Anuvaka 2
ਮੰਤ੍ਰ-ਕਿਲ੍ਹੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਅਭਯ (ਨਿਡਰਤਾ) ਰਾਹੀਂ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸਥਿਰਤਾ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ। ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ: (1) ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ–ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸਹਿਮਤੀ, (2) ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਅਪਤ੍ਰੋਪਾਇਕ ਨਕਸ਼ਾਬੰਦੀ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਹਮਲੇ/ਅਭਿਦਾਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਧੱਕਣਾ, (3) ਪੁਰ (ਕਿਲ੍ਹਾ/ਘੇਰਾ) ਅਤੇ ਕਵਚ/ਵਰਮਨ (ਬਚਾਵੀ ਕਵਚ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ, (4) ਜਿੱਤ, ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਬਿਨਾ-ਪ੍ਰਤੀਦੰਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ (ਅਸਪਤਨ) ਲਈ ਇੰਦਰ-ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, (5) ਉਸ਼ਸ (ਉਸ਼ਾ/ਸਵੇਰ) ਨੂੰ ਹਨੇਰੇ ਅਤੇ ਅਮੰਗਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਣਾ।
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
AV 19.11 ਇਕ ਦੇਰ-ਕਾਲੀਨ ਆਥਰਵਣਿਕ ਸ਼ਾਂਤੀ–ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦੀ ਸੂਕਤ ਹੈ। ਇਹ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਸਰਵ-ਮੰਗਲਤਾ (ਸ਼ਮ) ਵਿੱਚ “ਟਿਕਾਉਂਦਾ” ਹੈ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਵਰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੋਂ ਸਹਿਮਤੀ ਮੰਗ ਕੇ ਸੁਖਮ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨੈਤਿਕ–ਕੌਸਮੀਕ ਰਖਵਾਲਿਆਂ (“ਸੱਚ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ”) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਧਨ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ (ਘੋੜੇ, ਗਾਂਵਾਂ), ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਅਤੇ ਗਹਿਰੀਆਂ/ਸੀਮਾਵਰਤੀ ਤਾਕਤਾਂ (ਸਮੁੰਦਰ, ਪਾਤਾਲੀ ਸੱਪ) ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਦਿਤ੍ਯ–ਰੁਦ੍ਰ–ਵਸੂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਧਰਤੀਲੇ ਸਾਕਸ਼ੀ ਨਵੇਂ ਕੀਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ।
Sukta 12
ਉਸ਼ਾ (ਸਵੇਰ ਦੀ ਦੇਵੀ) ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਹ ਇਕੋ ਤ੍ਰਿਸ਼ਟੁਭ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ-ਸਤੁਤੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਤਮਸ ਨੂੰ—ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਵੀ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਰੁਕਾਵਟ ਨੂੰ ਵੀ—“ਮੋੜ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦੀ” ਹੈ ਅਤੇ ਜੀਵਨ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦਿਵ੍ਯ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਇਨਾਮ (ਵਾਜ) ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਇਸ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਨੂੰ ਆਨੰਦ, ਦੀਰਘ ਆਯੁ (“ਸੌ ਸਰਦੀਆਂ”), ਅਤੇ ਕੁਲਯੋਗ ਸੰਤਾਨ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵਜੋਂ ਮੋਹਰਬੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 13
ਇਹ ਯੁੱਧਮਈ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਸੂਕਤ ਇੰਦਰ ਦੇ “ਦੋ ਬਾਂਹਾਂ” ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਜੋੜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਇਕੱਲੇ ਚੈਂਪੀਅਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਯੁੱਧ-ਟੋਲੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਈ, ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਧੁੱਜੇ (ਝੰਡੇ) ਜਿੱਤਵਾਨ ਰਹਿਣ। ਇਹ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਜਿੱਤ ਦੇ ਮੁੜ-ਅਭਿਨਯ ਵਜੋਂ ਰਚਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਤਰੇ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਰ ਕਰਨਾ, ਓਜਸ (ਬਲ) ਨਾਲ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣਾ, ਅਤੇ ਗਾਂ-ਧਨ ਤੇ ਵਸੇਬਿਆਂ ਵਰਗੇ ਲਾਭ/ਲੂਟ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਨਾ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਤਾਦਾਤਮਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਯੋਧਾ “ਕਿਰਿਆ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ” ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫੌਜ ਉਸ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਧੁੱਜੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੀ ਹੋ ਕੇ ਰੈਲੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Sukta 14
AV 19.14 ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਾਂਤੀ-ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ “ਉੱਚੇ ਹਿਤ” ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਪਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਅਭਯ (ਨਿਰਭੈਤਾ) ਦਾ ਘੇਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ ਨੂੰ ਅਨੁਕੂਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲੇ/ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅ-ਦ੍ਵੇਸ਼ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦੀ ਮੋਹਰ ਨਾਲ ਵੈਰੀ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਦੁਸ਼ਮਨੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।
Sukta 15
ਅਥਰਵਵੇਦ 19.15 ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਇੰਦਰ-ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ, ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਖਤਰੇ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਇੰਦਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਡਰ ਨੂੰ ਅਭਯ (ਨਿਡਰਤਾ) ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਦੇ “ਵੱਡੇ ਆਸਰੇ” (ਉਸ ਦੀਆਂ ਅਡੋਲ ਬਾਂਹਾਂ) ਹੇਠ ਵਸਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਮਿੱਤਰ-ਵੈਰੀ ਸਭ ਹੀ ਅਭੀਤਿਕਰ ਰਹਿਣ।
Sukta 16
AV 19.16 ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਰੱਖਿਆ-ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ‘ਅਭਯ’ (ਨਿਡਰਤਾ) ਅਤੇ ‘ਅਸਪਤਨ’ (ਬਿਨਾ-ਪ੍ਰਤਿਦੰਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਇੰਦਰ (ਸ਼ਚੀਪਤੀ) ਨਾਲ ਸਾਧਕ ਦੀ ਪਰਿਧੀ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ੀ, ਭੌਮ ਅਤੇ ਪਾਰਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਿਲ ਕੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਢਾਲ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਪੂਰਨ ‘ਕਵਚ’ (ਬਚਾਵੀ ਆਵਰਨ) ਵਜੋਂ ਵਿਸਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 17
AV 19.17 ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ (ਕਵਚ) ਵਾਲਾ ਸੂਕਤ ਹੈ; ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ-ਕਿਲ੍ਹਾ (ਪੁਰ) ਰਚ ਕੇ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ ਹੇਠ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। “ਤਸ੍ਮਿਨ ਕ੍ਰਮੇ… ਤਾਂ ਪੁਰਾਂ ਪ੍ਰੈਮੀ” ਵਾਲਾ ਦੁਹਰਾਵਾ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ‘ਕਦਮ ਰੱਖਣ’ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ “ਤਸ੍ਮੈ ਆਤ੍ਮਾਨੰ ਪਰਿ ਦਦੇ ਸ੍ਵਾਹਾ” ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅੱਗੇ ਪੂਰਨ ਆਤਮ-ਸਮਰਪਣ ਨੂੰ ਮੋਹਰਬੰਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਪਾਠਕ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਨਕਸ਼ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਵੈਰੀ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ (ਰਕਸ਼ਸ, ਡਰ, ਅਪਸ਼ਕੁਨ) ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਹੱਦਾਂ ‘ਤੇ ਹੀ ਰੋਕ ਕੇ ਵਾਪਸ ਮੋੜ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 18
ਇਹ ਦੇਰ-ਕਾਲੀਨ ਅਥਰਵਣਿਕ ਸੂਕਤ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਧਾਰਿਤ ਅਪਤ੍ਰੋਪਾਇਕ (ਅਪਸ਼ਕੁਨ-ਨਿਵਾਰਕ) ਟੋਣਾ/ਮੰਤਰ ਹੈ। ਇਹ ਵੈਰੀ ਹਮਲੇ (ਅਭਿਦਾਸ) ਨੂੰ ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਲਾਭ-ਲੋਭੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਕਾਰਾਂ (ਮਾਘਾਯਵਃ) ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੇ ਵਿਅਕਤੀ/ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਵੱਲ ਮੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਖਵਾਲੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਕਰਕੇ (ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ, ਮੱਧ-ਆਕਾਸ਼/ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਵਾਯੂ, ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ), ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਘੇਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਕਰਮਣ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ-ਬਦਲ ਕੇ ਹਟਾਇਆ, ਨਿਸ਼ਪ੍ਰਭ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਨਿਯੰਤਰਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ‘ਸੌਂਪ’ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 19
ਇਹ ਦੇਰ-ਕਾਲੀਨ ਅਥਰਵਵੇਦੀ ਰਕਸ਼ਾ-ਸੂਕਤ ਦਿਵ੍ਯ ਅਧਾਰਿਤ ‘ਪੁਰ’ (ਕਿਲ੍ਹਾ/ਘੇਰਾ) ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮੁਦਾਇ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਦਾਖ਼ਲੇ ਦਾ ਹੁਕਮ ਮੁੜ ਮੁੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਮੰਤ੍ਰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ‘ਅੱਗੇ ਕਦਮ ਰੱਖ ਚੁੱਕੀ/ਅੱਗੇ ਵਧੀ’ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧ੍ਰੁਵ-ਪੰਕਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰ ਸ਼ਰਮ (ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ, ਆਸਰਾ) ਅਤੇ ਵਰਮ (ਕਵਚ, ਅਭੇਦਤਾ) ਦੋਵੇਂ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ‘ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵੋ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਵੋ’ ਵਰਗੀਆਂ ਕਰਿਆਤਮਕ ਆਗਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਸ ਸੂਕਤ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ—ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕੀਤੀ, ਬਣਾਈ ਤੇ ਵਸਾਈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਵਜੋਂ ਸਮਝਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Sukta 20
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਰਕਸ਼ਾ-ਸੂਕਤ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦਿਵ੍ਯ ‘ਕਵਚ’ (ਵਰਮਨ) ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਿੰਸਾ ਨੂੰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਅਕਾਲ ਮੌਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਉਣ ਨੂੰ ਦੂਰ ਧੱਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ-ਘੇਰੇ ਵਜੋਂ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਸ ਜਾਗਰੂਕ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਘੇਰ ਕੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੂਕਤ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਸੁਰੱਖਿਆਵਾਂ (ਦ੍ਯਾਵਾ–ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ, ਦਿਨ, ਸੂਰਜ, ਸਰਵਦੇਵਤਾ) ਨੂੰ ਪਰਤ ਦਰ ਪਰਤ ਜੋੜਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਵੈਰੀ ਬਲ—‘ਪ੍ਰਤੀਚਿਕਾ’ (ਉਲਟ-ਆਉਣ/ਵਾਪਸ-ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਬੁਰਾਈ) ਸਮੇਤ—ਲਾਭਪਾਤਰੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਨਾ ਸਕਣ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.