Adhyaya 11

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे देशमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं सृष्ट्वा परीच्यादीन् देवदेवः पितामहः / सहैव मानसैः पुत्रैस्तताप परमं तपः

ഇങ്ങനെ ശ്രീകൂർമപുരാണത്തിലെ ഷട്സാഹസ്ത്രീ സംഹിതയുടെ പൂർവവിഭാഗത്തിലെ പത്താം അധ്യായം. ശ്രീകൂർമൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പരീചി മുതലായ ഋഷികളെ സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം ദേവദേവനായ പിതാമഹ ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ മാനസപുത്രന്മാരോടുകൂടെ പരമതപസ് അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 2

तस्यैवं तपतो वक्त्राद् रुद्रः कालाग्निसन्निभः / त्रिशूलपाणिरीशानः प्रदुरासीत् त्रिलोचनः

അവൻ ഇങ്ങനെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കെ അവന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തനായ രുദ്രൻ പ്രത്യക്ഷനായി—ത്രിശൂലധാരി, ത്രിനേത്രൻ, ഈശാനസ്വരൂപൻ।

Verse 3

अर्धनारीनरवपुः दुष्प्रेक्ष्यो ऽतिभयङ्करः / विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चान्तर्दधे भयात्

അർധനാരി-അർധനര രൂപധാരിയായി, ദർശിക്കാൻ ദുഷ്കരനും അതിഭയങ്കരനും ആയ അദ്ദേഹം “സ്വയം വിഭജിക്ക” എന്നു പറഞ്ഞു; ഭയത്താൽ ബ്രഹ്മാവ് അന്തർധാനം ചെയ്തു।

Verse 4

तथोक्तो ऽसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वमथाकरोत् / बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः

അങ്ങനെ കല്പിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ അദ്ദേഹം സ്ത്രീത്വവും പുരുഷത്വവും ആയി ദ്വിധാ ആക്കി; പിന്നെ പുരുഷത്വത്തെ ദശധയായി വിഭജിക്കുകയും, വീണ്ടും ഏകധാ (ഏകാത്മ) രൂപമായും ആക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 5

एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः / कपालोशादयो विप्रा देवकार्ये नियोजिताः

ഈ പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാർ ത്രിഭുവനേശ്വരന്മാർ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, കപാലോശ മുതലായവർ ദേവകാര്യത്തിനായി നിയുക്തരായിരിക്കുന്നു।

Verse 6

सौम्यासौम्यैस्तथा शान्ताशान्तैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः / बिभेद बहुधा देवः स्वरूपैरसितैः सितैः

ആ പരമപ്രഭു ദേവൻ സ്വയം പലവിധമായി വിഭജിച്ചു—സൗമ്യവും അസൗമ്യവും, ശാന്തവും അശാന്തവും, സ്ത്രീഭാവത്തിലേക്കും; കറുത്തതും വെളുത്തതുമായ രൂപങ്ങളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 7

ता वै विभूतयो विप्रा विश्रुताः शक्तयो भुवि / लक्ष्म्यादयो याभिरीशा विश्वंव्याप्नोति शाङ्करी

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ഭൂമിയിൽ പ്രസിദ്ധമായ ഇവ തന്നെയാണ് വിഭൂതികൾ—ലക്ഷ്മി മുതലായ ശക്തികൾ; ഇവയാൽ ഈശാ ശാങ്കരീ (ശങ്കരന്റെ ശക്തി) സർവ്വവിശ്വവും വ്യാപിക്കുന്നു।

Verse 8

विभज्य पुररीशानी स्वात्मानं शङ्कराद् विभोः / महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता

പുരരീശാനി സർവ്വവ്യാപിയായ ശങ്കരനിൽ നിന്ന് തന്റെ ആത്മതത്ത്വം വേർതിരിച്ച്, മഹാദേവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി।

Verse 9

तामाह भगवान् ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव / सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत् प्रजापतेः

അപ്പോൾ ഭഗവാൻ ബ്രഹ്മാവ് അവളോട് പറഞ്ഞു—“ദക്ഷന്റെ പുത്രിയായി ഭവിക്ക.” അവളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിയോഗപ്രകാരം പ്രജാപതിയുടെ പുത്രിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു।

Verse 10

नियोगाद् ब्रह्मणो देवीं ददौ रुद्राय तां सतीम् / दक्षाद् रुद्रो ऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत्

ബ്രഹ്മാവിന്റെ നിയോഗപ്രകാരം ദക്ഷൻ ആ ദേവി സതിയെ രുദ്രനു നൽകി; ത്രിശൂലധാരിയായ രുദ്രനും ദക്ഷനിൽ നിന്ന് അവളെ തന്റെ തന്നെ യഥാർത്ഥ സഹധർമ്മിണിയായി സ്വീകരിച്ചു।

Verse 11

प्रजापतिं विनिन्द्यैषा कालेन परमेश्वरी / मेनायामभवत् पुत्री तदा हिमवतः सती

പ്രജാപതി (ദക്ഷൻ)നെ നിന്ദിച്ച ആ പരമേശ്വരി ദേവി കാലക്രമത്തിൽ മേനയുടെ ഗർഭത്തിൽ ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായി വീണ്ടും സതീ രൂപത്തിൽ ജനിച്ചു।

Verse 12

स चापि पर्वतवरो ददौ रुद्राय पार्वतीम् / हिताय सर्वदेवानां त्रिलोकस्यात्मनो ऽपि च

ആ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതനായ ഹിമവാൻ രുദ്രനു പാർവതിയെ വിവാഹദാനമായി നൽകി—സകല ദേവന്മാരുടെ ഹിതത്തിനും, ത്രിലോകത്തിന്റെ മംഗളത്തിനും, തന്റെ പരമഹിതത്തിനും കൂടി।

Verse 13

सैषा माहेश्वरी देवी शङ्करार्धशरीरिणी / शिवा सती हैमवती सुरासुरनमस्कृता

അവളേ മഹേശ്വരി ദേവി, ശങ്കരന്റെ അർദ്ധശരീരിണി; അവളേ ശിവശക്തി—സതീ, ഹൈമവതി—സുരരും അസുരരും വന്ദിക്കുന്നവൾ।

Verse 14

तस्याः प्रभावमतुलं सर्वे देवाः सवासवाः / विन्दन्ति मुनयो वेत्ति शङ्करो वा स्वयं हरिः

ഇന്ദ്രനുൾപ്പെടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും അവളുടെ അതുല്യപ്രഭാവം തിരിച്ചറിയുന്നു; മുനിമാരും അതു ഗ്രഹിക്കുന്നു. എന്നാൽ പൂർണ്ണമായി അറിയുന്നത് ശങ്കരനോ, അല്ലെങ്കിൽ സ്വയം ഹരിയോ മാത്രമാണ്।

Verse 15

एतद् वः कथितं विप्राः पुत्रत्वं परमेष्ठिनः / ब्रह्मणः पद्मयोनित्वं शङ्करस्यामितौजसः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, പരമേഷ്ഠിയുടെ പുത്രത്വം, ബ്രഹ്മാവിന്റെ പദ്മയോനിത്വം, കൂടാതെ അമിതതേജസ്സുള്ള ശങ്കരന്റെ മഹിമയും ഞാൻ നിങ്ങളോട് വിവരിച്ചു।

Verse 16

सूत उवाच इत्याकर्ण्याथ मुनयः कूर्मरूपेण भाषितम् / विष्णुना पुनरेवैनं प्रणता हरिम्

സൂതൻ പറഞ്ഞു—കൂർമരൂപത്തിൽ വിഷ്ണു അരുളിച്ചെയ്ത വചനങ്ങൾ കേട്ട് മുനിമാർ വീണ്ടും ആ പ്രഭു ഹരിയെ ഭക്തിയോടെ പ്രണാമിച്ചു നമസ്കരിച്ചു।

Verse 17

ऋषय ऊचुः कैषा भगवती देवी शङ्करार्धशरीरिणी / शिवा सती हैमवती यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു—ശങ്കരന്റെ അർദ്ധശരീരിണിയായി, ശിവാ, സതി, ഹൈമവതി എന്നിങ്ങനെ പ്രസിദ്ധയായ ആ ഭഗവതി ദേവി ആരാണ്? ഞങ്ങൾ ചോദിക്കുന്നു; യഥാവിധി പറയുക।

Verse 18

तेषां तद् वचनं श्रुत्वा मुनीनां पुरुषोत्तमः / प्रत्युवाच महायोगी ध्यात्वा स्वं परमं पदम्

മുനിമാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പുരുഷോത്തമനായ മഹായോഗി തന്റെ പരമപദം ധ്യാനിച്ച് മറുപടി അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 19

श्रीकूर्म उवाच पुरा पितामहेनोक्तं मेरुपृष्ठे सुशोभनम् / रहस्यमेतद् विज्ञानं गोपनीयं विशेषतः

ശ്രീകൂർമൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പുരാതനകാലത്ത് പിതാമഹൻ ബ്രഹ്മാവ് മേരുവിന്റെ മനോഹരമായ പൃഷ്ഠഭാഗത്ത് ഈ രഹസ്യവിജ്ഞാനം ഉപദേശിച്ചു; ഇത് പ്രത്യേകമായി ഗോപ്യമായി സംരക്ഷിക്കേണ്ടതാണ്।

Verse 20

सांख्यानां परमं सांख्यं ब्रह्मविज्ञानमुत्तमम् / संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामेकमोचनम्

സാംഖ്യങ്ങളിൽ പരമ സാംഖ്യം ബ്രഹ്മവിജ്ഞാനമാണ്—ഉത്തമജ്ഞാനം; സംസാരസമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയ ജീവികൾക്ക് അതേ ഏക മോചനം.

Verse 21

या सा माहेश्वरी शक्तिर्ज्ञानरूपातिलालसा / व्योमसंज्ञा परा काष्ठा सेयं हैमवती मता

ജ്ഞാനസ്വരൂപത്തിൽ അത്യന്തം ലാലസയുള്ള മഹേശ്വരന്റെ പരാശക്തി ‘വ്യോമ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം, പരമകാഷ്ഠയും പരമാവസ്ഥയും—അവളെയേ ഹൈമവതീ എന്നു കരുതുന്നു।

Verse 22

शिवा सर्वगतानान्ता गुणातीता सुनिष्कला / एकानेकविभागस्था ज्ञानरूपातिलालसा

അവൾ ശിവാ—മംഗളമയിയായ പരമാ—സർവ്വവ്യാപിനിയും അനന്തയും; ഗുണാതീതയും പൂർണ്ണ നിഷ്കലയും. ഒരാളായിട്ടും അനേകം വിഭാഗങ്ങളുടെ ആധാരമായി നിലകൊള്ളുന്നു; അവളുടെ സ്വരൂപം ചൈതന്യം—സത്യജ്ഞാനോദയത്തിൽ സദാ ലാലസയുള്ളത്।

Verse 23

अनन्या निष्कले तत्त्वे संस्थिता तस्य तेजसा / स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला

അവൾ അവനിൽനിന്ന് അനന്യ; അവന്റെ തേജസ്സാൽ നിഷ്കല തത്ത്വത്തിൽ സ്ഥാപിത. സ്വാഭാവികമായി അവന്റേതും അവനിൽ തന്നെ മൂലമുള്ളതും; അവൾ അമലമായ പ്രഭ—സൂര്യന്റെ ശുദ്ധപ്രകാശം പോലെ।

Verse 24

एका माहेश्वरी शक्तिरनेकोपाधियोगतः / परावरेण रूपेण क्रीडते तस्य सन्निधौ

മാഹേശ്വരീ ശക്തി ഒന്നുതന്നെ; എന്നാൽ അനേകം ഉപാധികളുടെ യോഗത്താൽ പര-അപര രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു, ആ പരമേശ്വരന്റെ സന്നിധിയിൽ ലീലയായി വിഹരിക്കുന്നു।

Verse 25

सेयं करोति सकलं तस्याः कार्यमिदं जगत् / न कार्यं नापि करणमीश्वरस्येति सूरयः

ആ ശക്തിയേ എല്ലാം നടത്തുന്നു; ഈ സമസ്ത ലോകം അവളുടെ പ്രവർത്തിഫലമാണ്. പണ്ഡിതർ പറയുന്നു—ഈശ്വരന് ചെയ്യേണ്ട കാര്യമില്ല, ചെയ്യാൻ ഉപകരണവുമില്ല।

Verse 26

चतस्त्रः शक्तयो देव्याः स्वरूपत्वेन संस्थिताः / अधिष्ठानवशात् तस्याः शृणुध्वं मुनिपुङ्गवाः

ദേവിയുടെ നാലു ശക്തികൾ അവളുടെ സ്വസ്വരൂപമായിട്ടുതന്നെ സ്ഥാപിതമാണ്. അവളുടെ അധിഷ്ഠാനഭേദപ്രകാരം അവ കേൾക്കുവിൻ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ.

Verse 27

शान्तिर्विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेतिताः स्मृतः / चतुर्व्यूहस्ततो देवः प्रोच्यते परमेश्वरः

ശാന്തി, വിദ്യ, പ്രതിഷ്ഠ, നിവൃത്തി—ഇവയാണ് അവന്റെ ദിവ്യശക്തികളെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു; അതുകൊണ്ട് പരമേശ്വരൻ ചതുര്‍വ്യൂഹദേവനായി ഉപദേശിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 28

अनया परया देवः स्वात्मानन्दं समश्नुते / चतुर्ष्वपि च वेदेषु चतुर्मूर्तिर्महेश्वरः

ഈ പരാഭക്തിയാൽ ദേവൻ തന്റെ സ്വാത്മാനന്ദം അനുഭവിക്കുന്നു. നാലു വേദങ്ങളിലും മഹേശ്വരൻ ചതുര്മൂർത്തിയായി പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 29

अस्यास्त्वनादिसंसिद्धमैश्वर्यमतुलं महत् / तत्सम्बन्धादनन्ताया रुद्रेण परमात्मना

അവളുടെ അതുല്യവും മഹത്തുമായ ഐശ്വര്യം അനാദിയായി തന്നെ സിദ്ധമാണ്. പരമാത്മാവായ രുദ്രനോടുള്ള ബന്ധം മൂലം അവൾ ‘അനന്താ’—അപരിമിതയായവൾ—എന്നു അറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 30

सैषा सर्वेश्वरी देवी सर्वभूतप्रवर्तिका / प्रोच्यते भगवान् कालो हरिः प्राणो महेश्वरः

അവളാണ് സർവേശ്വരി ദേവി, സർവഭൂതങ്ങളെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നവൾ. അവളെയേ ഭഗവാൻ എന്ന നിലയിൽ ‘കാലം’, ‘ഹരി’, ‘പ്രാണൻ’, ‘മഹേശ്വരൻ’ എന്നും പ്രസ്താവിക്കുന്നു.

Verse 31

तत्र सर्वमिदं प्रोतमोतं चैवाखिलं जगत् / स कालो ऽग्निर्हरो रुद्रो गीयते वेदवादिभिः

അവനിലേയ്ക്കാണ് ഈ സമസ്ത ജഗത്ത് നെയ്തും കൂട്ടിച്ചേർത്തും നിലകൊള്ളുന്നത്—സകല ലോകങ്ങളോടും കൂടി. വേദവാദികൾ അവനെ തന്നെ കാലൻ, അഗ്നി, ഹരൻ, രുദ്രൻ എന്നു പാടുന്നു.

Verse 32

कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः / सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे

കാലം തന്നെയാണ് ഭूतങ്ങളെ പ്രകടമാക്കുന്നത്; കാലം തന്നെയാണ് പ്രജകളെ ലയിപ്പിക്കുന്നത്. എല്ലാവരും കാലത്തിന്റെ അധീനർ; എന്നാൽ കാലം ആരുടെയും അധീനമല്ല.

Verse 33

प्रधानं पुरुषस्तत्त्वं महानात्मा त्वहङ्कृतिः / कालेनान्यानि तत्त्वानि समाविष्टानि योगिना

പ്രധാനവും പുരുഷനും—ഇവയാണ് മൂലതത്ത്വങ്ങൾ; അവയിൽ നിന്ന് മഹത്, പിന്നെ അഹങ്കാരം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു. കാലക്രമത്തിൽ മറ്റു തത്ത്വങ്ങളും ലയജ്ഞനായ യോഗിയാൽ സമാവിഷ്ടമാക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 34

तस्य सर्वजगत्सूतिः शक्तिर्मायेति विश्रुता / तयेदं भ्रामयेदीशो मायावी पुरुषोत्तमः

അവന്റെ ശക്തി—അതിലൂടെ സമസ്ത ജഗത്തിന്റെ സൃഷ്ടി നടക്കുന്നു—‘മായ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്. അതേ മായയാൽ മായാവിയായ പുരുഷോത്തമൻ ഈശ്വരൻ ഈ ലോകത്തെ ഭ്രമത്തിൽ ചുറ്റിക്കുന്നു.

Verse 35

सैषा मायात्मिका शक्तिः सर्वाकारा सनातनी / वैश्वरूप्यं महेशस्य सर्वदा संप्रकाशयेत्

ഇതുതന്നെയാണ് മായാസ്വരൂപിണിയായ, സർവാകാരിണിയായ, സനാതന ശക്തി; അവൾ എപ്പോഴും മഹേശ്വരന്റെ വൈശ്വരൂപം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 36

अन्याश्च शक्तयो मुख्यास्तस्य देवस्य निर्मिताः / ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिः प्राणशक्तिरिति त्रयम्

ആ ദേവനിൽ നിന്നു മറ്റു പ്രധാന ശക്തികളും പ്രത്യക്ഷമായി—ജ്ഞാനശക്തി, ക്രിയാശക്തി, പ്രാണശക്തി—ഇവ മൂന്നും।

Verse 37

सर्वासामेव शक्तीनां शक्तिमन्तो विनिर्मिताः / माययैवाथ विप्रेन्द्राः सा चानादिरनन्तया

സകല ശക്തികളുടെ സമഷ്ടിയിൽ നിന്നുതന്നെ ശക്തിമാന്മാർ എല്ലാം നിർമ്മിതരായി; ഹേ വിപ്രേന്ദ്രന്മാരേ, ഇതെല്ലാം മായയാൽ മാത്രം, ആ മായ അനാദി, അനന്തൻ ധരിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 38

सर्वशक्त्यात्मिका माया दुर्निवारा दुरत्यया / मायावी सर्वशक्तीशः कालः कालकारः प्रभुः

സർവ്വശക്തിസ്വഭാവമായ മായ തടയാനാകാത്തതും കടക്കാൻ ദുഷ്കരവുമാണ്; മായാധാരി, സർവ്വശക്തീശ്വരനായ പ്രഭുവേ കാലൻ—കാലത്തെ നിർമ്മിക്കുന്ന കർത്താവ്।

Verse 39

करोति कालः सकलं संहरेत् काल एव हि / कालः स्थापयते विश्वं कालाधीनमिदं जगत्

കാലൻ തന്നെയാണ് എല്ലാം ചെയ്യുന്നത്; കാലൻ തന്നെയാണ് എല്ലാം സംഹരിക്കുന്നത്; കാലൻ തന്നെയാണ് വിശ്വം സ്ഥാപിക്കുന്നത്—ഈ ജഗത് കാലാധീനമാണ്।

Verse 40

लब्ध्वा देवाधिदेवस्य सन्निधिं परमेष्ठिनः / अनन्तस्याखिलेशस्य शंभोः कालात्मनः प्रभोः

ദേവാധിദേവനായ പരമേഷ്ഠി—അനന്തൻ, അഖിലേശൻ, കാലാത്മാവായ പ്രഭു ശംഭു—അവന്റെ സന്നിധി പ്രാപിച്ച്।

Verse 41

प्रधानं पुरुषो माया माया चैवं प्रपद्यते / एका सर्वगतानन्ता केवला निष्कला शिवा

പ്രധാനവും പുരുഷനും മായയും—മായയെ ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ് പറയുന്നത്. എങ്കിലും അവൾ ഒരുത്തി—സർവ്വവ്യാപിനി, അനന്ത, കേവല, നിഷ്കല—ശിവാ, പരമ മംഗളസ്വരൂപിണി।

Verse 42

एका शक्तिः शिवैको ऽपि शक्तिमानुच्यते शिवः / शक्तयः शक्तिमन्तो ऽन्ये सर्वशक्तिसमुद्भवाः

ശക്തി ഒന്നേ ഉള്ളൂ; ആ ഒരേയൊരു ശിവനെയാണ് ‘ശക്തിമാൻ’ എന്നു വിളിക്കുന്നത്. മറ്റു എല്ലാ ശക്തികളും അവയുടെ അധിഷ്ഠാതാക്കളും ആ സർവ്വശക്തിയിൽ നിന്നാണ് ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്।

Verse 43

शक्तिशक्तिमतोर्भेदं वदन्ति परमार्थतः / अभेदं चानुपश्यन्ति योगिनस्तत्त्वचिन्तकाः

പരമാർത്ഥത്തിൽ ശക്തിയും ശക്തിമാനും തമ്മിൽ ഭേദമെന്ന് പറയുന്നു; എന്നാൽ തത്ത്വചിന്തക യോഗികൾ അവരുടെ അഭേദവും നേരിട്ട് അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 44

शक्तयो गिरजा देवी शक्तिमन्तो ऽथ शङ्करः / विशेषः कथ्यते चायं पुराणे ब्रह्मवादिभिः

ശക്തികൾ ഗിരിജാ ദേവിയാണ്; ശക്തിമാൻ ശങ്കരൻ. ഈ പ്രത്യേക ഭേദം പുരാണത്തിൽ ബ്രഹ്മവാദികൾ പ്രസ്താവിക്കുന്നു।

Verse 45

भोग्या विश्वेश्वरी देवी महेश्वरपतिव्रता / प्रोच्यते भगवान् भोक्ता कपर्दे नीललोहितः

മഹേശ്വരനെ ഭർത്താവായി വ്രതമെടുത്ത വിശ്വേശ്വരി ദേവി ‘ഭോഗ്യാ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു; ഭഗവാൻ കപർദി നീലലോഹിതൻ ‘ഭോക്താ’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു।

Verse 46

मन्ता विश्वेश्वरो देवः शङ्करो मन्मथान्तकः / प्रोच्यते मतिरीशानी मन्तव्या च विचारतः

അവൻ തന്നെയാണ് അന്തര്യാമിയായ ‘മന്താ’—വിശ്വേശ്വരദേവൻ, ശങ്കരൻ, മന്മഥ (കാമ) സംഹാരകൻ. ഈ ബോധം ഈശാനീ-ശക്തിജന്യമെന്നു ഉപദേശിക്കുന്നു; വിവേകത്തോടെ വിചാരിച്ച് ധ്യാനിക്കേണ്ടത്.

Verse 47

इत्येतदखिलं विप्राः शक्तिशक्तिमदुद्भवम् / प्रोच्यते सर्ववेदेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

ഹേ വിപ്രന്മാരേ! ശക്തിയും ശക്തിമാനും നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച ഈ സമഗ്ര തത്ത്വോപദേശം തത്ത്വദർശികളായ മുനിമാർ സർവ്വവേദങ്ങളിലും പ്രസ്താവിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 48

एतत् प्रदर्शितं दिव्यं देव्या माहात्म्यमुत्तमम् / सर्ववेदान्तवेदेषु निश्चितं ब्रह्मवादिभिः

ഇങ്ങനെ ദേവിയുടെ ദിവ്യവും ഉത്തമവുമായ മഹാത്മ്യം പ്രതിപാദിക്കപ്പെട്ടു; ബ്രഹ്മവാദികളായ ജ്ഞാനികൾ സർവ്വ വേദാന്തോപദേശങ്ങളിലും ഇതിനെ നിശ്ചയമായി സ്ഥാപിച്ചിരിക്കുന്നു.

Verse 49

एकं सर्वगतं सूक्ष्मं कूटस्थमचलं ध्रुवम् / योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्

മഹാദേവിയുടെ ആ പരമപദം ഒന്നുതന്നെ—സർവ്വവ്യാപി, സൂക്ഷ്മം, കൂഠസ്ഥം, അചലം, ധ്രുവം. യോഗികൾ ധ്യാനദർശനത്തിൽ അതിനെ പ്രത്യക്ഷമായി കാണുന്നു.

Verse 50

आनन्दमक्षरं ब्रह्म केवलं निष्कलं परम् / योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्

ആ ബ്രഹ്മം ആനന്ദസ്വരൂപം—അക്ഷരം, കേവലം, നിഷ്കലം, പരമം. യോഗികൾ അതെയേ മഹാദേവിയുടെ പരമപദം, പരമധാമം എന്നു പ്രത്യക്ഷമായി ദർശിക്കുന്നു.

Verse 51

परात्परतरं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम् / अनन्तप्रकृतौ लीनं देव्यास्तत् परमं पदम्

പരാത്പരത്തേക്കാളും പരമമായ തത്ത്വം ശാശ്വതം—ശിവൻ, അച്യുതൻ. അനന്ത പ്രകൃതിയിൽ ലീനമായ അതുതന്നെ ദേവിയുടെ പരമപദം.

Verse 52

शुभं निरञ्जनं शुद्धं निर्गुणं द्वैतवर्जितम् / आत्मोपलब्धिविषयं देव्यास्तत् परमं पदम्

ശുഭം, നിരഞ്ജനം, ശുദ്ധം, ഗുണാതീതം, ദ്വൈതവിരഹിതം—ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിലൂടെ മാത്രം അറിയപ്പെടുന്നതുതന്നെ ദേവിയുടെ പരമപദം.

Verse 53

सैषा धात्री विधात्री च परमानन्दमिच्छताम् / संसारतापानखिलान् निहन्तीश्वरसंश्रया

ഇത് ധാത്രിയും വിധാത്രിയും ആകുന്നു; പരമാനന്ദം ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക്, ഈശ്വരശരണത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായി, സംസാരതാപങ്ങൾ എല്ലാം നശിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 54

तस्माद् विमुक्तिमन्विच्छन् पार्वतीं परमेश्वरीम् / आश्रयेत् सर्वभावानामात्मभूतां शिवात्मिकाम्

അതുകൊണ്ട് വിമുക്തി അന്വേഷിക്കുന്നവൻ പരമേശ്വരി പാർവതിയെ ശരണം പ്രാപിക്കണം—അവൾ സർവ്വഭാവങ്ങളുടെയും ആത്മഭൂതയും ശിവാത്മികയും ആകുന്നു.

Verse 55

लब्ध्वा च पुत्रीं शर्वाणीं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / सभार्यः शरं यातः पार्वतीं परमेश्वरीम्

ശർവാണീ എന്ന പുത്രിയെ ലഭിച്ച ശേഷം, അത്യന്തം ദുഷ്കരമായ തപസ് അനുഷ്ഠിച്ച്, അവൻ ഭാര്യയോടുകൂടെ പരമേശ്വരി പാർവതിയെ ശരണം പ്രാപിച്ചു.

Verse 56

तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम् / मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम्

സ്വേച്ഛയാൽ ജന്മം പ്രാപിക്കുന്ന ആ സുമുഖിയായ കന്യയെ കണ്ടു, ഹിമവാന്റെ ഭാര്യ മേന പർവ്വതേശ്വരനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 57

मेनोवाच पश्य बालामिमां राजन् राजीवसदृशाननाम् / हिताय सर्वभूतानां जाता च तपसावयोः

മേന പറഞ്ഞു—ഹേ രാജൻ, ഈ ബാലികയെ നോക്കുക; അവളുടെ മുഖം താമരപോലെ. സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ഹിതത്തിനായി നമ്മുടെ ഇരുവരുടെയും തപസ്സിൽ നിന്നാണ് അവൾ ജനിച്ചത്।

Verse 58

सो ऽपि दृष्ट्वा ततः पुत्रीं तरुणादित्यसन्निभाम् / कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम्

അപ്പോൾ അവനും ആ പുത്രിയെ കണ്ടു—പുതുതായി ഉദിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തയായവളെ; ജടാധാരിണി, ചതുര്മുഖി, ത്രിനേത്രി, അത്യന്തം മനോഹരിയായവളെ।

Verse 59

अष्टहस्तां विशालाक्षीं चन्द्रावयवभूषणाम् / निर्गुणां सगुणां साक्षात् सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्

ഞാൻ അവളെ കണ്ടു—അഷ്ടഹസ്ത, വിശാലനയന, ചന്ദ്രാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃത; അവൾ സാക്ഷാൽ നിർഗുണയും സഗുണയും, സത്-അസത് എന്ന പ്രകടനത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തയും ആകുന്നു।

Verse 60

प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा चातिविह्वलः / भीतः कृताञ्जलिस्तस्याः प्रोवाच परमेश्वरीम्

അവൻ ഭൂമിയിൽ തലവെച്ച് നമസ്കരിച്ചു; അവളുടെ തേജസ്സാൽ അത്യന്തം വിഹ്വലനായി, ഭയത്തോടെ വിറച്ച്, കൃതാഞ്ജലിയോടെ ആ പരമേശ്വരിയോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 61

हीमवानुवाच का त्वं देवि विशालाक्षि शशाङ्कावयवाङ्किते / न जाने त्वामहं वत्से यथावद् ब्रूहि पृच्छते

ഹിമവാൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിശാലനേത്രിയായ ദേവീ, ചന്ദ്രചിഹ്നം ധരിച്ചവളേ! വത്സേ, ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നില്ല; ഞാൻ ചോദിക്കുന്നതു യഥാവിധി പറയുക.

Verse 62

गिरीन्द्रवचनं श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी / व्याजहार महाशैलं योगिनामभयप्रदा

ഗിരീന്ദ്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം ആ പരമേശ്വരി മഹാശൈലത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു—യോഗികൾക്ക് അഭയം നൽകുന്നവൾ.

Verse 63

देव्युवाच मां विद्ध परमां शक्तिं परमेश्वरसमाश्रयाम् / अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यन्ति मुमुक्षवः

ദേവി പറഞ്ഞു—എന്നെ പരമശക്തിയായി അറിയുക; ഞാൻ പരമേശ്വരനിൽ ആശ്രിതയും അവനാൽ അധിഷ്ഠിതയും ആകുന്നു. ഞാൻ ഏക, അവ്യയ, അദ്വിതീയ ശക്തി—മുമുക്ഷുക്കൾ എന്നെ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 64

अहं वै सर्वभावानात्मा सर्वान्तरा शिवा / शाश्वतैश्वर्यविज्ञानमूर्तिः सर्वप्रवर्तिका

ഞാനേ സർവ്വഭാവങ്ങളുടെ ആത്മാവ്—എല്ലാവരുടെയും അന്തരത്തിൽ വസിക്കുന്ന ശിവാ. ഞാൻ ശാശ്വത ഐശ്വര്യവും വിജ്ഞാനവും ഉള്ള മൂർത്തി; സർവ്വപ്രവൃത്തികളെയും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 65

अनन्तानन्तमहिमा संसारार्णवतारिणी / दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम्

അനന്തവും അപാരവും മഹിമയുള്ള ഞാൻ സംസാരസമുദ്രം കടത്തുന്നവൾ. ഞാൻ നിനക്കു ദിവ്യദൃഷ്ടി നൽകുന്നു—ഇപ്പോൾ എന്റെ ഐശ്വര്യരൂപം ദർശിക്കൂ.

Verse 66

एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम् / स्वं रूपं दर्शयामास दिव्यं तत् पारमेश्वरम्

ഇത്രയും അരുളി ഹിമവാനെ സത്യവിവേകജ്ഞാനം ദാനം ചെയ്ത്, സ്വയം പരമേശ്വരൻ തന്റെ ദിവ്യവും പരാത്പരവും പരമാധിപത്യസ്വരൂപവും ദർശിപ്പിച്ചു।

Verse 67

कोटिसूर्यप्रितीकाशं तेजोबिम्बं निराकुलम् / ज्वालामालासहस्त्राढ्यं कालानलशतोपमम्

അവൻ ദിവ്യ തേജസ്സിന്റെ നിർമല ബിംബം കണ്ടു—കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തം, നിർവികാരവും പരമശാന്തവും; സഹസ്ര ജ്വാലാമാലകളാൽ അലങ്കൃതം, കാലാഗ്നിയുടെ നൂറു പ്രളയാഗ്നികൾക്കു തുല്യം.

Verse 68

दंष्ट्राकरालं दुर्धर्ष जटामण्डलमण्डितम् / त्रिशूलवरहस्तं च घोररूपं भयानकम्

അവൻ (പ്രഭുവിനെ) ഭീകര ദംഷ്ട്രകളോടെ, അജേയനായി; ജടാമണ്ഡലാൽ അലങ്കൃതനായി; കൈയിൽ ശ്രേഷ്ഠ ത്രിശൂലം ധരിച്ച—ഘോരവും ഭയാനകവുമായ രൂപത്തിൽ—കണ്ടു।

Verse 69

प्रशान्तं सौम्यवदनमनन्ताश्चर्यसंयुतम् / चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रकोटिसमप्रभम्

അവൻ പരമപ്രശാന്തനും സൗമ്യമുഖനും, അനന്ത അത്ഭുതഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനും ആയിരുന്നു; ചന്ദ്രസദൃശ അവയവലക്ഷ്മിയാൽ ശോഭിച്ച്, കോടി ചന്ദ്രന്മാരുടെ തുല്യപ്രഭയിൽ ദീപ്തനായി.

Verse 70

किरीटिनं गदाहस्तं नूपुरैरुपशोभितम् / दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्

അവൻ കിരീടധാരിയും, കൈയിൽ ഗദ പിടിച്ചവനും, നൂപുരങ്ങളാൽ ശോഭിതനും; ദിവ്യ മാലയും വസ്ത്രവും ധരിച്ച്, ദിവ്യ സുഗന്ധാനുലേപനാൽ വിഭൂഷിതനുമായിരുന്നു.

Verse 71

शङ्खचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम् / अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमाभ्यन्तरं परम्

അവൻ ശംഖചക്രധാരി, ധ്യാനാർഹനായ ഇഷ്ടപ്രഭു; ത്രിനേത്രൻ, കൃത്തിവാസൻ. ബ്രഹ്മാണ്ഡത്തിനുള്ളിലും അതിന് അപ്പുറവും—ബാഹ്യവും അന്തർവുമായ പരമൻ, അന്തര്യാമി.

Verse 72

सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वाकारं सनातनम् / ब्रह्मोन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमानपदाम्बुजम्

അവൻ സർവശക്തിമയൻ, ശുഭ്രവും ശുദ്ധവും; സർവരൂപധാരി സനാതനൻ. അവന്റെ പാദപദ്മങ്ങളെ ബ്രഹ്മാ, ഇന്ദ്രൻ, ഉപേന്ദ്രൻ (വിഷ്ണു) കൂടാതെ യോഗീന്ദ്രന്മാർ വന്ദിക്കുന്നു.

Verse 73

सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् / सर्वमावृत्य तिष्ठन्तं ददर्श परमेश्वरम्

അവൻ പരമേശ്വരനെ ദർശിച്ചു—അവന്റെ കൈകളും കാലുകളും എല്ലായിടത്തും, കണ്ണുകളും തലകളും മുഖങ്ങളും എല്ലാദിക്കിലും; സർവ്വത്തെയും ആവൃതമാക്കി വ്യാപിച്ചു നിലകൊള്ളുന്നവൻ.

Verse 74

दृष्ट्वा तदीदृशं रूपं देव्या माहेश्वरं परम् / भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः

ദേവിയുടെ ആ പരമമായ മാഹേശ്വരസദൃശ രൂപം കണ്ട രാജാവ് ഭക്തിഭരിതമായ ഭയ-വിസ്മയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു; എങ്കിലും അവന്റെ മനസ് ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 75

आत्मन्याधाय चात्मानमोङ्कारं समनुस्मरन् / नाम्नामष्टसहस्त्रेण तुष्टाव परमेश्वरीम्

സ്വന്തം ആത്മാവിനെ ആത്മസ്വരൂപത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച്, ഓംകാരത്തെ നിരന്തരം സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ അഷ്ടസഹസ്ര നാമങ്ങളാൽ പരമേശ്വരിയെ സ്തുതിച്ചു.

Verse 76

हीमवानुवाच शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलामला / शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा

ഹിമവാൻ പറഞ്ഞു—ശിവ-ഉമ പരമശക്തിയാണ്; അനന്ത, നിഷ്കല, നിർമല. അവൾ തന്നെയാണ് ശാന്തി; മഹേശ്വരന്റെ അധിഷ്ഠാത്രീ ശക്തി; നിത്യ, ശാശ്വത, പരമ അക്ഷര-തത്ത്വം.

Verse 77

अचिन्त्या केवलानन्त्या शिवात्मा परमात्मिका / अनादिरव्यया शुद्धा देवात्मा सर्वगाचला

അവൾ അചിന്ത്യ—കേവലം, അനന്തം; അവളുടെ ആത്മസ്വരൂപം ശിവൻ, അവളുടെ തത്ത്വം പരമാത്മാവ്. അവൾ അനാദി, അവ്യയ, ശുദ്ധ; ദേവാത്മസ്വഭാവിനി, സർവ്വവ്യാപിനി, അചല.

Verse 78

एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला / महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना

അവൾ ഏകവും അനേകവും—എല്ലാ വിഭിന്നാവസ്ഥകളിലും നിലകൊള്ളുന്നു. അവൾ മായാതീത, അത്യന്തം നിർമല. അവൾ മഹാമാഹേശ്വരി ശക്തി, സത്യസ്വരൂപിണി; മഹാദേവി, നിരഞ്ജന.

Verse 79

काष्ठा सर्वान्तरस्था च चिच्छक्तिरतिलालसा / नन्दा सर्वात्मिका विद्या ज्योतीरूपामृताक्षरा

അവൾ കാഷ്ഠാ—എല്ലാവരുടെയും അന്തരത്തിൽ അധിവസിക്കുന്നു. അവൾ ചിച്ഛക്തി—പ്രകടിക്കുവാൻ അത്യന്തം ഉത്സുക. അവൾ നന്ദാ—സർവ്വാത്മിക വിദ്യ; ജ്യോതിരൂപിണി, അമൃതാക്ഷരമയി.

Verse 80

शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा / व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराच्युतामरा

അവൾ ശാന്തി—എല്ലാവർക്കും പ്രതിഷ്ഠ. അവൾ നിവൃത്തിശക്തി; അമൃതത്വം നൽകുന്നവൾ. അവളുടെ രൂപം വ്യോമസമം; വ്യോമതത്ത്വത്തിൽ ലയിക്കുന്നവൾ; വ്യോമാധാരിണി, അച്യുത, അമരാ.

Verse 81

अनादिनिधनामोघा कारणात्मा कलाकला / क्रतुः प्रथमजा नाभिरमृतस्यात्मसंश्रया

അവൻ അനാദിയും അനന്തനും, അമോഘൻ—കാരണമാത്മസ്വരൂപൻ, എല്ലാ കലകളും ശക്തികളും ഉദ്ഭവിക്കുന്ന മൂലം. അവൻ തന്നേ ക്രതു, പ്രഥമജ തത്ത്വം; അമൃതത്തിന്റെ നാഭി—സ്വാത്മത്തിൽ തന്നേ പ്രതിഷ്ഠിതൻ.

Verse 82

प्राणेश्वरप्रिया माता महामहिषघातिनी / प्राणेश्वरी प्राणरूपा प्रधानपुरुषेश्वरी

അവൾ പ്രാണേശ്വരന്റെ പ്രിയ, ജഗന്മാതാവ്, മഹാമഹിഷഘാതിനി. അവൾ പ്രാണങ്ങളുടെ അധീശ്വരി, പ്രാണസ്വരൂപിണി, പ്രധാനം-പുരുഷം എന്നിവയുടെ പരമേശ്വരി.

Verse 83

सर्वशक्तिकलाकारा ज्योत्स्ना द्योर्महिमास्पदा / सर्वकार्यनियन्त्री च सर्वभूतेश्वरेश्वरी

അവൾ സർവശക്തി-കലകളുടെ സാകാരരൂപം; ദ്യോര്മഹിമയുടെ ആസനമായ ജ്യോത്സ്ന. അവൾ സർവകാര്യങ്ങളുടെ നിയന്ത്രിണി, സർവഭൂതേശ്വരന്റെതും ഈശ്വരി.

Verse 84

अनादिरव्यक्तगुहा महानन्दा सनातनी / आकाशयोनिर्योगस्था महायोगेश्वरेश्वरी

അവൾ അനാദി, അവ്യക്തഗുഹയിൽ ഗൂഢമായി അധിഷ്ഠിത; മഹാനന്ദ, സനാതനി. അവൾ ആകാശയോനി, യോഗസ്ഥ—മഹായോഗേശ്വരന്റെ പരമേശ്വരി.

Verse 85

महामाया सुदुष्पूरा मूलप्रकृतिरीश्वरी / संसारयोनिः सकला सर्वशक्तिसमुद्भवा

അവൾ മഹാമായ, അത്യന്തം ദുഷ്പ്രാപ്യവും അഗമ്യവും; മൂലപ്രകൃതിയുടെ ഈശ്വരി. അവൾ സംസാരയോനി, സമ്പൂർണ്ണസ്വരൂപിണി, സർവശക്തികളുടെ ഉദ്ഭവസ്ഥാനം.

Verse 86

संसारपारा दुर्वारा दुर्निरोक्ष्या दुरासदा / प्राणशक्तिः प्रणविद्या योगिनी परमा कला

അവൾ സംസാരത്തിനപ്പുറത്തെ തീരം—കടക്കാൻ ദുഷ്കരം, അഗമ്യം, ദർശിക്കാൻ ദുർലഭം, എളുപ്പത്തിൽ സമീപിക്കാനാകാത്തത്. അവൾ പ്രാണശക്തി, പ്രണവ (ഓം) വിദ്യ, യോഗിനി, പരമ കലാ.

Verse 87

महाविभूतिर्दुर्धर्षा मूलप्रकृतिसंभवा / अनाद्यनन्तविभवा परार्था पुरुषारणिः

അവൾ മഹാവിഭൂതി—അജേയയും അപ്രതിഹതയും, മൂലപ്രകൃതിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൾ. അനാദിയും അനന്തശക്തിസമ്പന്നയും ആയ അവൾ പരാർത്ഥമായി (പുരുഷനുവേണ്ടി) നിലകൊണ്ട്, പുരുഷപ്രകടനത്തിന്റെ അരണി (മഥനദണ്ഡം) ആകുന്നു.

Verse 88

सर्गस्थित्यन्तकरणी सुदुर्वाच्या दुरत्यया / शब्दयोनिः शब्दमयी नादाख्या नादविग्रहा

അവൾ സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-ലയം നടത്തിക്കുന്ന ശക്തി—അത്യന്തം ദുർവചനീയവും അതിക്രമിക്കാനസാധ്യവും. അവൾ ശബ്ദയോനി, ശബ്ദമയി; ‘നാദ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധയും നാദവിഗ്രഹയുമാണ്.

Verse 89

प्रधानपुरुषातीता प्रधानपुरुषात्मिका / पुराणी चिन्मयी पुंसामादिः पुरुषरूपिणी

അവൾ പ്രധാനംയും പുരുഷനും—ഇരുവരെയും അതീതയായവൾ; എങ്കിലും പ്രധാനം-പുരുഷത്തിന്റെ ആത്മസ്വരൂപിണി. അവൾ പുരാണി, ചിന്മയി; ജീവികൾക്കു ആദികാരണം, പുരുഷരൂപം ധരിക്കുന്നവൾ.

Verse 90

भूतान्तरात्मा कूटस्था महापुरुषसंज्ञिता / जन्ममृत्युजरातीता सर्वशक्तिसमन्विता

അവൾ സകലഭൂതങ്ങളിലുമുള്ള അന്തരാത്മാവ്, കൂഠസ്ഥ—അചല ആധാരം; മഹാപുരുഷ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധ. ജനനം, മരണം, ജര എന്നിവയെ അതീതയായി, സർവശക്തിസമന്വിതയാണ്.

Verse 91

व्यापिनी चानवच्छिन्ना प्रधानानुप्रवेशिनी / क्षेत्रज्ञशक्तिरव्यक्तलक्षणा मलवर्जिता

അവൾ സർവ്വവ്യാപിനിയും അവിച്ഛിന്നയും; പ്രധാനം (ആദി പ്രകൃതി)യിൽ പ്രവേശിക്കുന്നവൾ. അവൾ ക്ഷേത്രജ്ഞശക്തി, അവ്യക്തലക്ഷണയുക്ത, മലവರ್ಜിത.

Verse 92

अनादिमायसंभिन्ना त्रितत्त्वा प्रकृतिर्गुहा / महामायासमुत्पन्ना तामसी पौरुषी ध्रुवा

പ്രകൃതി—ഗുഹപോലെ ഗൂഢമായ പ്രകടനാധാരം—അനാദി മായയാൽ അന്തർഗ്ഗൂഢമായി നെയ്തതും ത്രിതത്ത്വമയിയും. മഹാമായയിൽ നിന്നു ജനിച്ച, താമസീ സ്വഭാവമുള്ള, പുരുഷബന്ധിത, ധ്രുവ.

Verse 93

व्यक्ताव्यक्तात्मिकाकृष्णा रक्ताशुक्ला प्रसूतिका / अकार्या कार्यजननी नित्यं प्रसवधर्मिणी

അവൾ വ്യക്ത-അവ്യക്ത സ്വരൂപിണി; കൃഷ്ണവർണ്ണ, രക്ത-ശുക്ല ഗുണയുക്ത—പ്രസൂതിക. സ്വയം അകാര്യ (അജ) ആയിട്ടും സർവ്വകാര്യങ്ങളുടെ ജനനി; അവളുടെ സ്വഭാവം നിത്യ സൃഷ്ടി.

Verse 94

सर्गप्रलयनिर्मुक्ता सृष्टिस्थित्यन्तधर्मिणी / ब्रह्मगर्भा चतुर्विशा पद्मनाभाच्युतात्मिका

അവൾ സർഗ്ഗ-പ്രളയങ്ങളിൽ നിന്നു നിർമ്മുക്തയെങ്കിലും സൃഷ്ടി-സ്ഥിതി-അന്ത (ലയ) ധർമ്മങ്ങളെ ധരിക്കുന്നു. അവൾ ബ്രഹ്മഗർഭാ; ചതുര്വിംശതി തത്ത്വരൂപിണി; പത്മനാഭാ, അവളുടെ ആത്മസ്വരൂപം അച്യുതൻ.

Verse 95

वैद्युती शाश्वती योनिर्जगन्मातेश्वरप्रिया / सर्वाधारा महारूपा सर्वैश्वर्यसमन्विता

അവൾ മിന്നലുപോലെ ദീപ്തിമതി, ശാശ്വത യോനി (ആദി സ്രോതസ്); ജഗന്മാതയും ഈശ്വരപ്രിയയും. അവൾ സർവ്വാധാര, മഹാരൂപിണി, സർവ്വൈശ്വര്യസമന്വിത.

Verse 96

विश्वरूपा महागर्भा विश्वेशेच्छानुवर्तिनी / महीयसी ब्रह्मयोनिर्महालक्ष्मीसमुद्भावा

അവൾ സർവ്വവിശ്വരൂപിണി, സകലഭൂതങ്ങളുടെയും മഹാഗർഭയും, വിശ്വേശ്വരന്റെ ഇച്ഛാനുസാരിണിയുമാണ്. അത്യന്തം മഹീയസി; ബ്രഹ്മാവിന്റെ യോനിയായി മഹാലക്ഷ്മീരൂപത്തിൽ ഉദ്ഭവിച്ചവൾ.

Verse 97

महाविमानमध्यस्था महानिद्रात्महेतुका / सर्वसाधारणी सूक्ष्मा ह्यविद्या पारमार्थिका

അവിദ്യ മഹാവിമാനം—അഥവാ പ്രകടമായ ജഗത്‌ക്രമം—ഇതിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ വസിച്ച്, ആത്മനിഷ്ഠ കാരണമായി മഹാനിദ്രയ്ക്ക് ഹേതുവാകുന്നു. അത് സർവ്വസാധാരണവും അതിസൂക്ഷ്മവും; പരമാർത്ഥവിചാരത്തിൽ അതിക്രമിക്കേണ്ട മൂലതത്ത്വമായി തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്നു.

Verse 98

अनन्तरूपानन्तस्था देवी पुरुषमोहिनी / अनेकाकारसंस्थाना कालत्रयविवर्जिता

ദേവി അനന്തരൂപിണി, അനന്തത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിത; ദേഹധാരികളെ അവൾ മോഹിപ്പിക്കുന്നു. അവൾ അനേകരൂപങ്ങളിൽ നിലകൊണ്ടാലും ഭൂത-വർത്തമാന-ഭാവി എന്ന കാലത്രയഭേദത്തിൽ നിന്ന് വിമുക്തയാണ്.

Verse 99

ब्रह्मजन्मा हरेर्मूर्तिर्ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका / ब्रह्मेशविष्णुजननी ब्रह्माख्या ब्रह्मसंश्रया

അവൾ ഹരിയുടെ മൂർത്തി; അവളിൽ നിന്നാണ് ബ്രഹ്മാവിന്റെ ജനനം. അവൾ ബ്രഹ്മ-വിഷ്ണു-ശിവാത്മിക. അവൾ ബ്രഹ്മാ, ഈശ (ശിവ) 그리고 വിഷ്ണു എന്നിവരുടെ ജനനി; ‘ബ്രഹ്മം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധ, ബ്രഹ്മത്തിൽ തന്നെ ആശ്രയിച്ച് ബ്രഹ്മരൂപിണി.

Verse 100

व्यक्ता प्रथमजा ब्राह्मी महती ज्ञानरूपिणी / वैराग्यैश्वर्यधर्मात्मा ब्रह्ममूर्तिर्हृदिस्थिता / अपांयोनिः स्वयंभूतिर्मानसी तत्त्वसंभवा

അവൾ വ്യക്തശക്തി, പ്രഥമജാ ബ്രാഹ്മീ; അവൾ മഹതീ, ജ്ഞാനമാണ് അവളുടെ രൂപം. അവളുടെ സ്വഭാവം വൈരാഗ്യം, ഐശ്വര്യം, ധർമ്മം; ബ്രഹ്മമൂർത്തിയായി അവൾ ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്നു. അവൾ അപാംയോനി, സ്വയംഭൂതി, മാനസീ, തത്ത്വസംഭവാ.

Verse 101

ईश्वराणी च शर्वाणी शङ्करार्धशरीरिणी / भवानी चैव रुद्राणी महालक्ष्मीरथाम्बिका

അവൾ ഈശ്വരാണിയും ശർവാണിയും—ശങ്കരന്റെ അർദ്ധശരീരിണിയായ ദേവി. അവൾ തന്നേ ഭവാനി, രുദ്രാണി, മഹാലക്ഷ്മി—പരമാംബിക മാതാവ്.

Verse 102

महेश्वरसमुत्पन्ना भुक्तिमुक्तिफलप्रदा / सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या नित्यं मुदितमानसा

മഹേശ്വരനിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ച അവൾ ഭോഗവും മോക്ഷവും—ഇരുവിന്റെയും ഫലം നൽകുന്നു. അവൾ സർവേശ്വരി, സർവവന്ദ്യ; നിത്യം പ്രസന്നമനസ്സോടെ വസിക്കുന്നു.

Verse 103

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रनमिता शङ्करेच्छानुवर्तिनी / ईश्वरार्धासनगता महेश्वरपतिव्रता

ബ്രഹ്മാവും ഇന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും (വിഷ്ണു) നമസ്കരിക്കുന്ന അവൾ ശങ്കരന്റെ ഇച്ഛയെ അനുഗമിക്കുന്നു. ഈശ്വരന്റെ അർദ്ധാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് അവൾ മഹേശ്വരന്റെ പതിവ്രതയാണ്.

Verse 104

सकृद्विभाविता सर्वा समुद्रपरिशोषिणी / पार्वती हिमवत्पुत्री परमानन्ददायिनी

ഒരിക്കൽ സ്മരിച്ചാൽ പോലും അവൾ പൂർണ്ണമായി അനുഗ്രഹിക്കുന്നു—സമുദ്രത്തെയും വറ്റിക്കളയാൻ ശേഷിയുള്ളവൾ. അവൾ ഹിമവതിന്റെ പുത്രി പാർവതി, പരമാനന്ദദായിനി.

Verse 105

गुणाढ्या योगजा योग्या ज्ञानमूर्तिर्विकासिनी / सावित्रीकमला लक्ष्मीः श्रीरनन्तोरसि स्थिता

അവൾ ഗുണസമൃദ്ധ, യോഗജയും യോഗ്യയും; ജ്ഞാനമൂർത്തി, നിത്യം വികസിക്കുന്ന തേജസ്സാണ്. അവൾ തന്നേ സാവിത്രി, കമലാ-ലക്ഷ്മി, സ്വയം ശ്രീ—അനന്തൻ (വിഷ്ണു)ന്റെ വക്ഷസ്ഥലത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 106

सरोजनिलया मुद्रा योगनिद्रा सुरार्दिना / सरस्वती सर्वविद्या जगज्ज्येष्ठा सुमङ्गला

നീ താമരയിൽ വസിക്കുന്നവൾ, സിദ്ധിമുദ്രയും യോഗനിദ്രയും; ദേവശത്രുനാശിനി. നീ സരസ്വതി—സർവ്വവിദ്യ, ജഗജ്ജ്യേഷ്ഠ, പരമമംഗളമയി.

Verse 107

वाग्देवी वरदा वाच्या कीर्तिः सर्वार्थसाधिका / योगीश्वरी ब्रह्मविद्या महाविद्या सुशोभना

നീ വാഗ്ദേവി, വരദായിനി; വാക്കിൽ പ്രകടമാകുന്ന ശക്തിയും സർവ്വാർത്ഥസാധിനിയായ കീർത്തിയും. നീ യോഗീശ്വരി, ബ്രഹ്മവിദ്യ, മഹാവിദ്യ—ദീപ്തിമയി, പരമശോഭന.

Verse 108

गुह्यविद्यात्मविद्या च धर्मविद्यात्मभाविता / स्वाहा विश्वंभरा सिद्धिः स्वधा मेधा धृतिः श्रुतिः

നീ ഗുഹ്യവിദ്യയും ആത്മവിദ്യയും; അന്തർഭാവത്തിൽ പാകപ്പെട്ട ധർമ്മവിദ്യയും. നീ സ്വാഹാ, വിശ്വംഭര, സിദ്ധി; നീ സ്വധാ, മേധ, ധൃതി, ശ്രുതി.

Verse 109

नीतिः सुनीतिः सुकृतिर्माधवी नरवाहिनी / अजा विभावरी सौम्या भोगिनी भोगदायिनी

നീ നീതിയും സുനീതിയും; നീ സുകൃതി; നീ മാധവീ—മാധവന്റെ പ്രിയശക്തി—നരവാഹിനി. നീ അജാ, വിഭാവരി, സൗമ്യ; നീ ഭോഗിനിയും ഭോഗദായിനിയും.

Verse 110

शोभा वंशकरी लोला मालिनी परमेष्ठिनी / त्रैलोक्यसुन्दरी रम्या सुन्दरी कामचारिणी

നീ ശോഭ, വംശവർദ്ധിനി, ലോല, മാലിനി, പരമേഷ്ഠിനി. നീ ത്രൈലോക്യസുന്ദരി—രമ്യ, പരമസുന്ദരി, സ്വേച്ഛാചാരിണി.

Verse 111

महानुभावा सत्त्वस्था महामहिषमर्दनी / पद्ममाला पापहरा विचित्रा मुकुटानना

അവൾ മഹാനുഭാവിനി, സത്ത്വത്തിൽ സ്ഥാപിത, മഹാമഹിഷമർദിനി. പദ്മമാല ധരിച്ചവൾ, പാപഹാരിണി, വിചിത്രരൂപിണി, മുകുടശോഭിതമുഖവതി.

Verse 112

निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका / आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी

അവൾ നിര്യന്ത്രാ, സ്വാധീനശക്തി; എങ്കിലും ദിവ്യ യന്ത്രവാഹനത്തിൽ സ്ഥാപിത. അവൾ നന്ദിനീ, ഭദ്രകാലികാ. ആദിത്യവർണ്ണപ്രഭയുള്ള കൗമാരീ, ശ്രേഷ്ഠ മയൂരവാഹിനീ.

Verse 113

निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका / आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी

അവൾ നിര്യന്ത്രാ, സർവ്വാധിപത്യശക്തി; കൂടാതെ പവിത്രവാഹനത്തിലും അതിന്റെ യന്ത്രങ്ങളിലും അധിഷ്ഠിതയായി അവയെ നയിക്കുന്നവൾ. അവൾ നന്ദിനീ, ഭദ്രകാലികാ. സൂര്യതേജസ്സാൽ ദീപ്തമായ കൗമാരീ, ശ്രേഷ്ഠ മയൂരവാഹിനീ.

Verse 114

वृषासनगता गौरो महाकाली सुरार्चिता / अदितिर्नियता रौद्री पद्मगर्भा विवाहना

വൃഷാസനഗത ഗൗരീ, ദേവന്മാർ അർച്ചിക്കുന്ന മഹാകാളീ; നിയതസംയമിനി അദിതി, രൗദ്രീ; പദ്മഗർഭാ, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ദിവ്യവാഹനസ്വരൂപിണി—അവൾക്കേ ഈ സ്തുതി അർപ്പണം.

Verse 115

विरूपाक्षी लेलिहाना महापुरनिवासिनी / महाफलानवद्याङ्गी कामपूरा विभावरी

അവൾ വിരൂപാക്ഷീ, ലേലിഹാനാ—സർവ്വഗ്രാസി ശക്തി; പരമപുരത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആദ്യമഹാദേവി. അവൾ മഹാഫലദായിനി, അനവദ്യാംഗിനി, കാമപൂരിണി, ദിവ്യ വിഭാവരി (രാത്രിസ്വരൂപിണി).

Verse 116

विचित्ररत्नमुकुटा प्रणतार्तिप्रभञ्जनी / कौशिकी कर्षणी रात्रिस्त्रिदशार्तिविनाशिनी

അവൾ വിചിത്രരത്നമകുടധാരിണി; ശരണാഗതരുടെ ആർതി തകർക്കുന്നവൾ. അവൾ തേജോമയി കൗശികീ, എല്ലാം തന്റെ അടുക്കലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്ന കർഷിണീ, രാത്രിസ്വരൂപ രക്ഷകി, ദേവന്മാരുടെ ദുഃഖനാശിനി.

Verse 117

बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूपवर्जिता / भक्तार्तिशमनी भव्या भवभावविनाशनी

നീ ബഹുരൂപിണി, സരൂപിണിയും; വിരൂപമായി തോന്നിയാലും നീ രൂപാതീത. നീ ഭക്തരുടെ ആർതി ശമിപ്പിക്കുന്നവൾ; നീ ഭവ്യയും മംഗളമയിയും; ലോകഭവബന്ധനകാരിയായ ഭാവത്തെ തന്നെ നശിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 118

निर्गुणा नित्यविभवा निः सारा निरपत्रपा / यशस्विनी सामगीतिर्भवाङ्गनिलयालया

അവൾ നിർഗുണാ, നിത്യവിഭവസമ്പന്ന; നിസ്സാരരഹിതയും നിർഭയയും. അവൾ യശസ്വിനി; സാമവേദത്തിലെ സാമഗീതിസ്വരൂപിണി; ഭവൻ (ശിവൻ) എന്ന ദേഹത്തിൽ നിവാസിനി, സ്വയം പരമ ആലയം.

Verse 119

दीक्षा विद्याधरी दीप्ता महेन्द्रविनिपातिनी / सर्वातिशायिनी विद्या सर्वसिद्धिप्रदायिनी

അവൾ ദീക്ഷ, വിദ്യാധാരിണി, ദീപ്തിമതി; മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) എന്നവന്റെ അഹങ്കാരവും വീഴ്ത്തുന്ന ശക്തി. അവൾ സർവാതിശായിനീ വിദ്യ, സർവസിദ്ധിയും সাধനഫലവും നൽകുന്നവൾ.

Verse 120

सर्वेश्वरप्रिया तार्क्ष्या समुद्रान्तरवासिनी / अकलङ्का निराधारा नित्यसिद्धा निरामया

ഹേ സർവേശ്വരപ്രിയേ, ഹേ താർക്ഷ്യാ! സമുദ്രാന്തർവാസിനീ—നീ അകലങ്കാ, നിരാധാരാ (സ്വതന്ത്രാ), നിത്യസിദ്ധാ, നിരാമയാ.

Verse 121

कामधेनुर्बृहद्गर्भा धीमती मोहनाशिनी / निः सङ्कल्पा निरातङ्का विनया विनयप्रदा

അവൾ കാമധേനു, ബൃഹദ്ഗർഭാ, ധീമതി, മോഹനാശിനി. അവൾ നിഃസങ്കൽപാ, നിരാതങ്കാ; അവൾ വിനയസ്വരൂപിണി, വിനയം (ശാസനം) നൽകുന്നവൾ.

Verse 122

ज्वालामालासहस्त्राढ्या देवदेवी मनोन्मनी / महाभगवती दुर्गा वासुदेवसमुद्भवा

ആയിരം ജ്വാലാമാലകളാൽ അലങ്കൃതയായ ദേവദേവി മനോന്മനി—അവൾ മഹാഭഗവതി ദുർഗ്ഗ, വാസുദേവത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവൾ.

Verse 123

महेन्द्रोपेन्द्रभगिनी भक्तिगम्या परावरा / ज्ञानज्ञेया जरातीता वेदान्तविषया गतिः

അവൾ മഹേന്ദ്രനും ഉപേന്ദ്രനും സഹോദരി; ഭക്തിയാൽ ഗമ്യ; പരയും അവരയും അതീതമായ പരമതത്ത്വം. അവൾ ജ്ഞാനത്തിൽ ജ്ഞേയ, ജരാതീത, വേദാന്തം ഉപദേശിക്കുന്ന പരമഗതി.

Verse 124

दक्षिणा दहना दाह्या सर्वभूतनमस्कृता / योगमाया विभावज्ञा महामाया महीयसी

അവൾ ദക്ഷിണാ (മംഗളദാനം), ദഹനാ (ദഹനശക്തി)യും ദാഹ്യാ (ദഹിക്കപ്പെടുന്നത്)യും; സർവ്വഭൂതങ്ങളാൽ നമസ്കൃത. അവൾ യോഗമായ, എല്ലാ വിഭാവങ്ങളുടെയും ജ്ഞാത്രി, മഹാമായ—അത്യന്തം മഹീയസി ശക്തി.

Verse 125

संध्या सर्वसमुद्भूतिर्ब्रह्मवृक्षाश्रयानतिः / बीजाङ्कुरसमुद्भूतिर्महाशक्तिर्महामतिः

അവൾ സന്ധ്യാ—കാലത്തിന്റെയും ഉപാസനയുടെയും പവിത്ര സന്ധി; അവൾ സർവ്വസമുദ്ഭവം. അവൾ ബ്രഹ്മവൃക്ഷാശ്രയത്തിലുള്ള വിനീത നമസ്കാരം. അവൾ ബീജവും അങ്കുരവും ഉദ്ഭവിപ്പിക്കുന്നവൾ; മഹാശക്തി, മഹാമതി.

Verse 126

ख्यातिः प्रज्ञा चितिः संवित् महाभोगीन्द्रशायिनी / विकृतिः शांसरी शास्त्री गणगन्धर्वसेविता

അവൾ ഖ്യാതി, പ്രജ്ഞ, ചിതി, നിർമല സംവിത്; മഹാഭോഗീന്ദ്രനായ ശേഷന്റെ മേൽ ശയിക്കുന്നവൾ. അവൾ വികൃതി, സംസാരത്തിൽ ചരിക്കുന്നവൾ, ശാസ്ത്രാധിഷ്ഠാത്രി, ഗണ-ഗന്ധർവന്മാർ സേവിക്കുന്നവൾ.

Verse 127

वैश्वानरी महाशाला देवसेना गुहप्रिया / महारात्रिः शिवानन्दा शची दुः स्वप्ननाशिनी

അവൾ വൈശ്വാനരീ, മഹാശാല—മഹത്തും വിശാലവുമായ ആലയം; ദേവസേന, ഗുഹ (സ്കന്ദ)പ്രിയ. അവൾ മഹാരാത്രി, ശിവാനന്ദാ, ശചീ, ദുഃസ്വപ്നനാശിനി.

Verse 128

इज्या पूज्या जगद्धात्री दुर्विज्ञेया सुरूपिणी / गुहाम्बिका गुणोत्पत्तिर्महापीठा मरुत्सुता

അവൾ യജ്ഞത്തിൽ ഇജ്യയും ഭക്തിയിൽ പൂജ്യയും; ജഗദ്ധാത്രി, പൂർണ്ണമായി അറിയാൻ ദുർവിജ്ഞേയ, എങ്കിലും സുരൂപിണി. അവൾ ഗുഹാംബികാ, ഗുണോത്പത്തി, മഹാപീഠാ, മരുത്സുതാ.

Verse 129

हव्यवाहान्तरागादिः हव्यवाहसमुद्भवा / जगद्योनिर्जगन्माता जन्ममृत्युजरातिगा

അവൾ ഹവ്യവാഹമായ യജ്ഞാഗ്നിയിലെ അന്തർദീപ്തിയായ ആദി ആരംഭം; അതേ അഗ്നിയിൽ നിന്നുത്ഭവിച്ചവൾ. അവൾ ജഗദ്യോനി, ജഗന്മാതാ—ജനനം, മരണം, ജര എന്നിവയെ അതിക്രമിച്ചവൾ.

Verse 130

बुद्धिमाता बुद्धिमती पुरुषान्तरवासिनी / तरस्विनी समाधिस्था त्रिनेत्रा दिविसंस्थिता

അവൾ ബുദ്ധിയുടെ മാതാവും സ്വയം പരമ ബുദ്ധിമതിയും; പുരുഷന്റെ അന്തരത്തിൽ വസിക്കുന്ന അന്തര്യാമി ചേതന. അവൾ തരസ്വിനി, സമാധിസ്ഥ; ത്രിനേത്രയായി ദിവ്യലോകത്തിൽ സ്ഥാപിതയാണ്.

Verse 131

सर्वेन्द्रियमनोमाता सर्वभूतहृदि स्थिता / संसारतारिणी विद्या ब्रह्मवादिमनोलया

അവൾ സർവേന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും മനസ്സിന്റെയും മാതാവാണ്; എല്ലാ ജീവികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയാണ്. അവൾ തന്നെ സംസാരതാരിണിയായ വിദ്യ; ബ്രഹ്മവാദികളുടെ മനസ്സിനെ പരമതത്ത്വത്തിൽ ലയിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 132

ब्रह्माणी बृहती ब्राह्मी ब्रह्मभूता भवारणिः / हिरण्मयी महारात्रिः संसारपरिवर्तिका

അവൾ ബ്രഹ്മാണീ, ബൃഹതീ, ബ്രാഹ്മീ ശക്തി—സ്വയം ബ്രഹ്മഭൂത; ഭവാഗ്നിയുടെ അരണി. അവൾ ഹിരണ്മയീ, മഹാരാത്രി, സംസാരചക്രം തിരിക്കുന്ന ശക്തി.

Verse 133

सुमालिनी सुरूपा च भाविनी तारिणी प्रभा / उन्मीलनी सर्वसहा सर्वप्रत्ययसाक्षिणी

അവൾ സുമാലിനി, സുരൂപിണി; ഭാവിനി, താരിണി, പ്രഭ. അവൾ ഉന്മീലനി, സർവസഹ, എല്ലാ പ്രത്യയങ്ങളുടെയും സാക്ഷിണി.

Verse 134

सुसौम्या चन्द्रवदना ताण्डवासक्तमानसा / सत्त्वशुद्धिकरी शुद्धिर्मलत्रयविनाशिनी

അവൾ അതിസൗമ്യ, ചന്ദ്രവദന; ദിവ്യ താണ്ഡവത്തിൽ മനസ്സാസക്ത. അവൾ സത്ത്വത്തെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്ന ശുദ്ധി സ്വരൂപിണി; മലത്രയം നശിപ്പിക്കുന്നവൾ.

Verse 135

जगत्प्रिया जगन्मूर्तिस्त्रिमूर्तिरमृताश्रया / निराश्रया निराहारा निरङ्कुरवनोद्भवा

അവൾ ജഗത്പ്രിയ, ജഗന്മൂർത്തി; ത്രിമൂർത്തിയായി പ്രകാശിച്ച് അമൃതത്തിൽ അധിഷ്ഠിത. എന്നിരുന്നാലും അവൾ നിരാശ്രയ, നിരാഹാര; അങ്കുരമില്ലാ വനത്തെപ്പോലെ കാരണമില്ലാതെ ഉദ്ഭവിച്ചവൾ.

Verse 136

चन्द्रहस्ता विचित्राङ्गी स्त्रग्विणी पद्मधारिणी / परावरविधानज्ञा महापुरुषपूर्वजा

അവളുടെ കൈയിൽ ചന്ദ്രചിഹ്നം; അവളുടെ രൂപം അത്ഭുതം; അവൾ മാലകളാൽ അലങ്കൃതയും പദ്മധാരിണിയും ആകുന്നു. പരവും അപരവും എന്ന ഇരുലോകവിധാനങ്ങളും അറിയുന്നവൾ; മഹാപുരുഷനുമുമ്പുള്ള ആദിശക്തി അവളേ.

Verse 137

विद्येश्वरप्रिया विद्या विद्युज्जिह्वा जितश्रमा / विद्यामयी सहस्त्राक्षी सहस्त्रवदनात्मजा

അവൾ വിദ്യേശ്വരന്റെ പ്രിയ, സ്വയം വിദ്യ; അവളുടെ ജിഹ്വ മിന്നലുപോലെ, അവൾ ക്ഷീണമില്ലാത്തവൾ. അവൾ വിദ്യാമയി, സഹസ്രാക്ഷി, സഹസ്രവദനന്റെ ആത്മജ.

Verse 138

सहस्त्ररश्मिः सत्त्वस्था महेश्वरपदाश्रया / क्षालिनी सन्मयी व्याप्ता तैजसी पद्मबोधिका

അവൾ സഹസ്രരശ്മിമയമായ പ്രകാശം, സത്ത്വത്തിൽ സ്ഥാപിത; മഹേശ്വരന്റെ പരമപദം ആശ്രയിച്ചവൾ. അവൾ ക്ഷാലിനി—ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവൾ, സന്മയി, സർവ്വവ്യാപിനി; അവൾ തൈജസി തേജോമയി, പദ്മസദൃശ അന്തർജ്ഞാനം ഉണർത്തുന്നവൾ.

Verse 139

महामायाश्रया मान्या महादेवमनोरमा / व्योमलक्ष्मीः सिहरथा चेकितानामितप्रभा

അവൾ മഹാമായയിൽ ആശ്രിത, മാന്യയും പൂജ്യയും; മഹാദേവന്റെ മനോഹരിണി. അവൾ വ്യോമലക്ഷ്മി, സിംഹരഥാരൂഢ, ചേക്കിതാന—ഭയഭക്തി ഉണർത്തുന്ന, അമിതപ്രഭയുള്ളവൾ.

Verse 140

वीरेश्वरी विमानस्था विशोकाशोकनाशिनी / अनाहता कुण्डलिना नलिनी पद्मवासिनी

ഹേ വീരേശ്വരി! നീ വിമാനംസ്ഥ, വിഷോകാ, ശോകനാശിനി. നീ അനാഹത (അന്തര്നാദം), കുണ്ഡലിനി ശക്തി; നലിനി, ഹൃദയപദ്മവാസിനി.

Verse 141

सदानन्दा सदाकीर्तिः सर्वभूताश्रयस्थिता / वाग्देवता ब्रह्मकला कलातीता कलारणिः

അവൾ സദാനന്ദമയി, സദാകീർത്തിമയി, സർവ്വഭൂതങ്ങളുടെ ആശ്രയമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അവൾ വാഗ്ദേവത, ബ്രഹ്മന്റെ ദിവ്യകല; കാലത്തിന്റെ എല്ലാ കലകളെയും അതിക്രമിച്ച് അവയുടെ മൂലസ്രോതസ്സുമാകുന്നു.

Verse 142

ब्रह्मश्रीर्ब्रह्महृदया ब्रह्मविष्णुशिवप्रिया / व्योमशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः परागतिः

അവൾ ബ്രഹ്മശ്രീ, ബ്രഹ്മഹൃദയം, ബ്രഹ്മാ-വിഷ്ണു-ശിവന്മാർക്ക് ഒരുപോലെ പ്രിയ. അവൾ വ്യോമശക്തി, ക്രിയാശക്തി, ജ്ഞാനശക്തി, പരമഗതി.

Verse 143

क्षोभिका बन्धिका भेद्या भेदाभेदविवर्जिता / अभिन्नाभिन्नसंस्थाना वंशिनी वंशहारिणी

അവൾ പ്രകടനത്തെ ക്ഷോഭിപ്പിക്കുന്നവൾ, ഉപാധികളാൽ ബന്ധിക്കുന്നവൾ; അതേ ബന്ധം ഭേദിക്കപ്പെടുന്നതും അവളാൽ തന്നേ. അവൾ ഭേദവും അഭേദവും—ഇരണ്ടും അതിക്രമിച്ചവൾ. അവളുടെ രൂപം അഭിന്നമായും ഭിന്നമായും പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു; അവൾ വംശപ്രവർത്തിനിയും വംശഹാരിണിയും ആകുന്നു.

Verse 144

गुह्यशक्तिर्गुणातीता सर्वदा सर्वतोमुखी / भगिनी भगवत्पत्नी सकला कालकारिणी

അവൾ ഗുഹ്യമായ അന്തർശക്തി, ഗുണാതീത, സർവ്വദാ സർവ്വതോമുഖി. അവൾ ഭഗിനിയും ഭഗവാന്റെ പത്നിയും; അവൾ സകലാ—സമ്പൂർണ്ണ—കാലകാരിണി.

Verse 145

सर्ववित् सर्वतोभद्रा गुह्यातीता गुहारणिः / प्रक्रिया योगमाता च गङ्गा विश्वेश्वरेश्वरी

അവൾ സർവ്വവിത്, സർവ്വതോഭദ്ര; അവൾ ഗുഹ്യത്തെയും അതിക്രമിച്ച്, അന്തർഗുഹാരഹസ്യം ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന അരണി. അവൾ പ്രക്രിയ, യോഗമാതാ; അവൾ തന്നെയാണ് ഗംഗയും വിശ്വേശ്വരേശ്വരിയും.

Verse 146

कपिला कापिला कान्ताकनकाभाकलान्तरा / पुण्या पुष्करिणी भोक्त्री पुरन्दरपुरस्सरा

അവൾ കപിലാ, കാപിലാ, സ്വർണ്ണകാന്തിയിൽ ദീപ്തമായ കാന്തയാണ്; അവൾ പുണ്യാ, പുഷ്കരിണീ-സരോവരരൂപിണി, ഭോഗവും പോഷണവും നല്കുന്നവൾ, പുരന്ദരൻ (ഇന്ദ്രൻ) നഗരത്തിന്റെ മുൻപിൽ നയിക്കുന്നവൾ।

Verse 147

पोषणी परमैश्वर्यभूतिदा भूतिभूषणा / पञ्चब्रह्मसमुत्पत्तिः परमार्थार्थविग्रहा

അവൾ പോഷിണി; പരമൈശ്വര്യ-സമ്പത്ത് നല്കുന്നവൾ, സർവ്വ വിഭൂതികളുടെ ഭൂഷണരൂപിണി. അവളിൽ നിന്നാണ് പഞ്ചബ്രഹ്മത്തിന്റെ പ്രകാശം; അവൾ പരമാർത്ഥവും അതിന്റെ പരമ അർത്ഥവും ദേഹധാരിണി।

Verse 148

धर्मोदया भानुमती योगिज्ञेय मनोजवा / मनोहरा मनोरक्षा तापसी वेदरूपिणी

അവൾ ധർമോദയാ—ധർമത്തിന്റെ ഉദയപ്രഭ, ഭാനുമതീ—ദീപ്തിമയി; യോഗികൾക്ക് ജ്ഞേയയും മനസ്സുപോലെ വേഗവതിയും. അവൾ മനോഹരാ, മനസ്സിന്റെ രക്ഷകി; തപശ്ശക്തിസമ്പന്നയും വേദരൂപിണിയും।

Verse 149

वेदशक्तिर्वेदमाता वेदविद्याप्रकाशिनी / योगेश्वरेश्वरी माता महाशक्तिर्मनोमयी

അവൾ വേദശക്തി, വേദമാതാ, വേദവിദ്യയെ പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവൾ. അവൾ മാതാവ്, യോഗേശ്വരന്മാരുടെ ഈശ്വരി—സ്വയം മഹാശക്തി—മനോമയി।

Verse 150

विश्वावस्था वियन्मूर्तिर्विद्युन्माला विहायसी / किंनरी सुरभी वन्द्या नन्दिनी नन्दिवल्लभा

അവൾ വിശ്വാവസ്ഥാ—വിശ്വസ്ഥിതിയുടെ ആധാരം, വ്യോമമൂർത്തി; അവൾ വിദ്യുന്മാലാ, വിഹായസീ—ദിവ്യ ഗഗനചാരിണി. അവൾ കിന്നരീ, സുരഭീ, വന്ദ്യാ—വന്ദനീയ; അവൾ നന്ദിനീ, നന്ദിയുടെ പ്രിയ (നന്ദിവല്ലഭാ)।

Verse 151

भारती परमानन्दा परापरविभेदिका / सर्वप्रहरणोपेता काम्या कामेश्वरेश्वरी

അവൾ ഭാരതി (വാക്/സരസ്വതി), പരമാനന്ദസ്വരൂപിണി; പര–അപര തത്ത്വഭേദം വെളിപ്പെടുത്തുന്നവൾ. സർവ്വായുധശക്തികളാൽ സമന്വിത, ഇഷ്ടവരദായിനി—കാമേശ്വരേശ്വരി ദേവി.

Verse 152

अचिन्त्याचिन्त्यविभवा हृल्लेखा कनकप्रभा / कूष्माण्डी धनरत्नाढ्या सुगन्धा गन्धायिनी

അവൾ അചിന്ത്യ; അവളുടെ വൈഭവവും ചിന്താതീതം. ഹൃദയത്തിൽ തന്റെ ലേഖം പതിപ്പിക്കുന്നവൾ, കനകപ്രഭയിൽ ദീപ്തമാകുന്നവൾ. അവൾ കൂഷ്മാണ്ഡീ, ധന-രത്നസമ്പന്ന; സുഗന്ധമയി, സുഗന്ധം പരത്തുന്നവൾ.

Verse 153

त्रिविक्रमपदोद्भूता धनुष्पाणिः शिवोदया / सुदुर्लभा धनाद्यक्षा धन्या पिङ्गललोचना

അവൾ ത്രിവിക്രമന്റെ പാദമുദ്രയിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവൾ, കൈയിൽ ധനുസ്സു ധരിച്ചവൾ; ശിവോദയത്താൽ മംഗളകരി—അത്യന്തം ദുർലഭ. ധനാദികളുടെ അധിഷ്ഠാത്രി യക്ഷരാജ്ഞി, ധന്യയും പിംഗള (സ്വർണ്ണാഭ) നേത്രങ്ങളുള്ളവളും.

Verse 154

शान्तिः प्रभावती दीप्तिः पङ्कजायतलोचना / आद्या हृत्कमलोद्भूता गवां मता रणप्रिया

അവൾ ശാന്തി, പ്രഭാവതി, ദീപ്തി—പങ്കജായത നേത്രങ്ങളുള്ളവൾ. അവൾ ആദ്യം, ഹൃദയകമലത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവൾ; ഗോവുകളുടെ മാതാവായി മാന്യയും, രണപ്രിയയും.

Verse 155

सत्क्रिया गिरिजा शुद्धा नित्यपुष्टा निरन्तरा / दुर्गाकात्यायनीचण्डी चर्चिका शान्तविग्रहा

അവൾ സത്ക്രിയ തന്നെ, ഗിരിജ, ശുദ്ധ; നിത്യപോഷിണിയും നിരന്തരശക്തിയും. അവൾ ദുർഗ്ഗ, കാത്യായനി, ചണ്ഡി, ചർച്ചികാ—ശാന്തവും ശുഭവും ആയ വിഗ്രഹമുള്ളവൾ.

Verse 156

हिरण्यवर्णा रजनी जगद्यन्त्रप्रवर्तिका / मन्दराद्रिनिवासा च शारदा स्वर्णमालिनी

സ്വർണവർണയായ രജനി, ജഗദ്യന്ത്രത്തെ പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ദേവി; മന്ദരഗിരിനിവാസിനിയായ ശാരദാ, സ്വർണമാലാധാരിണി।

Verse 157

रत्नमाला रत्नगर्भा पृथ्वी विश्वप्रमाथिनी / पद्मानना पद्मनिभा नित्यतुष्टामृतोद्भवा

അവൾ രത്നമാല, രത്നഗർഭ; അവൾ ഭൂമി, വിശ്വത്തെ മഥിച്ച് പരിവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ശക്തി. പദ്മമുഖി, പദ്മസമാന ദീപ്തിയുള്ളവൾ, നിത്യതൃപ്ത, അമൃതസ്വരൂപമായി ഉദ്ഭവിച്ചവൾ।

Verse 158

धुन्वती दुः प्रकम्प्या च सूर्यमाता दृषद्वती / महेन्द्रभगिनी मान्या वरेण्या वरदर्पिता

ധുന്വതീ, ദുഃ, പ്രകമ്പ്യാ, സൂര്യമാതാ, ദൃഷദ്വതീ; കൂടാതെ മഹേന്ദ്രഭഗിനീ, മാന്യാ, വരേണ്യാ, വരദർപിതാ—ഇവ സ്മരണീയമായ പുണ്യനദികൾ/തീർത്ഥങ്ങൾ।

Verse 159

कल्याणी कमला रामा पञ्चभूता वरप्रदा / वाच्या वरेश्वरी वन्द्या दुर्जया दुरतिक्रमा

അവൾ കല്യാണി; അവൾ കമലാ (ലക്ഷ്മി), അവൾ രാമാ. അവൾ പഞ്ചമഹാഭൂതങ്ങളിൽ അധിഷ്ഠിതയായി വരങ്ങൾ നൽകുന്നു. പുണ്യവാക്കാൽ ആവാഹ്യ, വരേശ്വരി, വന്ദ്യ—അജേയയും അതിക്രമാതീതയും।

Verse 160

कालरात्रिर्महावेगा वीरभद्रप्रिया हिता / भद्रकाली जगन्माता भक्तानां भद्रदायिनी

അവൾ കാലരാത്രി, മഹാവേഗവതി; വീരഭദ്രപ്രിയയും ഹിതകാരിണിയും. അവൾ ഭദ്രകാളി, ജഗന്മാതാ, ഭക്തർക്കു മംഗളം നൽകുന്നവൾ।

Verse 161

कराला पिङ्गलाकारा नामभेदामहामदा / यशस्विनी यशोदा च षडध्वपरिवर्तिका

അവൾ കരാലാ, പിംഗലാകാരിണി; നാമഭേദങ്ങളിൽ നിന്നുയരുന്ന മഹാമദ-ശക്തി. അവൾ യശസ്വിനി, യശോദാ; ഷഡധ്വ—ആറ് പഥങ്ങളെ പരിവർത്തിപ്പിച്ച് നിയന്ത്രിക്കുന്ന ശക്തി.

Verse 162

शङ्खिनी पद्मिनी सांख्या सांख्ययोगप्रवर्तिका / चैत्रा संवत्सरारूढा जगत्संपूरणीन्द्रजा

അവൾ ശങ്കിനീ, പദ്മിനീ, സാംഖ്യാ—സാംഖ്യവും യോഗവും പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്ന ദേവി. അവൾ ചൈത്രാ, സംവത്സരചക്രാരൂഢാ; ജഗത്തിനെ സമ്പൂർണ്ണമാക്കുന്ന ഇന്ദ്രജാ ശക്തി.

Verse 163

शुम्भारिः खेचरीस्वस्था कम्बुग्रीवा कलिप्रिया / खगध्वजी खगारूढा परार्घ्या परमालिनी

നീ ശുംഭസംഹാരിണി; ആകാശഗാമിനിയായിട്ടും സദാ സ്വസ്ഥ. കംബുഗ്രീവാ, കലിയുഗത്തിലും പ്രിയ; ഖഗധ്വജധാരിണി, ഖഗം (ഗരുഡൻ)മേൽ ആരൂഢ—നീ പരമാർഘ്യയും പരമമാലിനിയും.

Verse 164

ऐश्वर्यवर्त्मनिलया विरक्ता गरुडासना / जयन्ती हृद्गुहा रम्या गह्विरेष्ठा गणाग्रणीः

അവൾ ഐശ്വര്യവർത്ത്മനിലയാ, സ്വയം വിരക്ത; ഗരുഡാസനസ്ഥ. അവൾ ജയന്തീ—നിത്യവിജയിനി; ഹൃദ്ഗുഹയുടെ രഹസ്യം; രമ്യാ; ഗഹന-ഗൂഢ തത്ത്വങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠ; ഗണാഗ്രണീ.

Verse 165

संकल्पसिद्धा साम्यस्था सर्वविज्ञानदायिनी / कलिकल्पषहन्त्री च गुह्योपनिषदुत्तमा

അവൾ സംकल्पസിദ്ധാ, സാമ്യസ്ഥാ, സർവ്വവിജ്ഞാനം (തത്ത്വജ്ഞാനം) നൽകുന്നവൾ. അവൾ കലിയെയും അതിന്റെ കൽപ്പനകളെയും നശിപ്പിക്കുന്നവൾ; ഗുഹ്യ ഉപനിഷദ്-തത്ത്വത്തിലെ പരമോത്തമ ബോധം.

Verse 166

निष्ठा दृष्टिः स्मृतिर्व्याप्तिः पुष्टिस्तुष्टिः क्रियावती / विश्वामरेश्वरेशाना भुक्तिर्मुक्तीः शिवामृता

അവൾ നിഷ്ഠയും സത്യദൃഷ്ടിയും പവിത്രസ്മൃതിയും; അവൾ സർവ്വവ്യാപിനി, പോഷണം, തൃപ്തി, ഫലദായിനിയായ ദിവ്യക്രിയാശക്തി. അവൾ വിശ്വത്തിന്റെയും ദേവന്മാരുടെയും ഈശ്വരി—ശിവാമൃതസ്വരൂപിണി—ഭുക്തിയും മുക്തിയും ദാനം ചെയ്യുന്നു.

Verse 167

लोहिता सर्पमाला च भीषणी वनमालिनी / अनन्तशयनानन्या नरनारायणोद्भवा

അവൾ രക്തവർണ്ണിണി, സർപ്പമാല ധരിച്ചവൾ; ഭീഷണരൂപിണി, വനമാലയാൽ അലങ്കൃത. അവൾ അനന്തശയനനോട് അഭിന്ന, നര-നാരായണന്മാരിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചതായി പറയപ്പെടുന്നു.

Verse 168

नृसिंही दैत्यमथनी शङ्खचक्रगदाधरा / संकर्षणसमुत्पत्तिरम्बिकापादसंश्रया

അവൾ നൃസിംഹീ, ദൈത്യങ്ങളെ മഥിക്കുന്നവൾ, ശംഖ-ചക്ര-ഗദ ധരിച്ചവൾ. അവൾ സംകർഷണത്തിൽ നിന്നു സമുത്പന്നയെന്നു പറയപ്പെടുന്നു; അംബികയുടെ പാദങ്ങളിൽ ശരണം പ്രാപിച്ചവൾ.

Verse 169

महाज्वाला महामूर्तिः सुमूर्तिः सर्वकामधुक् / सुप्रभा सुस्तना गौरी धर्मकामार्थमोक्षदा

അവൾ മഹാജ്വാല, മഹാമൂർത്തി, സുമൂർത്തി; സർവ്വകാമങ്ങളും പൂരിപ്പിക്കുന്നവൾ. അവൾ സുപ്രഭ, സുസ്തന, ഗൗരി—ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം, മോക്ഷം നൽകുന്നവൾ.

Verse 170

भ्रूमध्यनिलया पूर्वा पुराणपुरुषारणिः / महाविभूतिदा मध्या सरोजनयना समा

അവൾ ഭ്രൂമധ്യനിലയാ, ആദ്യം—പുരാണപുരുഷനെ ജ്വലിപ്പിക്കുന്ന അരണിപോലെ. മദ്ധ്യസ്ഥാനത്ത് അവൾ മഹാവിഭൂതി ദാനം ചെയ്യുന്നു; അവൾ താമരക്കണ്ണുള്ളവൾ, സദാ സമചിത്തയും ശാന്തയും.

Verse 171

अष्टादशभुजानाद्या नीलोत्पलदलप्रभा / सर्वशक्त्यासनारूढा धर्माधर्मार्थवर्जिता

ആദ്യാദേവി അഷ്ടാദശഭുജയുക്തയായി, നീലോത്പലദളത്തെപ്പോലെ ദീപ്തിമതിയാണ്. അവൾ സർവശക്തികളുടെ ആസനത്തിൽ അധിഷ്ഠിതയായി, ധർമ്മാധർമ്മാതീതയും ലോകാർത്ഥലേഖനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകലെയുമാണ്.

Verse 172

वैराग्यज्ञाननिरता निरालोका निरिन्द्रिया / विचित्रगहनाधारा शाश्वतस्थानवासिनी

അവൾ വൈരാഗ്യത്തിലും തത്ത്വജ്ഞാനത്തിലും നിരതയാണ്; പ്രകാശരൂപ വസ്തുവൽക്കരണത്തിനതീതയും ഇന്ദ്രിയാതീതയുമാണ്. അവളുടെ അധാരം വിചിത്രവും അതിഗഹനവും; അവൾ ശാശ്വതസ്ഥാനത്തിൽ വസിക്കുന്നു.

Verse 173

स्थानेश्वरी निरानन्दा त्रिशूलवरधारिणी / अशेषदेवतामूर्तिर्देवता वरदेवता / गणाम्बिका गिरेः पुत्री निशुम्भविनिपातिनी

അവൾ സ്ഥാനേശ്വരി, സാധാരണ ആനന്ദത്തിനതീത; ത്രിശൂലവും വരമുദ്രയും ധരിച്ചവൾ. അവൾ സർവ്വദേവതാമൂർത്തി, സ്വയം ദേവി—പരമ വരദായിനി. അവൾ ഗണാംബിക, ഗിരിരാജപുത്രി, നിശുംബവിനാശിനി.

Verse 174

अवर्ण वर्णरहिता निवर्णा बीजसंभवा / अनन्तवर्णानन्यस्था शङ्करी शान्तमानसा

അവൾ അവർണാ—വർണ്ണഭേദരഹിതയും ഉപാധിരഹിതയും; എങ്കിലും ആദിബീജത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകാരിണി. അനന്ത രൂപവർണ്ണങ്ങളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടാലും ഏകത്വത്തിൽ തന്നെ സ്ഥാപിത—ശങ്കരി, പരമശാന്തമനസ്സുള്ളവൾ.

Verse 175

अगोत्रा गोमती गोप्त्री गुह्यरूपा गुणोत्तरा / गौर्गोर्गव्यप्रिया गौणी गणेश्वरनमस्कृता

അവൾ അഗോത്രാ—ഗോത്രവംശപരിധികൾക്കതീത; ഗോമതി—മംഗളശക്തിയിൽ സമൃദ്ധ; ഗോപ്ത്രീ—രക്ഷക. അവളുടെ രൂപം ഗുഹ്യവും അന്തർമുഖവുമാണ്; അവൾ ഗുണോത്തര. അവൾ ഗൗരി; ഗോവും ഗോബന്ധിതമായ എല്ലാം അവൾക്കു പ്രിയം; ‘ഗൗ’ തത്ത്വത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാത്രി. ഗണേശ്വരനും അവളെ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 176

सत्यमात्रा सत्यसंधा त्रिसंध्या संधिवर्जिता / सर्ववादाश्रया संख्या संख्ययोगसमुद्भवा

അവൾ സത്യമാത്രം, സത്യത്തിൽ അചഞ്ചല; ത്രിസന്ധ്യകളിൽ വിരാജിച്ചാലും സംധി-ഭേദരഹിത. സർവ്വവാദങ്ങളുടെ ആശ്രയം അവൾ ‘സംഖ്യാ’, സാംഖ്യ-യോഗ സംഗമജനിത.

Verse 177

असंख्येयाप्रमेयाख्या शून्या शुद्धकुलोद्भवा / बिन्दुनादसमुत्पत्तिः शंभुवामा शशिप्रभा

അവൾ ‘അസംഖ്യേയ’ ‘അപ്രമേയ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ; നിർണ്ണയാതീത ശൂന്യാ, ശുദ്ധകുലോദ്ഭവ. അവളിൽ നിന്നാണ് ബിന്ദുവും നാദവും ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; അവൾ ശംഭുവിന്റെ വാമാശക്തി, ചന്ദ്രപ്രഭപോലെ ദീപ്ത.

Verse 178

विसङ्गा भेदरहिता मनोज्ञा मधुसूदनी / महाश्रीः श्रीसमुत्पत्तिस्तमः पारे प्रतिष्ठिता

അവൾ ആസക്തിരഹിത, ഭേദരഹിത, മനോഹര, മധുസൂദനി. അവൾ മഹാശ്രീ; അവളിൽ നിന്നാണ് ശ്രീ (മംഗളസമൃദ്ധി) ഉദ്ഭവിക്കുന്നത്; അവൾ തമസ്സിന്റെ പാരെ പ്രതിഷ്ഠിത.

Verse 179

त्रितत्त्वमाता त्रिविधा सुसूक्ष्मपदसंश्रया / शान्त्यतीता मलातीता निर्विकारा निराश्रया

അവൾ ത്രിതത്ത്വങ്ങളുടെ മാതാവ്, ത്രിവിധമായി പ്രത്യക്ഷ; പരമസൂക്ഷ്മപദത്തിൽ അധിഷ്ഠിത. അവൾ ശാന്തിയെയും അതിക്രമിച്ചവൾ, മലാതീത, നിർവികാര, നിരാശ്രയ.

Verse 180

शिवाख्या चित्तनिलया शिवज्ञानस्वरूपिणी / दैत्यदानवनिर्मात्री काश्यपी कालकल्पिका

അവൾ ‘ശിവാ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധ; ചിത്തത്തിൽ വസിക്കുന്നു; ശിവജ്ഞാനത്തിന്റെ തന്നെ സ്വരൂപം. അവൾ ദൈത്യ-ദാനവരുടെ നിർമ്മാത്രി; അവൾ കാശ്യപീ, കാലത്തെയും കല്പങ്ങളെയും രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തി.

Verse 181

शास्त्रयोनिः क्रियामूर्तिश्चतुर्वर्गप्रदर्शिका / नारायणी नरोद्भूतिः कौमुदी लिङ्गधारिणी

അവൾ ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ യോനി, ക്രിയാമൂർത്തി, ചതുര്വർഗ്ഗം വെളിപ്പെടുത്തുന്നവൾ. അവൾ നാരായണി; മനുഷ്യരിൽ ഉദ്ഭവിക്കുന്ന ശക്തി; കൗമുദീ ചന്ദ്രപ്രഭപോലെ; ലിംഗധാരിണി.

Verse 182

कामुकी ललिता भावा परापरविभूतिदा / परान्तजातमहिमा बडवा वामलोचना

അവൾ കാമുകീ, ലലിതാ, എല്ലാ ഭാവങ്ങളുടെയും അധിഷ്ഠാനം; പരവും അപരവും എന്നിങ്ങനെ ഇരുവിധ വിഭൂതികളും നൽകുന്നവൾ. അവളുടെ മഹിമ പരാത്പരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചത്; അവൾ ബഡവാശക്തി, വാമലോചന.

Verse 183

सुभद्रा देवकी सीता वेदवेदाङ्गपारगा / मनस्विनी मन्युमाता महामन्युसमुद्भवा

അവൾ സുഭദ്രാ, ദേവകീ, സീതാ; വേദവും വേദാംഗങ്ങളും കടന്നവൾ. അവൾ മനസ്വിനി, മന്യുവിന്റെ മാതാവ്, മഹാമന്യുവിൽ നിന്നു സമുദ്ഭവിച്ചവൾ.

Verse 184

अमृत्युरमृता स्वाहा पुरुहूता पुरुष्टुता / अशोच्या भिन्नविषया हिरण्यरजतप्रिया

നീ അമൃത്യു, അമൃതാ; നീ സ്വാഹാ—യജ്ഞത്തിലെ പവിത്ര ഉച്ചാരം. നീ പുരുഹൂതാ, പുരുഷ്ടുതാ; നീ അശോച്യാ, നിന്റെ വിഷയവ്യാപ്തി ബഹുവിധവും സർവ്വവ്യാപിയും; നീ ഹിരണ്യ-രജതപ്രിയ.

Verse 185

हिरण्या राजती हैमी हेमाभरणभूषिता / विभ्राजमाना दुर्ज्ञेया ज्योतिष्टोमफलप्रदा

അവൾ ഹിരണ്യാ, രാജതീ, ഹൈമീ—സ്വർണമയി, സ്വർണാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിത. അവൾ ദീപ്തിമാനായിട്ടും ദുർജ്ഞേയ; ജ്യോതിഷ്ടോമ യജ്ഞഫലം നൽകുന്നവൾ.

Verse 186

महानिद्रासमुद्भूतिरनिद्रा सत्यदेवता / दीर्घाककुद्मिनी हृद्या शान्तिदा शान्तिवर्धिनी

അവൾ മഹാനിദ്രയിൽ നിന്നുയർന്നവൾ, നിദ്രാരഹിതയായി നിത്യജാഗരൂക, സത്യദേവത. ദീർഘനയന, പൂർണ്ണസ്തന, ഹൃദയഹർഷദായിനി—ശാന്തി നൽകുകയും ശാന്തി വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 187

लक्ष्म्यादिशक्तिजननी शक्तिचक्रप्रवर्तिका / त्रिशक्तिजननी जन्या षडूर्मिपरिर्जिता

അവൾ ലക്ഷ്മി മുതലായ ശക്തികളുടെ ജനനി, ദിവ്യ ശക്തിചക്രം പ്രവർത്തിപ്പിക്കുന്നവൾ. ത്രിശക്തികളുടെ ഉറവിടം, സ്വയം ആദികാരണം—ഷഡൂർമികളെ അതിജീവിച്ചവൾ.

Verse 188

सुधामा कर्मकरणी युगान्तदहनात्मिका / संकर्षणी जगद्धात्री कामयोनिः किरीटिनी

അവൾ സുധാമാ, കര്‍മകരിണിയും ക്രിയാശക്തിയും; യുഗാന്തദഹനാഗ്നിയുടെ സ്വരൂപിണി. അവൾ സംകർഷണീ, ജഗദ്ധാത്രി, കാമയോനി, കിരീടിനി.

Verse 189

ऐन्द्री त्रैलोक्यनमिता वैष्णवी परमेश्वरी / प्रद्युम्नदयिता दान्ता युग्मदृष्टिस्त्रिलोचना

അവൾ ഐന്ദ്രീ, ത്രൈലോക്യം നമിക്കുന്നവൾ; അവൾ വൈഷ്ണവീ പരമേശ്വരി. പ്രദ്യുമ്നപ്രിയ, ദാന്തയും സംയമിനിയും; യുഗ്മദൃഷ്ടിയുള്ള ത്രിലോചന.

Verse 190

मदोत्कटा हंसगतिः प्रचण्डा चण्डविक्रमा / वृषावेशा वियन्माता विन्ध्यपर्वतवासिनी

അവൾ ദിവ്യ മദത്തിൽ ഉന്മേഷവതി, ഹംസഗതിയോടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവൾ; പ്രചണ്ഡയും ചണ്ഡവിക്രമിണിയും. വൃഷവേഷധാരിണി, വ്യോമമാതാവ്, വിന്ധ്യപർവതവാസിനി.

Verse 191

हिमवन्मेरुनिलया कैलासगिरिवासिनी / चाणूरहन्तृतनया नीतिज्ञा कामरूपिणी

ഹിമവാനും മേരുവും ആധാരമാക്കി നിലകൊള്ളുന്നവൾ, കൈലാസഗിരിയിൽ വസിക്കുന്നവൾ; ചാണൂരവധകന്റെ പുത്രി; നീതിയും ധർമ്മാചാരവും അറിയുന്നവൾ; ഇഷ്ടരൂപം ധരിക്കുന്നവൾ.

Verse 192

वेदविद्याव्रतस्नाता धर्मशीलानिलाशना / वीरभद्रप्रिया वीरा महाकालसमुद्भवा

വേദവിദ്യയും വ്രതാനുഷ്ഠാനങ്ങളും കൊണ്ട് ശുദ്ധയായവൾ, ധർമ്മശീലയായവൾ, പ്രാണവായുവിനെയും ഗ്രസിക്കുന്നവൾ; വീരഭദ്രപ്രിയ, സ്വയം വീര; മഹാകാലത്തിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവൾ.

Verse 193

विद्याधरप्रिया सिद्धा विद्याधरनिराकृतिः / आप्यायनी हरन्ती च पावनी पोषणी खिला

വിദ്യാധരർക്കു പ്രിയയായവൾ, സ്വയം സിദ്ധ; വിദ്യാധരരുടെ ദോഷങ്ങളെ നീക്കുന്നവൾ. എല്ലാം പുഷ്ടിപ്പെടുത്തി വളർത്തുന്നവൾ, പാപവും ദുഃഖവും ഹരിക്കുന്നവൾ; പാവനി, പോഷിണി, സർവ്വവ്യാപിനിയായ അഖില.

Verse 194

मातृका मन्मथोद्भूता वारिजा वाहनप्रिया / करीषिणी सुधावाणी वीणावादनतत्परा

നീ മാതൃക; മന്മഥശക്തിരൂപമായി ഉദ്ഭവിച്ചവൾ. കമലജനി, വാഹനപ്രിയ; ധേനുസ്വരൂപിണി, അമൃതസമമായ വാണിയുള്ളവൾ, വീണാവാദനത്തിൽ സദാ തത്പര.

Verse 195

सेविता सेविका सेव्या सिनीवाली गरुत्मती / अरुन्धती हिरण्याक्षी मृगाङ्का मानदायिनी

നീ സേവിതാ, സേവികാ, സേവ്യാ; നീ സിനീവാലി, ഗരുത്മതി; അരുന്ധതി; ഹിരണ്യാക്ഷി; മൃഗാങ്കാ; കൂടാതെ മാനം-മര്യാദ നൽകുന്നവൾ.

Verse 196

वसुप्रदा वसुमती वसोर्धारा वसुंधरा / धाराधरा वरारोहा वरावरसहस्त्रदा

ഹേ ദേവീ! നീ ധനദായിനി, നിധികളാൽ സമൃദ്ധ, ഐശ്വര്യധാര, ഭൂമിയെ ധരിക്കുന്നവൾ. നീ എല്ലാ ആശ്രയങ്ങളെയും താങ്ങുന്നവൾ, പരമോന്നതത്തിലേക്ക് आरोഹിണി, ഉന്നത-നിമ്ന സഹസ്ര വരങ്ങൾ നൽകുന്നവൾ.

Verse 197

श्रीफला श्रीमती श्रीशा श्रीनिवासा शिवप्रिया / श्रीधरा श्रीकरी कल्या श्रीधरार्धशरीरिणी

ഹേ ദേവീ! നീ ശുഭഫലദായിനി, ശ്രീസമ്പന്ന, സമൃദ്ധിയുടെ അധീശ്വരി, ശ്രീയുടെ നിവാസം, ശിവപ്രിയ. നീ ശ്രീധാരിണി, ശ്രീകരി, കല്യാണദായിനി, കൂടാതെ ശ്രീധരന്റെ അർധശരീരിണി.

Verse 198

अनन्तदृष्टिरक्षुद्रा धात्रीशा धनदप्रिया / निहन्त्री दैत्यसङ्घानां सिहिका सिहवाहना

ഹേ ദേവീ! നിന്റെ ദൃഷ്ടി അനന്തവും തടസ്സരഹിതവും; നീ ഒരിക്കലും ക്ഷുദ്രയല്ല. നീ ധാത്രീശാ—പോഷകാധീശ്വരി, ധനദ (കുബേര) പ്രിയ, ദൈത്യസംഘനിഹന്ത്രി, സിഹികാ, സിംഹവാഹിനി.

Verse 199

सुषेणा चन्द्रनिलया सुकीर्तिश्छिन्नसंशया / रसज्ञा रसदा रामा लेलिहानामृतस्त्रवा

ഹേ ദേവീ! നീ സുഷേണാ, ചന്ദ്രനിലയാ—ചന്ദ്രനിൽ വസിക്കുന്ന പ്രകാശം, സുകീർത്തി, സംശയഛേദിനി. നീ രസജ്ഞ, രസദാ, രാമാ (ശ്രീ); നാവാൽ അമൃതം ആസ്വദിച്ച് അമൃതധാര ഒഴുക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 200

नित्योदिता स्वयञ्ज्योतिरुत्सुका मृतजीवनी / वज्रदण्डा वज्रजिह्वा वैदेवी वज्रविग्रहा

ഹേ ദേവീ! നീ നിത്യോദിത, സദാ പ്രകട, സ്വയംജ്യോതി, രക്ഷയ്ക്കു ഉത്സുക, മരിച്ചവർക്കും ജീവൻ നൽകുന്നവൾ. നീ വജ്രദണ്ഡധാരിണി, വജ്രജിഹ്വ, വൈദേവി, വജ്രസമ ദൃഢവിഗ്രഹിണി.