Anuvaka 2
মন্ত্ৰ-দুৰ্গ, দিশ-ৰক্ষক দেৱতা আৰু অভয় (নিৰ্ভয়তা)ৰ জৰিয়তে চাৰিওফালৰ সুৰক্ষা আৰু শুভ স্থিৰতা স্থাপন। শান্তি–পৌষ্টিক ৰূপে কসমিক শক্তিসমূহৰ সম্মতি লৈ ক্ৰিয়াক সুৰক্ষিত কৰা হয়; দিশানুসাৰে অপমাৰ্জনীয় মানচিত্ৰণ কৰি শত্রুতাপূৰ্ণ আক্ৰমণ/অভিদাসক প্ৰতিহত কৰা হয়; পুৰ (ঘেৰ/দুৰ্গ) আৰু কবচ/বৰ্মণ (আৰ্মৰ) স্থাপন কৰা হয়; ইন্দ্ৰীয় শক্তিদানে বিজয়, সাহস আৰু প্ৰতিদ্বন্দ্বী-ৰহিত সুৰক্ষা (অসপত্ন) লাভ হয়; উষা (প্ৰভাত) অন্ধকাৰ আৰু অশুভতা দূৰ কৰে।
Suktas in Anuvaka 2
Sukta 11
AV 19.11 এটা পৰৱৰ্তী আথৰ্বণিক শাঁতি–পৌষ্টিক আশীৰ্বাদ, যিয়ে চলি থকা যজ্ঞক “শম” (সাৰ্বজনীন মঙ্গল)ৰ ভিতৰত “আসনত” স্থাপন কৰে আৰু বহু শ্ৰেণীৰ শক্তিৰ সন্মতি আহ্বান কৰি সূক্ষ্ম বাধা আঁতৰায়। ই নৈতিক-জাগতিক ৰক্ষক (“সত্যৰ অধিপতি”)ৰ পৰা ধন-চিহ্ন (ঘোঁৰা, গাই), পিতৃ-পুৰুষৰ সহায়, আৰু গভীৰ/সীমান্তীয় শক্তি (সমুদ্ৰ, পাতালীয় সৰ্প)লৈকে বিস্তৃত; শেষত আদিত্য–ৰুদ্ৰ–বসু আৰু সকলো দেৱীয়-ভৌম সাক্ষীয়ে সদ্য সম্পন্ন ব্ৰহ্মন শুনি অনুমোদন কৰক বুলি প্ৰাৰ্থনা কৰে।
Sukta 12
উষা (প্ৰভাত)লৈ নিবেদিত এই একমাত্ৰ ত্ৰিষ্টুভ আশীৰ্বাদ-স্তোত্ৰখন এটা শান্তি-প্ৰাৰ্থনা; ই ‘তমস’—ৰাতিৰ অন্ধকাৰ আৰু অশুভ বাধা—দূৰ কৰি জীৱন-পথক মঙ্গলময় গতিৰে আগবঢ়াই দিয়ে। ইয়াত দেৱ-নিযুক্ত পুৰস্কাৰ (ৱাজ) জয় কৰিবলৈ প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে, আৰু আশীৰ্বাদটো আনন্দ, দীৰ্ঘায়ু (‘শত শীত’), আৰু উত্তম সন্তান-সমৃদ্ধিৰ ৰূপত সীলমোহৰ দিয়া হৈছে।
Sukta 13
এই যুদ্ধমুখী অথৰ্ববৈদিক সূক্তত ইন্দ্ৰৰ “দুটা বাহু”ক জীৱন্ত শক্তি হিচাপে জোৰাই একাকী বীৰ আৰু তেওঁৰ যোদ্ধাদলত স্থাপন কৰা হয়, যাতে আক্রমণ, অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু ধ্বজা যুদ্ধত প্ৰবল হয়। ইয়াত বিজয়ক ইন্দ্ৰৰ প্ৰাচীন জয়ৰ পুনৰাভিনয় হিচাপে দেখুওৱা হৈছে—বিপদ অতিক্ৰম কৰি নিৰাপদে পাৰ হোৱা, ওজস্ (বল) দ্বাৰা প্ৰতিদ্বন্দ্বীক চূর্ণ কৰা, আৰু গৰু-ধন তথা বসতি আদি লভ্য/লুণ্ঠন নিশ্চিত কৰা। সূক্তটোৰ শক্তি পৰিচয়-একাাত্মতাত: যোদ্ধা “কাৰ্যত ইন্দ্ৰ” হৈ উঠে, আৰু সেনা তেওঁৰ চাৰিওফালে ধ্বজা (পতাকা)সহ একত্ৰিত হয়।
Sukta 14
AV 19.14 এটা সংক্ষিপ্ত শান্তি-প্ৰাৰ্থনা, যি “উচ্চতৰ মঙ্গল” আৰু শান্ত, শুভ পৰিণতিৰ সৈতে নিজৰ অৱস্থাক সঁজাই সকলো দিশত অভয়ৰ এক সুৰক্ষিত পৰিসৰ স্থাপন কৰে। ই দ্যাৱা-পৃথিৱীক অনুকূল কৰে আৰু দিশসমূহক প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা-মুক্ত কৰি, বৈৰী শক্তি আৰু সামাজিক শত্রুতাক শান্ত কৰে; শেষত অদ্বেষ আৰু ৰক্ষাৰ এক চূড়ান্ত মুদ্ৰাৰে প্ৰাৰ্থনাখন সিল কৰে।
Sukta 15
AV 19.15 এটা সংক্ষিপ্ত ইন্দ্ৰ-সূক্ত; ইন্দ্ৰৰ ৰক্ষাশক্তি আহ্বান কৰি ভয়ক অভয় (নির্ভয়তা)লৈ ৰূপান্তৰ কৰে—বিদ্বেষী, আক্রমণ আৰু সকলো দিশৰ বিপদৰ বিৰুদ্ধে। ইয়াত প্ৰাৰ্থনা কৰা হৈছে যে তেওঁ আমাক বহল, দীপ্তিময়, নিৰাপদ লোকলৈ লৈ যাওক, আৰু ইন্দ্ৰৰ “মহা আশ্ৰয়” (তেওঁৰ দৃঢ় বাহু) তলত বাস কৰিবলৈ দিওক—যাতে দিন-ৰাতি, মিত্ৰ আৰু শত্রু উভয়েই অনিষ্টকাৰী নহয়।
Sukta 16
AV 19.16 এটা সংক্ষিপ্ত ৰক্ষামন্ত্ৰ, যি দিশসমূহত দিৱ্য প্ৰহৰী স্থাপন কৰি ‘অভয়’ (নিঃভয়তা) আৰু ‘অসপত্ন’ (প্ৰতিদ্বন্দ্বী-ৰহিত নিৰাপত্তা) উৎপন্ন কৰে। প্ৰথমে সবিতৃ আৰু ইন্দ্ৰ (শচীপতি) দ্বাৰা সাধকৰ পৰিসীমা সীল-মোহৰ কৰে; তাৰ পিছত ই এটা সম্পূৰ্ণ কবচলৈ বিস্তাৰিত হয়, য’ত আকাশীয়, পাৰ্থিৱ আৰু পাৰ্শ্বীয় শক্তিসমূহ একেলগে মিলি সকলো দিশৰ পৰা ঢালস্বৰূপ সুৰক্ষা গঢ়ে।
Sukta 17
AV 19.17 এটা দিশা-ৰক্ষা (কৱচ) সূক্ত; ই মন্ত্র-দুৰ্গ (পুৰ) নিৰ্মাণ কৰি সাধকক দিশসমূহত অৱস্থিত দেৱতাসকলৰ অভিভাৱকত্বত ৰাখে। “tasmin krame… tāṃ puraṃ praimi” এই পুনৰুক্তিৰে আচাৰগতভাৱে সুৰক্ষিত পৰিসৰত ‘পদক্ষেপ’ কৰা হয়, আৰু “tasmai ātmānaṃ pari dade svāhā” বাক্যৰে ৰক্ষক শক্তিৰ ওচৰত সম্পূৰ্ণ আত্ম-সমৰ্পণ সীলমোহৰ হয়। ইয়াৰ বল এই যে পাঠকৰ চাৰিওফালৰ স্থানত কসমিক শৃঙ্খলা মানচিত্ৰিত কৰি শত্রুভাৱাপন্ন প্ৰভাৱ (ৰক্ষস, ভয়, অশুভ লক্ষণ) ক দিশসমূহৰ সীমাতেই উভতাই দিয়ে।
Sukta 18
এই পৰৱৰ্তী অথৰ্বণিক সূক্তটো দিশ-ভিত্তিক অপত্ৰাসক (ৰক্ষামন্ত্ৰ) ৰূপে বৈৰী আক্রমণ (অভিদাস) ক চাৰিওফালৰ দিশসমূহত মানচিত্ৰিত কৰি, লাভ-লোভী ষড়যন্ত্ৰকাৰী (মাঘায়ৱঃ—“লাভ-সন্ধানী চক্ৰান্তকাৰী”) সকলক সুৰক্ষিত ব্যক্তি/স্থানৰ পৰা আঁতৰাই পঠিয়ায়। প্ৰতিটো দিশক শক্তিশালী পহৰাদাৰৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি (যেনে পূবত অগ্নি, মধ্যাকাশ/বায়ুমণ্ডলত বায়ু, উত্তৰত সপ্ত ঋষিৰ সৈতে বিশ্বকৰ্মা), ই এক আচারগত পৰিসীমা গঢ়ে, য’ত আগ্ৰাসনক অন্যফালে ঘূৰাই দিয়া হয়, নিস্তেজ কৰা হয়, বা উচ্চতৰ মহাজাগতিক নিয়ন্ত্ৰকসকলৰ হাতত “সমৰ্পণ” কৰা হয়।
Sukta 19
এই পৰৱৰ্তী অথৰ্ববেদীয় ৰক্ষা-সূক্তে দেৱীয়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত ‘পুৰ’ (দুৰ্গ/আৱৰণ) স্থাপন কৰে আৰু আচাৰগতভাৱে সমাজক তাৰ ভিতৰলৈ লৈ যায়, বাৰে বাৰে নিৰাপদ প্ৰৱেশৰ আদেশ দি। প্ৰতিটো পদ্যত ‘আগবাঢ়ি ওলাই আহিছে/অগ্ৰসৰ হৈছে’ বুলি একো একো কৰি বিশ্বশক্তিৰ নাম উচ্চাৰিত হয়; শেষত পুনৰুক্তি ৰূপে কোৱা হয় যে পুৰে শর্ম (কল্যাণ, আশ্ৰয়) আৰু বৰ্ম (কৱচ, অজেয়তা) দুয়োটাই দান কৰক। সূক্তটোৰ শক্তি তাৰ কৰ্মকাৰী আজ্ঞাসূচক বাক্যত—‘প্ৰৱেশ কৰা, সম্পূৰ্ণকৈ প্ৰৱেশ কৰা’—য’ত ৰক্ষাক মন্ত্ৰে সুৰক্ষিত, নিৰ্মিত আৰু বাসযোগ্য এক স্থান হিচাপে ধৰা হয়।
Sukta 20
এই সংক্ষিপ্ত ৰক্ষা-সূক্তে জপকাৰীৰ চাৰিওফালে দেৱীয় “কবচ” (বৰ্মন) স্থাপন কৰে, মানুহ-সৃষ্ট হিংসা আৰু বিশেষকৈ অকাল মৃত্যুৰ আগমনক দূৰলৈ ঠেলি দিয়ে। ইয়াত বহু দেৱতাক সুৰক্ষাৰ বেষ্টনী হিচাপে একত্ৰ কৰা হৈছে; মৃত্যু (মৃত্যু)ৰ বিৰুদ্ধে ব্যক্তিক ঘেৰি ৰখা সজাগ প্ৰহৰী হিচাপে পুষণক বিশেষভাৱে উল্লিখিত কৰা হৈছে। স্বৰ্গ–পৃথিৱী, দিন, সূৰ্য, সৰ্বদেৱতা আদি মহাজাগতিক সুৰক্ষাক স্তৰ স্তৰকৈ আৰোপ কৰাতেই এই সূক্তৰ শক্তি নিহিত, যাতে বৈৰী শক্তি—‘প্ৰতীচিকা’ (প্ৰতি-আসা/ফিৰি অহা অশুভ)সহ—লাভভোগীজনলৈ পৌঁছিব নোৱাৰে।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.