Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 83

संभोज्यपरमान्नाद्यैर्दत्त्वान्येभ्योपि दक्षिणाम् । होमं कृत्वा विधानेन जातवेदस इत्यृचा

saṃbhojyaparamānnādyairdattvānyebhyopi dakṣiṇām | homaṃ kṛtvā vidhānena jātavedasa ityṛcā

ഉത്തമ അന്നാദികളാൽ (ആദരിക്കപ്പെട്ടവരെ) ഭോജനിപ്പിച്ച്, മറ്റുള്ളവർക്കും ദക്ഷിണ നൽകി, ‘ജാതവേദസഃ…’ എന്ന് ആരംഭിക്കുന്ന ഋചയോടെ വിധിപൂർവ്വം ഹോമം ചെയ്യണം.

संभोज्यhaving fed
संभोज्य:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+भुज् (धातु)
Formक्त्वान्त-प्राय (absolutive/gerund; -य form), अव्ययभाव; पूर्वकाले कृतक्रिया (having fed/entertained)
परमान्नाद्यैःwith excellent food and the like
परमान्नाद्यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootपरम (प्रातिपदिक) + अन्न (प्रातिपदिक) + आद्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; तत्पुरुषः (परमम् अन्नम् आद्यं च)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकाले कृतक्रिया (having given)
अन्येभ्यःto others
अन्येभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), बहुवचन
अपिalso
अपि:
Samuccaya (Addition/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय (also/even)
दक्षिणाम्gift/fee (dakṣiṇā)
दक्षिणाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
होमम्fire-offering (homa)
होमम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन
कृत्वाhaving performed
कृत्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकाले कृतक्रिया (having done)
विधानेनaccording to the prescribed rule
विधानेन:
Karana (Means/करण)
TypeNoun
Rootविधान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन
जातवेदसःof Jātavedas (Agni)
जातवेदसः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootजातवेदस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; मन्त्र-नाम (Agni)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/समाप्ति-सूचक अव्यय (quotative particle)
ऋचाwith the ṛk-verse (hymn)
ऋचा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootऋच्/ऋचा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

Skanda

Tirtha: Maṅgalāgaurī-vrata (concluding annadāna-dakṣiṇā-homa)

Type: kshetra

Listener: Śaunaka and sages

Scene: A concluding feast is served on banana leaves; the host offers dakṣiṇā respectfully. Nearby, a small homa-kuṇḍa burns steadily as a priest recites the ‘Jātavedasa…’ ṛk, offering ghee into the fire.

H
Homa
D
Dakṣiṇā
J
Jātavedas (Agni)
Ṛgveda mantra (Jātavedase)

FAQs

Vrata-fruit is strengthened by yajña (homa) and dāna—sharing sacred food and giving dakṣiṇā in a spirit of reverence.

The instruction belongs to the Kāśī Khaṇḍa’s Maṅgalāgaurī-vrata teaching, a hallmark of Kāśī’s ritual holiness.

Feeding with excellent food, giving dakṣiṇā, and performing homa using the “Jātavedasa…” Vedic verse.