Adhyaya 1

Verse 1

। अध्याय

അധ്യായാരംഭം.

Verse 2

ॐ नमः श्रीपुरुषोत्तमाय । ॐ नमः श्रीनर्मदायै । ॐ नमो हरिहरहिरण्यगर्भेभ्यो नमो व्यासवाल्मीकिशुकपराशरेभ्यो नमो गुरुगोब्राह्मणेभ्यः । ॐ मज्जन्मातङ्गगण्डच्युतमदमदिरामोदमत्तालिमालं स्नानैः सिद्धाङ्गनानां कुचयुगविगलत्कुङ्कुमासङ्गपिङ्गम् । सायं प्रातर्मुनीनां कुसुमचयसमाच्छन्नतीरस्थवृक्षं पायाद्वो नर्मदाम्भः करिमकरकराक्रान्तरहंस्तरंगम्

ॐ ശ്രീപുരുഷോത്തമായ നമഃ। ॐ ശ്രീനർമദായൈ (രേവായൈ) നമഃ। ഹരി, ഹര, ഹിരണ്യഗർഭന്മാർക്ക് നമസ്കാരം; വ്യാസൻ, വാൽമീകി, ശുകൻ, പരാശരൻ എന്നിവർക്ക് നമസ്കാരം; ഗുരു, ഗോ, ബ്രാഹ്മണർ എന്നിവർക്ക് നമസ്കാരം। സ്നാനം ചെയ്യുന്ന ആനകളുടെ കവിളുകളിൽ നിന്ന് ഒഴുകുന്ന മദജലത്തിന്റെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞതും, സിദ്ധാംഗനമാർ സ്നാനം ചെയ്യുമ്പോൾ അവരുടെ സ്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് കഴുകി ഒഴുകുന്ന കുങ്കുമരസത്താൽ ചുവപ്പുനിറം പൂണ്ടതും, പ്രഭാതവും സായാഹ്നവും മുനികൾ ശേഖരിച്ച പുഷ്പക്കൂട്ടങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ട തീരവൃക്ഷങ്ങൾ ശോഭിക്കുന്നതും, ആനകളും മകരങ്ങളും സ്പർശിച്ച് ഉണർത്തുന്ന തരംഗങ്ങളിൽ ഹംസങ്ങൾ വിഹരിക്കുന്നതുമായ നർമദാജലം നിങ്ങളെ കാത്തുരക്ഷിക്കട്ടെ।

Verse 3

उभयतटपुण्यतीर्था प्रक्षालितसकलललोकदुरितौघा । देवमुनिमनुजवन्द्या हरतु सदा नर्मदा दुरितम्

ഇരുകരകളും പുണ്യതീർത്ഥങ്ങളാൽ പവിത്രമായവൾ, സർവ്വലോകങ്ങളിലെ പാപപ്രവാഹം കഴുകിമാറ്റുന്നവൾ, ദേവ–മുനി–മനുഷ്യർ വന്ദിക്കുന്നവൾ—ആ നർമദാ സദാ നമ്മുടെ ദുരിതം (പാപം) ഹരിക്കട്ടെ।

Verse 4

नाशयतु दुरितमखिलं भूतं भव्यं भवच्च भुवि भविनाम् । सकलपवित्रि तव सुधा पुण्यजला नर्मदा भवति

ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്നവരുടെ ഭൂതം, ഭാവി, വർത്തമാനം—മൂന്നു കാലങ്ങളിലും ഉണ്ടാകുന്ന സമസ്ത ദുരിതം (പാപം) അവൾ നശിപ്പിക്കട്ടെ। ഹേ സർവ്വപവിത്രിണീ! നിന്റെ അമൃതസമമായ സുദയാണ് പുണ്യജലമായി നർമദയായി മാറുന്നത്।

Verse 5

तटपुलिनं शिवदेवा यस्या यतयोऽपि कामयन्ते वा । मुनिनिवहविहितसेवा शिवाय मम जायतां रेवा

രേവാ എനിക്ക് ക്ഷേമകരിയാകട്ടെ—അവളുടെ തീരവും മണൽപ്പുലിനവും ശിവദേവസ്വരൂപ യതികളും ആഗ്രഹിക്കുന്നു; മുനിസമൂഹം സേവിക്കുന്നവൾ; ശിവഭക്തയും മംഗളമയിയും।

Verse 6

नारायणं नमस्कृत्वा नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं व्यासं ततो जयमुदीरयेत्

നാരായണനെ നമസ്കരിച്ച്, നരോത്തമനായ നരനെയും; ദേവി സരസ്വതിയെയും വ്യാസനെയും വന്ദിച്ച്, തുടർന്ന് ‘ജയ’ എന്നു ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 7

नैमिषे पुण्यनिलये नानाऋषिनिषेविते । शौनकः सत्रमासीनः सूत पप्रच्छ विस्तरात्

പുണ്യനിലയമായ നൈമിഷത്തിൽ, അനേകം ഋഷികൾ സേവിക്കുന്ന ആ സ്ഥലത്ത്, സത്രയാഗത്തിൽ ഇരുന്ന ശൗനകൻ സൂതനോട് വിശദമായി ചോദിച്ചു।

Verse 8

मन्येऽहं धर्मनैपुण्यं त्वयि सूत सदार्चितम् । पुण्यामृतकथावक्ता व्याससशिष्यस्त्वमेव हि

ഹേ സൂതാ! ധർമ്മനൈപുണ്യം നിത്യം നിനക്കുള്ളിൽ സ്ഥാപിതമാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; കാരണം നീ പുണ്യാമൃതസമമായ കഥകളുടെ വക്താവും, സത്യത്തിൽ വ്യാസന്റെ ശിഷ്യനും ആകുന്നു।

Verse 9

अतस्त्वां परिपृच्छामि धर्मतीर्थाश्रयं कवे । बहूनि सन्ति तीर्थानि बहुशो मे श्रुतानि च

അതുകൊണ്ട്, ഹേ കവേ, ധർമ്മതീർത്ഥങ്ങളുടെ ആശ്രയമായ നിന്നോട് ഞാൻ ചോദിക്കുന്നു. തീർത്ഥങ്ങൾ അനേകം ഉണ്ട്; അവയെക്കുറിച്ച് ഞാൻ പലവട്ടം ഏറെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്।

Verse 10

श्रुता दिव्यनदी ब्राह्मी तथा विष्णुनदी मया । तृतीया न मया क्वापि श्रुता रौद्री सरिद्वरा

ബ്രഹ്മാവിന്റെ ദിവ്യനദിയെയും, അതുപോലെ വിഷ്ണുവിന്റെ നദിയെയും ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്; എന്നാൽ എവിടെയും മൂന്നാമതായി—രുദ്രന്റെ പരമോന്നത നദി—എന്ന് കേട്ടിട്ടില്ല।

Verse 11

तां वेदगर्भां विख्यातां विबुधौघाभिवन्दिताम् । वद मे त्वं महाप्राज्ञ तीर्थपूगपरिष्कृताम्

മഹാപ്രാജ്ഞനേ! വേദഗർഭയായി പ്രസിദ്ധയായ, ദേവസമൂഹങ്ങൾ വന്ദിക്കുന്ന, അനേകം തീർത്ഥങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായ ആ നദിയെക്കുറിച്ച് എനിക്ക് പറയുക।

Verse 12

कं देशमाश्रिता रेवा कथं श्रीरुद्रसंभवा । तत्संश्रितानि तीर्थानि यानि तानि वदस्व मे

രേവാ (നർമദാ) ഏത് ദേശത്തിലാണ് അധിവസിക്കുന്നത്? അവൾ എങ്ങനെ ശ്രീ-രുദ്രസംഭവയായി അറിയപ്പെടുന്നു? കൂടാതെ അവളിൽ ആശ്രിതമായിരിക്കുന്ന തീർത്ഥങ്ങൾ ഏതെല്ലാമാണോ അവയെല്ലാം എനിക്ക് പറയുക।

Verse 13

सूत उवाच । साधु पृष्टं कुलपते चरित्रं नर्मदाश्रितम् । चित्रं पवित्रं दोषघ्नं श्रुतमुक्तं च सत्तम

സൂതൻ പറഞ്ഞു—ഹേ കുലപതേ! നർമദയെ ആശ്രയിച്ച ഈ ചരിതത്തെക്കുറിച്ച് നീ നല്ല ചോദ്യം ചോദിച്ചു. ഇത് അത്ഭുതകരം, പവിത്രം, ദോഷനാശകം; ഹേ സത്തമ, ഇത് ശ്രവിക്കാനും പ്രസ്താവിക്കാനും യോഗ്യം।

Verse 14

वेदोपवेदवेदाङ्गादीन्यभिव्यस्य पूरितः । अष्टादशपुराणानां वक्ता सत्यवतीसुतः

വേദം, ഉപവേദം, വേദാംഗം മുതലായവ സമഗ്രമായി വ്യാഖ്യാനിച്ച് പൂർണ്ണമാക്കിയ ശേഷം, സത്യവതീപുത്രൻ (വ്യാസൻ) അഷ്ടാദശ പുരാണങ്ങളുടെ പ്രവക്താവായി।

Verse 15

तं नमस्कृत्य वक्ष्यामि पुराणानि यथाक्रमम् । येषामभिव्याहरणादभिवृद्धिर्वृषायुषोः

അവനെ നമസ്കരിച്ചു ഞാൻ യഥാക്രമം പുരാണങ്ങളെ വിവరిచ്‌ചുപറയും; അവയെ ഭക്തിപൂർവ്വം ഉച്ചരിക്കുമ്പോൾ ധർമ്മവും ആയുസ്സും വർദ്ധിക്കുന്നു।

Verse 16

श्रुतिः स्मृतिश्च विप्राणां चक्षुषी परिकीर्तिते । काणस्तत्रैकया हीनो द्वाभ्यामन्धः प्रकीर्तितः

ശ്രുതിയും സ്മൃതിയും വിപ്രന്മാരുടെ രണ്ടു കണ്ണുകളെന്നു പ്രസിദ്ധം; ഒന്നില്ലാത്തവൻ കാണൻ, രണ്ടും ഇല്ലാത്തവൻ അന്ധൻ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു।

Verse 17

श्रुतिस्मृतिपुराणानि विदुषां लोचनत्रयम् । यस्त्रिभिर्नयनैः पश्येत्सोऽंशो माहेश्वरो मतः

ശ്രുതി, സ്മൃതി, പുരാണങ്ങൾ—ഇവയാണ് പണ്ഡിതരുടെ ത്രിനേത്രം; ഈ മൂന്നു നേത്രങ്ങളാൽ കാണുന്നവൻ മഹേശ്വരൻ (ശിവൻ) എന്നതിന്റെ അംശമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നു।

Verse 18

आत्मनो वेदविद्या च ईश्वरेण विनिर्मिता । शौनकीया च पौराणी धर्मशास्त्रात्मिका च या

ആത്മഹിതത്തിനായി ഈശ്വരൻ വേദവിദ്യയെ നിർമ്മിച്ചു; ശൗനകസംബന്ധമായ പൗരാണിക പരമ്പരയും ഉണ്ട്, അതിന്റെ സ്വഭാവം ധർമ്മശാസ്ത്രമാണ്।

Verse 19

तिस्रो विद्या इमा मुख्याः सर्वशास्त्रविनिर्णये । पुराणं पञ्चमो वेद इति ब्रह्मानुशासनम्

സകല ശാസ്ത്രനിർണ്ണയത്തിനും ഈ മൂന്നു വിദ്യകളാണ് മുഖ്യം; ‘പുരാണം പഞ്ചമ വേദം’—ഇത് ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുശാസനമാണ്।

Verse 20

यो न वेद पुराणं हि न स वेदात्र किंचन । कतमः स हि धर्मोऽस्ति किं वा ज्ञानं तथाविधम्

പുരാണം അറിയാത്തവൻ ഇവിടെ ഒന്നും അറിയുന്നില്ല. അത്തരക്കാരന് ധർമ്മം എവിടെ? അത്തരം ജ്ഞാനം എവിടെ?

Verse 21

अन्यद्वा तत्किमत्राह पुराणे यन्न दृश्यते । वेदाः प्रतिष्ठिताः पूर्वं पुराणे नात्र संशयः

ഇവിടെ മറ്റെന്ത് പറയണം? പുരാണത്തിൽ കാണാത്തത് സത്യത്തിൽ എവിടെയും കാണപ്പെടുന്നില്ല. വേദങ്ങളും ആദ്യം പുരാണത്തിൽ തന്നെയാണ് പ്രതിഷ്ഠിതമായത്—ഇതിൽ സംശയമില്ല.

Verse 22

बिभेत्यल्पश्रुताद्वेदो मामयं प्रतरिष्यति । इतिहासपुराणैश्च कृतोऽयं निश्चयः पुरा

അൽപശ്രുതനെ വേദം ഭയപ്പെടുന്നു—“ഇവൻ എന്നെ തെറ്റായി ഗ്രഹിച്ച് അതിക്രമിക്കും” എന്ന്. അതുകൊണ്ട് പുരാതനകാലം മുതൽ ഇതിഹാസ-പുരാണങ്ങളാൽ ഈ നിശ്ചയം സ്ഥാപിതമായി: അവയുടെ ആശ്രയത്തോടെയേ വേദത്തെ സമീപിക്കണം.

Verse 23

आत्मा पुराणं वेदानां पृथगंगानि तानि षट् । यच्च दृष्टं हि वेदेषु तद्दृष्टं स्मृतिभिः किल

പുരാണം വേദങ്ങളുടെ ആത്മാവാണ്; അവയുടെ ആറു അങ്കങ്ങൾ വേറിട്ട സഹായകങ്ങളാണ്. വേദങ്ങളിൽ കാണുന്നതെല്ലാം സ്മൃതികളിലും കാണപ്പെടുന്നു എന്ന് പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 24

उभाभ्यां यत्तु दृष्टं हि तत्पुराणेषु गीयते । पुराणं सर्वशास्त्राणां प्रथमं ब्रह्मणः स्मृतम्

വേദവും സ്മൃതിയും—ഇരുവരിലും ദർശിക്കപ്പെടുന്ന തത്ത്വം തന്നെയാണ് പുരാണങ്ങളിൽ പാടപ്പെടുന്നത്. പുരാണം സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പ്രഥമം, ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു സ്മൃതമായത് എന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 25

अनन्तरं च वक्त्रेभ्यो वेदास्तस्य विनिर्गताः । पुराणमेकमेवासीदस्मिन् कल्पान्तरे मुने

അനന്തരം അവന്റെ മുഖങ്ങളിൽ നിന്നു വേദങ്ങൾ പ്രസ്ഫുടമായി പുറപ്പെട്ടു. എന്നാൽ, ഹേ മുനേ, മുൻ കല്പാന്തരത്തിൽ ഒരേയൊരു പുരാണമേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു.

Verse 26

त्रिवर्गसाधनं पुण्यं शतकोटिप्रविस्तरम् । स्मृत्वा जगाद च मुनीन्प्रति देवश्चतुर्मुखः

ത്രിവർഗസാധനമായ, പരമ പുണ്യപ്രദമായ, ശതകോടി-വിസ്താരമുള്ള ആ പുരാണം സ്മരിച്ചു ചതുര്മുഖനായ ദേവൻ ബ്രഹ്മാവ് മുനിമാരോടു അതു പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 27

प्रवृत्तिः सर्वशास्त्राणां पुराणस्याभवत्ततः । कालेनाग्रहणं दृष्ट्वा पुराणस्य ततो मुनिः

ആ പുരാണത്തിൽ നിന്നുതന്നെ എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെയും പ്രവൃത്തി-വികാസം ഉദിച്ചു. പിന്നെ കാലക്രമത്തിൽ പുരാണം ശരിയായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടാതിരുന്നതു കണ്ട മുനി അതിനെ സംരക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.

Verse 28

व्यासरूपं विभुः कृत्वा संहरेत्स युगे युगे । अष्टलक्षप्रमाणे तु द्वापरे द्वापरे सदा

സർവ്വശക്തനായ പ്രഭു യുഗം യുഗമായി വ്യാസരൂപം ധരിച്ചു അതിനെ സമാഹരിച്ചു ക്രമീകരിക്കുന്നു. ഓരോ ദ്വാപരയുഗത്തിലും അതിന്റെ അളവ് എപ്പോഴും എട്ട് ലക്ഷം (ശ്ലോക/മാത്ര) ആയി നിശ്ചയിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 29

तदष्टादशधा कृत्वा भूलोकेऽस्मिन् प्रभाष्यते । अद्यापि देवलोके तच्छतकोटिप्रविस्तरम्

അതിനെ അഷ്ടാദശ ഭാഗങ്ങളാക്കി വിഭജിച്ച് ഈ ഭൂലോകത്തിൽ പ്രസംഗിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്നും ദേവലോകത്തിൽ അത് ശതകോടി-വിസ്താരത്തോടെ തന്നെ വിരാജിക്കുന്നു.

Verse 30

तथात्र चतुर्लक्षं संक्षेपेण निवेशितम् । पुराणानि दशाष्टौ च साम्प्रतं तदिहोच्यते । नामतस्तानि वक्ष्यामि शृणु त्वमृषिसत्तम

ഇവിടെ സംക്ഷേപമായി നാലുലക്ഷം (ശ്ലോക-പരിമാണം) സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു. ഇപ്പോൾ ഇവിടെ അഷ്ടാദശ പുരാണങ്ങൾ ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു. ഇനി ഞാൻ അവയുടെ നാമങ്ങൾ പറയും—ഹേ ഋഷിശ്രേഷ്ഠാ, ശ്രവിക്കൂ.

Verse 31

सर्गश्च प्रतिसर्गश्च वंशो मन्वन्तराणि च । वंशानुचरितं चैव पुराणं पञ्चलक्षणम्

സർഗം, പ്രതിസർഗം, വംശം, മന്വന്തരങ്ങൾ, വംശാനുചരിതം—ഈ അഞ്ചു ലക്ഷണങ്ങളുള്ളതിനെ ‘പുരാണം’ എന്നു പറയുന്നു.

Verse 32

ब्राह्मं पुराणं तत्राद्यं संहितायां विभूषितम् । श्लोकानां दशसाहस्रं नानापुण्यकथायुतम्

അവയിൽ ആദ്യം ബ്രാഹ്മ പുരാണം എന്നു പ്രസിദ്ധം; സംഹിതാ-രൂപത്തിൽ വിഭൂഷിതം. അതിൽ പത്തായിരം ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട്; നാനാ പുണ്യപ്രദ കഥകളാൽ സമ്പന്നം.

Verse 33

पाद्मं च पञ्चपञ्चाशत्सहस्राणि निगद्यते । तृतीयं वैष्णवंनाम त्रयोविंशतिसंख्यया

പാദ്മ പുരാണം അമ്പത്തയ്യായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. മൂന്നാമത് ‘വൈഷ്ണവ’ നാമമുള്ള പുരാണം; അതിന്റെ എണ്ണം ഇരുപത്തിമൂന്നായിരം (ശ്ലോകങ്ങൾ).

Verse 34

चतुर्थं वायुना प्रोक्तं वायवीयमिति स्मृतम् । शिवभक्तिसमायोगाच्छैवं तच्चापराख्यया

നാലാമത് വായു പ്രോക്തമായത്; അത് ‘വായവീയം’ എന്നു സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ശിവഭക്തിയോടു ചേർന്നതിനാൽ മറ്റൊരു നാമത്തിൽ ‘ശൈവം’ എന്നും അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 35

चतुर्विंशतिसंख्यातं सहस्राणि तु शौनक । चतुर्भिः पर्वभिः प्रोक्तं भविष्यं पञ्चमं तथा

ഹേ ശൗനകാ! ഇതിന്റെ ഗ്രന്ഥവിസ്താരം ഇരുപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അതുപോലെ അഞ്ചാമത്തെ ഭവിഷ്യപുരാണവും നാലു പർവ്വങ്ങളായി ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.

Verse 36

चतुर्दशसहस्राणि तथा पञ्च शतानि तत् । मार्कण्डं नवसाहस्रं षष्ठं तत्परिकीर्तितम्

ആ പുരാണം പതിനാലായിരം അഞ്ചുനൂറ് ശ്ലോകപരിമാണമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. മാർകണ്ഡേയപുരാണം ഒൻപതിനായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളത്; അതാണ് ആറാമതായി പ്രഖ്യാതം.

Verse 37

आग्नेयं सप्तमं प्रोक्तं सहस्राणि तु षोडश । अष्टमं नारदीयं तु प्रोक्तं वै पञ्चविंशतिः

ആഗ്നേയപുരാണം ഏഴാമതായി പറയപ്പെടുന്നു; അതിൽ പതിനാറായിരം ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട്. എട്ടാമത്തെ നാരദീയപുരാണം ഇരുപത്തയ്യായിരം ശ്ലോകങ്ങളുള്ളതെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 38

नवमं भगवन्नाम भागद्वयविभूषितम् । तदष्टादशसाहस्रं प्रोच्यते ग्रन्थसंख्यया

ഒൻപതാമത് ‘ഭാഗവത’ എന്ന പുരാണം; അത് രണ്ടു ഭാഗങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതമാണ്. അതിന്റെ ഗ്രന്ഥസംഖ്യ പതിനെട്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളെന്നു പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 39

दशमं ब्रह्मवैवर्तं तावत्संख्यमिहोच्यते । लैङ्गमेकादशं ज्ञेयं तथैकादशसंख्यया

പത്താമത് ബ്രഹ്മവൈവർത്തപുരാണം; ഇവിടെ അതിന്റെ ശ്ലോകസംഖ്യയും അത്രതന്നെയെന്നു പറയുന്നു. പതിനൊന്നാമത് ലൈംഗ (ലിംഗ) പുരാണം അറിയേണ്ടത്; അതിന്റെ എണ്ണം പതിനൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളെന്നു കീര്ത്തിക്കുന്നു.

Verse 40

भागद्वयं विरचितं तल्लिङ्गमृषिपुंगव । चतुर्विंशतिसाहस्रं वाराहं द्वादशं विदुः

ഹേ ഋഷിപുംഗവേ! ആ ലിംഗപുരാണം രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിരചിതമാണ്. പണ്ഡിതർ വാർാഹപുരാണത്തെ ദ്വാദശമെന്ന് അറിയുന്നു; അതിൽ ഇരുപത്തിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളുണ്ട്.

Verse 41

विभक्तं सप्तभिः खण्डैः स्कान्दं भाग्यवतां वर । तदेकाशीतिसाहस्रं संख्यया वै निरूपितम्

ഹേ ഭാഗ്യവാന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! സ്കാന്ദപുരാണം ഏഴ് ഖണ്ഡങ്ങളായി വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിന്റെ പരിമാണം സംഖ്യപ്രകാരം നിശ്ചയമായി എൺപത്തൊന്നായിരം ശ്ലോകങ്ങളെന്ന് നിർണ്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 42

ततस्तु वामनं नाम चतुर्दशतमं स्मृतम् । संख्यया दशसाहस्रं प्रोक्तं कुलपते पुरा

അതിനു ശേഷം ‘വാമന’ എന്ന പേരിലുള്ള പുരാണം ചതുര്ദശമെന്നായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. ഹേ കുലപതേ! പുരാതനകാലത്ത് അതിന്റെ സംഖ്യ പത്തായിരം ശ്ലോകങ്ങളെന്ന് പ്രസ്താവിച്ചിരുന്നു.

Verse 43

कौर्मं पञ्चदशं प्राहुर्भागद्वयविभूषितम् । दशसप्तसहस्राणि पुरा सांख्यपते कलौ

കൗർമപുരാണത്തെ പഞ്ചദശമെന്ന് പറയുന്നു; അത് രണ്ടു ഭാഗങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതമാണ്. ഹേ സാംഖ്യപതേ! കലിയുഗത്തിൽ പുരാതനകാലത്ത് അതിന്റെ പരിമാണം പതിനേഴായിരം ശ്ലോകങ്ങളെന്ന് പറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 44

मात्स्यं मत्स्येन यत्प्रोक्तं मनवे षोडशं क्रमात् । तच्चतुर्दशसाहस्रं संख्यया वदतां वर

മത്സ്യാവതാരം മനുവിന് ഉപദേശിച്ച മാത്സ്യപുരാണം ക്രമത്തിൽ ഷോഡശമാണ്. ഹേ വക്താക്കളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ! അതിന്റെ സംഖ്യ പതിനാലായിരം ശ്ലോകങ്ങളാണ്.

Verse 45

गारुडं सप्तदशमं स्मृतं चैकोनविंशतिः । अष्टादशं तु ब्रह्माण्डं भागद्वयविभूषितम्

ഗാരുഡപുരാണം പതിനേഴാമതായി സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു; ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം പതിനെട്ടാമത്, രണ്ടു ഭാഗങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതം.

Verse 46

तच्च द्वादशसाहस्रं शतमष्टसमन्वितम् । तथैवोपपुराणानि यानि चोक्तानि वेधसा

ആ ബ്രഹ്മാണ്ഡപുരാണം പന്ത്രണ്ടായിരം ശ്ലോകങ്ങളോടും കൂടെ, നൂറ്റെട്ടും ചേർന്നതാണ്; അതുപോലെ സ്രഷ്ടാവായ വേധസ് (ബ്രഹ്മ) പറഞ്ഞ ഉപപുരാണങ്ങളും ഉണ്ട്.

Verse 47

इदं ब्रह्मपुराणस्य सुलभं सौरमुत्तमम् । संहिताद्वयसंयुक्तं पुण्यं शिवकथाश्रयम्

ഈ ഉത്തമ സൗര (ഉപപുരാണം) ബ്രഹ്മപുരാണത്തിൽ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാണ്; ഇത് രണ്ടു സംഹിതകളോടു ചേർന്നതും, പുണ്യപ്രദവും, ശിവകഥകളെ ആശ്രയിച്ചതുമാണ്.

Verse 48

आद्या सनत्कुमारोक्ता द्वितीया सूर्यभाषिता । सनत्कुमारनाम्ना हि तद्विख्यातं महामुने

ആദ്യ സംഹിത സനത്കുമാരൻ ഉപദേശിച്ചു; രണ്ടാം സംഹിത സൂര്യൻ ഭാഷിച്ചു. മഹാമുനേ, ഇത് ‘സനത്കുമാര’ എന്ന നാമത്താൽ തന്നെ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 49

द्वितीयं नारसिंहं च पुराणे पाद्मसंज्ञिते । शौकेयं हि तृतीयं तु पुराणे वैष्णवे मतम्

പദ്മപുരാണത്തിൽ രണ്ടാമത്തെ (ഉപപുരാണം) ‘നാരസിംഹം’; മൂന്നാമത് ‘ശൗകേയം’—ഇങ്ങനെ വൈഷ്ണവ പുരാണപരമ്പരയിൽ അംഗീകരിക്കുന്നു.

Verse 50

बार्हस्पत्यं चतुर्थं च वायव्यं संमतं सदा । दौर्वाससं पञ्चमं च स्मृतं भागवते सदा

നാലാമത് ബാർഹസ്പത്യവും, വായവ്യം സദാ പ്രമാണമായി അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നതുമാണ്. അഞ്ചാമത് ദൗർവാസസം; ഭാഗവതപരമ്പരയിലും അത് നിരന്തരം സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 51

भविष्ये नारदोक्तं च सूरिभिः कथितं पुरा । कापिलं मानवं चैव तथैवोशनसेरितम्

ഭവിഷ്യപുരാണത്തിൽ ഇത് നാരദൻ ഉച്ചരിച്ചതായി, പണ്ടുകാലത്ത് ഋഷിമാർ വിവരിച്ചതായും പറയുന്നു. അതുപോലെ കാപിലം, മാനവം, ഉശനസ് ഉപദേശിച്ചതും പരാമർശിക്കുന്നു.

Verse 52

ब्रह्माण्डं वारुणं चाथ कालिकाद्वयमेव च । माहेश्वरं तथा साम्बं सौरं सर्वार्थसंचयम्

‘ബ്രഹ്മാണ്ഡം’, ‘വാരുണം’ കൂടാതെ ‘കാലിക’ എന്ന രണ്ടു; അതുപോലെ ‘മാഹേശ്വരം’, ‘സാംബം’, ‘സൗരം’, ‘സർവാർത്ഥ-സഞ്ചയം’—ഇങ്ങനെ നാമങ്ങൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 53

पाराशरं भागवतं कौर्मं चाष्टादशं क्रमात् । एतान्युपपुराणानि मयोक्तानि यथाक्रमम्

അടുത്തതായി പാരാശരം, ഭാഗവതം, കൗർമം—ഇങ്ങനെ ക്രമമായി പതിനെട്ട്. ഈ ഉപപുരാണങ്ങളെ ഞാൻ യഥാക്രമം പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 54

पुराणसंहितामेतां यः पठेद्वा शृणोति च । सोऽनन्तपुण्यभागी स्यान्मृतो ब्रह्मपुरं व्रजेत्

ഈ പുരാണ-സംഹിത പാരായണം ചെയ്യുകയോ ശ്രവിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നവൻ അനന്ത പുണ്യത്തിന്റെ ഭാഗഭാക്കാകുന്നു; മരണാനന്തരം ബ്രഹ്മലോകം പ്രാപിക്കുന്നു.