृपप्रिययम् । भरद्वाजस्य तीर्थं च सिद्धेशाख्यं हि पंचमम्

നാലാമത്തെ തീർത്ഥം മഹാകാലം; രാജാക്കന്മാർക്ക് പ്രിയമായ കരന്ധമവും ഉണ്ട്. അഞ്ചാമത് ഭരദ്വാജന്റെ തീർത്ഥം, ‘സിദ്ധേശ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം.

Verse 12

एतानि पंच तीर्थानि ददर्श कुरुपुंगवः । तपस्विभिर्वर्जितानि महापुण्यानि तानि च

കുരുക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ഈ അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങളും ദർശിച്ചു—അവ മഹാപുണ്യപ്രദങ്ങളായിട്ടും തപസ്വികൾ അവയെ ഒഴിവാക്കുന്നു.

Verse 13

दृष्ट्वा पार्श्वे नारदीयानपृच्छत महामुनीन् । तीर्थानीमानि रम्याणि प्रभावाद्भुतवंति च

അടുത്ത് നാരദസമാന മഹാമുനികളെ കണ്ടിട്ട് അവൻ ചോദിച്ചു—“ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ രമണീയമാണ്; ഇവയുടെ പ്രഭാവവും വാസ്തവത്തിൽ അത്ഭുതകരം.”

Verse 14

किमर्थं ब्रूत वर्ज्यंते सदैव ब्रह्मवादिभिः । तापसा ऊचुः । ग्राहः पंच वसंत्येषु हरंति च तपोधनान्

“ബ്രഹ്മവാദികൾ ഇവയെ എപ്പോഴും എന്തുകൊണ്ട് ഒഴിവാക്കുന്നു? പറയുക.” തപസ്വികൾ പറഞ്ഞു—“ഇവയിൽ അഞ്ചു ഗ്രാഹങ്ങൾ (മുതലകൾ) വസിക്കുന്നു; അവ തപോധനരെ പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നു.”

Verse 15

अत एतानि वर्ज्यंते तीर्थानि कुरुनंदन । इति श्रुत्वा महाबाहुर्गमनाय मनो दधे

“അതുകൊണ്ട്, ഹേ കുരുനന്ദന, ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ ഒഴിവാക്കപ്പെടുന്നു.” ഇത് കേട്ട് മഹാബാഹു അവിടെ പോകാൻ മനസ്സിൽ നിശ്ചയിച്ചു.

Verse 16

ततस्तं तापसाः प्रोचुथंतुं नार्हसि फाल्गुन । बहवो भक्षिता ग्राहै राजानो मुनयस्तथा

അപ്പോൾ തപസ്സികൾ അവനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ഫാൽഗുണ, നീ അവിടെ പോകാൻ പാടില്ല. അനേകം രാജാക്കളും മുനിമാരും ഗ്രാഹങ്ങളാൽ ഭക്ഷിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്.”

Verse 17

तत्त्व द्वारशवर्षाणि तीर्थानामर्बुदेष्वपि । स्नातः किमेतैस्तीर्थैस्ते मा पतंगव्रतो भव

“നീ പന്ത്രണ്ടു വർഷം—അനവധി തീർത്ഥങ്ങളിലുപോലും—സ്നാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു. പിന്നെ ഈ തീർത്ഥങ്ങൾ നിനക്കെന്ത് ആവശ്യമാണ്? ദീപാഗ്നിയിലേക്കു പായുന്ന പതംഗനെപ്പോലെ വ്രതസ്ഥനാകരുത്.”

Verse 18

अर्जुन उवाच । यदुक्तं करुणासारैः सारं किं तदिहोच्यताम् । धर्मार्थी मनुजो यश्च न स वार्यो महात्मभिः

അർജുനൻ പറഞ്ഞു—“കരുണാസാരന്മാരായ നിങ്ങൾ പറഞ്ഞതിന്റെ യഥാർത്ഥ സാരം ഇവിടെ എനിക്ക് പറയുക. ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യനെ മഹാത്മാക്കൾ തടയരുത്.”

Verse 19

धर्मकामं हि मनुजं यो वारयति मंदधीः । तदाश्रितस्य जगतो निःश्वासैर्भस्मसाद्भवेत्

“ധർമ്മം ആഗ്രഹിക്കുന്ന മനുഷ്യനെ തടയുന്ന മന്ദബുദ്ധി, തന്റെ ആശ്രിതമായ ലോകത്തെ തന്റെ നിശ്വാസങ്ങളാൽ തന്നെ ഭസ്മമാക്കുന്നത്ര പാപഫലം അനുഭവിക്കട്ടെ.”

Verse 20

यज्जीवितं चाचिरांशुसमानक्षणभंगुरम् । तच्चेद्धर्मकृते याति यातु दोषोऽस्ति को ननु

ജീവിതം സൂര്യകിരണംപോലെ ക്ഷണഭംഗുരമാണ്; അത് ധർമ്മാർത്ഥം ചെലവായാൽ അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ—ഇതിൽ ദോഷം എന്ത്?

Verse 21

जीवितं च धनं दाराः पुत्राः क्षेत्रगृहाणि च । यान्ति येषआं धर्मकृते त एव भुवि मानवाः

ധർമ്മം ആവശ്യപ്പെടുമ്പോൾ ജീവനും ധനവും ഭാര്യയും പുത്രന്മാരും നിലവും ഗൃഹവും വരെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നവർ—ഭൂമിയിലെ യഥാർത്ഥ മനുഷ്യർ അവർ തന്നെയാണ്.

Verse 22

तापसा ऊचुः । एवं ते ब्रुवतः पार्थ दीर्घमायुः प्रवर्धताम् । सदा धर्मे रतिर्भूयाद्याहि स्वं कुरु वांछितम्

തപസ്വികൾ പറഞ്ഞു—ഹേ പാർഥ, നീ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ നിന്റെ ദീർഘായുസ്സ് വർധിക്കട്ടെ. സദാ ധർമ്മത്തിൽ നിന്റെ രതി നിലനില്ക്കട്ടെ. പോകുക; നിന്റെ യുക്തമായ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റുക.

Verse 23

एवमुक्तः प्रणम्यैतानाशीर्भिरभिसंस्तुतः । जगाम तानि तीर्थानि द्रष्टुं भरतसत्तमः

ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ ഭാരതശ്രേഷ്ഠൻ അവരെ നമസ്കരിച്ചു; ആശീർവാദങ്ങളാൽ പ്രശംസിക്കപ്പെട്ട് ആ തീർത്ഥങ്ങളെ ദർശിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 24

ततः सौभद्रमासाद्य महर्षेस्तीर्थुमुत्तमम् । विगाह्य तरसा वीरः स्नानं चक्रे परंतपः

അതിനുശേഷം പരന്തപനായ വീരൻ അർജുനൻ മഹർഷിയുടെ ഉത്തമ തീർത്ഥമായ ‘സൗഭദ്ര’ത്തെ എത്തി; വേഗത്തിൽ അതിൽ മുങ്ങി സ്നാനകർമ്മം ആചരിച്ചു.

Verse 25

अथ तं पुरुषव्याघ्रमंतर्जलचरो महान् । निजग्राह जले ग्राहः कुंतीपुत्रं धनंजयम्

അപ്പോൾ ജലത്തിനകത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന മഹാബലവാനായ ഗ്രാഹം നദിയിൽ പുരുഷവ്യാഘ്രനായ കുന്തീപുത്രൻ ധനഞ്ജയനെ പിടിച്ചെടുത്തു।

Verse 26

तमादायैव कौतेयो विस्फुरंतं जलेचरम् । उदतिष्ठन्महाबाहुर्बलेन बलिनां वरः

ജലത്തിൽ കിതച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ ജലചരത്തെ എടുത്തുയർത്തി കുന്തീപുത്രൻ മഹാബാഹു, ബലവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ, തന്റെ ബലത്താൽ ഉയർന്നു നിന്നു।

Verse 27

उद्धृतश्चैव तु ग्राहः सोऽर्जुनेन यशस्विना । बभूव नारी कल्याणी सर्वाभरणभूषिता

യശസ്വിയായ അർജുനൻ ആ ഗ്രാഹത്തെ പുറത്തെടുത്തപ്പോൾ, അത് സർവ്വാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ഒരു കല്യാണിയായ സ്ത്രീയായി മാറി।

Verse 28

दीप्यमानशिखा विप्रा दिव्यरूपा मनोरमा । तदद्भुतं महद्दृष्ट्वा कुंतीपुत्रो धनंजयः

ജ്വലിക്കുന്ന ശിഖപോലെ ദീപ്തിയുള്ള, ദിവ്യരൂപിണിയും മനോഹരിയുമായ ആ വിപ്രയെ കണ്ടു, ആ മഹാദ്ഭുതം ദർശിച്ച കുന്തീപുത്രൻ ധനഞ്ജയൻ വിസ്മയിച്ചു।

Verse 29

तां स्त्रियं परमप्रीत इदं वचनमब्रवीत् । का वै त्वमसि कल्याणि कुतो वा जलचारिणी

പരമാനന്ദത്തോടെ അവൻ ആ സ്ത്രീയോട് പറഞ്ഞു—“കല്യാണീ, നീ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരാണ്? ജലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവളായി എവിടെ നിന്നാണ് വന്നത്?”

Verse 30

किमर्थं च महात्पापमिदं कृतवती ह्यसि । नार्युवाच । अप्सरा ह्यस्मि कौतेय देवारण्यनिवासिनी

“നീ ഈ മഹാപാപം എന്തുകൊണ്ടാണ് ചെയ്തതു?” എന്നു ചോദിച്ചപ്പോൾ അവൾ പറഞ്ഞു— “ഹേ കൗന്തേയ, ഞാൻ അപ്സരസ്സാണ്; ദേവാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുന്നവൾ।”

Verse 31

इष्टा धनपतेर्नित्यं वर्चानाम महाबल । मम सख्यश्चतस्रोऽन्याः सर्वाः कामगमाः शुभाः

“ഹേ മഹാബലനേ, ഞാൻ ധനപതിക്ക് നിത്യപ്രിയയാണ്; എന്റെ പേര് വർചാ. എനിക്ക് മറ്റെ നാലു സഖിമാരുണ്ട്— എല്ലാവരും ശുഭങ്ങൾ, ഇഷ്ടമുള്ളിടത്തേക്ക് പോകാൻ കഴിവുള്ളവർ।”

Verse 32

ताभिः सार्धं प्रयातास्मि देवराजनिवेशनात् । ततः पश्यामहे सर्वा ब्राह्मणं चानिकेतनम्

“അവരോടൊപ്പം ഞാൻ ദേവരാജന്റെ നിവാസത്തിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു. പിന്നെ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടു— സ്ഥിരമായ വാസസ്ഥലം ഇല്ലാത്തവനെ।”

Verse 33

रूपवंतमधीयानमेकमेकांतचारिणम् । तस्य वै तपसा वीर तद्वनं तेजसावृतम्

“അവൻ രൂപവാൻ, അധ്യയനത്തിൽ ലീനൻ, ഏകാകി, ഏകാന്തചാരി. ഹേ വീരാ, അവന്റെ തപസ്സാൽ ആ വനമൊക്കെയും തേജസ്സാൽ ആവൃതമായി।”

Verse 34

आदित्य इव तं देशं कृत्स्नमेवान्व भासयत् । तस्य दृष्ट्वा तपस्तादृग्रूपं चाद्भुतदर्शनम्

“അവൻ ആദിത്യനെപ്പോലെ ആ പ്രദേശമൊട്ടാകെ പ്രകാശിപ്പിച്ചു. അവന്റെ അത്തരം തപസ്സും അത്ഭുതദർശനീയമായ രൂപവും കണ്ടപ്പോൾ—”

Verse 35

अवतीर्णास्ति तं देशं तपोविघ्नचिकीर्षया । अहं च सौरभेयी च सामेयी बुद्बुदालता

അവന്റെ തപസ്സിന് വിഘ്നം വരുത്തുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് ഞങ്ങൾ ആ ദേശത്ത് അവതരിച്ചു. ഞാനും സൗരഭേയിയും സാമേയിയും ബുദ്ബുദാലതയും കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു.

Verse 36

यौगपद्येन तं विप्रमभ्यगच्छाम भारत । गायंत्यो ललमानाश्च लोभयंत्यश्च तं द्विजम्

ഹേ ഭാരതാ! ഞങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു—പാടിക്കൊണ്ട്, കളിച്ചുകൊണ്ട്, ആ ദ്വിജനെ മോഹിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചുകൊണ്ട്.

Verse 37

स च नास्मासु कृतवान्मनोवीरः कथंचन । नाकंपत महातेजाः स्थितस्तपसि निर्मले

എന്നാൽ ആ മനോവീരൻ ഞങ്ങളിലേക്കു യാതൊരു വിധത്തിലും മനസ്സു തിരിയിച്ചില്ല. ആ മഹാതേജസ്വി അല്പവും കുലുങ്ങാതെ നിർമല തപസ്സിൽ സ്ഥിരനായി നിന്നു.

Verse 38

सोऽशपत्कुपितोऽस्मासु ब्राह्मणः क्षत्रियर्षभ । ग्राहभूता जले यूयं भविष्यथ शतं समाः

ഹേ ക്ഷത്രിയർഷഭാ! ഞങ്ങളോട് കോപിച്ച ആ ബ്രാഹ്മണൻ ശപിച്ചു—“നിങ്ങൾ ജലത്തിൽ ഗ്രാഹ-ഭൂതങ്ങളായി നൂറു വർഷം അങ്ങനെതന്നെ ഇരിക്കും.”

Verse 39

ततो वयं प्रव्यथिताः सर्वा भरतसत्तम । आयाताः शरणं विप्रं तपोधनमकल्मषम्

അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അത്യന്തം വിറച്ചുപോയി, ഹേ ഭരതശ്രേഷ്ഠാ! പാപരഹിതനും തപോധനനുമായ ആ ബ്രാഹ്മണന്റെ ശരണം തേടി എത്തി.

Verse 40

रूपेण वयसा चैव कंदर्पेण च दर्पिताः । अयुक्तं कृतवत्यः स्म क्षंतुमर्हसि नो द्विज

സൗന്ദര്യവും യൗവനവും കാമഗർവവും കൊണ്ട് മദിച്ച ഞങ്ങൾ അനുചിതമായി പെരുമാറി. ഹേ ദ്വിജാ, ഞങ്ങളെ ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 41

एष एव वधोऽस्माकं स पर्याप्तस्तपोधन । यद्वयं शंसितात्मानं प्रलोब्धुं त्वामुपागताः

ഹേ തപോധന, ഇതുതന്നെ ഞങ്ങൾക്ക് മതിയായ ശിക്ഷ—നിർദോഷാത്മാവായ നിങ്ങളെ പ്രലോഭിപ്പിക്കാൻ ഞങ്ങൾ സമീപിച്ചു.

Verse 42

अवध्याश्च स्त्रियः सृष्टा मन्यंते धर्मचिंतकाः । तस्माद्धर्मेण धर्मज्ञ एष वादो मनीषिणाम्

ധർമ്മചിന്തകർ സ്ത്രീകൾ ‘അവധ്യ’—അഥവാ വധിക്കരുതാത്തവർ—എന്ന നിലയിൽ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവരാണെന്ന് കരുതുന്നു. അതിനാൽ ഹേ ധർമ്മജ്ഞാ, ജ്ഞാനികളുടെ യുക്തിപൂർണ്ണ നിലപാട് ഇതാണ്: ധർമ്മം ധർമ്മമാർഗ്ഗത്തിൽ തന്നെ അനുസരിക്കണം.

Verse 43

शरणं च प्रपन्नानां शिष्टाः कुर्वंति पालनम् । शरण्यं त्वां प्रपन्नाः स्मस्तस्मात्त्वं क्षंतुमर्हसि

ശരണാഗതരെ ശിഷ്ടർ സംരക്ഷിക്കുന്നു. ശരണ്യനായ നിങ്ങളിൽ ഞങ്ങൾ ശരണം പ്രാപിച്ചു; അതിനാൽ ഞങ്ങളെ ക്ഷമിക്കണമേ.

Verse 44

एवमुक्तस्तु धर्मात्मा ब्राह्मणः शुभकर्मकृत् । प्रसादं कृतवाञ्छूररविसोमसमप्रभः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ ആ ധർമ്മാത്മാവും ശുഭകർമ്മകർത്താവുമായ ബ്രാഹ്മണൻ പ്രസന്നനായി; ശൂരവൈഭവത്തോടെ സൂര്യചന്ദ്രസമപ്രഭയായി ദീപ്തനായി.

Verse 45

ब्राह्मण उवाच । भवतीनां चरित्रेण परिमुह्यामि चेतसि । अहो धार्ष्ट्यमहो मोहो यत्पापाय प्रवर्तनम्

ബ്രാഹ്മണൻ പറഞ്ഞു— നിങ്ങളുടെ ചരിതം കണ്ടാൽ എന്റെ ചിത്തം മയങ്ങി കുഴങ്ങുന്നു. അയ്യോ, എത്ര ധൃഷ്ടത! അയ്യോ, എത്ര മോഹം— അത് പാപത്തിലേക്കു പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു!

Verse 46

मस्त कस्थायिनं मृत्युं यदि पश्येदयं जनः । आहारोऽपि न रोचेत किमुताकार्यकारिता

ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ തലമേൽ നിൽക്കുന്ന മരണത്തെ കണ്ടാൽ, ആഹാരവും രുചിക്കുകയില്ല; പിന്നെ അവൻ അകൃത്യങ്ങളിൽ എങ്ങനെ ഏർപ്പെടും?

Verse 47

आहो मानुष्यकं जन्म सर्वजन्मसु दुर्लभम् । तृणवत्क्रियते कैश्चिद्योषिन्मूढैर्दुराधरैः

അയ്യോ, എല്ലാ ജന്മങ്ങളിലും മനുഷ്യജന്മം അത്യന്തം ദുർലഭം; എങ്കിലും ചില മൂഢരും നിയന്ത്രിക്കാൻ ദുഷ്കരമായ സ്ത്രീകളും അതിനെ പുല്ലുപോലെ തുച്ഛമാക്കുന്നു.

Verse 48

तान्वयं समपृच्छामो जनिर्वः किंनिमित्ततः । को वा लाभो विचार्यैतन्मनासा सह प्रोच्यताम्

ഞങ്ങൾ നിങ്ങളോട് നേരിട്ട് ചോദിക്കുന്നു— നിങ്ങളിൽ ഈ ദൃഷ്ടി ഏതു കാരണത്താൽ ഉദിച്ചു? മനസ്സിൽ നന്നായി ആലോചിച്ച് പറയുക; ഇതിൽ ലാഭം എന്താണ്?

Verse 49

न चैताः परिनिन्दामो जनिर्यार्भ्यः प्रवर्तते । केवलं तान्विनिंदामो ये च तासु निरर्गलाः

ഈ സ്ത്രീകളെ ഞങ്ങൾ നിന്ദിക്കുന്നില്ല; അവരുടെ പെരുമാറ്റം അവരുടെ സ്വഭാവവും സംസ്കാരവും കൊണ്ടാണ് നടക്കുന്നത്. എന്നാൽ അവരുടെ നേരെ നിയന്ത്രണമില്ലാതെ അസംയമമായി പെരുമാറുന്നവരെയത്രേ ഞങ്ങൾ നിന്ദിക്കുന്നത്.

Verse 50

यतः पद्मभुवा सृष्टं मिथुनं विश्ववृद्धये । तत्तथा परिपाल्यं वै नात्र दोषोऽस्ति कश्चन

പദ്മജനായ ബ്രഹ്മാവ് ലോകവൃദ്ധിക്കായി ദമ്പതിയെ സൃഷ്ടിച്ചതിനാൽ, അതിനെ അതുപോലെ തന്നെ നിശ്ചയമായി പരിപാലിക്കണം; ഇതിൽ യാതൊരു ദോഷവും ഇല്ല।

Verse 51

या बांधवैः प्रदत्ता स्याद्वह्निद्विजसमागमे । गार्हस्थ्यपालनं धन्यं तया साकं हि सर्वदम्

ബന്ധുക്കൾ പവിത്ര അഗ്നിയുടെയും ദ്വിജന്മാരുടെയും സന്നിധിയിൽ നൽകിയ ഭാര്യയോടൊപ്പം ഗാർഹസ്ഥധർമ്മം പാലിക്കൽ ധന്യമാണ്; അത്തരം പത്നിയോടെ അത് സർവസമ്പദ്‌ദായകമാകുന്നു।

Verse 52

यथाप्रकृति पुंयोमो यत्नेनापि परस्परम् । साध्यामानो गुणाय स्यादगुणायाप्यसाधितः

സ്വസ്വ പ്രകൃതിയനുസരിച്ച് പുരുഷനും സ്ത്രീയും പരസ്പരം പരിശ്രമിച്ചാലും—ശരിയായി രൂപപ്പെടുത്തി നയിച്ചാൽ ഗുണഹേതുവാകും; രൂപപ്പെടുത്താതെ വിട്ടാൽ ദോഷഹേതുവും ആകും।

Verse 53

एवं यत्नात्साध्यमानं स्वकं गार्हस्थ्यमुत्तमम् । गुणाय महते भूयादगुणायाप्यसाधितम्

ഇങ്ങനെ പരിശ്രമത്തോടെ സംസ്കരിച്ച സ്വന്തം ഉത്തമ ഗാർഹസ്ഥ്യം മഹത്തായ ഗുണത്തിന് കാരണമാകുന്നു; സംസ്കരിക്കാതെ വിട്ടാൽ അതേ ദോഷത്തിനും കാരണമാകും।

Verse 54

पुरे पंचमुखे द्वाःस्थ एकादशभटैर्युतः । साकं नार्या बह्वपत्यः स कथं स्यादचेतनः

പഞ്ചമുഖ നഗരത്തിൽ പതിനൊന്ന് ഭടന്മാരോടുകൂടിയ ദ്വാരപാലകൻ, ഭാര്യയും അനേകം മക്കളും കൂടെയുണ്ടായിരിക്കെ—അവൻ എങ്ങനെ അചേതനൻ (ഉത്തരവാദിത്വമില്ലാത്തവൻ) ആകും?

Verse 55

यश्चस्त्रिया समायोगः पंचयज्ञादिकर्मभिः । विश्वोपकृतये सृष्टा मूढैर्हा साध्यतेऽन्यथा

ഭാര്യയോടുള്ള ദാമ്പത്യസംയോഗവും പഞ്ചമഹായജ്ഞാദി കര്‍മ്മങ്ങളും ലോകഹിതത്തിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടവയാണ്; എങ്കിലും മോഹിതര്‍ അതിനെ വികൃതമായി പിന്തുടരുന്നു।

Verse 56

अहो श्रृणुध्वं नो चेद्वः शुश्रूषा जायते शुभा । तथापि बाहुमुद्धृत्य रोरूयामः श्रृणोति कः

അഹോ, കേൾക്കുവിൻ! നിങ്ങളിൽ ഞങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ ശ്രവിക്കാനുള്ള ശുഭശ്രദ്ധ ഉദിക്കാതിരുന്നാലും, ഞങ്ങൾ കൈകൾ ഉയർത്തി ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു വിളിക്കും; എന്നാൽ ആരാണ് കേൾക്കുക?

Verse 57

षड्धातुसारं तद्वीर्यं समानं परिहाय च । विनिक्षेपे कुयोनौ तु तस्येदं प्रोक्तवान्यमः

ഷഡ്ധാതുക്കളുടെ സാരമായ ആ വീര്യം ശക്തിയിൽ സമമാണ്; എങ്കിലും അത് കുയോനിയിൽ നിക്ഷേപിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, അത്തരംവനെക്കുറിച്ച് യമൻ ഇങ്ങനെ പ്രസ്താവിച്ചു।

Verse 58

प्रथमं चौषधीद्रोग्धा आत्मद्रोग्धा ततः पुनः । पितृद्रोग्धा विश्वद्रोग्धा यात्यंधं शाश्वतीः समाः

ആദ്യം ഔഷധികളുടെ ദ്രോഹി, പിന്നെ ആത്മദ്രോഹി; തുടർന്ന് പിതൃദ്രോഹി, ഒടുവിൽ വിശ്വദ്രോഹി—അത്തരംവൻ അനന്ത വർഷങ്ങൾ അന്ധകാരത്തിലേക്ക് പോകുന്നു।

Verse 59

मनुष्यं पितरो देवा मुनयो मानवास्तथा । भृतानि चोपजीवंति तदर्थं नियतो भवेत्

മനുഷ്യനെ ആശ്രയിച്ചാണ് പിതൃകൾ, ദേവന്മാർ, മുനിമാർ, മറ്റു മനുഷ്യർ, ആശ്രിത ജീവികൾ എന്നിവ ജീവിക്കുന്നത്; അതുകൊണ്ട് അവരുടെ നിമിത്തം മനുഷ്യൻ নিয়മബദ്ധനായി ജീവിക്കണം।

Verse 60

वचसा मनसा चैव जिह्वया करश्रोत्रकैः । दांतमाहुर्हि सत्तीर्थं काकतीर्थमतः परम्

വാക്ക്, മനസ്, നാവ്, കൈകൾ, ചെവികൾ—ഇവയുടെ സംയമം തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ ‘സത്-തീർത്ഥം’ എന്ന് പ്രസിദ്ധം; അതിന് അപ്പുറം ‘കാക-തീർത്ഥം’ മാത്രം, ഹീനവും അശുദ്ധവുമായ ആശ്രയം।

Verse 61

काकप्राये नरे यस्मिन्रमंते तामसा जनाः । हंसोऽयमिति देवानां कोऽर्थस्तेन विचिंत्यताम्

‘കാക്കുപോലുള്ള’ മനുഷ്യനിൽ താമസികർ ആസ്വദിക്കുമ്പോൾ, അവനെ ‘ഹംസൻ’ എന്ന് ദേവന്മാർ കരുതുന്നതിൽ എന്ത് പ്രയോജനം? ഇതു ചിന്തിക്കപ്പെടട്ടെ।

Verse 62

एवंविधं हि विश्वस्य निर्माणं स्मरतोहृदि । अपि कृते त्रिलोक्याश्च कथं पापे रमेन्मनः

ഹൃദയത്തിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള വിശ്വനിർമ്മാണം—ത്രിലോകം വരെ—സ്മരിക്കുന്നവന്റെ മനസ് പാപത്തിൽ എങ്ങനെ രമിക്കും?

Verse 63

तदिदं चान्यमर्त्यानां शास्त्रदृष्टमहो स्त्रियः । यमलोके मया दृष्टं मुह्ये प्रत्यक्षतः कथम्

ഇത് മറ്റു മർത്ത്യർ ശാസ്ത്രത്തിലൂടെ മാത്രമേ അറിയൂ—അഹോ സ്ത്രീകളേ! എന്നാൽ ഞാൻ യമലോകത്തിൽ ഇത് പ്രത്യക്ഷമായി കണ്ടിട്ടുണ്ട്; അപ്പോൾ മുന്നിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ ഞാൻ എങ്ങനെ മയങ്ങും?

Verse 64

भवतीषु च कः कोपो ये यदर्थे हि निर्मिताः । ते तमर्थं प्रकुर्वंति सत्यमस्तुभमेव च

നിങ്ങളോടു കോപം എന്തിന്? ഏവർ ഏത് ലക്ഷ്യത്തിനായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുവോ, അവർ അതേ ലക്ഷ്യം തന്നെ നിർവഹിക്കുന്നു; ഇതുതന്നെ സത്യം—എന്റെ വാക്ക് സ്വീകരിക്കൂ।

Verse 65

शतं सहस्रं विश्वं च सर्वमक्षय वाचकम् । परिमाणं शतं त्वेव नैतदक्षय्यवाचकम्

‘നൂറ്’, ‘ആയിരം’, ‘സകല വിശ്വം’—ഇവയെല്ലാം അക്ഷയത്തെ സൂചിപ്പിക്കാം. എന്നാൽ ‘നൂറ്’ അളവായി നിർണ്ണയിച്ച് പറഞ്ഞാൽ അത് അക്ഷയവാചകമല്ല।

Verse 66

यदा च वो ग्राहभूता गृह्णतीः पुरुषाञ्जले । उत्कर्षति जलात्कश्चित्स्थले पुरुषसत्तमः

നിങ്ങൾ ഗ്രാഹങ്ങളെപ്പോലെ ആയി ജലത്തിൽ പുരുഷന്മാരെ പിടിച്ചെടുക്കുമ്പോൾ, കരയിൽ നിൽക്കുന്ന ഏതോ പുരുഷസത്തമൻ അവരെ വെള്ളത്തിൽ നിന്ന് വലിച്ചുയർത്തി രക്ഷിക്കുന്നു।

Verse 67

तदा यूयं पुनः सर्वाः स्वं रूपं प्रतिपत्स्यथ । अनृतं नोक्तपूर्वं मे हसतापि कदाचन । कल्याणस्य सुपृक्तस्य शुद्धिस्तद्वद्वरा हि वः

അപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വീണ്ടും നിങ്ങളുടെ യഥാർത്ഥ രൂപം പ്രാപിക്കും. ഞാൻ ഒരിക്കലും—ഹാസ്യത്തിലുപോലും—അസത്യം പറഞ്ഞിട്ടില്ല. മംഗളകരമായത് നന്നായി കലർന്നാൽ എങ്ങനെ ശുദ്ധി ജനിക്കുമോ, അതുപോലെ നിങ്ങള്ക്കും ശ്രേഷ്ഠ ഫലം ലഭിക്കും।

Verse 68

नार्युवाच । ततोभिवाद्य तं विप्रं कृत्वा चैव प्रदक्षिणम्

സ്ത്രീ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ വിപ്രനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത്, അദ്ദേഹത്തെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്,

Verse 69

अचिंतयामापसृत्य तस्माद्देशात्सुदुःखिताः । क्व नु नाम वयं सर्वाः कालेनाल्पेन तं नरम्

ഞങ്ങൾ ആ ദേശത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി അത്യന്തം ദുഃഖിതരായി ചിന്തിച്ചു—‘അൽപ സമയത്തിനുള്ളിൽ ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ആ പുരുഷനെ എവിടെ കണ്ടെത്തും?’

Verse 70

समागच्छेम यो नः स्वं रूपमापादयेत्पुनः । ता वयं चिंतयित्वेह मुहूर्तादिव भारत

‘ഞങ്ങളുടെ സ്വന്തം രൂപം വീണ്ടും നൽകാൻ കഴിയുന്നവനെ ഞങ്ങൾ കണ്ടുമുട്ടേണ്ടതിന്നായി’ എന്ന്. ഹേ ഭാരതാ, ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ഇവിടെ ഞങ്ങൾ ഒരു മുഹൂർത്തംപോലെ മാത്രം നിന്നു।

Verse 71

दृष्टवत्यो महाभागं देवर्षिमथ नारदम् । सर्वा दृष्टाः स्म तं दृष्ट्वा देवर्षिममितद्युतिम्

അപ്പോൾ ഞങ്ങൾ മഹാഭാഗ്യവാൻ ദേവർഷി നാരദനെ കണ്ടു. അപാര തേജസ്സുള്ള ആ ദിവ്യ ദർശിയെ കണ്ടതുമാത്രം ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും അവനിലേക്കു തന്നെ ദൃഷ്ടി നിശ്ചലമാക്കി।

Verse 72

अभिवाद्य च तं पार्थ स्थिताः स्मो व्यथिताननाः । स नोऽपृच्छद्दृःखमूलमुक्तवत्यो वयं च तम्

ഹേ പാർഥാ, അദ്ദേഹത്തെ വന്ദിച്ച് ഞങ്ങൾ വ്യഥിതമുഖങ്ങളോടെ നിന്നു. അദ്ദേഹം ഞങ്ങളുടെ ദുഃഖത്തിന്റെ മൂലകാരണം ചോദിച്ചു; ഞങ്ങൾ എല്ലാം അദ്ദേഹത്തോട് അറിയിച്ചു।

Verse 73

श्रुत्वा तच्च यथातत्त्वमिदं वचनमब्रवीत् । दक्षिणे सागरेऽनूपे पंच तीर्थानि संतिवै

എല്ലാം യഥാതഥമായി കേട്ട ശേഷം അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു—‘ദക്ഷിണ സമുദ്രത്തിന്റെ തീരദേശമായ മനോഹര അനൂപപ്രദേശത്ത് തീർച്ചയായും അഞ്ചു തീർത്ഥങ്ങൾ ഉണ്ട്।’

Verse 74

पुण्यानि रमणीयानि तानि गच्छत मा चिरम् । तत्रस्थाः पुरुषव्याघ्रः पांडवो वो धनंजयः

ആ തീർത്ഥങ്ങൾ പുണ്യവും മനോഹരവും ആകുന്നു—വൈകാതെ അവിടേക്ക് പോകുവിൻ. അവിടെയാണു നിങ്ങളുടെ പാണ്ഡവൻ ധനഞ്ജയൻ, പുരുഷവ്യാഘ്രൻ, വസിക്കുന്നത്।

Verse 75

मोक्षयिष्यति शुद्धात्मा दुःखा दस्मान्न संशयः । तस्य सर्वा वयं वीर श्रुत्वा वाक्यमिहागताः

ആ ശുദ്ധാത്മാവ് നമ്മെ ഈ ദുഃഖത്തിൽ നിന്ന് തീർച്ചയായും മോചിപ്പിക്കും—ഇതിൽ സംശയമില്ല. ഹേ വീരാ, അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും ഇവിടെ എത്തിയതാണ്.

Verse 76

त्वमिदं सत्यवचनं कर्तुमर्हसि पांडव । त्वद्विधानां हि साधूनां जन्म दीनोपकारकम्

ഹേ പാണ്ഡവാ, ഈ സത്യവചനം സഫലമാക്കുന്നത് നിനക്കു യുക്തമാണ്. നിനക്കുപോലെയുള്ള സദ്ജനങ്ങളുടെ ജന്മം ദീനരുടെ ഉപകാരത്തിനായിട്ടാണ്.

Verse 77

श्रुत्वेति वचनं तस्याः सस्नौ तीर्थेष्वनुक्रमात् । ग्राहभूताश्चोज्जहार यथापूर्वाः स पांडवः

അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ പാണ്ഡവൻ ക്രമമായി തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം ചെയ്തു. ‘ഗ്രാഹ’ഭൂതം പിടിച്ചവരെ മോചിപ്പിച്ച് അവരെ മുൻപത്തെ നിലയിലാക്കി.

Verse 78

ततः प्रणम्य ता वीरं प्रोच्यमाना जयाशिषः । गंतुं कृताभिलाषाश्च प्राह पार्थो धनंजयः

പിന്നീട് ആ വീരന്മാരെ പ്രണാമം ചെയ്ത്, ജയാശീർവാദങ്ങൾ സ്വീകരിച്ച്, പുറപ്പെടാൻ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്ത പാർഥ ധനഞ്ജയൻ പറഞ്ഞു.

Verse 79

एष मे हृदि संदेहः सुदृढः परिवर्तते । कस्माद्वोनारदमुनिरनुजज्ञे प्रवासितुम्

എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ഈ ദൃഢമായ സംശയം വീണ്ടും വീണ്ടും തിരിയുന്നു—നാരദമുനി നിങ്ങളെ പ്രവാസമായി സഞ്ചരിക്കാൻ എന്തുകൊണ്ട് അനുവാദം നൽകി?

Verse 80

सर्वः कोऽप्यतिहीनोऽपि स्वपूज्यस्यार्थसाधकः । स्वपूज्यतीर्थेष्वावासं प्रोक्तवान्नारदः कथम्

ആരെങ്കിലും—അത്യന്തം ദുർബലനായാലും—തൻ പൂജ്യദേവന്റെ ഉദ്ദേശ്യം സിദ്ധിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനാകുന്നു. അങ്ങനെ ഇരിക്കെ, നാരദൻ നിന്നോട് നിന്റെ തന്നെ പൂജ്യദേവന്റെ തീർത്ഥങ്ങളിൽ വസിക്കുവാൻ എങ്ങനെ പറഞ്ഞു?

Verse 81

तथैव नवदुर्गासु सतीष्वतिबलासु च । सिद्धेशे सिद्धगणपे चापि वोऽत्र स्थितिः कथम्

അതുപോലെ നവദുർഗകളുടെ ഇടയിൽ, അത്യന്തം ശക്തിയുള്ള സതീദേവിമാരുടെ ഇടയിൽ, കൂടാതെ സിദ്ധേശനും സിദ്ധഗണപനും സന്നിധിയിലുമെല്ലാം—നിങ്ങൾ ഇവിടെ നിലകൊള്ളുന്നത് എങ്ങനെ?

Verse 82

एकैक एषां शक्तो हि अपि देवान्निवारितुम् । तीर्थसंरोधकारिण्यः सर्वा नावारयत्कथम्

ഇവരിൽ ഓരോരുത്തനും ദേവന്മാരെയുപോലും തടയാൻ ശേഷിയുള്ളവർ. തീർത്ഥപ്രവേശം തടയാൻ എല്ലാവർക്കും കഴിയുമ്പോൾ, അവർ നിന്നെ എങ്ങനെ തടഞ്ഞില്ല?

Verse 83

इति चिंतयते मह्यं भृशं दोलायते मनः । महन्मे कौतुकं जातं सत्यं वा वक्तुमर्हथ

ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ എന്റെ മനസ്സ് വളരെ കുലുങ്ങുന്നു. എനിക്കു മഹത്തായ കൗതുകം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു—ദയവായി സത്യം പറയുക.

Verse 84

अप्सरस ऊचुः । योग्यं पृच्छसि कौन्तेय पुनः पश्योत्तरां दिशम्

അപ്സരസ്സുകൾ പറഞ്ഞു—“ഹേ കൗന്തേയാ, നീ യുക്തമായതേ ചോദിക്കുന്നു. വീണ്ടും ഉത്തരദിശയിലേക്കു നോക്കുക.”