Sukta 160
Sukta 1.160
As RV 1.160 (verify in Anukramaṇī)
Dyāvāpṛthivī (with Sūrya as the lawful mover between them)
Triṣṭubh (probable; verify)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ଦ୍ୟାବା–ପୃଥିବୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ)ଙ୍କୁ ସର୍ବଜଗତର, ଋତକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପିତାମାତା ଭାବେ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି; ସେମାନେ ମଧ୍ୟାକାଶକୁ ଧାରଣ କରି ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ କଲ୍ୟାଣ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଦ୍ଧ, ନିୟମାନୁଗତ ଗତିକାରୀ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି; ଏହା ସହ ଏକ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ, ପବିତ୍ରକାରୀ ଅଗ୍ନି-ଶକ୍ତିର ସଙ୍କେତ ମିଳେ, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଶୋଧନ କରି ଦୀପ୍ତିମୟ ପୋଷଣ ଦାନ କରେ। ଶେଷରେ ଦ୍ରଷ୍ଟା ଦୁହିଁଙ୍କୁ ବୃହତ୍ (ବିଶାଳ ମହତ୍ତ୍ୱ), ଯଶ, କ୍ଷତ୍ର (ରକ୍ଷାଶକ୍ତି) ଏବଂ ସମୁଦାୟ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ବଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି।
Mantras
Mantra 1
ते हि द्यावापृथिवी विश्वशम्भुव ऋतावरी रजसो धारयत्कवी । सुजन्मनी धिषणे अन्तरीयते देवो देवी धर्मणा सूर्यः शुचिः ॥
ଦ୍ୟାବାପୃଥିବୀ ନିଶ୍ଚୟ ହିଁ ବିଶ୍ୱଶମ୍ଭୁବ (ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ଶାନ୍ତି ଦେବାଳେ)—ଋତାବରୀ (ଋତର ପାଳକ) ଦୁଇ କବି-ଶକ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଋତଦ୍ୱାରା ରଜସଃ (ମଧ୍ୟ ଲୋକ/ଅନ୍ତରିକ୍ଷ)କୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶୁଚି (ପବିତ୍ର) ସୂର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମଣା (ଧର୍ମ/ନିୟମ ଅନୁସାରେ) ଗତି କରେ—ଦେବୋ ଦେବୀ; ଏବଂ ସେ ଦୁଇଜଣ ସୁଜନ୍ମନୀ ଧିଷଣେ (ସୁଜାତ ବୋଧର ଆସନ) ଅଟନ୍ତି.
Mantra 2
उरुव्यचसा महिनी असश्चता पिता माता च भुवनानि रक्षतः । सुधृष्टमे वपुष्ये न रोदसी पिता यत्सीमभि रूपैरवासयत् ॥
ଉରୁ-ବ୍ୟାପକ, ମହାନ ଓ ଅଚ୍ୟୁତ ପିତା ଓ ମାତା—ସେଇ ଦୁଇଜଣ—ଭୁବନମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସୌନ୍ଦର୍ୟରେ ସୁଦୃଢ଼ ସେଇ ଦୁଇ ଦୃଢ଼ ଲୋକ (ରୋଦସୀ) ଅଛି; ପିତା ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ସବୁଦିଗରେ ରୂପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବସାଇଲେ।
Mantra 3
स वह्निः पुत्रः पित्रोः पवित्रवान्पुनाति धीरो भुवनानि मायया । धेनुं च पृश्निं वृषभं सुरेतसं विश्वाहा शुक्रं पयो अस्य दुक्षत ॥
ଦିବ୍ୟ ଅଗ୍ନିର ବାହକ, ସେଇ ଦୁଇ ପିତୃମାତୃଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପବିତ୍ରତାଧାରୀ ଧୀର—ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ଭୁବନମାନଙ୍କୁ ପୁନୀତ କରେ। ତାହାଠାରୁ ସଦା ଦୋହାଯାଏ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ଶୁଭ୍ର ପୟ (ପୋଷକ ରସ)—ସମୃଦ୍ଧିର ଧେନୁରୁ, ପୃଶ୍ନି (ଚିତ୍ରିତ)ରୁ, ଏବଂ ବୀଜ-ସମୃଦ୍ଧ ପ୍ରବଳ ବୃଷଭରୁ।
Mantra 4
अयं देवानामपसामपस्तमो यो जजान रोदसी विश्वशम्भुवा । वि यो ममे रजसी सुक्रतूययाजरेभिः स्कम्भनेभिः समानृचे ॥
ଏହି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କର୍ମରେ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରବଳ—ଯିଏ ସର୍ବଶମ୍ଭୁ ପାଇଁ ସେଇ ଦୁଇ ଲୋକ (ରୋଦସୀ) ଜନ୍ମାଇଲେ। ସୁକୃତୁ (ସତ୍ୟ-ପ୍ରକାଶମୟ ବୁଦ୍ଧି) ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଦୁଇ ରଜସ (ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ) ମାପିଲେ; ଅଜର ଆଧାରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମନ୍ୱୟରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ।
Mantra 5
ते नो गृणाने महिनी महि श्रवः क्षत्रं द्यावापृथिवी धासथो बृहत् । येनाभि कृष्टीस्ततनाम विश्वहा पनाय्यमोजो अस्मे समिन्वतम् ॥
ହେ ମହିମାବନ୍ତ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ! ଆମେ ଯେତେବେଳେ ତୁମକୁ ସ୍ତୁତିଗାନରେ ଗାଉଛୁ, ସେତେବେଳେ ଆମ ପାଇଁ ବିଶାଳ ମହିମା—ବିସ୍ତୃତ ଶ୍ରବଃ (ଯଶ) ଓ କ୍ଷତ୍ର (ରାଜଶକ୍ତି)—ସ୍ଥାପନ କର। ଯେ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ତୁମେ ସଦା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବିସ୍ତାର କର, ସେଇ ପନାୟ୍ୟ ଓଜସକୁ ଆମ ଭିତରେ ସ୍ଥାପିତ କରି ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଏକତ୍ର ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି କରାଅ।
Frequently Asked Questions
The hymn primarily praises Dyāvā-Pṛthivī—Heaven and Earth as a divine pair. It also highlights Sūrya (the Sun) as the pure one who moves between them according to cosmic law (dharma/ṛta).
This points to a purifying power born within the cosmic frame of Heaven and Earth—often understood as an inner fire-force (vahni/agni-like) that cleanses and transforms. The imagery expresses spiritual purification and the steady production of luminous nourishment (clarity and strength).
It asks Heaven and Earth to establish “vast greatness” (bṛhat), wide fame (śravas), and protective power (kṣatra), and to increase admirable inner force (ojas) within the worshippers and their community.
Ask anything about Sukta 160 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
