Sukta 84
Sukta 9.84
Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers (exact attribution for 9.84 not resolved from provided excerpt).
Soma Pavāmāna, with offerings directed toward Indra, Varuṇa, and Vāyu.
Likely Jagatī or Triṣṭubh (verify against full hymn).
हे लघु पवमान स्तोत्र शुद्धीकरणाच्या क्रियेतच असलेल्या सोमाचे स्तवन करते—तो जलांतून वाहत, गाळला जातो—जेणेकरून त्याचा स्वच्छ सार इंद्राला बळ देईल, वरुणाच्या ऋत-व्यवस्थेशी सुसंवाद साधेल, आणि वायूने वाहून नेला जाईल. कवी सोमाला “विस्तीर्ण अवकाश” (वरिवस्) आणि कल्याण (स्वस्ति) निर्माण करण्याची विनंती करतो; गाळलेला रस वीजेसारखा वेगवान, सूर्य-शोधक आणि धन-विजयी आहे असे चित्रण करून, यजमानाच्या आत व आजूबाजूच्या “दैवी जनांना” (दैव्य जनम्) उन्नत करतो असे सांगतो.
Mantras
Mantra 1
पवस्व देवमादनो विचर्षणिरप्सा इन्द्राय वरुणाय वायवे । कृधी नो अद्य वरिवः स्वस्तिमदुरुक्षितौ गृणीहि दैव्यं जनम् ॥
हे सोम! देवांना आनंद देणारा, व्यापक-गामी, जलांत वास करणारा—इंद्रासाठी, वरुणासाठी, वायूसाठी—तू पवित्र होऊन प्रवाहित हो. आज आमच्यासाठी विस्तीर्ण अवकाश व कल्याणमय स्वस्ति निर्माण कर; त्या विशाल निवासात दैवी जनाची (देवशक्तींची) स्तुती कर.
Mantra 2
आ यस्तस्थौ भुवनान्यमर्त्यो विश्वानि सोमः परि तान्यर्षति । कृण्वन्त्संचृतं विचृतमभिष्टय इन्दुः सिषक्त्युषसं न सूर्यः ॥
जो अमर्त्य सोम भुवनांच्या वर स्थिर उभा आहे, तो सर्वांना परिभ्रमण करून चारही बाजूंनी व्यापून वाहतो. आमच्या अभिष्टसिद्धीसाठी संचित व विखुरलेले—दोन्ही एकत्र साधत—दीप्त इंदु अंतःकरणातील उषेला मुक्त करतो, जसा सूर्य आकाशात उषेला प्रकट करतो.
Mantra 3
आ यो गोभिः सृज्यत ओषधीष्वा देवानां सुम्न इषयन्नुपावसुः । आ विद्युता पवते धारया सुत इन्द्रं सोमो मादयन्दैव्यं जनम् ॥
जो गो-रश्मींनीसह ओषधींमध्ये मुक्त होतो, देवांचे सुम्न निकटच्या संपत्तीप्रमाणे प्रेरित करीत—तो सोम पिळला असता विद्युत्-वेगाने धारेतून पवित्र होत वाहतो. तो इंद्राला मदित करतो आणि अंतःस्थ दैवी जनाला उन्नत करतो.
Mantra 4
एष स्य सोमः पवते सहस्रजिद्धिन्वानो वाचमिषिरामुषर्बुधम् । इन्दुः समुद्रमुदियर्ति वायुभिरेन्द्रस्य हार्दि कलशेषु सीदति ॥
हा सोमच पवित्र होऊन वाहतो—सहस्रजित; प्रेरित वाणीला पुढे ढकलणारा, तीक्ष्ण आणि उषा-जागरण करणारा। तेजस्वी इन्दु वायूंनी समुद्र उचंबळून वर उचलतो आणि इन्द्राच्या हृदयातील कलशांत येऊन विसावतो।
Mantra 5
अभि त्यं गावः पयसा पयोवृधं सोमं श्रीणन्ति मतिभिः स्वर्विदम् । धनंजयः पवते कृत्व्यो रसो विप्रः कविः काव्येना स्वर्चनाः ॥
त्या सोमाला किरणगण आपल्या दुधाने, आपल्या तेजस्वी मतींनी, पय-वृद्ध (दूध वाढविणारा), स्वर्विद् (सूर्य-लोकाचा शोधक) याला सिंचित करतात। धनंजय पवित्र होतो—कृत्य (कार्यकारी) रस; विप्र-कवि काव्यशक्तीने स्वप्रकाशात दीप्त होतो।
Frequently Asked Questions
The hymn’s main deity is Soma Pavāmāna—Soma in the act of being purified and clarified. The hymn also names Indra, Varuṇa, and Vāyu as recipients or closely linked powers.
On the ritual level it refers to Soma being washed, mixed, and filtered as it flows. Symbolically it points to inner purification—refining life-energy and thought into a clear, luminous essence.
It asks for varivas (a wide, unhindered space for life) and svasti (well-being). It also seeks strength and upliftment of the divine powers—especially Indra’s victorious energy and the inner ‘daivya janam’.
Ask anything about Sukta 84 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.