Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

त्वं देवि वेदजननी प्रणवस्वरूपा गायत्र्यसि त्वमसि वै द्विजकामधेनुः । त्वं व्याहृतित्रयमिहाऽखिलकर्मसिद्ध्यै स्वाहास्वधासि सुमनः पितृतृप्तिहेतुः

tvaṃ devi vedajananī praṇavasvarūpā gāyatryasi tvamasi vai dvijakāmadhenuḥ | tvaṃ vyāhṛtitrayamihā'khilakarmasiddhyai svāhāsvadhāsi sumanaḥ pitṛtṛptihetuḥ

ദേവീ! നീ വേദജനനി, പ്രണവം (ഓം) സ്വരൂപിണി. നീ ഗായത്രി; ദ്വിജർക്കു കാമധേനുവുപോലെ. അഖിലകർമ്മസിദ്ധിക്കായി നീ ത്രിവ്യാഹൃതികൾ (ഭൂഃ ഭുവഃ സ്വഃ); നീ ‘സ്വാഹാ’ ‘സ്വധാ’—ദേവപിതൃ തൃപ്തിയുടെ കാരണം, ഹേ സുമനസ്സേ!

tvaṃyou
tvaṃ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formप्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम
deviO Goddess
devi:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootdevī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन
veda-jananīmother of the Vedas
veda-jananī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootveda (प्रातिपदिक) + jananī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासपद
praṇava-svarūpāwhose form is Praṇava (Oṃ)
praṇava-svarūpā:
Viśeṣaṇa (Qualifier)
TypeAdjective
Rootpraṇava (प्रातिपदिक) + svarūpa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
gāyatrīGāyatrī
gāyatrī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootgāyatrī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
asiare
asi:
Kriyā (Copula)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट् (Present), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद
tvamyou
tvam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
asiare
asi:
Kriyā (Copula)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
vaiindeed
vai:
Sambandha/Emphasis
TypeIndeclinable
Rootvai (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/एवकारार्थक (emphatic particle)
dvija-kāma-dhenuḥwish-fulfilling cow for the twice-born
dvija-kāma-dhenuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootdvija (प्रातिपदिक) + kāma (प्रातिपदिक) + dhenu (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासपद
tvaṃyou
tvaṃ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formप्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
vyāhṛti-trayamthe three vyāhṛtis
vyāhṛti-trayam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootvyāhṛti (प्रातिपदिक) + traya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; द्विगुसमास (त्रयो व्याहृतयः)
ihahere
iha:
Deśa (Locative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootiha (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb of place)
akhila-karma-siddhyaifor the accomplishment of all rites
akhila-karma-siddhyai:
Sampradāna/Prayojana (Purpose)
TypeNoun
Rootakhila (प्रातिपदिक) + karma (प्रातिपदिक) + siddhi (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजनार्थ (for the sake of)
svāhāSvāhā
svāhā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvāhā (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मन्त्रपद (ritual exclamation)
svadhāSvadhā
svadhā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsvadhā (प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पितृकर्म-मन्त्रपद
asiare
asi:
Kriyā (Copula)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्, मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
sumanaḥgood mind / flower
sumanaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsumanas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (सुमनस् = पुष्प/सुप्रसन्नचित्त)
pitṛ-tṛpti-hetuḥcause of the ancestors’ satisfaction
pitṛ-tṛpti-hetuḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक) + tṛpti (प्रातिपदिक) + hetu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासपद

Devotee/Narrative voice within the stotra (contextual: Maṅgalāgaurī praise)

Tirtha: Kāśī (as mantra-śakti seat)

Type: kshetra

Scene: The Devī appears as a radiant embodiment of sacred syllables: Oṃ above her crown, Gāyatrī as a luminous meter-grid, the three vyāhṛtis as three spheres, and ‘svāhā/svadhā’ as flames and libations reaching devas and pitṛs.

M
Maṅgalāgaurī
P
Praṇava (Oṃ)
G
Gāyatrī
V
Vyāhṛtis
S
Svāhā
S
Svadhā
P
Pitṛs

FAQs

The Goddess is identified with Vedic mantra-power itself, showing that devotion and ritual efficacy share a single divine source.

Implicitly Kāśī, where Maṅgalāgaurī is praised as the Veda’s living essence within the Kāśī Khaṇḍa context.

It references Vedic ritual elements—vyāhṛtis, svāhā (deva offerings), and svadhā (pitṛ offerings)—as empowered by the Goddess.