Opening the text

Rishi: Atharvanic/Aṅgirasa tradition (healing hymn)
Devata: Agni; also the functional power ‘Yakṣmanāśana’ (disease-destroyer)
Chandas: Anuṣṭubh (approx.)
AV 3.31 ഒരു ഭൈഷജ്യ സൂക്തമാണ്. ഇതിൽ രോഗിയെ യക്ഷ്മം (ക്ഷയ/ക്ഷീണരോഗം) എന്നും പാപ്മൻ (ദുഷ്ട അശുദ്ധി) എന്നും നിന്നു ആവർത്തിച്ച് ‘വേർതിരിച്ച്’, സമായുസ് (പൂർണ്ണവും അക്ഷതവുമായ ആയുസ്സ്) എന്നതോടു വീണ്ടും ഐക്യപ്പെടുത്തുന്നു. പ്രാണശക്തിയെ (പ്രാണ) നിർണായകമായി ശുദ്ധീകരിച്ച് പുനഃസംയോജിപ്പിക്കുന്ന അഗ്നിയെ ഇവിടെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു; ശരീരക്രമം, ഭാഗ്യം, സഹനശക്തി എന്നിവ പുനഃസ്ഥാപിക്കാൻ ചന്ദ്രനും പർജന്യനും പോലുള്ള കോസ്മിക് പുതുക്കുന്ന ശക്തികളുടെ സഹായവും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
Mantra 1
यक्ष्मनाशनम् वि दे॒वा ज॒रसा॑वृत॒न् वि त्वम॑ग्ने॒ अरा॑त्या । व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
യക്ഷ്മ-നാശകം: ദേവന്മാർ ജരയുടെ ആവരണം അകറ്റി ഓടിച്ചിരിക്കുന്നു; നീയും, ഹേ അഗ്നേ, അരാതി (അപശകുനം/ദുര്ഭാഗ്യം) അകറ്റുക. സർവ്വ പാപ്മൻ (ദോഷ-മലിനത) മുതൽ, യക്ഷ്മ മുതൽ, സമായുഷാ (പൂർണ്ണ ആയുസ്സ്) സഹിതം—ഞാൻ മോചിതനാകട്ടെ.
Mantra 2
व्यार्त्या॒ पव॑मानो॒ वि श॒क्रः पा॑पकृ॒त्यया॑ । व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
വ്യാർത്ഥി (പീഡ)യിൽ നിന്ന് പവമാനൻ (ശുദ്ധികാരകൻ) അതിനെ അകറ്റട്ടെ; പാപകൃത്യാ (ദുഷ്ടജാദു/അഭിചാരം)യിൽ നിന്ന് ശക്രൻ (പരാക്രമൻ) അതിനെ അകറ്റട്ടെ. സർവ്വ പാപ്മൻ മുതൽ, യക്ഷ്മ മുതൽ, സമായുഷാ (പൂർണ്ണ ആയുസ്സ്) സഹിതം—ഞാൻ മോചിതനാകട്ടെ.
Mantra 3
वि ग्रा॒म्याः प॒शव॑ आर॒ण्यैर्व्याऽप॒स्तृष्ण॑यासरन्। व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
ഗ്രാമ്യമായ കന്നുകാലികൾ വന്യജീവികളോടൊപ്പം വേർപെട്ട് പാഞ്ഞുപോയി; ദാഹം തള്ളിയ വെള്ളങ്ങളും ഒഴുകി അകന്നു പോയി. അതുപോലെ ഞാൻ സർവ്വ പാപമലിനതയിൽ നിന്ന് വേർപെടട്ടെ; യക്ഷ്മയിൽ നിന്ന് വേർപെടട്ടെ; പൂർണ്ണ ആയുസ്സിനോടു ചേർന്നിരിക്കട്ടെ.
Mantra 4
वी॒३मे द्यावा॑पृथि॒वी इ॒तो वि पन्था॑नो॒ दिशं॑दिशम्। व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
ഇവിടെ നിന്ന് ദ്യാവാ-പൃഥിവി വേർപിരിയട്ടെ; പാതകളും വേർപിരിഞ്ഞ്, ഓരോ ദിശയിലേക്കും താന്താന്റെ ദിശയിലേക്കു പിരിയട്ടെ. അതുപോലെ ഞാൻ സർവ്വ പാപ്മൻ (ദോഷ-മലിനത)ത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടിരിക്കട്ടെ; യക്ഷ്മയിൽ നിന്നും വേർപെട്ടിരിക്കട്ടെ; പൂർണ്ണ ആയുസ്സുമായി ചേർന്നിരിക്കട്ടെ.
Mantra 5
त्वष्टा॑ दुहि॒त्रे व॑ह॒तुं यु॑न॒क्तीती॒दं विश्वं॒ भुव॑नं॒ वि या॑ति । व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
ത്വഷ്ടൃ തന്റെ പുത്രിക്കായി വിവാഹ-യാത്ര (വഹതു) ഒരുക്കുന്നു; അതുപോലെ ഈ സമസ്ത ഭുവനവും—സകല ജീവികളുടെ ലോകവും—വേർപെട്ട് മുന്നോട്ട് നീങ്ങുന്നു. അതുപോലെ ഞാൻ സർവ്വ പാപ്മൻ (ദോഷ-മലിനത)ത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടിരിക്കട്ടെ; യക്ഷ്മയിൽ നിന്നും വേർപെട്ടിരിക്കട്ടെ; പൂർണ്ണ ആയുസ്സുമായി ചേർന്നിരിക്കട്ടെ.
Mantra 6
अ॒ग्निः प्रा॒णान्त्सं द॑धाति च॒न्द्रः प्रा॒णेन॒ संहि॑तः । व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
അഗ്നി പ്രാണങ്ങളെ ഒരുമിച്ച് ഘടിപ്പിക്കുന്നു; ചന്ദ്രൻ പ്രാണത്തോടു ചേർന്നു നെയ്തിരിക്കുന്നു. അതുപോലെ ഞാൻ സർവ്വ പാപ്മൻ (ദോഷ-മലിനത)ത്തിൽ നിന്ന് വേർപെട്ടിരിക്കട്ടെ; യക്ഷ്മയിൽ നിന്നും വേർപെട്ടിരിക്കട്ടെ; പൂർണ്ണ ആയുസ്സുമായി ചേർന്നിരിക്കട്ടെ.
Mantra 7
प्रा॒णेन॑ वि॒श्वतो॑वीर्यं दे॒वाः सूर्यं॒ समै॑रयन्। व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
പ്രാണത്താൽ, എല്ലാ ദിക്കുകളിലുമുള്ള വീര്യത്തോടെ, ദേവന്മാർ സൂര്യനെ ഗതിയിൽ സ്ഥാപിച്ചു. അതുപോലെ ഞാൻ സർവ്വ പാപമലത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടട്ടെ; യക്ഷ്മയിൽ നിന്നുമും വേർപെടട്ടെ; പൂർണ്ണ ആയുസ്സിനോട് ചേർന്നിരിക്കട്ടെ.
Mantra 8
आयु॑ष्मतामायु॒ष्कृतां॑ प्रा॒णेन॑ जीव॒ मा मृ॑थाः । व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
പ്രാണശ്വാസത്തോടെ ജീവിക്ക; മരിക്കരുത്. എല്ലാ പാപ്മനോടും (ദുഷ്ടത/അപശകുനം) കൂടിയ ക്ഷയകരമായ യക്ഷ്മയെ ഞാൻ അകറ്റുന്നു; നിന്നെ പൂർണ്ണ ആയുസ്സിന്റെ അവകാശത്തിൽ സ്ഥാപിക്കുന്നു—ദീർഘായുസ്സുള്ളവരിൽ, ആയുസ്സ് സ്ഥാപിക്കുന്നവരിൽ.
Mantra 9
प्रा॒णेन॑ प्राण॒तां प्राणे॒हैव भ॑व॒ मा मृ॑थाः । व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
പ്രാണനാൽ (ഞാൻ) ശ്വസിക്കുന്നവരിൽ നിനക്കു പ്രാണബലം നൽകുന്നു. ഹേ പ്രാണാ, ഇവിടെ തന്നേ ഉറച്ചുനില്ക്കുക; മരിക്കരുത്. സർവ്വ പാപ്മ (ദുഷ്ടത) സഹിതം ക്ഷയരോഗമായ യക്ഷ്മയെ ഞാൻ അകറ്റുന്നു; നിന്നെ പൂർണ്ണ ആയുസ്സോടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 10
उदायु॑षा॒ समायु॒षोदोष॑धीनां॒ रसे॑न । व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
എഴുന്നേൽക്കുക—ആയുസ്സോടെ, പൂർണ്ണ ആയുസ്സോടെ; ഔഷധികളുടെ രസം (സാരം) കൊണ്ടും എഴുന്നേൽക്കുക. സർവ്വ പാപ്മ (ദുഷ്ടത) സഹിതം ക്ഷയരോഗമായ യക്ഷ്മയെ ഞാൻ അകറ്റുന്നു; നിന്നെ പൂർണ്ണ ആയുസ്സോടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Mantra 11
आप॒र्जन्य॑स्य वृ॒ष्ट्योद॑स्थामा॒मृता॑ व॒यम्। व्य॑१हं सर्वे॑ण पा॒प्मना॒ वि यक्ष्मे॑ण॒ समायु॑षा
പർജന്യന്റെ മഴയാൽ ഞങ്ങൾ എഴുന്നേറ്റിരിക്കുന്നു—അമൃത (അമര)രായതുപോലെ. സർവ്വ പാപ്മ (ദുഷ്ടത) സഹിതം ക്ഷയരോഗമായ യക്ഷ്മയെ ഞാൻ അകറ്റുന്നു; ഞങ്ങളെ പൂർണ്ണ ആയുസ്സോടെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.
Yakṣma is a wasting, lingering illness—often understood as a draining disease that disrupts strength and breath (prāṇa). The hymn treats it as an adversarial force to be driven away.
Agni represents purification and restored order: he burns away pathogenic impurity (pāpman) and ‘puts the breaths together,’ making him the fitting yakṣmanāśana (disease-destroyer).
It is recited beside a clean fire, often with simple offerings and water-sprinkling, while repeatedly affirming separation from yakṣma/pāpman and reconnection with full lifespan (samāyus).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.