Adhyaya 49

Verse 1

सूत उवाच । पाराशर्यमुने व्यास कुमारः कुंभजन्मने । यदावदत्कथामेतां तदा क्व द्रुपदात्मजा

സൂതൻ പറഞ്ഞു: പരാശരന്റെ പുത്രനായ വ്യാസൻ, കുംഭജന്മനായ (അഗസ്ത്യ) മുനിയുടെ പുത്രൻ കുമാരൻ (സ്കന്ദൻ)에게 ഈ കഥ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദ്രുപദന്റെ പുത്രി ദ്രൗപദി അപ്പോൾ എവിടെയായിരുന്നു?

Verse 2

व्यास उवाच । पुराणसंहितां सूत ब्रूते त्रैकालिकीं कथाम् । संदेहो नात्र कर्तव्यो यतस्तद्गोचरोखिलम्

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു: ഹേ സൂതാ! പുരാണസംഹിത ത്രികാലവ്യാപിയായ കഥ പറയുന്നു. ഇവിടെ സംശയം വേണ്ട; ഇതെല്ലാം അതിന്റെ പരിധിയിലാണു വരുന്നത്.

Verse 3

स्कंद उवाच । आकर्णय मुने पूर्वं पंचवक्त्रो हरः स्वयम् । पृथिव्यां पंचधा भूत्वा प्रादुरासीज्जगद्धितः

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു: ഹേ മുനേ! മുൻപ് സംഭവിച്ചതിനെ കേൾക്കുക. പഞ്ചവക്ത്രനായ ഹരൻ സ്വയം ലോകഹിതത്തിനായി ഭൂമിയിൽ അഞ്ചു രൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 4

उमापि च जगद्धात्री द्रुपदस्य महीभुजः । यजतो वह्निकुंडाच्च प्रादुश्चक्रेति सुंदरी

ജഗദ്ധാത്രിയായ ഉമയും, രാജാവ് ദ്രുപദൻ യജ്ഞം നടത്തുമ്പോൾ, അഗ്നികുണ്ഡത്തിൽ നിന്നു ആ സുന്ദരിയെ പ്രത്യക്ഷമാക്കി।

Verse 5

पंचापि पांडुतनयाः साक्षाद्रुद्रवपुर्धराः । अवतेरुरिह स्वर्गाद्दुष्टसंहारकारकाः

പാണ്ഡുവിന്റെ അഞ്ചുപുത്രന്മാരും സാക്ഷാൽ രുദ്രസ്വരൂപ ദേഹം ധരിച്ചു സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നിന്നിവിടെ അവതരിച്ചു; ദുഷ്ടസംഹാരത്തിനായി।

Verse 6

नारायणोपि कृष्णत्वं प्राप्य तत्साहचर्यकृत् । उद्वृत्तवृत्तशमनः सद्वृत्तस्थितिकारकः

നാരായണനും കൃഷ്ണത്വം പ്രാപിച്ച് അവരുടെ സഹചാരിയായി; ദുഷ്ടാചാരം ശമിപ്പിക്കുകയും സദാചാരസ്ഥിതി സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 7

प्रतपंतः पृथिव्यां ते पार्थाश्चेरुः पृथक्पृथक् । उदयानुदयौ तस्मिन्संपदां विपदामपि

പരാക്രമത്തിൽ ദീപ്തരായ ആ പാർത്ഥർ ഭൂമിയിൽ ഓരോരുത്തരും താന്താന്റെ വഴിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു; അവരുടെ ഗതിയിൽ സമ്പത്തും വിപത്തും—ഉദയവും അനുദയവും—ഇരുന്നതും ഉണ്ടായി।

Verse 8

कदाचित्ते महावीरा भ्रातृव्यप्रतिपादिताम् । विपत्तिमाप्य महतीं बभूवुः काननौकसः

ഒരിക്കൽ ആ മഹാവീരർ, വൈരബന്ധുക്കൾ വരുത്തിയ മഹാവിപത്തിൽ അകപ്പെട്ടു, വനവാസികളായി മാറി।

Verse 9

पांचाल्यपि च तत्पत्नी पतिव्यसनतापिता । धर्मज्ञा प्राप्य तन्वंगी ब्रध्नमाराधयद्भृशम्

പാഞ്ചാലിയും—അവന്റെ ഭാര്യ—ഭർത്താവിന്റെ ദുരിതത്താൽ ദുഃഖതപ്തയായി, ധർമ്മജ്ഞയും സുകുമാരാംഗിയുമായ അവൾ കാശിയിൽ എത്തി ബ്രധ്നരൂപ സവിതാ സൂര്യദേവനെ അത്യന്തം ഭക്തിയോടെ ഉഗ്രമായി ആരാധിച്ചു।

Verse 10

आराधितोथ सविता तया द्रुपदकन्यया । सदर्वी सपिधानां च स्थालिकामक्षयां ददौ

ദ്രുപദകന്ന്യയായ അവൾ ഇങ്ങനെ ആരാധിച്ചതിനാൽ സവിതാ സൂര്യദേവൻ അവൾക്ക് ദർവി (കരണ്ടി)യും യോജിച്ച മൂടിയും സഹിതം ഒരു അക്ഷയസ്ഥാലിക (അവസാനിക്കാത്ത ഭോജനപാത്രം) ദാനം ചെയ്തു।

Verse 11

आराधयंतीं भावेन सर्वत्र शुचिमानसाम्

അവൾ എല്ലായിടത്തും മനസ്സിനെ ശുദ്ധമായി നിലനിർത്തി, ഹൃദയഭാവത്തോടും ഭക്തിയോടും കൂടി സവിതാ സൂര്യദേവനെ ആരാധിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 12

स्थाल्यैतया महाभागे यावंतोऽन्नार्थिनो जनाः । तावंतस्तृप्तिमाप्स्यंति यावच्च त्वं न भोक्ष्यसे

‘ഹേ മഹാഭാഗേ! ഈ സ്ഥാലിയാൽ എത്ര അന്നാർത്ഥികൾ വന്നാലും, അത്രയും പേർ തൃപ്തി പ്രാപിക്കും—നീ സ്വയം ഭോജനം ചെയ്യാത്തതുവരെ.’

Verse 13

भुक्तायां त्वयि रिक्तैषा पूर्णभक्ता भविप्यति । रसवद्व्यंजननिधिरिच्छाभक्ष्यप्रदायिनी

‘എന്നാൽ നീ ഭോജനം ചെയ്താൽ ഇത് ശൂന്യമാകും; ഇത് നിറഞ്ഞിരിക്കുമ്പോൾ ശ്രേഷ്ഠമായ അന്നവും രസമുള്ള വിഭവങ്ങളുടെ നിധിയും നിറഞ്ഞ്, ഇഷ്ടപ്പെട്ട ആഹാരം നൽകുന്നതായിരിക്കും।’

Verse 14

इत्थं वरस्तया लब्धः काश्यामादित्यतो मुने । अपरश्च वरो दत्तस्तस्यै देवेन भास्वता

ഹേ മുനേ, ഇങ്ങനെ കാശിയിൽ അവൾ ആദിത്യനിൽ നിന്നു ഈ വരം ലഭിച്ചു; പിന്നെ ആ ദീപ്തിമാൻ ദേവൻ അവൾക്കു മറ്റൊരു വരവും പ്രസാദിച്ചു।

Verse 15

रविरुवाच । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे यो मां त्वत्पुरतः स्थितम् । आराधयिष्यति नरः क्षुद्बाधा तस्य नश्यति

രവി പറഞ്ഞു— ‘വിശ്വേശ്വരന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത്, നിന്റെ മുമ്പിൽ നില്ക്കുന്ന എന്നെ ആരാചിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ വിശപ്പിന്റെ പീഡ നശിക്കും।’

Verse 16

अन्यश्च मे वरो दत्तो विश्वेशेन पतिव्रते । तपसा परितुष्टेन तं निशामय वच्मि ते

ഹേ പതിവ്രതേ, നിന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായ വിശ്വേശ്വരൻ എനിക്കും മറ്റൊരു വരം നൽകിയിരിക്കുന്നു; അത് കേൾക്കുക, ഞാൻ നിന്നോട് പറയുന്നു।

Verse 17

प्राग्रवे त्वां समाराध्य यो मां द्रक्ष्यति मानवः । तस्य त्वं दुःखतिमिरमपानुद निजैः करैः

‘പ്രഭാതത്തിൽ ആദ്യം നിന്നെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് പിന്നെ എന്നെ ദർശിക്കുന്ന മനുഷ്യന്റെ ദുഃഖരൂപമായ ഇരുട്ട് നീ നിന്റെ കിരണങ്ങളാൽ അകറ്റുക।’

Verse 18

अतो धर्माप्रिये नित्यं प्राप्य विश्वेश्वराद्वरम् । काशीस्थितानां जंतूनां नाशयाम्यघसंचयम्

‘അതുകൊണ്ട്, ഹേ ധർമ്മപ്രിയേ, വിശ്വേശ്വരനിൽ നിന്നു ഈ വരം ലഭിച്ച ഞാൻ കാശിയിൽ വസിക്കുന്ന ജീവികളുടെ സഞ്ചിത പാപസമൂഹം നിത്യം നശിപ്പിക്കുന്നു।’

Verse 19

ये मामत्र भजिष्यंति मानवाः श्रद्धयान्विताः । त्वद्वरोद्यतपाणिं च तेषां दास्यामि चिंतितम्

ഇവിടെ ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ ഭജിക്കുന്നവരും, വരദായിനിയായ നിന്നെയും കൈകൾ ഉയർത്തി നമസ്കരിച്ചു ആരാധിക്കുന്നവരും—അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ ആഗ്രഹിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ നൽകും।

Verse 20

भवतीं मत्समीपस्थां युधिष्ठिरपतिव्रताम् । विश्वेशाद्दक्षिणेभागे दंडपाणेः समीपतः

യുധിഷ്ഠിരനോടു പാതിവ്രത്യത്തിൽ സ്ഥിരയായ നീ എന്റെ സമീപത്തു തന്നെ വസിക്കും—വിശ്വേശ്വരന്റെ തെക്കുഭാഗത്ത്, ദണ്ഡപാണിയുടെ അടുത്തായി।

Verse 21

येर्चयिष्यंति भावेन पुरुषा वास्त्रियोपि वा । तेषां कदाचिन्नो भावि भयं प्रियवियोगजम्

ഭാവഭക്തിയോടെ (ഇവിടെ) ആരാധിക്കുന്ന പുരുഷന്മാരോ സ്ത്രീകളോ—അവർക്ക് പ്രിയവിയോഗത്തിൽ നിന്നുള്ള ഭയം ഒരിക്കലും ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 22

न व्याधिजं भयं क्वापि न क्षुत्तृड्दोषसंभवम् । द्रौपदीक्षणतः काश्यां तव धर्मप्रियेनघे

ധർമ്മപ്രിയനായ നിർദോഷനേ! കാശിയിൽ ദ്രൗപദിയുടെ മംഗളദർശനത്താൽ എവിടെയും രോഗജന്യ ഭയം ഉണ്ടാകില്ല; വിശപ്പും ദാഹവും മൂലമുള്ള ദോഷത്തിൽ നിന്നുള്ള കഷ്ടവും ഉണ്ടാകില്ല।

Verse 23

उवाच च प्रसन्नात्मा भास्करो द्रुपदात्मजाम्

അപ്പോൾ പ്രസന്നഹൃദയനായ ഭാസ്കരൻ (സൂര്യൻ) ദ്രുപദപുത്രിയായ ദ്രൗപദിയോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 24

आदित्यस्य कथामेतां द्रौपद्याराधितस्य वै । यः श्रोष्यति नरो भक्त्या तस्यैनः क्षयमेष्यति

ദ്രൗപദി ആരാധിച്ച ആദിത്യന്റെ ഈ കഥ ഭക്തിയോടെ ശ്രവിക്കുന്നവന്റെ പാപങ്ങൾ നിശ്ചയമായും ക്ഷയിച്ചുപോകും।

Verse 25

स्कंद उव ।च । द्रौपदादित्यमाहात्म्यं संक्षेपात्कथितं मया । मयूखादित्यमाहात्म्यं शृण्विदानीं घटोद्भव

സ്കന്ദൻ പറഞ്ഞു—ദ്രൗപദ-ആദിത്യന്റെ മഹാത്മ്യം ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പറഞ്ഞു. ഇനി, ഘടോദ്ഭവനായ അഗസ്ത്യാ, മയൂഖ-ആദിത്യന്റെ മഹാത്മ്യം ശ്രവിക്കൂ।

Verse 26

पुरा पंचनदे तीर्थे त्रिषुलोकेषु विश्रुते । सहस्ररश्मिर्भगवांस्तपस्तेपे सुदारुणम्

പുരാതനകാലത്ത്, ത്രിലോകങ്ങളിലും പ്രസിദ്ധമായ പഞ്ചനദ തീർത്ഥത്തിൽ, സഹസ്രരശ്മിയായ ഭഗവാൻ ആദിത്യൻ അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ് ചെയ്തു।

Verse 27

प्रतिष्ठाप्य महालिंगं गभस्तीश्वर संज्ञितम् । गौरीं च मंगला नाम्नीं भक्तमंगलदां सदा

‘ഗഭസ്തീശ്വര’ എന്ന നാമമുള്ള മഹാലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ച്, ‘മംഗളാ’ എന്ന നാമധാരിണിയായ ഗൗരിയെയും സ്ഥാപിച്ചു; അവൾ ഭക്തർക്കു നിത്യവും മംഗളം നൽകുന്നു।

Verse 28

दिव्यवर्षसहस्रं तु शतेन गुणितं मुने । आराधयञ्शिवं सोमं सोमार्धकृतशेखरम्

ഹേ മുനേ, ആയിരം ദിവ്യവർഷങ്ങളെ നൂറിരട്ടിയാക്കി, അർദ്ധചന്ദ്രം ശിരസ്സിൽ ധരിച്ച ശിവനെ അദ്ദേഹം നിരന്തരം ആരാധിച്ചു।

Verse 29

स्वरूपतस्तु तपनस्त्रिलोकीतापनक्षमः । ततोतितीव्र तपसा जज्वाल नितरां मुने

സ്വഭാവതഃ തന്നെ ആ തപനൻ ത്രിലോകത്തെയും ദഹിപ്പാൻ ശേഷിയുള്ളവൻ. പിന്നെ അത്യന്തം തീവ്രമായ തപസ്സാൽ, ഹേ മുനേ, അവൻ കൂടുതൽ പ്രചണ്ഡമായി ജ്വലിച്ചു.

Verse 30

मयूखैस्तत्र सवितुस्त्रैलोक्यदहनक्षमैः । ततं समस्तं तत्काले द्यावाभूम्योर्यदंतरम्

അവിടെ സവിതാവിന്റെ ത്രിലോകദഹനക്ഷമമായ കിരണങ്ങളാൽ, അന്നേരം ദ്യാവും ഭൂമിയും ഇടയിലെ സമസ്ത അന്തരം സർവ്വത്ര നിറഞ്ഞു.

Verse 31

वैमानिकैर्विष्णुपदे तत्यजे च गतागतम् । तीव्रे पतंगमहसि पतंगत्वभयादिव

വിഷ്ണുപദത്തിലെ വൈമാനിക ദേവന്മാരും അവരുടെ വരവ്-പോക്ക് ഉപേക്ഷിച്ചു. സൂര്യന്റെ ആ ഭീകര തേജസ്സിൽ, ജ്വാലയിലേക്കു വീഴുന്ന പതംഗമാകുമോ എന്ന ഭയംപോലെ തോന്നി.

Verse 32

मयूखा एव दृश्यंते तिर्यगूर्ध्वमधोपि च । आदित्यस्य न चादित्यो नीपपुष्पस्थितेरिव

കിരണങ്ങൾ മാത്രമേ കാണപ്പെട്ടുള്ളൂ—തിരശ്ചീനമായും, മുകളിലേക്കും, താഴേക്കും. ആദിത്യന്റെ ആദിത്യൻ തന്നെയോ കാണപ്പെട്ടില്ല; നീപപുഷ്പം തന്റെ ആശ്രയത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 33

तस्यवै महसां राशेस्तपोराशेस्तपोर्चिषाम् । चकंपे साध्वसात्तीव्रा त्रैलोक्यं सचराचरम्

ആ തേജസ്സിന്റെ കൂമ്പാരം—തപസ്സുകളുടെ സഞ്ചയവും തപോഅഗ്നിയുടെ ജ്വലന്ത കാന്തിയും—മൂലം അതിതീവ്ര ഭയത്തിൽ ചരാചരസഹിതം ത്രിലോകം വിറച്ചു.

Verse 34

सूर्य आत्मास्य जगतो वेदेषु परिपठ्यते । स एव चेज्वालयिता को नस्त्राता भवेदिह

വേദങ്ങളിൽ സൂര്യനെ ഈ ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവായി പാരായണം ചെയ്യുന്നു. അവൻ തന്നേ എല്ലാം ദഹിപ്പിക്കുന്ന ജ്വാലകനായാൽ, ഇവിടെ നമ്മെ രക്ഷിക്കുന്നവൻ ആര്?

Verse 35

जगच्चक्षुरसौ सूर्यो जगदात्मैष भास्करः । जगद्योयन्मृतप्रायं प्रातःप्रातः प्रबोधयेत्

ആ സൂര്യൻ ലോകത്തിന്റെ കണ്ണാണ്; ഈ ഭാസ്കരൻ ലോകത്തിന്റെ ആത്മാവാണ്—പ്രതി പ്രഭാതവും മരണമെന്നപോലെ നിശ്ചലമായ ലോകത്തെ ഉണർത്തുന്നവൻ.

Verse 36

तमोंधकूपपतितमुद्यन्नेष दिनेदिने । प्रसार्य परितः पाणीन्प्राणिजातं समुद्धरेत्

ദിനംപ്രതി ഉദിച്ചുയർന്ന്, അന്ധകാരത്തിന്റെ അന്ധകൂപത്തിൽ വീണിരിക്കുന്ന പ്രാണിജാതത്തെ, ചുറ്റുമെങ്ങും കൈ നീട്ടിയതുപോലെ, മേലേക്ക് ഉയർത്തി രക്ഷിക്കുന്നു.

Verse 37

उदितेऽत्रोदिमो नित्यमस्तं यात्यस्तमाप्नुमः । उदयेऽनुदये तस्मादस्माकं कारणं रविः

അവൻ ഉദിച്ചാൽ ഞങ്ങൾ ഇവിടെ നിത്യം ഉദിക്കുന്നു; അവൻ അസ്തമിച്ചാൽ ഞങ്ങളും അസ്തമിച്ച് അന്ത്യത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഉദയം-അനുദയങ്ങളിൽ രവിയേ ഞങ്ങളുടെ കാരണം.

Verse 38

इति व्याकुलितं विश्वं पश्यन्विश्वेश्वरः स्वयम् । विश्वत्राता वरं दातुं संजग्मे तिग्मरश्मये

ഇങ്ങനെ വ്യാകുലമായ വിശ്വത്തെ കണ്ടു, സ്വയം വിശ്വേശ്വരൻ—ലോകത്രാതാവ്—തീക്ഷ്ണരശ്മിയായ സൂര്യന്റെ അടുക്കൽ വരം നൽകുവാൻ പോയി.

Verse 39

मयूखमालिनं शंभुरालोक्याति सुनिश्चलम् । समाधि विस्मृतात्मानं विसिस्माय तपः प्रति

കിരണമാലയാൽ അലങ്കൃതനായി പരമനിശ്ചലമായി നിലകൊണ്ട ശംഭുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, സമാധിയിൽ ആത്മവിസ്മൃതനായ സൂര്യൻ ആ തപസ്സിനെക്കണ്ട് വിസ്മയിച്ചു।

Verse 40

उवाच च प्रसन्नात्मा श्रीकंठः प्रणतार्तिहृत् । अलं तप्त्वा वरं ब्रूहि द्युमणे महसां निधे

അപ്പോൾ പ്രസന്നഹൃദയനായ ശ്രീകണ്ഠൻ, പ്രണതരുടെ ആർതി ഹരിക്കുന്നവൻ, പറഞ്ഞു—“ഹേ ദ്യുമണേ, മഹത്തേജസ്സിന്റെ നിധിയേ! തപസ്സ് മതി; വരം ചോദിക്ക.”

Verse 41

निरुद्धेंद्रियवृत्तित्वाद्ब्रध्नो ध्यानसमाधिना । न जग्राह वचः शंभोर्द्वित्रिरुक्तोप्यकर्णवत्

ധ്യാനസമാധിയാൽ ഇന്ദ്രിയവൃത്തികൾ നിരോധിതമായതിനാൽ ബ്രധ്നൻ (സൂര്യൻ) ശംഭുവിന്റെ വചനം ഗ്രഹിച്ചില്ല; രണ്ടുമൂന്നുതവണ പറഞ്ഞിട്ടും കർണ്ണമില്ലാത്തവനെപ്പോലെ നിന്നു।

Verse 42

काष्ठीभूतं तु तं ज्ञात्वा शिवः पस्पर्श पाणिना । महातपः समुद्भूत संतापामृतवर्षिणा

അവൻ കാഷ്ഠംപോലെ ജഡനിശ്ചലനായതായി അറിഞ്ഞ് ശിവൻ തന്റെ കൈകൊണ്ട് സ്പർശിച്ചു—മഹാതപസ്സിൽ നിന്നുയർന്ന സന്താപത്തിന്മേൽ അമൃതവർഷം ചൊരിയുന്ന കൈ.

Verse 43

तत उन्मीलयांचक्रे लोचने विश्वलोचनः । तस्योदयमिव प्राप्य प्रगे पंकजिनीवनी

പിന്നീട് വിശ്വലോചനൻ (സർവ്വദർശി) അവന്റെ കണ്ണുകൾ ഉന്മീലിപ്പിച്ചു—പ്രഭാതത്തിൽ സൂര്യോദയം ലഭിച്ചാൽ താമരക്കുളം വിരിയുന്നതുപോലെ।

Verse 44

परिव्यपेतसंतापस्तपनः स्पर्शनाद्विभोः । अवग्रहितसस्यश्रीरुल्ललास यथांबुदात्

വിഭുവിന്റെ സ്പർശത്താൽ തപനന്റെ ദാഹസന്താപം അകന്നു; മേഘവൃഷ്ടിക്കു ശേഷം വിളശ്രീ വിരിയുന്നതുപോലെ സൂര്യൻ ദീപ്തിയായി പ്രകാശിച്ചു।

Verse 45

मित्रो नेत्रातिथीकृत्य त्र्यक्षं प्रत्यक्षमग्रतः । दंडवत्प्रणनामोच्चैस्तुष्टाव च पिनाकिनम्

മിത്രൻ (സൂര്യൻ) കണ്ണുകളെ ‘അതിഥി’യാക്കി (പൂർണ്ണമായി തുറന്ന്) ത്രിനേത്രനായ പ്രഭുവിനെ മുന്നിൽ പ്രത്യക്ഷമായി കണ്ടു; പിന്നെ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്ത് പിനാകി (ശിവൻ)നെ ഉച്ചത്തിൽ സ്തുതിച്ചു।

Verse 46

रविरुवाच । देवदेव जगतांपते विभो भर्ग भीम भव चंद्रभूषण । भूतनाथ भवभीतिहारक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

രവി പറഞ്ഞു— ദേവദേവാ, ജഗത്പതേ, സർവ്വവ്യാപി വിഭോ! ഭർഗാ, ഭീമാ, ചന്ദ്രഭൂഷണ ഭവാ! ഭൂതനാഥാ, ഭവഭീതിഹാരകാ! ഞാൻ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു—നമിക്കുന്നവരുടെ ആഗ്രഹം നൽകുന്നവനേ।

Verse 47

चंद्रचूडमृड धूर्जटे हर त्र्यक्ष दक्ष शततंतुशातन । शांतशाश्वत शिवापते शिव त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ഹേ ചന്ദ്രചൂഡാ, മൃഡാ, ധൂർജടേ! ഹേ ഹരാ, ത്രിനേത്രാ, ദക്ഷാ, ശതതന്തു (ബന്ധനം) ഛേദകനേ! ഹേ ശാന്താ, ശാശ്വതാ, ശിവാപതേ ശിവാ! ഞാൻ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു—നമിക്കുന്നവരുടെ ആഗ്രഹം നൽകുന്നവനേ।

Verse 48

नीललोहित समीहितार्थ दहे द्व्येकलोचन विरूपलोचन । व्योमकेशपशुपाशनाशन त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ഹേ നീലലോഹിതാ, സമീഹിതാർത്ഥം നിറവേറ്റുന്നവനേ! ഹേ ദഹനാ, ദ്വ്യേകലോചന (രണ്ടും ഒന്നും കണ്ണുള്ളവനേ), വിരൂപലോചന! ഹേ വ്യോമകേശാ, പശുപാശ (ജീവബന്ധനം) നാശകനേ! ഞാൻ നിനക്കു നമസ്കരിക്കുന്നു—നമിക്കുന്നവരുടെ ആഗ്രഹം നൽകുന്നവനേ।

Verse 49

वामदेवशितिकंठशूलभृच्चंद्रशेखर फणींद्रभूषण । कामकृत्पशुपते महेश्वर त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ഹേ വാമദേവ, ഹേ നീലകണ്ഠ ത്രിശൂലധാരീ, ഹേ ചന്ദ്രശേഖര ഫണീന്ദ്രഭൂഷണ! ഹേ കാമദമന പശുപതി മഹേശ്വര, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; നമിക്കുന്ന ഭക്തർക്കു അഭീഷ്ട വരങ്ങൾ നൽകേണമേ.

Verse 50

त्र्यंबक त्रिपुरसूदनेश्वर त्राणकृत्त्रिनयनत्रयीमय । कालकूट दलनांतकांतक त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ഹേ ത്ര്യംബക, ഹേ ത്രിപുരസംഹാരകേശ്വര, ഹേ രക്ഷക—ത്രിനയനങ്ങൾ ത്രയീമയൻ! ഹേ കാലകൂടവിഷദലന, ഹേ യമാന്തക, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; നമിക്കുന്നവർക്ക് അഭീഷ്ട വരങ്ങൾ നൽകേണമേ.

Verse 51

शर्वरीरहितशर्वसर्वगस्वर्गमार्गसुखदापवर्गद । अंधकासुररिपो कपर्दभृत्त्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ഹേ ശർവ, അന്ധകാരരഹിതൻ, സർവ്വവ്യാപി! സ്വർഗമാർഗസുഖദാതാവും അപവർഗം (മോക്ഷം) നൽകുന്നവനും! ഹേ അന്ധകാസുരശത്രു, ഹേ ജടാധാരീ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; നമിക്കുന്നവർക്ക് അഭീഷ്ടം നൽകേണമേ.

Verse 52

शंकरोग्रगिरिजापते पते विश्वनाथविधिविष्णु संस्तुत । वेदवेद्यविदिताऽखिलेंगि तत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ഹേ ശങ്കര, ഹേ ഉഗ്രപ്രഭു, ഹേ ഗിരിജാപതേ, ഹേ പതേ! ഹേ വിശ്വനാഥ, വിധി-വിഷ്ണു സ്തുത! വേദവേദ്യൻ, സർവ്വാംഗങ്ങളിലും വ്യാപിച്ച തത്ത്വസ്വരൂപൻ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; നമിക്കുന്നവർക്ക് അഭീഷ്ടം നൽകേണമേ.

Verse 53

विश्वरूपपररूप वर्जितब्रह्मजिह्मरहितामृतप्रद । वाङमनोविषयदूरदूरगत्वां नतोस्मि नतवांछितप्रद

ഹേ അമൃതസമാന അമരത്വദാതാവേ! പരിമിത ‘ബ്രഹ്മ’ ധാരണകളുടെ വക്രതയിൽ നിന്നു വിമുക്തൻ! വിശ്വരൂപവും പരരൂപവും—ഇരണ്ടിനും അതീതൻ! വാക്കിനും മനസ്സിനും അഗോചരമായി അതിദൂരമുള്ളവനേ, ഞാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു; നമിക്കുന്നവർക്ക് അഭീഷ്ടം നൽകേണമേ.

Verse 54

इत्थं परीत्य मार्तंडो मृडं देवं मृडानिकाम् । अथ तुष्टाव प्रीतात्मा शिववामार्धहारिणीम्

ഇങ്ങനെ മാർത്താണ്ഡൻ (സൂര്യൻ) മൃഡദേവനായ ശിവനെയും മൃഡാനികാ ദേവിയെയും പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്; സന്തുഷ്ടഹൃദയത്തോടെ ശിവന്റെ വാമാർദ്ധധാരിണിയായ ദേവിയെ സ്തുതിച്ചു।

Verse 55

रविरुवाच । देवि त्वदीयचरणांबुजरेणुगौरीं भालस्थलीं वहति यः प्रणतिप्रवीणः । जन्मांतरेपि रजनीकरचारुलेखा तां गौरयत्यतितरां किल तस्य पुंसः

രവി പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവി! പ്രണാമത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള പുരുഷൻ നിന്റെ പദ്മപാദരേണുവിൽ നിന്നുയർന്ന ഗൗരിമയെ തന്റെ ലലാട്ടത്തിൽ ധരിക്കുന്നു. മറ്റൊരു ജന്മത്തിലും അവന്റെ നെറ്റിയിലെ ചന്ദ്രന്റെ മനോഹര രേഖ ആ ചിഹ്നത്തെ കൂടുതൽ ദീപ്തമാക്കുന്നു.

Verse 56

श्रीमंगले सकलमंगलजन्मभूमे श्रीमंगले सकलकल्मषतूलवह्ने । श्रीमंगले सकलदानवदर्पहंत्रि श्रीमंगलेऽखिलमिदं परिपाहि विश्वम्

ഹേ ശ്രീമംഗളേ! സകല മംഗളങ്ങളുടെ ജന്മഭൂമിയേ! ഹേ ശ്രീമംഗളേ! പാപരൂപമായ പഞ്ഞിക്കൂമ്പാരങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയേ! ഹേ ശ്രീമംഗളേ! സകല ദാനവദർപ്പവും നശിപ്പിക്കുന്നവളേ! ഹേ ശ്രീമംഗളേ—ഈ അഖില വിശ്വത്തെ പരിരക്ഷിക്കണമേ।

Verse 57

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

ഹേ വിശ്വേശ്വരി! നീയാണ് സർവ്വ ലോകജനങ്ങളുടെ സ്രഷ്ട്രി; നീയാണ് പാലയിത്രി, പ്രളയത്തിൽ സംഹാരിണിയും. നിന്റെ നാമകീർത്തനത്തിൽ നിന്ന് ഉല്ലസിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ നിർമല ദീപ്ത സ്രോതസ്വിനി പാപസമൂഹരൂപമായ വൃക്ഷവനത്തെ വേരോടെ പിഴുതെറിയുന്നു।

Verse 58

मातर्भवानि भवती भवतीव्रदुःखसंभारहारिणि शरण्यमिहास्ति नान्या । धन्यास्त एव भुवनेषु त एव मान्या येषु स्फुरेत्तवशुभः करुणाकटाक्षः

ഹേ മാതാ ഭവാനി! അതിതീവ്ര ദുഃഖത്തിന്റെ ഭാരസമൂഹം നീയേ അകറ്റുന്നു; ഇവിടെ നിന്നൊഴികെ മറ്റൊരു ശരണം ഇല്ല. ആരുടെ മേൽ നിന്റെ ശുഭകരുണാകടാക്ഷം ദീപ്തമാകുന്നുവോ, അവർ തന്നെയാണ് ലോകങ്ങളിൽ ധന്യരും മാന്യരുമ്.

Verse 59

ये त्वा स्मरंति सततं सहजप्रकाशां काशीपुरीस्थितिमतीं नतमोक्षलक्ष्मीम् । तान्संस्मरेत्स्मरहरो धृतशुद्धबुद्धीन्निर्वाणरक्षणविचक्षणपात्रभूतान्

നിന്നെ നിരന്തരം സ്മരിക്കുന്നവർ—സഹജപ്രകാശരൂപിണി, കാശീപുരിയിൽ അധിഷ്ഠിത, നമിക്കുന്നവർക്കു മോക്ഷലക്ഷ്മിയായ നീ—അവരെ സ്മരഹരൻ ശിവനും പ്രതിസ്മരിക്കുന്നു; അവരുടെ ബുദ്ധി ശുദ്ധമായി, നിർവാണസംരക്ഷണത്തിൽ നിപുണരായ യോഗ്യപാത്രങ്ങളാകുന്നു।

Verse 60

मातस्तवांघ्रियुगलं विमलं हृदिस्थं यस्यास्ति तस्य भुवनं सकलं करस्थम् । यो नामतेज एति मंगलगौरि नित्यं सिद्ध्यष्टकं न परिमुंचति तस्य गेहम्

മാതേ! ആരുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്റെ വിമല പാദയുഗളം വസിക്കുന്നുവോ, അവനു സമസ്ത ലോകവും കരസ്ഥമായതുപോലെ. ഹേ മംഗളഗൗരി! ആരാണ് നിത്യം നിന്റെ നാമതേജസ്സിനെ ആശ്രയിക്കുന്നത്, അവന്റെ ഗൃഹത്തെ അഷ്ടസിദ്ധികൾ വിട്ടുപോകുകയില്ല।

Verse 61

त्वं देवि वेदजननी प्रणवस्वरूपा गायत्र्यसि त्वमसि वै द्विजकामधेनुः । त्वं व्याहृतित्रयमिहाऽखिलकर्मसिद्ध्यै स्वाहास्वधासि सुमनः पितृतृप्तिहेतुः

ദേവീ! നീ വേദജനനി, പ്രണവം (ഓം) സ്വരൂപിണി. നീ ഗായത്രി; ദ്വിജർക്കു കാമധേനുവുപോലെ. അഖിലകർമ്മസിദ്ധിക്കായി നീ ത്രിവ്യാഹൃതികൾ (ഭൂഃ ഭുവഃ സ്വഃ); നീ ‘സ്വാഹാ’ ‘സ്വധാ’—ദേവപിതൃ തൃപ്തിയുടെ കാരണം, ഹേ സുമനസ്സേ!

Verse 62

गौरि त्वमेव शशिमौलिनि वेधसि त्वं सावित्र्यसि त्वमसि चक्रिणि चारुलक्ष्मीः । काश्यां त्वमस्यमलरूपिणि मोक्षलक्ष्मीस्त्वं मे शरण्यमिह मंगलगौरि मातः

ഹേ ഗൗരി! ശശിമൗളിയായ ശിവനോടൊപ്പം നീ തന്നേ; വേധസായ ബ്രഹ്മാവിനോടും നീ തന്നേ; നീ സാവിത്രി; ചക്രധാരിയായ വിഷ്ണുവിനോടൊപ്പം നീ മനോഹര ലക്ഷ്മി. കാശിയിൽ, ഹേ അമലരൂപിണി, നീ മോക്ഷലക്ഷ്മി. ഹേ മംഗളഗൗരി മാതേ, ഇവിടെ നീയേ എന്റെ ശരണം।

Verse 63

स्तुत्वेति तां स्मरहरार्धशरीरशोभां श्रीमंगलाष्टक महास्तवनेन भानुः । देवीं च देवमसकृत्परितः प्रणम्य तूष्णीं बभूव सविता शिवयोः पुरस्तात्

സ്മരഹരന്റെ അർദ്ധശരീരമായി ശോഭിക്കുന്ന ആ ദേവിയെ ‘ശ്രീമംഗളാഷ്ടകം’ എന്ന മഹാസ്തവം കൊണ്ട് സ്തുതിച്ച്, ഭാനു (സൂര്യൻ) ദേവിയെയും ദേവനെയും ആവർത്തിച്ച് ചുറ്റും പ്രണാമം ചെയ്തു; പിന്നെ ശിവ-ശിവയുടെ സന്നിധിയിൽ മൗനമായി നിന്നു।

Verse 64

देवदेव उवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ भद्रं ते प्रसन्नोस्मि महामते । मित्रमन्नेत्रगो नित्यं प्रपश्ये तच्चराचरम्

ദേവദേവൻ (ശിവൻ) അരുളിച്ചെയ്തു—എഴുന്നേൽക്കുക, എഴുന്നേൽക്കുക; നിനക്കു മംഗളം വരട്ടെ, ഹേ മഹാമതേ. ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്. മിത്രരൂപത്തിൽ നിന്റെ കണ്ണിൽ വസിച്ച്, ആ സമസ്ത ചരാചര ലോകം ഞാൻ നിത്യവും ദർശിക്കുന്നു।

Verse 65

मम मूर्तिर्भवान्सूर्य सर्वज्ञो भव सर्वगः । सर्वेषां महसां राशिः सर्वेषां सर्वकर्मवित्

ഹേ സൂര്യാ, നീ എന്റെ തന്നെ മൂർത്തിയാണ്. സർവ്വജ്ഞനാകുക, സർവ്വവ്യാപകനാകുക. എല്ലാവർക്കും പ്രകാശതേജസ്സിന്റെ നിധിയാകുക, എല്ലാവരുടെ കർമങ്ങളെ അറിയുന്നവനാകുക।

Verse 66

सर्वेषां सर्वदुःखानि भक्तानां त्वं निराकुरु । त्वया नाम्नां चतुःषष्ट्या यदष्टकमुदीरितम्

എല്ലാ ഭക്തന്മാരുടെയും എല്ലാ ദുഃഖങ്ങളും നീ അകറ്റുക. കൂടാതെ, അറുപത്തിനാലു നാമങ്ങളാൽ നീ ഉച്ചരിച്ച ആ അഷ്ടകം (എട്ട് ശ്ലോകങ്ങളുള്ള സ്തോത്രം)…

Verse 67

अनेन मां परिष्टुत्य नरो मद्भक्तिमाप्स्यति । अष्टकं मंगलागौर्या मंगलाष्टकसंज्ञकम्

ഇതുകൊണ്ട് എന്നെ സ്തുതിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ എന്റെ ഭക്തി പ്രാപിക്കും. ഇത് മംഗളാഗൗരിയുടെ അഷ്ടകം; ‘മംഗളാഷ്ടകം’ എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്।

Verse 68

अनेन मंगलागौरीं स्तुत्वा मंगलमाप्स्यति । चतुःषष्ट्यष्टकं स्तोत्रं मंगलाष्टकमेव च

ഇതുകൊണ്ട് മംഗളാഗൗരിയെ സ്തുതിക്കുന്നവൻ മംഗളം (ശുഭത) പ്രാപിക്കും. ഈ സ്തോത്രം ‘ചതുഃഷഷ്ട്യഷ്ടകം’; ഇതുതന്നെ യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘മംഗളാഷ്ടകം’ ആകുന്നു।

Verse 69

एतत्स्तोत्रवरं पुण्यं सर्वपातकनाशनम् । दूरदेशांतरस्थोपि जपन्नित्यं नरोत्तमः

ഈ ഉത്തമ പുണ്യസ്തോത്രം സർവ്വപാപനാശിനിയാണ്. ദൂരദേശത്ത് താമസിച്ചാലും നിത്യജപം ചെയ്യുന്ന ഉത്തമൻ അതിന്റെ പാവനഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 70

त्रिसंध्यं परिशुद्धात्मा काशीं प्राप्स्यति दुर्लभाम् । अनेन स्तोत्रयुग्मेन जप्तेन प्रत्यहं नृभिः

ഈ സ്തോത്രയുഗ്മം പ്രതിദിനം ജപിച്ച് ത്രിസന്ധ്യകളിൽ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന ശുദ്ധചിത്തൻ ദുർലഭമായ കാശിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 71

ध्रुवदैनंदिनं पापं क्षालितं नात्र संशयः । न तस्य देहिनो देहे जातु चित्किल्बिषस्थितिः

ദൈനംദിനമായി ഉണ്ടാകുന്ന സ്ഥിരപാപം നിശ്ചയമായി കഴുകിപ്പോകുന്നു—ഇതിൽ സംശയമില്ല. അത്തരം ദേഹിയുടെ ദേഹത്തിൽ പാപലേശവും ഒരിക്കലും നിലനിൽക്കില്ല.

Verse 72

त्रिकालं योजयेन्नित्यमेतत्स्तोत्रद्वयंशुभम् । किंजप्तैर्बहुभिः स्तोत्रैश्चंचलश्रीप्रदैर्नृणाम्

ഈ ശുഭമായ സ്തോത്രദ്വയം ത്രികാലവും നിത്യമായി അനുഷ്ഠിക്കണം. ചഞ്ചലമായ സമൃദ്ധി മാത്രം നൽകുന്ന അനേകം സ്തോത്രങ്ങൾ ജപിച്ചതാൽ മനുഷ്യർക്കെന്ത് പ്രയോജനം?

Verse 73

एतत्स्तोत्रद्वयं दद्यात्काश्यां नैःश्रेयसीं श्रियम् । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन मानवैर्मोक्षकांक्षिभिः

ഈ സ്തോത്രദ്വയം കാശിയിൽ നൈഃശ്രേയസീ—മോക്ഷത്തിലേക്കു നയിക്കുന്ന—ശ്രീയെ നൽകുന്നു. അതിനാൽ മോക്ഷകാംക്ഷികളായ മനുഷ്യർ സർവ്വശ്രമത്തോടെയും ഇതിനെ ആശ്രയിച്ച് പാലിക്കണം.

Verse 74

एतत्स्तोत्रद्वयं जप्यं त्यक्त्वा स्तोत्राण्यनेकशः । प्रपंच आवयोरेव सर्व एष चराचरः

അനവധി സ്തോത്രങ്ങൾ വിട്ട് ഈ സ്തോത്രദ്വയം തന്നെ ജപിക്കേണ്ടതാണ്; കാരണം ഈ സർവ്വ ചരാചര ലോകവും സത്യത്തിൽ ആ ഇരുവരുടെയും (ദൈവതത്ത്വങ്ങളുടെ) പ്രപഞ്ചരൂപ പ്രകടനമാണ്.

Verse 75

तदावयोःस्तवादस्मान्निष्प्रपंचो जनो भवेत् । समृद्धिमाप्य महतीं पुत्रपौत्रवतीमिह

ഈ ഇരുവരുടെയും സ്തവരൂപമായ ഈ സ്തോത്രം മൂലം മനുഷ്യൻ പ്രപഞ്ചബന്ധനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തനാകുന്നു; കൂടാതെ ഇവിടെ മഹാസമൃദ്ധി പ്രാപിച്ച് പുത്രപൗത്രസമ്പന്നനാകുന്നു.

Verse 76

अंते निर्वाणमाप्नोति जपन्स्तोत्रमिदं नरः । अन्यच्च शृणु सप्ताश्व ग्रहराज दिवाकर

അവസാനം ഈ സ്തോത്രം ജപിക്കുന്ന മനുഷ്യൻ നിർവാണം പ്രാപിക്കുന്നു. പിന്നെയും കേൾക്കുക—ഹേ സപ്താശ്വ, ഹേ ഗ്രഹരാജ, ഹേ ദിവാകര!

Verse 77

त्वया प्रतिष्ठितं लिंगं गभस्तीश्वरसंज्ञितम् । सेवितं भक्तिभावेन सर्वसिद्धिसमर्पकम्

നിനാൽ പ്രതിഷ്ഠിക്കപ്പെട്ട ‘ഗഭസ്തീശ്വര’ എന്ന ലിംഗം ഭക്തിഭാവത്തോടെ സേവിക്കപ്പെടുന്നു; അത് സർവ്വസിദ്ധി-സമ്പത്തുകൾ സമർപ്പിക്കുന്നതാണ്.

Verse 78

त्वया गभस्तिमालाभिश्चांपेयांबुजकांतिभिः । यदर्चित्वैश्वरं लिंगं सर्वभावेन भास्कर

ഹേ ഭാസ്കരാ! ചാമ്പകവും താമരയും പോലെയുള്ള കാന്തിയോടെ ദീപ്തമായ കിരണമാലകളാൽ, സർവ്വഭാവവും സമർപ്പിച്ച് നീ ഈശ്വരന്റെ ലിംഗത്തെ അർച്ചിച്ചു.

Verse 79

गभस्तीश्वर इत्याख्यां ततो लिंगमवाप्स्यति । अर्चयित्वा गभस्तीशं स्नात्वा पंचनदे नरः

അതിനുശേഷം ആ ലിംഗം ‘ഗഭസ്തീശ്വരൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാകും. ഗഭസ്തീശ്വരനെ ആരാധിച്ച് പഞ്ചനദിയിൽ സ്നാനം ചെയ്ത ഭക്തൻ വാഗ്ദത്ത പുണ്യഫലം പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 80

न जातु जायते मातुर्जठरे धूतकल्मषः । इमां च मंगलागौरीं नारी वा पुरुषोपि वा

പാപങ്ങൾ കഴുകിപ്പോയവൻ ഇനി ഒരിക്കലും മാതൃഗർഭത്തിൽ ജനിക്കുകയില്ല. ഈ മംഗളാഗൗരീ വ്രതം സ്ത്രീയായാലും പുരുഷനായാലും അനുഷ്ഠിക്കാം.

Verse 81

चैत्रशुक्लतृतीयायामुपोषणपरायणः । महोपचारैः संपूज्य दुकूलाभरणादिभिः

ചൈത്രമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ തൃതീയ തിഥിയിൽ ഉപവാസനിഷ്ഠനായി, ഉത്തമ വസ്ത്രങ്ങൾ, ആഭരണങ്ങൾ മുതലായ മഹോപചാരങ്ങളാൽ മംഗളാഗൗരിയെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 82

रात्रौ जागरणं कृत्वा गीतनृत्यकथादिभिः । प्रातः कुमारीः संपूज्य द्वादशाच्छादनादिभिः

രാത്രിയിൽ ഗാനം, നൃത്തം, കഥാപാരായണം മുതലായവയോടെ ജാഗരണം നടത്തി, പ്രഭാതത്തിൽ പന്ത്രണ്ട് കുമാരിമാരെ വസ്ത്രാദി ദാനങ്ങളോടെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം.

Verse 83

संभोज्यपरमान्नाद्यैर्दत्त्वान्येभ्योपि दक्षिणाम् । होमं कृत्वा विधानेन जातवेदस इत्यृचा

ഉത്തമ അന്നാദികളാൽ (ആദരിക്കപ്പെട്ടവരെ) ഭോജനിപ്പിച്ച്, മറ്റുള്ളവർക്കും ദക്ഷിണ നൽകി, ‘ജാതവേദസഃ…’ എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന ഋചയോടെ വിധിപൂർവ്വം ഹോമം ചെയ്യണം.

Verse 84

अष्टोत्तरशताभिश्च तिलाज्याहुतिभिः प्रगे । एकं गोमिथुनं दत्त्वा ब्राह्मणाय कुटुंबिने

പ്രഭാതത്തിൽ എള്ളും നെയ്യും ചേർത്ത് १०८ ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, കുടുംബസ്ഥനായ ബ്രാഹ്മണന് ഒരു ഗോമിഥുനം (പശുക്കളുടെ ജോടി) ദാനം ചെയ്താൽ ഈ കർമ്മം പൂർണ്ണമായി സിദ്ധിക്കുന്നു।

Verse 85

श्रद्धया समलंकृत्य भूषणैर्द्विजदंपती । भोजयित्वा महार्हान्नैः प्रीयेतां मंगलेश्वरौ

ശ്രദ്ധയോടെ ബ്രാഹ്മണ ദമ്പതികളെ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, ഉത്തമഭോജനത്തോടെ സൽഭോജനം നൽകുകയാൽ മംഗലേശ്വരൻ (മംഗളാസഹിതം) പ്രസന്നനാകുന്നു।

Verse 86

इति मंत्रं समुच्चार्य प्रातः कृत्वाथ पारणम् । न दुर्भगत्वमाप्नोति न दारिद्र्यं कदाचन

ഇങ്ങനെ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, പ്രഭാതത്തിൽ പാരണ (സമാപനഭോജനം) ചെയ്താൽ, ഒരിക്കലും ദുര്ഭാഗ്യം വരികയില്ല; ദാരിദ്ര്യവും ഒരിക്കലും ബാധിക്കയില്ല।

Verse 87

न वै संतानविच्छित्तिं भोगोच्छित्तिं न जातुचित् । स्त्री वैधव्यं न चाप्नोति न नायोषिद्वियोगभाक्

സന്താനവിച്ഛേദം ഉണ്ടാകുകയില്ല; ഭോഗസുഖങ്ങളുടെ നഷ്ടവും ഒരിക്കലും സംഭവിക്കയില്ല. സ്ത്രീക്ക് വൈധവ്യം വരികയില്ല; പുരുഷനും ഭാര്യാവിയോഗഭാഗിയാകുകയില്ല।

Verse 88

पापानि विलयं यांति पुण्यराशिश्च लभ्यते । अपि वंध्या प्रसूयेत कृत्वैतन्मंगलाव्रतम्

പാപങ്ങൾ ലയിച്ചുപോകുന്നു; പുണ്യരാശി ലഭിക്കുന്നു. ഈ മംഗളാവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ വന്ധ്യയായ സ്ത്രീക്കും സന്താനം പ്രസവിക്കാം।

Verse 89

एतद्व्रतस्य करणात्कुरूपत्वं न जातुचित् । कुमारी विंदतेत्यंतं गुणरूपयुतं पतिम्

ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചാൽ ഒരിക്കലും കുരൂപത ഉദിക്കുകയില്ല. കുമാരി ഉത്തമഗുണങ്ങളും മനോഹരരൂപവും ഉള്ള ശ്രേഷ്ഠനായ ഭർത്താവിനെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 90

कुमारोपि व्रतं कृत्वा विंदति स्त्रियमुत्तमाम् । संति व्रतानि बहुशो धनकामप्रदानि च

യുവാവും ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് ഉത്തമയായ ഭാര്യയെ പ്രാപിക്കുന്നു. ധനവും അഭീഷ്ടഭോഗങ്ങളും നൽകുന്ന പല വ്രതങ്ങളും ഉണ്ടല്ലോ।

Verse 91

नाप्नुयुर्जातुचित्तानि मंगलाव्रततुल्यताम् । कर्तव्या चाब्दिकी यात्रा मधौ तस्यां तिथौ नरैः

ആ മറ്റു വ്രതങ്ങൾ ഒരിക്കലും മംഗളാവ്രതത്തോടു തുല്യമാകുന്നില്ല. മധുമാസത്തിലെ ആ തിഥിയിൽ മനുഷ്യർ വാർഷിക യാത്രാവ്രതം ആചരിക്കണം।

Verse 92

सर्वविघ्नप्रशांत्यर्थं सदा काशीनिवासिभिः । अपरं द्युमणे वच्मि तव चात्र तपस्यतः

സകല വിഘ്നങ്ങളും ശമിപ്പാൻ കാശീനിവാസികൾ ഇത് എപ്പോഴും ചെയ്യണം. ഓ ദ്യുമണി, ഇവിടെ തപസ്സിലിരിക്കുന്ന നിനക്കായി ഞാൻ ഇനി മറ്റൊന്നും പറയുന്നു।

Verse 93

मयूखा एव खे दृष्टा न च दृष्टं कलेवरम् । मयूखादित्य इत्याख्या ततस्ते दितिनंदन

ആകാശത്തിൽ കിരണങ്ങൾ മാത്രമേ കണ്ടുള്ളൂ; ദേഹരൂപം കണ്ടില്ല. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദിതിനന്ദന, ‘മയൂഖാദിത്യ’ എന്ന നാമം ഉദിച്ചു।

Verse 94

त्वदर्चनान्नृणां कश्चिन्न व्याधिः प्रभविष्यति । भविष्यति न दारिद्र्यं रविवारे त्वदीक्षणात्

നിന്റെ അർച്ചനകൊണ്ട് മനുഷ്യർക്കു യാതൊരു രോഗവും ബാധിക്കുകയില്ല; ഞായറാഴ്ച നിന്റെ ദർശനത്താൽ ദാരിദ്ര്യം ഉദിക്കുകയുമില്ല।

Verse 95

इत्थं मयूखादित्यस्य शिवो दत्त्वा बहून्वरान् । तत्रैवांतर्हितो भूतो रविस्तत्रैव तस्थिवान्

ഇങ്ങനെ ശിവൻ മയൂഖാദിത്യനു പല വരങ്ങളും നൽകി അവിടെയേ അന്തർഹിതനായി; രവി (സൂര്യൻ) അതേ സ്ഥലത്തു തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിതനായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 96

श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं मयूखादित्यसंश्रयम् । द्रौपदादित्यसहितं नरो न निरयं व्रजेत्

മയൂഖാദിത്യബന്ധമായ ഈ പുണ്യാഖ്യാനം ദ്രൗപദാദിത്യസഹിതമായി ശ്രവിക്കുന്നവൻ നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല।