
Sukta 1.160
As RV 1.160 (verify in Anukramaṇī)
Dyāvāpṛthivī (with Sūrya as the lawful mover between them)
Triṣṭubh (probable; verify)
अयं सूक्तं द्यावापृथिव्यौ स्तौति—विश्वस्य सत्यधारिण्यौ जनित्री, ये अन्तरिक्षं धारयतः, ऋतं च क्षेमं च स्थापयतः। तयोर्मध्ये सूर्यः शुचिर्धर्म्यः प्रवर्तक इव निरूप्यते; अपि च अन्तःस्थितं पावकं तेजोऽग्निबलं सूच्यते, यत् लोकान् पुनाति, दीप्तं पोषणं च जनयति। अन्ते द्रष्टा ताभ्यां बृहत्त्वं यशः क्षत्रं (रक्षणशक्तिं) च, समुदायाय च बलवर्धनीं अन्तःशक्तिं प्रार्थयते।
Mantra 1
ते हि द्यावापृथिवी विश्वशम्भुव ऋतावरी रजसो धारयत्कवी । सुजन्मनी धिषणे अन्तरीयते देवो देवी धर्मणा सूर्यः शुचिः ॥
ते हि द्यावापृथिवी विश्वशम्भुव ऋतावरी रजसो धारयत्कवी। तयोर्मध्ये धर्मणा शुचिः सूर्यः सञ्चरति—देवो देवी; सुजन्मनी धिषणे बोधस्य आसने।
Mantra 2
उरुव्यचसा महिनी असश्चता पिता माता च भुवनानि रक्षतः । सुधृष्टमे वपुष्ये न रोदसी पिता यत्सीमभि रूपैरवासयत् ॥
उरुव्यचसा महिनी असश्चता पिता माता च भुवनानि रक्षतः। सुधृष्टमे वपुष्ये न रोदसी, पिता यत् सीम् अभि रूपैर् अवासयत्॥
Mantra 3
स वह्निः पुत्रः पित्रोः पवित्रवान्पुनाति धीरो भुवनानि मायया । धेनुं च पृश्निं वृषभं सुरेतसं विश्वाहा शुक्रं पयो अस्य दुक्षत ॥
स वह्निः पुत्रः पित्रोः पवित्रवान् पुनाति धीरो भुवनानि मायया। धेनुं च पृश्निं वृषभं सुरेतसं विश्वाहा शुक्रं पयो अस्य दुक्षत॥
Mantra 4
अयं देवानामपसामपस्तमो यो जजान रोदसी विश्वशम्भुवा । वि यो ममे रजसी सुक्रतूययाजरेभिः स्कम्भनेभिः समानृचे ॥
अयं देवानामपसामपस्तमो यो जजान रोदसी विश्वशम्भुवा। वि यो ममे रजसी सुक्रतूयया जरेभिः स्कम्भनेभिः समानृचे॥
Mantra 5
ते नो गृणाने महिनी महि श्रवः क्षत्रं द्यावापृथिवी धासथो बृहत् । येनाभि कृष्टीस्ततनाम विश्वहा पनाय्यमोजो अस्मे समिन्वतम् ॥
हे द्यावापृथिवी महिनी महतौ! वयं युष्मान् गृणानाः सन्तो नोऽस्मभ्यं बृहत् महि श्रवः क्षत्रं च धासथः। येन युष्माभिः कृष्टयः विश्वहा वितताः, तेन पनाय्यमोजोऽस्मासु समिन्वतं वर्धयतम्।
The hymn primarily praises Dyāvā-Pṛthivī—Heaven and Earth as a divine pair. It also highlights Sūrya (the Sun) as the pure one who moves between them according to cosmic law (dharma/ṛta).
This points to a purifying power born within the cosmic frame of Heaven and Earth—often understood as an inner fire-force (vahni/agni-like) that cleanses and transforms. The imagery expresses spiritual purification and the steady production of luminous nourishment (clarity and strength).
It asks Heaven and Earth to establish “vast greatness” (bṛhat), wide fame (śravas), and protective power (kṣatra), and to increase admirable inner force (ojas) within the worshippers and their community.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.