Sukta 84
Sukta 9.84
Ascribed in RV 9 to Pavāmāna seers.
Likely Jagatī or Triṣṭubh (verify against full hymn).
ఈ చిన్న పవమాన స్తోత్రం శుద్ధీకరణ క్రియలోనే ఉన్న సోముని స్తుతిస్తుంది—జలాల మధ్యగా ప్రవహిస్తూ, వడకట్టబడుతూ—అతని స్వచ్ఛమైన సారం ఇంద్రునికి శక్తినివ్వడానికి, వరుణుని ఋతవ్యవస్థతో సమన్వయపడడానికి, వాయువు చేత మోసుకుపోవడానికి. కవి సోముడు “విస్తారమైన స్థలం” (వరివస్) మరియు క్షేమం (స్వస్తి) కలిగించాలని ప్రార్థిస్తాడు; వడకట్టిన రసం మెరుపువేగంతో, సూర్యాన్ని కనుగొనేలా, సంపదను జయించేలా ఉందని చిత్రిస్తూ, యజమాని లోపల మరియు చుట్టూ ఉన్న “దైవ్య జనాన్ని” (దైవ్య జనం) ఉద్ధరిస్తుందని చెబుతాడు.
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
पवस्व देवमादनो विचर्षणिरप्सा इन्द्राय वरुणाय वायवे । कृधी नो अद्य वरिवः स्वस्तिमदुरुक्षितौ गृणीहि दैव्यं जनम् ॥
ఓ సోమా! దేవులను ఆనందింపజేసేవాడా, విశాలగామీ, జలాలలో నివసించేవాడా—ఇంద్రునికై, వరుణునికై, వాయువికై—నీవు పవిత్రుడై ప్రవహించు. ఈ రోజు మాకు విశాలమైన అవకాశమును, క్షేమసంపన్నమైన స్వస్తిని కలుగజేయి; ఆ విశాల నివాసంలో దైవ జనాన్ని (దేవశక్తులను) స్తుతించు.
Mantra 2
आ यस्तस्थौ भुवनान्यमर्त्यो विश्वानि सोमः परि तान्यर्षति । कृण्वन्त्संचृतं विचृतमभिष्टय इन्दुः सिषक्त्युषसं न सूर्यः ॥
భువనములపై స్థిరంగా నిలిచిన అమర్త్య సోముడు, అన్నిటినీ చుట్టూ ప్రవహించి ఆవరించుచున్నాడు. మా అభిష్టసిద్ధికై సమీకృతమును, విస్తరితమును—రెండింటినీ సమన్వయపరచి—ప్రకాశవంతుడైన ఇందు అంతరంలోని ఉషస్సును విడుదల చేయుచున్నాడు; ఆకాశంలో సూర్యుడు ఉషస్సును వెలికి తెచ్చినట్లే.
Mantra 3
आ यो गोभिः सृज्यत ओषधीष्वा देवानां सुम्न इषयन्नुपावसुः । आ विद्युता पवते धारया सुत इन्द्रं सोमो मादयन्दैव्यं जनम् ॥
గో-రశ్ములతో కలిసి ఓషధులలో విడుదల చేయబడేవాడు, దేవుల సుమ్నాన్ని సమీప-సంపదవలె ప్రేరేపించుచూ—ఆ సోముడు పిండబడినప్పుడు విద్యుత్-వేగంతో ధారగా పవిత్రమై ప్రవహించుచున్నాడు. అతడు ఇంద్రుని మదింపజేసి, అంతరంలోని దైవ జనాన్ని ఉద్ధరించుచున్నాడు.
Mantra 4
एष स्य सोमः पवते सहस्रजिद्धिन्वानो वाचमिषिरामुषर्बुधम् । इन्दुः समुद्रमुदियर्ति वायुभिरेन्द्रस्य हार्दि कलशेषु सीदति ॥
ఈ సోముడే పవిత్రమై ప్రవహిస్తున్నాడు—సహస్రజయుడు; ప్రేరిత వాణిని ముందుకు నడిపిస్తూ, తీక్ష్ణుడై, ఉషః-జాగరణకర్తగా. ప్రకాశమయ ఇందు వాయువులతో కలిసి సముద్రాన్ని ఉప్పొంగించి పైకి లేపి, ఇంద్రుని హృదయాంతర్గత కలశాలలో వచ్చి స్థిరపడతాడు.
Mantra 5
अभि त्यं गावः पयसा पयोवृधं सोमं श्रीणन्ति मतिभिः स्वर्विदम् । धनंजयः पवते कृत्व्यो रसो विप्रः कविः काव्येना स्वर्चनाः ॥
ఆ సోమునకు కిరణగణాలు తమ పాలతో, తమ ప్రకాశమయ మతులతో, పాలాన్ని పెంపొందించేవాడైన, స్వర్విద్ (సూర్యలోక-సాధకుడు)ను సింఛిస్తాయి. ధనంజయుడు పవిత్రమవుతాడు—కృత్వ్య (కార్యసాధక) రసం; విప్ర-కవి తన కావ్యశక్తితో స్వప్రకాశంగా దీప్తిస్తాడు.
Inside Sukta 84
How it unfolds
- Where it opens
A direct imperative to Soma: purify yourself for the gods—specifically for Indra, Varuṇa, and Vāyu—while granting the sacrificer spaciousness and well-being.
- Development
Soma’s movement is pictured as cosmic and dynamic: released with the ‘cows’/rays into the plants, rushing in a bright current, bringing near the gods’ favor and wealth.
- Climax
The pressed Soma flashes forth in streaming force and intoxicates/empowers Indra, uplifting the daivya janam—divine powers conceived both as gods and as inner luminous faculties.
- Where it settles
The hymn seals the vision of Soma as sun-finding and self-luminous: strengthened by the ‘milk’ of the rays, he becomes the effective rasa, wealth-conqueror, and inspired seer-poet shining by his own light.
The deity: Soma Pavāmāna, with offerings directed toward Indra, Varuṇa, and Vāyu
- Cosmic functionAs the luminous, vital essence, Soma mediates between earth and heaven: he quickens Indra for victorious power, supports Varuṇa’s ṛta (order) through purity and clarity, and moves with Vāyu as the breath-wind that carries the offering to the gods.
- Inner significanceSoma Pavāmāna symbolizes the refinement of consciousness: raw impulse is strained into a clear, potent rasa that expands inner ‘space’ (varivas), brings well-being (svasti), awakens solar insight (svar-vid), and strengthens the divine faculties (daivya janam).
The seer
- Pavāmāna (Soma-filtering) seer(s) of Mandala 9 (exact rishi for RV 9.84 not securely resolved)Mandala 9’s composers specialize in Soma-Pavāmāna praise: hymns keyed to the pressing, filtering, and enlivening of Soma as a ritual and cosmic process.
Famous verses
कृधी नो अद्य वरिवः स्वस्तिमत् (kṛdhī no adya varivaḥ svastimat)इन्द्रं सोमो मादयन् (indraṃ somo mādayan)स्वर्विदम् (svarvidam)Attributes of the deity
- Purifying/clarifying power (pavāmāna)
- Water-dwelling and stream-flowing (apsu, dhārā)
- Lightning-swift vitality (vidyutā)
- Indra-intoxicating/empowering (mādayan indram)
- Sun-finding illumination (svar-vid)
- Wealth- and victory-bringing (dhanaṃjaya)
- Seer-like poetic intelligence (vipra, kavi)
Also by this seer
- Numerous Soma Pavāmāna hymns across Rig Veda Mandala 9 (collectively attributed to multiple families such as the Kaṇvas, Atri-s, and others).
The rite, step by step
- Press Soma with stones; collect the expressed juice.
- Mix/strengthen with water and ‘milk’ (often interpreted as milk/curds symbolically and/or the ‘cows’ as rays).
- Filter through the strainer (pavitra) into a flowing stream (dhārā).
- Recite Pavāmāna verses as Soma runs, inviting Indra, Varuṇa, and Vāyu to partake.
- Offer libations into the fire and/or into the appropriate Soma cups; conclude with prayers for wide space (varivas) and well-being (svasti).
Offerings
- Purified Soma juice (suta/pavitra Soma)
- Water for washing/flowing purification
- Milk/curds or symbolic ‘milk of the cows’ (payas) in Soma preparation (tradition-dependent)
- Ghee and accompanying oblations as part of the Soma rite
Frequently Asked Questions
The hymn’s main deity is Soma Pavāmāna—Soma in the act of being purified and clarified. The hymn also names Indra, Varuṇa, and Vāyu as recipients or closely linked powers.
On the ritual level it refers to Soma being washed, mixed, and filtered as it flows. Symbolically it points to inner purification—refining life-energy and thought into a clear, luminous essence.
It asks for varivas (a wide, unhindered space for life) and svasti (well-being). It also seeks strength and upliftment of the divine powers—especially Indra’s victorious energy and the inner ‘daivya janam’.
Ask anything about Sukta 84 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
