Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

विश्वेश्वरि त्वमसि विश्वजनस्य कर्त्री त्वं पालयित्र्यसि तथा प्रलयेपिहंत्री । त्वन्नामकीर्तनसमुल्लसदच्छपुण्या स्रोतस्विनी हरति पातककूलवृक्षान्

viśveśvari tvamasi viśvajanasya kartrī tvaṃ pālayitryasi tathā pralayepihaṃtrī | tvannāmakīrtanasamullasadacchapuṇyā srotasvinī harati pātakakūlavṛkṣān

ഹേ വിശ്വേശ്വരി! നീയാണ് സർവ്വ ലോകജനങ്ങളുടെ സ്രഷ്ട്രി; നീയാണ് പാലയിത്രി, പ്രളയത്തിൽ സംഹാരിണിയും. നിന്റെ നാമകീർത്തനത്തിൽ നിന്ന് ഉല്ലസിക്കുന്ന പുണ്യത്തിന്റെ നിർമല ദീപ്ത സ്രോതസ്വിനി പാപസമൂഹരൂപമായ വൃക്ഷവനത്തെ വേരോടെ പിഴുതെറിയുന്നു।

विश्वेश्वरिO Lady of the universe
विश्वेश्वरि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootविश्व + ईश्वरि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन; तत्पुरुषः: विश्वस्य ईश्वरी
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (Nominative), एकवचन
असिare
असि:
Kriyā (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
विश्वजनस्यof all people/the world’s beings
विश्वजनस्य:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootविश्व + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; तत्पुरुषः: विश्वस्य जनः
कर्त्रीcreator
कर्त्री:
Karta-predicative (Subject complement)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्तृ-शब्दः (agent noun)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
पालयित्रीprotector
पालयित्री:
Karta-predicative (Subject complement)
TypeNoun
Rootपालयितृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √पाल् (पालयति) से तृच्-प्रत्ययान्त कर्तृवाचक
असिare
असि:
Kriyā (Copula)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन
तथाlikewise
तथा:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय (क्रियाविशेषणम्/adverb): ‘तथैव/likewise’
प्रलयेat dissolution (cosmic end)
प्रलये:
Adhikaraṇa (Locative)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
अपिalso
अपि:
Sambandha (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय/अपि-कार): ‘also/even’
हन्त्रीdestroyer
हन्त्री:
Karta-predicative (Subject complement)
TypeNoun
Rootहन्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; √हन् से तृच्-प्रत्ययान्त
त्वत्-नाम-कीर्तन-समुल्लसत्-अच्छ-पुण्याwhose pure merit shines forth through the chanting of your name
त्वत्-नाम-कीर्तन-समुल्लसत्-अच्छ-पुण्या:
Karta (Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootत्वत् + नाम + कीर्तन + समुल्लसत् + अच्छ + पुण्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुपद-समासः (तत्पुरुष-प्रधान): ‘त्वन्नामकीर्तन’ (तव नाम्नः कीर्तनम्) तेन ‘समुल्लसत्’ (वर्तमानकृदन्त/शतृ) ‘अच्छ’ (निर्मल) ‘पुण्य’ (पवित्रता) यस्याः सा; स्रोतस्विनी इति विशेषणम्
स्रोतस्विनीthe river/stream
स्रोतस्विनी:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootस्रोतस्विनी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नदी/धारा-वाचक
हरतिremoves, carries away
हरति:
Kriyā (Main verb)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पातककूलवृक्षान्the trees (i.e., deep-rooted masses) of sins
पातककूलवृक्षान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootपातक + कूल + वृक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष-श्रृङ्खला: पातकानां कूलम् (समूहः) तस्य वृक्षाः (उपमा)

Ravi (Sūrya)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Viśveśvarī-bhāva)

Type: kshetra

Listener: Devī (Viśveśvarī)

Scene: Devī as Viśveśvarī stands as cosmic sovereign: subtle imagery of creation, protection, and dissolution around her; from devotees’ chanting rises a bright, clear ‘river of merit’ sweeping away a dark forest of sin-trees uprooted at the roots.

D
Devī (Viśveśvarī)
P
Pralaya
R
River/stream of merit (srotasvinī)

FAQs

Name-chanting is a powerful purifier; Devī governs creation, protection, and dissolution as the cosmic Śakti.

Kāśī, where Viśveśvarī/Śakti is praised together with the kṣetra’s saving power.

Nāma-kīrtana (chanting the Goddess’s names) is explicitly praised as sin-destroying.