Atharva Veda Anuvaka 2
Kanda 1910 Suktas62 Mantras

Anuvaka 2

മന്ത്ര-ദുര്‍ഗ്ഗം, ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകര്‍, അഭയ (ഭയരഹിതത്വം) എന്നിവയിലൂടെ സർവ്വതോമുഖ സംരക്ഷണവും മംഗളകരമായ സ്ഥിരീകരണവും ആണ് മുഖ്യവിഷയം. ഉപവിഷയങ്ങൾ: (1) ഒരു കര്‍മ്മം സുരക്ഷിതമാക്കാൻ കോസ്മിക് ശക്തികളുടെ ശാന്തി–പൗഷ്ടിക സമ്മതം, (2) ദിക്കുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയ അപത്രോപൈക വിന്യാസവും ശത്രുതാപൂര്‍ണ ആക്രമണം/അഭിദാസത്തെ തള്ളിനീക്കലും, (3) പുര് (ദുര്‍ഗ്ഗം/പരിസരം)യും കവച/വർമൻ (കവചം)യും സ്ഥാപിക്കൽ, (4) വിജയം, ധൈര്യം, എതിരാളിയില്ലാത്ത സുരക്ഷ (അസപത്ന) എന്നിവയ്ക്കായി ഇന്ദ്രീയ ശക്തിപ്രദാനം, (5) ഉഷസ് (പ്രഭാതം) അന്ധകാരവും അമംഗളവും നീക്കുന്നവളായി.

Kinds of charm

Shantika (pacifying): 3Paushtika (prosperity): 1

Suktas in Anuvaka 2

Sukta 11

AV 19.11 ഒരു വൈകിയ ആഥർവണിക ശാന്തി–പൗഷ്ടിക അനുഗ്രഹസൂക്തമാണ്. ഇത് തുടരുന്ന കർമ്മത്തെ സർവമംഗളത (ശം) യിൽ “സ്ഥാപിച്ച്”, പല തരത്തിലുള്ള ശക്തികളിൽ നിന്ന് സമ്മതം ക്ഷണിച്ച് സൂക്ഷ്മ തടസ്സങ്ങൾ നീക്കുന്നു. “സത്യത്തിന്റെ അധിപതികൾ” എന്ന നൈതിക–കോസ്മിക രക്ഷകരിൽ നിന്ന് തുടങ്ങി, സമ്പത്തിന്റെ ചിഹ്നങ്ങളായ കുതിരകളും പശുക്കളും, പിതൃസഹായം, കൂടാതെ സമുദ്രം, പാതാളസർപ്പം പോലുള്ള ആഴമുള്ള/സീമാന്ത ശക്തികൾ വരെ ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. അവസാനം, ആദിത്യ–രുദ്ര–വസുക്കളും ദൈവികവും ഭൂമിയുമായ എല്ലാ സാക്ഷികളും പുതുതായി നിർവഹിച്ച ബ്രഹ്മനെ കേട്ട് അംഗീകരിക്കണമെന്ന അപേക്ഷയിലേക്കാണ് ഇത് എത്തുന്നത്.

Rishi: Traditionally Atharvanic/anonymous (late AV benedictory strata) | Devata: Ādityas–Rudras–Vasus (collective), with ‘divine and earthly’ witnesses | 6 Mantras

Sukta 12

ഉഷസ്സിനോടുള്ള (പ്രഭാതദേവിയോടുള്ള) ഈ ഏക ത്രിഷ്ടുഭ് ആശീർവാദസ്തുതി ഒരു ശാന്തി-പ്രാർത്ഥനയാണ്; അത് തമസ്സിനെ—രാത്രിയുടെ ഇരുട്ടിനെയും അശുഭമായ തടസ്സങ്ങളെയും—“തിരിച്ചുവിടുകയും അകറ്റുകയും” ചെയ്ത് ജീവിതപാതയെ ശുഭകരമായ ഗതിയിലാക്കുന്നു. ദൈവനിയുക്തമായ സമ്മാനം (വാജ) ജയിക്കപ്പെടണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു; പിന്നെ ആ അനുഗ്രഹം ആനന്ദമായി, ദീർഘായുസ്സായി (“നൂറു ശീതകാലങ്ങൾ”), കൂടാതെ കുലോചിതമായ സന്താനത്തിന്റെ രൂപത്തിലുള്ള സമൃദ്ധിയായി മുദ്രവെക്കുന്നു.

Rishi: Anonymous (Uṣas-benediction tradition) | Devata: Uṣas (Dawn) | 1 Mantras

Sukta 13

ഈ യുദ്ധാത്മകമായ അഥർവവേദീയ സൂക്തം ഇന്ദ്രന്റെ “രണ്ട് ഭുജങ്ങളെ” ജീവശക്തികളായി ബന്ധിപ്പിച്ച്, അവയെ ഒരു ഏകചാമ്പ്യനിലും അവന്റെ യുദ്ധസംഘത്തിലും പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നു; അതുവഴി യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമണവും ആയുധങ്ങളും ധ്വജങ്ങളും വിജയകരമാകുന്നു. വിജയം ഇന്ദ്രന്റെ പുരാതന ജയത്തിന്റെ പുനരാവർത്തനമായി ഇത് അവതരിപ്പിക്കുന്നു—അപകടം സുരക്ഷിതമായി കടക്കുക, ഓജസ്സാൽ (ബലത്താൽ) എതിരാളികളെ തകർക്കുക, കൂടാതെ പശുക്കളും വാസസ്ഥലങ്ങളും പോലുള്ള കൊള്ളകൾ ഉറപ്പാക്കുക. ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ശക്തി താദാത്മ്യത്തിലാണ്: യോദ്ധാവ് “പ്രവർത്തനത്തിലുള്ള ഇന്ദ്രൻ” ആകുന്നു; സൈന്യം അവന്റെ ചുറ്റും, തങ്ങളുടെ ധ്വജത്തിന്റെ ചുറ്റും, ഒന്നായി കൂട്ടംചേരുന്നു.

Rishi: Anonymous (martial charm tradition) | Devata: Indra (via his ‘two arms’ as empowered agents) | 11 Mantras

Sukta 14

AV 19.14 ഒരു സംക്ഷിപ്ത ശാന്തി-പ്രാർത്ഥനയാണ്; സ്വന്തം സ്ഥിതിയെ “ഉന്നത ഹിത”ത്തോടും ശാന്തവും മംഗളകരവുമായ സമാപ്തിയോടും ഒത്തുചേർത്ത്, എല്ലാദിക്കുകളിലുമായി അഭയത്തിന്റെ (ഭയരഹിതതയുടെ) പരിസരം സ്ഥാപിക്കുന്നു. ഇത് ദ്യാവാ-പൃഥിവിയെ അനുകൂലമാക്കി, ദിക്കുകളെ മത്സര/വൈരങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തമാക്കുന്നു; ഒടുവിൽ അദ്വേഷവും സംരക്ഷണവും എന്ന മുദ്രയിലൂടെ ശത്രുബലങ്ങളെയും സാമൂഹിക വൈരസ്യങ്ങളെയും ശമിപ്പിക്കുന്നു.

Rishi: Atharvanic tradition (late AV śānti corpus) | Devata: Abhaya (Fearlessness) with Dyāvā-Pṛthivī and the Pradiśas (quarters) as supporting powers | 1 Mantras

Sukta 15

അഥർവവേദം 19.15 ഒരു സംക്ഷിപ്ത ഇന്ദ്രസൂക്തമാണ്; വൈരികൾ, ആക്രമണങ്ങൾ, എല്ലാ ദിക്കുകളിലെയും ഭീഷണികൾ എന്നിവയ്‌ക്കെതിരെ ഇന്ദ്രന്റെ രക്ഷാശക്തിയെ ആഹ്വാനിച്ച് ഭയത്തെ അഭയമായി മാറ്റുന്നു. വിശാലവും പ്രകാശമുള്ളതും സുരക്ഷിതവുമായ ലോകത്തിലേക്ക് ഞങ്ങളെ നയിക്കണമെന്നു, ഇന്ദ്രന്റെ “മഹാ ആശ്രയങ്ങൾ” (അവന്റെ അചഞ്ചലമായ ഭുജങ്ങൾ) കീഴിൽ വസിക്കണമെന്നു അപേക്ഷിക്കുന്നു; അങ്ങനെ പകലും രാത്രിയും, മിത്രനും ശത്രുവും ഒരുപോലെ ഭീഷണിയാകാതിരിക്കട്ടെ എന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

Rishi: Atharvanic compiler-tradition; Indra hymn segment | Devata: Indra | 6 Mantras

Sukta 16

AV 19.16 ദിക്കുകളിൽ ദിവ്യരക്ഷകരെ സ്ഥാപിച്ച് ‘അഭയ’ (ഭയരഹിതത്വം)യും ‘അസപത്ന’ (പ്രതിസ്പർധിയില്ലാത്ത സുരക്ഷ)യും സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു സംക്ഷിപ്ത രക്ഷാമന്ത്രമാണ്. ആദ്യം സവിതാവും ഇന്ദ്രനും (ശചീപതി) ചേർന്ന് സാധകന്റെ പരിസരം മുദ്രവെക്കുന്നു; തുടർന്ന് ആകാശീയ, ഭൗമ, പാർശ്വ ശക്തികൾ ഒന്നിച്ച് എല്ലാ ദിക്കുകളിലും കവചമായി നിലകൊള്ളുന്ന സമ്പൂർണ്ണ ‘കവച’ (ആവരണം)മായി ഇത് വികസിക്കുന്നു.

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous/collective) | Devata: Abhaya; Savitar; Indra (Śacīpati) | 2 Mantras

Sukta 17

AV 19.17 ദിശാരക്ഷയ്ക്കുള്ള (കവച) സൂക്തമാണ്; ഇത് മന്ത്ര-ദുര്‍ഗ്ഗം (പുര്) പണിതുയര്‍ത്തി, ദിക്കുകളില്‍ നിലകൊള്ളുന്ന ദേവതകളുടെ കാവലില്‍ ഉപാസകനെ സ്ഥാപിക്കുന്നു. “തസ്മിന്‍ ക്രമേ… താം പുരാം പ്രൈമി” എന്ന ആവര്‍ത്തനവാക്യം കര്‍മ്മപരമായി സംരക്ഷിത പരിധിയിലേക്കു ‘കാല്‍വയ്ക്കല്‍’ സൂചിപ്പിക്കുന്നു; “തസ്മൈ ആത്മാനം പരി ദദേ സ്വാഹാ” എന്നത് കാവല്‍ശക്തിയിലേക്കുള്ള പൂര്‍ണ ആത്മസമര്‍പ്പണം മുദ്രവയ്ക്കുന്നു. പാരായണക്കാരനെ ചുറ്റിയുള്ള സ്ഥലത്ത് ബ്രഹ്മാണ്ഡക്രമം മാപ്പുചെയ്തുകൊണ്ട്, വൈരശക്തികള്‍ (രക്ഷസ്, ഭയം, അപശകുനങ്ങള്‍) ദിക്കുകളുടെ അതിര്‍ത്തികളില്‍ തന്നെ തടഞ്ഞു തിരിച്ചയക്കുന്നതിലാണ് ഇതിന്റെ പ്രഭാവം.

Rishi: Atharvanic tradition (hymn-unit attribution varies; commonly treated as Atharvan/Bṛghu-Aṅgiras milieu) | Devata: Viśvakarman (with the Seven Ṛṣis as protective associates) | 10 Mantras

Sukta 18

ഈ വൈകിയ അഥർവണിക സൂക്തം ദിശകളെ ആധാരമാക്കിയ അപത്രോപായിക (അപശകുന-നിവാരണ) മന്ത്രമാണ്. ശത്രുതാപൂർണ്ണമായ ആക്രമണം (അഭിദാസ) ദിക്കുകളിലേക്കു മാപ്പ് ചെയ്ത്, ലാഭലോലരായ ഗൂഢാലോചനക്കാർ (മാഘായവഃ) സംരക്ഷിതനായ വ്യക്തിയിലോ സ്ഥലത്തിലോ നിന്ന് അകറ്റി തിരിക്കുന്നു. ഓരോ ദിശയ്ക്കും ശക്തനായ കാവൽക്കാരനെ നിയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ (ഉദാ., കിഴക്കിൽ അഗ്നി, മധ്യാകാശം/വാതാവരണമേഖലയിൽ വായു, വടക്കിൽ സപ്തർഷികളോടുകൂടിയ വിശ്വകർമ്മൻ), ഇത് ഒരു ആചാരപരമായ പരിസരം സൃഷ്ടിക്കുന്നു; അതിനുള്ളിൽ ആക്രമണം വഴിതിരിഞ്ഞ്, നിർവീര്യമാകുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ ഉയർന്ന കോസ്മിക് നിയന്ത്രകരുടെ കൈകളിലേക്കു ‘ഏൽപ്പിക്കപ്പെടുകയോ’ ചെയ്യുന്നു.

Rishi: Atharvanic tradition (late book; specific r̥ṣi not securely fixed for this verse in common indices) | Devata: Vāyu (as atmospheric warder-off) | 10 Mantras

Sukta 19

ഈ വൈകിയ അഥർവവേദീയ രക്ഷാസൂക്തം ദൈവാധിഷ്ഠിതമായ ‘പുര്’ (കോട്ട/ആവരണം) സ്ഥാപിച്ച്, സമൂഹത്തെ ആചാരപരമായി അതിലേക്കു നയിക്കുന്നു; സുരക്ഷിത പ്രവേശനം വീണ്ടും വീണ്ടും ആജ്ഞാപിക്കുന്നു. ഓരോ മന്ത്രവും ‘മുന്നോട്ട് കടന്നുവന്നു/അഗ്രസരിച്ചു’ എന്നു പറയപ്പെടുന്ന ഒരു ബ്രഹ്മാണ്ഡശക്തിയെ പേരെടുത്തു വിളിക്കുന്നു; ഒടുവിൽ ‘പുര്’ ശർമ (ക്ഷേമം, അഭയം)യും വർമ്മ (കവചം, അജേയത)യും രണ്ടും നൽകട്ടെ എന്ന ആവർത്തനവാക്യത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു. ‘പ്രവേശിക്കൂ, പൂർണ്ണമായി പ്രവേശിക്കൂ’ എന്ന പ്രകടനാത്മക ആജ്ഞാരൂപങ്ങളിലാണ് ഈ സൂക്തത്തിന്റെ ശക്തി; സംരക്ഷണത്തെ മന്ത്രംകൊണ്ട് ഉറപ്പിച്ച, നിർമ്മിച്ച് വസിക്കുന്ന ഒരു സുരക്ഷിതാവകാശമായി ഇത് കാണിക്കുന്നു.

Rishi: Atharvanic tradition (late protective hymn-cycle; specific r̥ṣi attribution varies by anukramaṇī) | Devata: Vāyu (Wind) as installer of the protective ‘pur’ | 11 Mantras

Sukta 20

ഈ ചുരുക്കമായ രക്ഷാ-സൂക്തം ജപിക്കുന്നവന്റെ ചുറ്റും ദിവ്യമായ ‘കവചം’ (വർമൻ) സ്ഥാപിച്ച്, മനുഷ്യർ മൂലമുള്ള ഹിംസയെയും പ്രത്യേകിച്ച് അകാലമരണത്തിന്റെ സമീപനത്തെയും അകറ്റുന്നു. അനേകം ദേവതകളെ സംരക്ഷണവലയമായി കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, മൃത്യുവിനെതിരെ വ്യക്തിയെ ചുറ്റിപ്പറ്റി കാക്കുന്ന ജാഗ്രതയുള്ള രക്ഷകനായി പൂഷനെ പ്രത്യേകമായി ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്നു. ദ്യാവാ–പൃഥിവീ, പകൽ, സൂര്യൻ, സർവദേവതകൾ എന്നിവയുള്‍പ്പെടെയുള്ള ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ സംരക്ഷണങ്ങളെ പാളിപാളിയായി അടുക്കുന്നതിലാണ് ഈ മന്ത്രത്തിന്റെ ശക്തി; അതിനാൽ ശത്രുബലങ്ങൾ—‘പ്രതീചികാ’ (എതിരേ വരുന്ന/തിരിച്ചുവരുന്ന ദോഷം) ഉൾപ്പെടെ—ലാഭഭോക്താവിനെ സമീപിക്കാനാവില്ല.

Rishi: Atharvanic tradition (protective hymn; r̥ṣi attribution varies in ancillary lists) | Devata: Sarvadevatā with emphasis on Pūṣan as guardian against Mṛtyu | 4 Mantras

Deities of Anuvaka 2

  • Indra

    Protector

    In 2 hymns

  • UshasUṣas (Dawn)

    Restorer

    In 1 hymn

  • VishvedevasViśve Devāḥ (All Gods)

    Stabilizer

    In 1 hymn

  • Dikpalas / Deities of the QuartersDikpālas / Deities of the Quarters

    Protector

    In 3 hymns

  • Varman / KavachaVarman / Kavaca (Divine Armor as protective power)

    Protector

    In 1 hymn

  • PurMantra-fortress/enclosure as ritually founded protection

    Protector

    In 2 hymns

Inside Anuvaka 2

The theme

All-around protection and auspicious stabilization through mantra-fortress, directional guardians, and fearlessness (abhaya)

Threads through it

  • Śānti–paustika assent of cosmic powers to secure a rite
  • Directional apotropaic mapping and repulsion of hostile assault (abhidāsa)
  • Installation of pur (fortress/enclosure) and kavaca/varman (armor)
  • Indraic empowerment for victory, courage, and rival-less security (asapatna)
  • Dawn (Uṣas) as remover of darkness/inauspicious obstruction (tamas)

Who it serves

Safeguarding persons and community during rites, travel, and conflict; turning fear into steadiness; averting hostility, accidents, and untimely death; creating a protected living-space or ritual enclosure.

What it heals

  • Fear, anxiety, and insecurity (loss of abhayam)Sukta 19.14, 19.15, 19.16
  • Hostile attack, malice, and plotted harm (abhidāsa; māghāyavaḥ)Sukta 19.18, 19.19, 19.20
  • Risk of untimely death and human-caused violenceSukta 19.20
  • Obstruction and inauspiciousness affecting rites (subtle impediments; lack of śam)Sukta 19.11, 19.14
  • Darkness/inauspicious stagnation (tamas) and loss of right life-momentumSukta 19.12
  • Battlefield vulnerability and defeat (need for force, cohesion, and victory)Sukta 19.13, 19.15

Frequently Asked Questions

To establish an all-sided field of safety—abhaya—by seating rites in śam (auspicious peace), installing directional guardians, and forming a mantra-fortress (pur) and divine armor (varman).

Suktas 19.17 and 19.19 emphasize the pur motif, placing the practitioner/community within a ritually founded enclosure and repeatedly commanding safe entry under divine warding.

It redirects hostile forces through directional apotropaic strategy (19.18), reinforces enclosure- and quarter-guardianship (19.16–19.19), and seals the reciter with varman-armor against violence and premature death (19.20).

Read Atharva Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play