Rig Veda 1.160.1: Mandala 1, Sukta 160, Mantra 1

Sukta 1.160

Rishi: As RV 1.160 (verify in Anukramaṇī)

Devata: Dyāvāpṛthivī (with Sūrya as the lawful mover between them)

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify)

Samhita Patha (Devanagari)

ते हि द्यावापृथिवी विश्वशम्भुव ऋतावरी रजसो धारयत्कवी । सुजन्मनी धिषणे अन्तरीयते देवो देवी धर्मणा सूर्यः शुचिः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 1.160.1

Transliteration

té hí dyāvā-pṛthivī́ viśvá-śambhuvau ṛtā́-varī rájaso dhārayát-kavī | su-jánmanī dhiṣáṇe antár īyate devó devī́ dhármaṇā sū́ryaḥ śúciḥ ||

Translation

ദ്യാവാപൃഥിവീ യഥാർത്ഥത്തിൽ വിശ്വശംഭുവ (ലോകത്തിന് ശാന്തി നൽകുന്നവർ)—ഋതാവരീ (ഋതത്തിന്റെ പാലകർ) എന്ന രണ്ടു കവി-ശക്തികൾ; അവർ ഋതംകൊണ്ട് രജസഃ (മധ്യപ്രദേശങ്ങളെ) ധാരണം ചെയ്യുന്നു. അവരുടെ ഇടയിൽ ശുചി (പവിത്ര) സൂര്യൻ ധർമണാ (ധർമ്മം/നിയമം പ്രകാരം) സഞ്ചരിക്കുന്നു—ദേവോ ദേവീ; ആ ഇരുവരും സുജന്മനീ ധിഷണേ (സുജാത ബോധത്തിന്റെ ആസനങ്ങൾ) ആകുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हि: indeed / for
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• द्यावापृथिवी: Heaven-and-Earth
• द्यावापृथिवी: Kartā (apposition to ते)
• Type: Noun (dual pair) / Deity-name
• Root: द्यावापृथिवी (द्वन्द्व-समास; द्यौस् + पृथिवी)

• विश्वशम्भुवः: all-bestowing, universally beneficent
• विश्वशम्भुवः: Kartā (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: विश्व-शम्भु (प्रातिपदिक; विश्व ‘all’ + शम्भु ‘beneficent’)

• ऋतावरी: guardians of ṛta / true to cosmic order
• ऋतावरी: Kartā (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: ऋतावरी (प्रातिपदिक; ऋत ‘cosmic order’ + वरी ‘protecting/choosing’, Vedic adj.)

• रजसः: of the mid-space/realm (rajas)
• रजसः: Sambandha (genitive)
• Type: Noun
• Root: रजस् (प्रातिपदिक)

• धारयत्: supports / holds
• धारयत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)

• कवी: the two sages/poets (seer-like)
• कवी: Kartā (apposition)
• Type: Noun (epithet) / Adjective
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• सुजन्मनी: of good birth/origin
• सुजन्मनी: Kartā (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सु-जन्मन् (प्रातिपदिक; सु ‘good’ + जन्मन् ‘birth/origin’)

• धिषणे: the two Dhīṣaṇās (inspirations/insights)
• धिषणे: Kartā (apposition)
• Type: Noun
• Root: धिषणा (प्रातिपदिक; वैदिके ‘inspired thought/insight’, also a goddess-name)

• अन्तरीयते: moves/extends in between (lies between)
• अन्तरीयते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अन्तर् + ई (धातु ‘to go’) / वैदिक-योगः ‘अन्तरीयते’

• देवः: the god
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• देवी: the goddess
• देवी: Kartā (co-ordinate)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)

• धर्मणा: by (their) ordinance / through law
• धर्मणा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: धर्मन् (प्रातिपदिक; ‘law, ordinance, established order’)

• सूर्यः: the Sun
• सूर्यः: Kartā (apposition)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• शुचिः: bright, pure
• शुचिः: Kartā (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: शुचि (प्रातिपदिक)