Sukta 159
Sukta 1.159
Traditionally: Dīrghatamas (for RV 1.159) or a related Āṅgirasa line; verify in an Anukramaṇī for exact attribution.
Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
Triṣṭubh (typical for such praise verses; verify)
ഈ അഞ്ചു ഋക്കുകളുള്ള സ്തോത്രം ദ്യാവാ–പൃഥിവീ (ആകാശവും ഭൂമിയും)യെ സത്യം വളർത്തുന്ന മഹത്തായ മാതാപിതാക്കളായി സ്തുതിക്കുന്നു. അവർ ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡക്രമം) നിലനിർത്തുകയും സഭയിൽ യാഗദർശനം ഫലപ്രദമാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ‘രണ്ട് മാതാക്കൾ’ എന്ന അവരുടെ ജനനശക്തിയെ ഓർമ്മിപ്പിച്ച്—അവരിൽ നിന്ന് സ്ഥിരതയും ചലനവും സ്ഥാപിക്കുന്ന ശക്തികൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു എന്ന് പറയുന്നു. അവസാനം സവിതാവിന്റെ ദിവ്യപ്രേരണയുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച, വ്യക്തമായ മാർഗ്ഗനിർദ്ദേശമുള്ള സമൃദ്ധി (രയി) യെ അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
प्र द्यावा यज्ञैः पृथिवी ऋतावृधा मही स्तुषे विदथेषु प्रचेतसा । देवेभिर्ये देवपुत्रे सुदंससेत्था धिया वार्याणि प्रभूषतः ॥
യജ്ഞാർപ്പണങ്ങളാൽ ഞാൻ ദ്യാവാ–പൃഥിവിയെ മുന്നോട്ടു വെച്ച് സ്തുതിക്കുന്നു—ഋതംകൊണ്ട് വർദ്ധിക്കുന്ന ആ മഹത്തുകളെ; വിദഥങ്ങളിൽ ഞാൻ അവരെ ഗാനം ചെയ്യുന്നു, പ്രചേതസ (ജാഗ്രതാബുദ്ധി)യിൽ വ്യാപകരായവരെ—ദേവന്മാരിൽ ദേവപുത്ര/ദേവപുത്രിയെന്നപോലെ, സുദംസ് (സുന്ദരശക്തി) ഉള്ള ആ ഇരുവരും, ധിയാ (ചിന്താ-ക്രമം) കൊണ്ടു വര്യ (ആഗ്രഹനീയ) ദാനങ്ങളെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
Mantra 2
उत मन्ये पितुरद्रुहो मनो मातुर्महि स्वतवस्तद्धवीमभिः । सुरेतसा पितरा भूम चक्रतुरुरु प्रजाया अमृतं वरीमभिः ॥
അതുപോലെ ഞാൻ പിതാവിന്റെ മനസ്സിനെ—അദ്രുഹ (വഞ്ചനാരഹിതം, ദ്രോഹരഹിതം)—മാതാവിന്റെ മഹത്തായ സ്വതവ (സ്വ-നിയമം) എന്നിവയെ ഗ്രഹിക്കുന്നു; ഹവി (അർപ്പണം)കളാൽ ഞങ്ങൾ അതിനെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. സുരേതസ (ശുഭബീജം) കൊണ്ടു ആ ഇരുവരും പിതാവും മാതാവുമായി; വരീമഭിഃ (വ്യാപകശക്തികളാൽ) അവർ പ്രജയ്ക്കായി ഉരു—അമൃത (അമര) വിശാലത—വിസ്തരിച്ചു നൽകി.
Mantra 3
ते सूनवः स्वपसः सुदंससो मही जज्ञुर्मातरा पूर्वचित्तये । स्थातुश्च सत्यं जगतश्च धर्मणि पुत्रस्य पाथः पदमद्वयाविनः ॥
ആ സൂനവഃ—സ്വപസ് (സുകർമ്മം)യും സുദംസ് (സുന്ദരശക്തി)യും ഉള്ളവർ—പൂർവചിത്തയേ (ആദി-ചേതന)ക്കായി ആ രണ്ടു മാതാക്കളിൽ നിന്ന് മഹത്തായി ജനിച്ചു. സ്ഥാതു (സ്ഥിരം) എന്നതിന്റെയും സത്യം, ജഗത് (ചലനം) എന്നതിന്റെയും ധർമ്മം അവർ സ്ഥാപിച്ചു; പുത്രനുവേണ്ടി അവർ പാഥഃ—അദ്വയാവിൻ (അവിഭാജ്യ ദർശി)ന്റെ പദം—തുറന്നു നൽകി.
Mantra 4
ते मायिनो ममिरे सुप्रचेतसो जामी सयोनी मिथुना समोकसा । नव्यंनव्यं तन्तुमा तन्वते दिवि समुद्रे अन्तः कवयः सुदीतयः ॥
ആ രണ്ടു മായിനഃ (സൃഷ്ടിശക്തിയുടെ അധിപതികൾ), സുപ്രചേതസഃ (പ്രകാശമയ ബോധമുള്ളവർ), അളന്നു ക്രമപ്പെടുത്തി—ജാമി (സഗങ്ങൾ), സയോണീ (ഒരേയോനി/ഗർഭത്തിൽ നിന്നവർ), മിഥുനാ (യുഗലം), സമോകസാ (ഒരേ വാസത്തിൽ). അവർ നിത്യവും പുതുപുതുതായി തന്തു (തന്തു/സൂത്രം) നീട്ടുന്നു—ദിവിയിൽ (ആകാശത്തിൽ)യും സമുദ്രത്തിന്റെ അന്തഃ (ആന്തര-ഗഹനത്തിൽ)യും; സുദീതയഃ (ദീപ്തരായ) കവയഃ (ഋഷി/ദർശകർ) ലോകങ്ങളെ നെയ്യുന്നു.
Mantra 5
तद्राधो अद्य सवितुर्वरेण्यं वयं देवस्य प्रसवे मनामहे । अस्मभ्यं द्यावापृथिवी सुचेतुना रयिं धत्तं वसुमन्तं शतग्विनम् ॥
ഇന്ന് സവിതൃയുടെ ആ രാധഃ (കൃപ/സമൃദ്ധി), വരേണ്യ (വന്ദനീയ)മായതിനെ, ദേവന്റെ പ്രസവ (ദിവ്യ പ്രേരണ)ത്തിൽ ഞങ്ങൾ മനസ്സിൽ ധരിക്കുന്നു. ഹേ ദ്യാവാപൃഥിവീ, സുചേതുനാ (സ്പഷ്ട മാർഗ്ഗദർശനത്തോടെ) ഞങ്ങൾക്ക് റയി (ധന-സമൃദ്ധി)—വസുമന്ത (സമ്പത്താൽ സമൃദ്ധം), ശതഗ്വിൻ (നൂറുമടങ്ങ് വർദ്ധനയുള്ളത്)—സ്ഥാപിക്കുവിൻ/നൽകുവിൻ.
Frequently Asked Questions
They are Heaven and Earth personified as a divine pair—the two great supporters of the world—praised for wisdom, vastness, and for sustaining cosmic order (ṛta).
That Heaven and Earth uphold the truth and law of the universe, make the sacrifice effective, and can grant prosperity and protection when invoked with right intention and offerings.
Savitar represents the divine impulsion (prasava) that sets life and ritual in motion; the hymn aligns the request for prosperity with that sacred impetus, asking Heaven and Earth to bestow wealth under clear guidance.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.