Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Devī-tattva, Śakti–Śaktimān doctrine, Kāla–Māyā cosmology, and Māheśvara Yoga instruction

तस्यैवं तपतो वक्त्राद् रुद्रः कालाग्निसन्निभः / त्रिशूलपाणिरीशानः प्रदुरासीत् त्रिलोचनः

tasyaivaṃ tapato vaktrād rudraḥ kālāgnisannibhaḥ / triśūlapāṇirīśānaḥ pradurāsīt trilocanaḥ

അവൻ ഇങ്ങനെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കെ അവന്റെ മുഖത്തിൽ നിന്നു കാലാഗ്നിയെപ്പോലെ ദീപ്തനായ രുദ്രൻ പ്രത്യക്ഷനായി—ത്രിശൂലധാരി, ത്രിനേത്രൻ, ഈശാനസ്വരൂപൻ।

tasyaof him
tasya:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive (6th/षष्ठी), Singular; refers to Brahmā
evamthus
evam:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormAvyaya; adverb
tapataḥwhile (he) was performing austerity
tapataḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeVerb
Roottap (धातु)
FormKṛdanta; Present active participle (शतृ), Genitive (6th/षष्ठी), Singular; 'of (him) who is doing austerity'
vaktrātfrom (his) mouth
vaktrāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootvaktra (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Ablative (5th/पञ्चमी), Singular; source
rudraḥRudra
rudraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrudra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; subject
kālāgnisannibhaḥresembling the fire of time (cosmic fire)
kālāgnisannibhaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāla-agni-sannibha (प्रातिपदिक; काल + अग्नि + सन्निभ)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; qualifies 'rudraḥ'
triśūlapāṇiḥone whose hand holds a trident
triśūlapāṇiḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottriśūla-pāṇi (प्रातिपदिक; त्रिशूल + पाणि)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; epithet of Rudra
īśānaḥthe Lord
īśānaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootīśāna (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular; epithet
prādurāsītappeared
prādurāsīt:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootprādur + as (धातु)
FormLuṅ (लुङ्, aorist), Parasmaipada, 3rd person, Singular; 'appeared' (prādur-bhāva)
trilocanaḥthree-eyed (one)
trilocanaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottri-locana (प्रातिपदिक; त्रि + लोचन)
FormMasculine, Nominative (1st/प्रthama), Singular; epithet

Suta (narrator) describing the event within the Kurma Purana’s Ishvara Gita milieu

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: raudra

R
Rudra
I
Ishana
T
Trishula
T
Trilocana
K
Kala-agni

FAQs

By portraying Rudra as self-manifesting in response to tapas, the verse implies that the Supreme is not merely approached externally but is revealed when inner discipline ripens—Īśvara becomes directly evident (darśana) to the purified seeker.

The verse emphasizes tapas (austerity/heat of discipline) as a core limb of Pashupata-oriented sadhana: sustained restraint, concentration, and self-purification culminating in īśvara-prādurbhāva (the Lord’s direct manifestation).

Placed in the Kurma Purana’s integrative Ishvara Gita setting, Rudra’s epiphany functions as a theological bridge: the same supreme reality is honored through Śaiva iconography (Rudra, Īśāna) within a Purana that also teaches Vaiṣṇava frames—supporting a non-sectarian, synthesizing vision.