Sukta 66
Sukta 1.66
Gṛtsamada (traditional)
Agni
Triṣṭubh (probable; requires verification)
ಋಗ್ವೇದ 1.66ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅನೇಕ ಕಿರಣಗಳ ವೈಭವದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ, ಸರ್ವದರ್ಶಿ ಸನ್ನಿಧಿಯೆಂದು ಸ್ತುತಿಸಲಾಗಿದೆ—ಅವನೇ ಸಂಪತ್ತು, ಸೂರ್ಯ, ಪ್ರಾಣ, ಮತ್ತು “ಶಾಶ್ವತ ಪುತ್ರ”; ಅವನು ಜೀವವನ್ನು ಧರಿಸಿ ಅಂತರಂಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜನರ ನಡುವೆ ಅವನ ದೀಪ್ತಿಮಯ ಉದಯ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಅವನ ಬಲ, ಮತ್ತು ಅಂಧಕಾರದ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ “ಗೋಗಳು” (ಕಿರಣಗಳು/ಅಂತರ್ದೃಷ್ಟಿಗಳು) ಸ್ವರ್ಗದ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಅವನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಈ ಸೂಕ್ತವು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ.
Mantras
Mantra 1
रयिर्न चित्रा सूरो न संदृगायुर्न प्राणो नित्यो न सूनुः ॥
ಅವನು ವಿಚಿತ್ರವರ್ಣದ ರಯಿಯಂತೆ; ನಿಜವಾಗಿ ನೋಡುವ ಸೂರ್ಯನಂತೆ; ಆಯು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣದಂತೆ; ನಿತ್ಯ ಪುತ್ರನಂತೆ—ಅಗ್ನಿ ನಮ್ಮೊಳಗಿನ ಧಾರಕ ಪೂರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ನವೀಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯ.
Mantra 2
तक्वा न भूर्णिर्वना सिषक्ति पयो न धेनुः शुचिर्विभावा ॥
ತಕ್ವನಂತೆ—ಭೂರ್ಣಿ, ಸುತ್ತುವ ವೇಗದಂತೆ, ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತಾನೆ; ಧೇನುನಂತೆ—ಪಯಸ್ಸನ್ನು ಹರಿಸಿ ಪೋಷಕ ಪ್ರವಾಹ ನೀಡುತ್ತಾನೆ; ಶುಚಿ, ವಿಭಾವಾ—ಶುದ್ಧವೂ ವ್ಯಾಪಕಪ್ರಕಾಶವೂ ಆದ ಅಗ್ನಿ ತನ್ನ ದೀಪ್ತ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
दाधार क्षेममोको न रण्वो यवो न पक्वो जेता जनानाम् ॥
ಅಗ್ನಿಯು ಕ್ಷೇಮ—ಸುರಕ್ಷಿತ ನಿವಾಸವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ; ಗೃಹದಂತೆ ರಣ್ವ—ಆನಂದಕರ. ಪಕ್ವವಾದ ಯವ (ಧಾನ್ಯ)ದಂತೆ ಜನಗಳಿಗಾಗಿ ಜೆತಾ—ವಿಜೇತನು; ಮಾನವಯಾತ್ರೆಗೆ ದೃಢ ಆಧಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಪ್ರಜೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜಯವನ್ನು ತರುತ್ತಾನೆ.
Mantra 4
ऋषिर्न स्तुभ्वा विक्षु प्रशस्तो वाजी न प्रीतो वयो दधाति ॥
ಋಷಿಯಂತೆ ಸ್ತುತಿ ಹಾಡುತ್ತಾನೆ; ವಿಕ್ಷು—ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತನು. ವಾಜಿಯಂತೆ ಪ್ರೀತ—ಪ್ರಸನ್ನ ವಿಜಯಿಯಾಗಿದ್ದು ವೃದ್ಧಿಯ ಬಲಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಸಾಧಕನಿಗೆ ವೃದ್ಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಪೋಷಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನೂ ದಧಾತಿ—ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
Mantra 5
दुरोकशोचिः क्रतुर्न नित्यो जायेव योनावरं विश्वस्मै ॥
ದುರೋಕಶೋಚಿ—ದುರ್ಗಮ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜ್ವಲಿಸುವವನು, ಕ್ರತುಪರ ನಿತ್ಯ—ಸ್ಥಿರ ಸಂಕಲ್ಪವಂತನು; ಜಾಯೆಯಂತೆ ಯೋನಿ-ಗೃಹದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ವಿಶ್ವಸ್ಮೈ—ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿದ್ಧ. ಅಗ್ನಿಯು ಗುಪ್ತ ಆಸನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಎಲ್ಲ ಅಂಗಗಳಿಗೆ ತನ್ನನ್ನೇ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 6
चित्रो यदभ्राट् छ्वेतो न विक्षु रथो न रुक्मी त्वेषः समत्सु ॥
ಅವನು ತನ್ನ ಚಿತ್ರವರ್ಣದ ತೇಜಃಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಿದಾಗ, ಜನರ ನಡುವೆ ಶ್ವೇತ-ಶುದ್ಧನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ; ರಥದಂತೆ, ಸುವರ್ಣ ಕಾಂತಿಯಂತೆ—ಅಂತರಂಗದ ಸಮರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ತೀವ್ರ ಬಲವಾಗುತ್ತಾನೆ.
Mantra 7
सेनेव सृष्टामं दधात्यस्तुर्न दिद्युत्त्वेषप्रतीका ॥
ಚಲನೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟ ಸೇನೆಯಂತೆ, ಅವನು ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಿಂಚಿನ ಹೊಳಪಿನಂತೆ, ಅವನ ರೂಪವು ತೇಜಸ್ವೀ ಶಕ್ತಿಯ ಉಗ್ರ ಮುಂಭಾಗವಾಗಿದೆ.
Mantra 8
यमो ह जातो यमो जनित्वं जारः कनीनां पतिर्जनीनाम् ॥
ಅವನು ಯಮ—ಜೋಡಿ-ಜನಿತ ಶಕ್ತಿ; ಅವನು ಯಮ—ಜನನವೆಂಬ ಕ್ರಿಯೆಯೇ; ಅವನು ಕನ್ಯೆಯರ ಜಾರ (ಪ್ರೇಮಿ), ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪತಿ—ಅಸ್ತಿತ್ವದೊಳಗಿನ ಜನನಶಕ್ತಿಗಳ ಅಧಿಪತಿ.
Mantra 9
तं वश्चराथा वयं वसत्यास्तं न गावो नक्षन्त इद्धम् ॥
ನಿಮ್ಮ ಚಲನವಲನದಲ್ಲಿ ನಾವು ಅವನನ್ನು ಅನುಸರಿಸೋಣ, ಅವನೊಡನೆ ವಾಸಿಸೋಣ; ಹೇಗೆ ಹಸುಗಳು ತಮ್ಮ ಗೃಹವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೋ ಹಾಗೆಯೇ ನಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಜ್ವಲಿತ ಅಗ್ನಿಯ ಬಳಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ.
Mantra 10
सिन्धुर्न क्षोदः प्र नीचीरैनोन्नवन्त गावः स्वर्दृशीके ॥
ಸಿಂಧುವಿನ ತಳ್ಳುವ ಪ್ರವಾಹದಂತೆ, ಅವನು ಕೆಳಗಿನ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತುತ್ತಾನೆ; ಸೂರ್ಯವನ್ನು ನೋಡುವ ಹಸುಗಳು—ಕಿರಣಗಳು—ಆ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ವಶವಾಗಿ ತಲೆಬಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ.
Frequently Asked Questions
It praises Agni as a sustaining, all-seeing power—like wealth, the sun, and breath—who purifies, protects, and leads the mind toward higher light (svar).
The sun image points to Agni’s illuminating knowledge, while breath points to his role as life-force and steady inner presence that renews energy and clarity.
In Vedic symbolism, “cows” often suggest rays, lights, or fruitful insights. Here they “bow” and move with Agni’s luminous pressure, meaning understanding aligns with the path to heavenly vision.
Ask anything about Sukta 66 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
