
Sukta 9.84
Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers (exact attribution for 9.84 not resolved from provided excerpt).
Soma Pavāmāna, with offerings directed toward Indra, Varuṇa, and Vāyu.
Likely Jagatī or Triṣṭubh (verify against full hymn).
આ ટૂંકું પવમાન સ્તોત્ર શુદ્ધિકરણની ક્રિયામાં જ રહેલા સોમનું સ્તવન કરે છે—જળોમાંથી વહેતો અને ગાળાતો—જેથી તેની નિર્મળ સત્તા ઇન્દ્રને બળ આપે, વરુણના ઋત-ક્રમ સાથે સુસંગત બને, અને વાયુ દ્વારા વહન પામે. કવિ સોમને “વિસ્તૃત અવકાશ” (વરિવસ) અને કલ્યાણ (સ્વસ્તિ) સર્જવા પ્રાર્થના કરે છે; ગાળેલો રસ વીજળી જેવી ઝડપનો, સૂર્ય-શોધક અને ધન-વિજયી છે એમ ચિત્રીને, યજમાનની અંદર અને આસપાસના “દૈવી જન” (દૈવ્ય જનમ્) ને ઉન્નત કરે છે એમ કહે છે.
Mantra 1
पवस्व देवमादनो विचर्षणिरप्सा इन्द्राय वरुणाय वायवे । कृधी नो अद्य वरिवः स्वस्तिमदुरुक्षितौ गृणीहि दैव्यं जनम् ॥
હે સોમ, તું પવિત્ર થા—દેવોને આનંદ આપતો, ગતિમાં વિશાળ શાસક, જળોમાં નિવાસ કરનાર—ઇન્દ્ર માટે, વરુણ માટે, વાયુ માટે. આજે અમારે માટે વિશાળ અવકાશ અને આશ્રય રચ; કલ્યાણથી પરિપૂર્ણ સ્વસ્તિ આપ. વિશાળ નિવાસમાં દૈવી જન (અંતરના તેજોમય બળો)નું સ્તવન કર અને તેમને ઉન્નત કર.
Mantra 2
आ यस्तस्थौ भुवनान्यमर्त्यो विश्वानि सोमः परि तान्यर्षति । कृण्वन्त्संचृतं विचृतमभिष्टय इन्दुः सिषक्त्युषसं न सूर्यः ॥
જે અમર્ત્ય સોમ ભૂવનો ઉપર સ્થિર થયો છે, તે સર્વને ચારે તરફથી વહેતો ઘેરી લે છે. અમારી સિદ્ધિ માટે એકત્રિત અને વિખેરાયેલને ગોઠવીને, તેજસ્વી ઇન્દુ આપણા અંદર ઉષાને મુક્ત કરે છે—જેમ આકાશમાં સૂર્ય ઉષાને પ્રગટ કરે છે.
Mantra 3
आ यो गोभिः सृज्यत ओषधीष्वा देवानां सुम्न इषयन्नुपावसुः । आ विद्युता पवते धारया सुत इन्द्रं सोमो मादयन्दैव्यं जनम् ॥
જે કિરણો સાથે ઔષધિઓના વધતા બળોમાં મુક્ત થાય છે, દેવોના સુમ્નને નજીકના આંતરિક ધનરૂપે આગળ ધપાવે છે—દબાવ્યા પછી સોમ વીજળી જેવી ઝડપે ધારા બની પવિત્ર થઈ વહે છે. તે ઇન્દ્રને મદમત્ત અને ઉન્નત કરે છે, અને આપણા અંદરના દૈવી જનને પણ.
Mantra 4
एष स्य सोमः पवते सहस्रजिद्धिन्वानो वाचमिषिरामुषर्बुधम् । इन्दुः समुद्रमुदियर्ति वायुभिरेन्द्रस्य हार्दि कलशेषु सीदति ॥
આ સોમ જ પવિત્ર થઈ વહે છે—સહસ્રવિજયી; પ્રેરિત વાણી (વાચ્)ને આગળ ધપાવતો, તીક્ષ્ણ અને ઉષા-જાગૃત કરનાર. તેજસ્વી ઇન્દુ વાયુઓ સાથે સમુદ્રને ઊંચે ઉછાળે છે અને ઇન્દ્રના હૃદયમાં રહેલા કલશો (પાત્રો)માં આવી સ્થિર થાય છે.
Mantra 5
अभि त्यं गावः पयसा पयोवृधं सोमं श्रीणन्ति मतिभिः स्वर्विदम् । धनंजयः पवते कृत्व्यो रसो विप्रः कविः काव्येना स्वर्चनाः ॥
તે સોમને ગાવો (કિરણો) પોતાના દૂધથી અભિષેક કરે છે—દૂધ/પોષણને વધારનાર, સ્વર-લોક (સૂર્ય-લોક)નો શોધક—તેમની તેજસ્વી મતિઓથી. ધનંજય પવિત્ર થાય છે—કૃત્વ્ય રસ; વિપ્ર કવિ પોતાની કાવ્યશક્તિથી સ્વયંપ્રકાશે દીપે છે.
The hymn’s main deity is Soma Pavāmāna—Soma in the act of being purified and clarified. The hymn also names Indra, Varuṇa, and Vāyu as recipients or closely linked powers.
On the ritual level it refers to Soma being washed, mixed, and filtered as it flows. Symbolically it points to inner purification—refining life-energy and thought into a clear, luminous essence.
It asks for varivas (a wide, unhindered space for life) and svasti (well-being). It also seeks strength and upliftment of the divine powers—especially Indra’s victorious energy and the inner ‘daivya janam’.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.