Opening the text

Sukta 1.160
As RV 1.160 (verify in Anukramaṇī)
Dyāvāpṛthivī (with Sūrya as the lawful mover between them)
Triṣṭubh (probable; verify)
ഈ സൂക്തം ദ്യാവാ–പൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും) യെ സർവ്വവ്യാപകവും ഋതത്തെ താങ്ങിനിർത്തുന്നവുമായ മാതാപിതാക്കളായി സ്തുതിക്കുന്നു; അവർ അന്തരീക്ഷത്തെ ധരിച്ചു ക്രമവും ക്ഷേമവും സുഖസമൃദ്ധിയും സ്ഥാപിക്കുന്നു. സൂര്യനെ അവരുടെ ഇടയിൽ ശുദ്ധനും ധർമ്മാനുസൃതമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന നിയമഗാമിയുമായി വരച്ചുകാട്ടുന്നു. കൂടാതെ ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിച്ച് പ്രകാശമയ പോഷണം നൽകുന്ന അന്തർലീനമായ ശുദ്ധികര അഗ്നിശക്തിയെയും സൂക്തം സൂചിപ്പിക്കുന്നു. അവസാനം ദർശകൻ സമൂഹത്തിനായി ബൃഹത് (വിശാല മഹത്വം), കീർത്തി, ക്ഷത്രം (രക്ഷാശക്തി), കൂടാതെ ഉള്ളിലെ ബലം വർധിപ്പിക്കുന്ന ശക്തി എന്നിവ ആ ഇരുവരോടും അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
ते हि द्यावापृथिवी विश्वशम्भुव ऋतावरी रजसो धारयत्कवी । सुजन्मनी धिषणे अन्तरीयते देवो देवी धर्मणा सूर्यः शुचिः ॥
ദ്യാവാപൃഥിവീ യഥാർത്ഥത്തിൽ വിശ്വശംഭുവ (ലോകത്തിന് ശാന്തി നൽകുന്നവർ)—ഋതാവരീ (ഋതത്തിന്റെ പാലകർ) എന്ന രണ്ടു കവി-ശക്തികൾ; അവർ ഋതംകൊണ്ട് രജസഃ (മധ്യപ്രദേശങ്ങളെ) ധാരണം ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ ശുചി (പവിത്ര) സൂര്യൻ ധർമണാ (ധർമ്മം/നിയമം പ്രകാരം) സഞ്ചരിക്കുന്നു—ദേവോ ദേവീ; ആ ഇരുവരും സുജന്മനീ ധിഷണേ (സുജാത ബോധത്തിന്റെ ആസനങ്ങൾ) ആകുന്നു.
Mantra 2
उरुव्यचसा महिनी असश्चता पिता माता च भुवनानि रक्षतः । सुधृष्टमे वपुष्ये न रोदसी पिता यत्सीमभि रूपैरवासयत् ॥
വിശാലവ്യാപ്തിയുള്ള, മഹത്തായ, അച്യുതമായ പിതാവും മാതാവും—ആ രണ്ടുപേരും—ഭുവനങ്ങളെ കാക്കുന്നു. സൗന്ദര്യത്തിൽ സുദൃഢമായ ആ രണ്ടു ദൃഢ ലോകങ്ങൾ (രോദസീ) ഉണ്ട്; പിതാവ് അവയെ എല്ലാടവും രൂപങ്ങളാൽ വസിപ്പിച്ചപ്പോൾ.
Mantra 3
स वह्निः पुत्रः पित्रोः पवित्रवान्पुनाति धीरो भुवनानि मायया । धेनुं च पृश्निं वृषभं सुरेतसं विश्वाहा शुक्रं पयो अस्य दुक्षत ॥
ദിവ്യാഗ്നിയെ വഹിക്കുന്നവൻ, ആ രണ്ടു മാതാപിതാക്കളുടെ പുത്രൻ, പവിത്രതയുള്ള ധീരൻ—മായയുടെ ശക്തിയാൽ ഭുവനങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. അവനിൽ നിന്നു സദാ ദോഹിക്കപ്പെടുന്നു പ്രകാശമുള്ള, ശുദ്ധമായ പയസ് (പോഷകസാരം)—സമൃദ്ധിയുടെ ധേനുവിൽ നിന്ന്, പൃശ്നി (ചിതറുള്ള)യിൽ നിന്ന്, വിത്തുസമ്പന്നനായ പ്രബല വൃഷഭത്തിൽ നിന്ന്.
Mantra 4
अयं देवानामपसामपस्तमो यो जजान रोदसी विश्वशम्भुवा । वि यो ममे रजसी सुक्रतूययाजरेभिः स्कम्भनेभिः समानृचे ॥
ഇവൻ ദേവന്മാരിൽ കർമ്മങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രബലൻ—സർവ്വശംഭുവിനായി ആ രണ്ടു ലോകങ്ങളെ (രോദസീ) ജനിപ്പിച്ചവൻ. സുകൃതു (സത്യ-പ്രകാശമയ ബുദ്ധി)കൊണ്ട് അവൻ ആ രണ്ടു രജസ് (മധ്യപ്രദേശങ്ങൾ) അളന്നു; അജരമായ അധാരങ്ങളാൽ അവയെ ദൃഢമാക്കി പരിപൂർണ്ണ സമന്വയത്തിൽ സ്ഥാപിച്ചു.
Mantra 5
ते नो गृणाने महिनी महि श्रवः क्षत्रं द्यावापृथिवी धासथो बृहत् । येनाभि कृष्टीस्ततनाम विश्वहा पनाय्यमोजो अस्मे समिन्वतम् ॥
ഹേ മഹിമാവന്ത ദ്യാവാ-പൃഥിവീ! ഞങ്ങൾ നിങ്ങളെ സ്തുതിഗാനത്തോടെ പുകഴ്ത്തുമ്പോൾ, ഞങ്ങൾക്കായി മഹത്തായ മഹിമ—വിശാല ശ്രവസ് (പ്രശസ്തി)യും ക്ഷത്രം (രാജശക്തി)യും—സ്ഥാപിക്കുവിൻ. ഏതു ശക്തിയാൽ നിങ്ങൾ സദാ ജനങ്ങളെ വ്യാപിപ്പിക്കുന്നുവോ, ആ പനയ്യമായ ഓജസ്സിനെ ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് നിക്ഷേപിച്ച്, ഞങ്ങളിലൊന്നായി വളർത്തുവിൻ.
The hymn primarily praises Dyāvā-Pṛthivī—Heaven and Earth as a divine pair. It also highlights Sūrya (the Sun) as the pure one who moves between them according to cosmic law (dharma/ṛta).
This points to a purifying power born within the cosmic frame of Heaven and Earth—often understood as an inner fire-force (vahni/agni-like) that cleanses and transforms. The imagery expresses spiritual purification and the steady production of luminous nourishment (clarity and strength).
It asks Heaven and Earth to establish “vast greatness” (bṛhat), wide fame (śravas), and protective power (kṣatra), and to increase admirable inner force (ojas) within the worshippers and their community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.