Prakarana 3

Verse 42 (दोहा/सोरठा)

एकु छत्रु एकु मुकुटमनि सब बरननि पर जोउ। तुलसी रघुबर नाम के बरन बिराजत दोउ।।20।।

eku chatru eku mukuṭa-maṇi saba baranani para jou | tulasī raghubara nāma ke barana birājata dou ||20||

ໜຶ່ງແມ່ນຄັງສັງກະລັດຫຼວງ; ໜຶ່ງ, ແມ່ນແກ້ວມະນີຢູ່ເໜືອຕົວອັກສອນທັງປວງ. ດັ່ງນີ້ ຕຸລສີກ່າວ: ອັກສອນສອງຕົວຂອງພະນາມຂອງພະຣາຄຸພະຣາ ປະທັບຢູ່ເທິງບັນລັງທີ່ສະຫງ່າລາສີ.

Verse 43 (चौपाई)

समुझत सरिस नाम अरु नामी। प्रीति परसपर प्रभु अनुगामी।। नाम रूप दुइ ईस उपाधी। अकथ अनादि सुसामुझि साधी।। को बड़ छोट कहत अपराधू। सुनि गुन भेद समुझिहहिं साधू।। देखिअहिं रूप नाम आधीना। रूप ग्यान नहिं नाम बिहीना।। रूप बिसेष नाम बिनु जानें। करतल गत न परहिं पहिचानें।। सुमिरिअ नाम रूप बिनु देखें। आवत हृदयँ सनेह बिसेषें।। नाम रूप गति अकथ कहानी। समुझत सुखद न परति बखानी।। अगुन सगुन बिच नाम सुसाखी। उभय प्रबोधक चतुर दुभाषी।।

samujhata sarisa nāma aru nāmī | prīti paraspara prabhu anugāmī || nāma rūpa dui īsa upādhī | akatha anādi su-sāmujhi sādhī || ko baṛa choṭa kahata aparādhū | suni guna bheda samujhihahiṃ sādhū || dekhiahia rūpa nāma ādhīnā | rūpa gyāna nahiṃ nāma bihīnā || rūpa biseṣa nāma binu jāneṃ | karatala-gata na parahiṃ pahicāneṃ || sumiri-a nāma rūpa binu dekheṃ | āvata hṛdayaṁ saneha biseṣeṃ || nāma rūpa gati akatha kahānī | samujhata sukhada na parati bakhānī || aguna saguna bica nāma su-sākhī | ubhaya prabodhaka catura dubhāṣī ||

ເມື່ອເຂົ້າໃຈຢ່າງຖືກຕ້ອງ, ພະນາມ ແລະ ຜູ້ທີ່ຖືກສະເດັດນາມ ຖືກເຫັນວ່າເທົ່າທຽມກັນ; ຄວາມຮັກໄຫຼລະຫວ່າງທັງສອງ, ຕິດຕາມພະຜູ້ເປັນເຈົ້າສະເໝີ. ພະນາມ ແລະ ຮູບຮ່າງ ເປັນສອງຮູບແບບຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າເພື່ອການຮັບຮູ້ຂອງພວກເຮົາ; ເຖິງແມ່ນວ່າພະອົງບໍ່ມີຕົ້ນກໍາເນີດ ແລະ ເໜືອກວ່າຄໍາເວົ້າ, ຄວາມຈິງນີ້ຖືກເຂົ້າໃຈໂດຍຜູ້ມີປັນຍາ. ການເວົ້າວ່າໜຶ່ງໃຫຍ່ກວ່າ ແລະ ອີກໜຶ່ງນ້ອຍກວ່າ ເປັນຄວາມຜິດພາດ; ເມື່ອໄດ້ຍິນຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຄຸນທັມ, ຜູ້ບໍລິສຸດຈະເຂົ້າໃຈເລື່ອງນີ້. ຮູບຮ່າງຖືກຮັບຮູ້ວ່າຂຶ້ນກັບພະນາມ; ແລະ ຄວາມຮູ້ທີ່ແທ້ຈິງກ່ຽວກັບຮູບຮ່າງກໍບໍ່ສາມາດເກີດຂຶ້ນໄດ້ໂດຍບໍ່ມີພະນາມ. ໂດຍບໍ່ມີພະນາມ ຜູ້ໃດກໍ່ບໍ່ສາມາດຈໍາແນກຄວາມແຕກຕ່າງຂອງຮູບຮ່າງໄດ້, ຄືກັບສິ່ງທີ່ຢູ່ໃນອັດຖະ, ແຕ່ກໍ່ຍັງບໍ່ຮູ້ຈັກ. ຈົ່ງຮຽນຈື່ພະນາມ ເຖິງແມ່ນວ່າບໍ່ໄດ້ເຫັນຮູບຮ່າງ: ຄວາມອັດດຸເປັນພິເສດຈະເກີດຂຶ້ນໃນຫົວໃຈ. ເລື່ອງຂອງພະນາມ ແລະ ຮູບຮ່າງ ເປັນເລື່ອງທີ່ບໍ່ສາມາດເວົ້າໄດ້; ການເຂົ້າໃຈມັນເປັນຄວາມສຸກ, ແຕ່ບໍ່ສາມາດເວົ້າໄດ້ຢ່າງເຕັມທີ່. ລະຫວ່າງສິ່ງທີ່ບໍ່ມີຮູບ ແລະ ສິ່ງທີ່ປາກົດ, ພະນາມຍືນຍົງເປັນພະຍານທີ່ແນ່ນອນ, ເປັນຜູ້ແປພາສາທີ່ຊໍານານ ທີ່ປຸກຄວາມເຂົ້າໃຈຂອງທັງສອງ.

Verse 44 (दोहा/सोरठा)

राम नाम मनिदीप धरु जीह देहरी द्वार। तुलसी भीतर बाहेरहुँ जौं चाहसि उजिआर।।21।।

rāma nāma manidīpa dharu jīha deharī dvāra | tulasī bhitara bāherahũ jaũ cāhasi ujiāra ||21||

ຈົ່ງຕັ້ງປະທັບໄຟທີ່ເປັນແກ້ວມະນີຂອງພະນາມພະຣາມ ເທິງປະຕູເປັນຂອບເຂດຂອງລີ້ນ. ຕຸລສີກ່າວວ່າ: ຖ້າທ່ານປາຖະໜາຄວາມສະຫວ່າງ, ຈົ່ງໃຫ້ມັນສ່ອງແສງທັງພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ.

Verse 45 (चौपाई)

नाम जीहँ जपि जागहिं जोगी। बिरति बिरंचि प्रपंच बियोगी।। ब्रह्मसुखहि अनुभवहिं अनूपा। अकथ अनामय नाम न रूपा।। जाना चहहिं गूढ़ गति जेऊ। नाम जीहँ जपि जानहिं तेऊ।। साधक नाम जपहिं लय लाएँ। होहिं सिद्ध अनिमादिक पाएँ।। जपहिं नामु जन आरत भारी। मिटहिं कुसंकट होहिं सुखारी।। राम भगत जग चारि प्रकारा। सुकृती चारिउ अनघ उदारा।। चहू चतुर कहुँ नाम अधारा। ग्यानी प्रभुहि बिसेषि पिआरा।। चहुँ जुग चहुँ श्रुति ना प्रभाऊ। कलि बिसेषि नहिं आन उपाऊ।।

nāma jīhaṁ japi jāgahiṁ jogī | birati birañci prapañca biyogī || brahma-sukhahi anubhavahiṁ anūpā | akatha anāmay nāma na rūpā || jānā cahahiṁ gūṛha gati jeū | nāma jīhaṁ japi jānahiṁ teū || sādhaka nāma japahiṁ laya lāeṁ | hohiṁ siddha animādika pāeṁ || japahiṁ nāmu jana ārata bhārī | miṭahiṁ kusaṅkaṭa hohiṁ sukhārī || rāma bhagata jaga cāri prakārā | sukṛtī cāriu anagha udārā || cahū catura kahuṁ nāmu adhārā | gyānī prabhūhi biseṣi piārā || cahuṁ juga cahuṁ śruti nā prabhāū | kali biseṣi nahiṁ āna upāū ||

ພວກໂຍຄີຮັກສາຄວາມຕື່ນຕົວໂດຍການສະທ້ອນພະນາມເທິງລີ້ນ, ປາສະຈາກຄວາມຍຶດເຊື້ອຄືກັບພະພະຫັມມະເອງ, ຕັດຂາດຈາກການພົວພົນຂອງໂລກ. ພວກເຂົາລອດລົດຊາດຄວາມສຸກທີ່ບໍ່ມີສິ່ງໃດທຽບຂອງພະພະຫັມມະ: ບໍ່ສາມາດເວົ້າໄດ້, ບໍ່ມີມົນທົດ, ບ່ອນທີ່ບໍ່ມີທັງພະນາມ ແລະ ຮູບຮ່າງ. ຜູ້ທີ່ປາຖະໜາຮູ້ເສັ້ນທາງລັບທີ່ເລິກເຊິ່ງນັ້ນ, ໂດຍການສະທ້ອນພະນາມເທິງລີ້ນ, ພວກເຂົາກໍ່ຈະຮູ້ຈັກມັນ. ຜູ້ຝຶກຝົນສະທ້ອນພະນາມ, ຈົດຈໍາຈິດໃສໃນການດຶງດູດ; ພວກເຂົາກາຍເປັນຜູ້ສໍາເລັດ, ບັນລຸເຖິງອໍານາດຕັ້ງແຕ່ຄວາມນ້ອຍທີ່ສຸດເປັນຕົ້ນໄປ. ຜູ້ທີ່ທຸກທໍລະມານຢ່າງໜັກໜ່ວງ ສະທ້ອນພະນາມ; ວິກິດທີ່ຊົ່ວຮ້າຍຖືກລ້າງອອກ ແລະ ພວກເຂົາກາຍເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກ. ໃນໂລກ ຜູ້ອຸທິດຕົນຕໍ່ພະຣາມມີສີ່ປະເພດ, ທັງສີ່ປະເພດເປັນຜູ້ມີຄຸນງາມຄວາມດີ, ບໍ່ມີທັດຖິ, ແລະ ເປັນຜູ້ມີໃຈກວ້າງຂວາງ. ສໍາລັບທັງສີ່ປະເພດທີ່ມີປັນຍາ ພະນາມເປັນທີ່ພັກພາຍາກ; ແລະ ຜູ້ຮູ້ຈັກ ເປັນທີ່ຮັກຂອງພະຜູ້ເປັນເຈົ້າຢ່າງພິເສດ. ໃນທຸກສີ່ຍຸກ ແລະ ທຸກສີ່ເວດ ຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພະນາມຖືກປະກາດ; ແຕ່ໃນຍຸກກະລິ ມັນເປັນຍິ່ງໃຫຍ່ທີ່ສຸດ, ບໍ່ມີວິທີອື່ນ.

Verse 46 (दोहा/सोरठा)

सकल कामना हीन जे राम भगति रस लीन। नाम सुप्रेम पियूष हद तिन्हहुँ किए मन मीन।।22।।

sakala kāmanā hīna je rāma bhagati rasa līna | nāma su-prema piyūṣa hada tinhahuṁ kiye mana mīna ||22||

ຜູ້ໃດທີ່ປອດຈາກຄວາມປາຖະໜາທັງປວງ ແລະ ຈົມໃສ່ລົດຊາດເທວະພັກຕີຕໍ່ພະຣາມ ໂດຍຄວາມຮັກອັນສູງສົ່ງຕໍ່ເທວະອະມະຕະຂອງພະນາມ ເຂົາເຈົ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ໃຈຂອງຕົນເປັນດັ່ງປາ ທີ່ດຳລົງຢູ່ໃນນ້ຳນັ້ນຕະຫຼອດໄປ

Verse 47 (चौपाई)

अगुन सगुन दुइ ब्रह्म सरूपा। अकथ अगाध अनादि अनूपा।। मोरें मत बड़ नामु दुहू तें। किए जेहिं जुग निज बस निज बूतें।। प्रोढ़ि सुजन जनि जानहिं जन की। कहउँ प्रतीति प्रीति रुचि मन की।। एकु दारुगत देखिअ एकू। पावक सम जुग ब्रह्म बिबेकू।। उभय अगम जुग सुगम नाम तें। कहेउँ नामु बड़ ब्रह्म राम तें।। ब्यापकु एकु ब्रह्म अबिनासी। सत चेतन धन आनँद रासी।। अस प्रभु हृदयँ अछत अबिकारी। सकल जीव जग दीन दुखारी।। नाम निरूपन नाम जतन तें। सोउ प्रगटत जिमि मोल रतन तें।।

aguna saguna dui brahma sarūpā | akatha agādha anādi anūpā || moreṁ mata baṛa nāmu duhū teṁ | kie jehiṁ juga nija basa nija būteṁ || proṛhi sujana jani jānahĩ jana kī | kahuṁ pratīti prīti ruci mana kī || eku dārugata dekhi-a ekū | pāvaka sama juga brahma bibekū || ubhay agama juga sugama nāma teṁ | kaheuँ nāmu baṛa brahma rāma teṁ || byāpaku eku brahma abināsī | sata cetana dhana ānaṁda rāsī || asa prabhu hṛdayaṁ achata abikārī | sakala jīva jaga dīna dukhārī || nāma nirūpana nāma jatana teṁ | sou pragaṭata jimi mola ratana teṁ ||

ອົດສະນິຍະພາບ ແລະ ສະຫຼະພາບ ເປັນສອງຮູບແບບຂອງພະພຣະຫັດດຽວ ເຊິ່ງເວົ້າບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຕົ້ນກຳເໜີດ ແລະ ບໍ່ມີສິ່ງໃດເທົ່າທຽມ. ແຕ່ຕາມຄວາມເຫັນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ພະນາມນັ້ນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າທັງສອງຢ່າງ ເພາະໂດຍພະລັງຂອງຕົນເອງ ມັນໄດ້ນຳເອົາທັງສອງພາບມາຢູ່ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງຕົນ. ຂໍຢ່າໃຫ້ຜູ້ມີປັນຍາ ແລະ ມີຄຸນສົມບັດຄິດວ່ານີ້ເປັນພຽງຄຳເວົ້າທຳມະດາ ຂ້າພະເຈົ້າເວົ້າສິ່ງທີ່ຄວາມເຊື່ອ ຄວາມຮັກ ແລະ ຄວາມພໍໃຈຂອງໃຈໄດ້ພິສູດແລ້ວ. ດັ່ງເຫັນໄຟທີ່ເຊື່ອງຢູ່ໃນໄມ້ ກໍຄືກັບວ່າໂດຍປັນຍາທີ່ຈະແຍ່ງຮູ້ ຈະຈຳແນກພະພຣະຫັດດຽວໃນຄູ່ນັ້ນ. ທັງສອງຍາກທີ່ຈະເຂົ້າເຖິງ ແຕ່ໂດຍພະນາມ ທັງສອງກໍເປັນທີ່ເຂົ້າເຖິງໄດ້ງ່າຍ ດັ່ງນັ້ນຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງປະກາດວ່າພະນາມ ຄື ພະຣາມ ນັ້ນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າພະພຣະຫັດ. ພະພຣະຫັດອັນຊຸ່ມຊົນ ບໍ່ສູນສິ້ນນັ້ນ ເປັນທັງຕົວຕົນ ທັງຈິດສຳນຶກ ເປັນຄັງສົມບັດ ເປັນກອງຄວາມສຸກ. ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າດັ່ງກ່າວຢູ່ໃນໃຈ ບໍ່ປ່ຽນແປງ ແຕ່ສັດທັງປວງ ແລະ ໂລກທັງໝົດ ລ້ວນແຕ່ທຸກຍາກ ແລະ ເສົ້າທົນ. ໂດຍການອະທິບາຍພະນາມ ແລະ ການຝຶກຫັດພະນາມຢ່າງມີວິໄນ ພະອົງກໍປາກົດ ດັ່ງດັ່ງພອຍທີ່ສະແດງຄວາມງາມເມື່ອຖູກັບຫີນທົດສອບ.

Verse 48 (दोहा/सोरठा)

निरगुन तें एहि भाँति बड़ नाम प्रभाउ अपार। कहउँ नामु बड़ राम तें निज बिचार अनुसार।।23।।

niragun teṃ ehi bhā̃ti baṛa nāma prabhāu apāra | kahaũ nāmu baṛa rāma teṃ nija bicāra anusāra ||23||

ດັ່ງນັ້ນ ເມື່ອທຽບກັບອົດສະນິຍະພາບ ພະລັງຂອງພະນາມນັ້ນປະກາດວ່າບໍ່ສາມາດວັດໄດ້ ໂດຍການພິຈາລະນາອັນລະອຽດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າຢືນຢັນວ່າ ພະນາມນັ້ນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າພະຣາມໃນຮູບປະທັບຂອງພະອົງ.

Verse 49 (चौपाई)

राम भगत हित नर तनु धारी। सहि संकट किए साधु सुखारी।। नामु सप्रेम जपत अनयासा। भगत होहिं मुद मंगल बासा।। राम एक तापस तिय तारी। नाम कोटि खल कुमति सुधारी।। रिषि हित राम सुकेतुसुता की। सहित सेन सुत कीन्ह बिबाकी।। सहित दोष दुख दास दुरासा। दलइ नामु जिमि रबि निसि नासा।। भंजेउ राम आपु भव चापू। भव भय भंजन नाम प्रतापू।। दंडक बनु प्रभु कीन्ह सुहावन। जन मन अमित नाम किए पावन।।। निसिचर निकर दले रघुनंदन। नामु सकल कलि कलुष निकंदन।।

rāma bhagata hita nara tanu dhārī | sahi saṅkaṭa kiye sādhu sukhārī || nāmu sa-prema japata anāyāsā | bhagata hohiṃ muda maṅgala bāsā || rāma eka tāpasa tiya tārī | nāma koṭi khala kumati sudhārī || ṛṣi hita rāma suketu-sutā kī | sahita sena-suta kīnha bibākī || sahita doṣa dukha dāsa durāsā | dalai nāmu jimi rabi nisi nāsā || bhaṃjeu rāma āpu bhava cāpū | bhava-bhaya-bhañjana nāma pratāpū || daṇḍaka banu prabhu kīnha suhāvana | jana mana amita nāma kiye pāvana ||| nisi-cara nikara dale raghunaṃdana | nāmu sakala kali-kaluṣa nikaṃdana ||

ເພື່ອປະໂຫຍດຂອງຜູ້ອຸທິດຕົນ ພະຣາມໄດ້ຮັບເອົາຮ່າງມະນຸດ ທົນທຸກຍາກ ແລະ ເຮັດໃຫ້ບັນດານັກບວດຜູ້ມີຄຸນສົມບັດມີຄວາມສຸກ. ຜູ້ໃດທີ່ສວາພະນາມດ້ວຍຄວາມຮັກ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມຕຶງຄຽດ ຜູ້ອຸທິດເຫຼົ່ານັ້ນກໍຈະຢູ່ໃນຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມສະຫງົບສຸກ. ພະຣາມໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອແມ່ຍິງຂອງນັກບວດຜູ້ໜຶ່ງ ແຕ່ພະນາມໄດ້ປັບປຸງຄົນຊົ່ວທີ່ມີຈິດໃຈບໍ່ດີນັບລ້ານໆຄົນ. ເພື່ອຜົນປະໂຫຍດຂອງພະລືສີ ພະຣາມໄດ້ເຮັດໃຫ້ບຸດຂອງສຸເກຕຸ ແລະ ບຸດຂອງເສນາມີປັນຍາຈຳແນກຄວາມຖືກຕ້ອງ. ພ້ອມກັບຄວາມຜິດ ຄວາມທຸກ ແລະ ຄວາມຫວັງທີ່ຊົ່ວຮ້າຍຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ ພະນາມກໍທຳລາຍສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ດັ່ງດັ່ງດວງຕາເວັນທຳລາຍຄວາມມືດ. ພະຣາມເອງໄດ້ຫັກຄັນທັດຂອງໂລກ ສະຫງ່າລາສີຂອງພະນາມທຳລາຍຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ວົງຈອນແຫ່ງຊາດ. ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ເຮັດໃຫ້ປ່າທັນດັກງົດງາມ ພະນາມອັນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດໄດ້ເຮັດໃຫ້ໃຈຂອງປະຊາຊົນບໍລິສຸດ. ຣາຄຸນັນທະນະໄດ້ຂັບໄລ່ຝູງພະຍານິກົງ ພະນາມໄດ້ຖອນຮາກຄວາມບົດເບື່ອຂອງຍຸກກາລີ.

Verse 50 (दोहा/सोरठा)

सबरी गीध सुसेवकनि सुगति दीन्हि रघुनाथ। नाम उधारे अमित खल बेद बिदित गुन गाथ।।24।।

sabarī gīdha su-sevakanī su-gati dīnhi raghunātha | nāma udhāre amita khala beda bidita guna gātha ||24||

ຣາຄຸນາດທະໄດ້ປະທານສະຖານະອັນສູງສົ່ງໃຫ້ແກ່ຊະບາຣີ ແລະ ຊະຕາຢຸ ຜູ້ຮັບໃຊ້ທີ່ແທ້ຈິງ ແລະ ໂດຍພະນາມຂອງພະອົງ ໄດ້ຊ່ວຍເຫຼືອວິນຍານຊົ່ວນັບບໍ່ຖ້ວນ ເວທະເຫຼົ່ານັ້ນເອງປະກາດເລື່ອງລາວຂອງຄຸນງານຂອງພະອົງ.

Verse 51 (चौपाई)

राम सुकंठ बिभीषन दोऊ। राखे सरन जान सबु कोऊ।। नाम गरीब अनेक नेवाजे। लोक बेद बर बिरिद बिराजे।। राम भालु कपि कटकु बटोरा। सेतु हेतु श्रमु कीन्ह न थोरा।। नामु लेत भवसिंधु सुखाहीं। करहु बिचारु सुजन मन माहीं।। राम सकुल रन रावनु मारा। सीय सहित निज पुर पगु धारा।। राजा रामु अवध रजधानी। गावत गुन सुर मुनि बर बानी।। सेवक सुमिरत नामु सप्रीती। बिनु श्रम प्रबल मोह दलु जीती।। फिरत सनेहँ मगन सुख अपनें। नाम प्रसाद सोच नहिं सपनें।।

rāma sukaṇṭha bibhīṣana doū | rākhē saraṇa jāni sabu koū || nāma garība anēka nēvājē | loka bēda bara birida birājē || rāma bhālu kapi kaṭaku baṭōrā | sētu hētu śramu kīnha na thōrā || nāmu lēta bhava-siṃdhu sukha āhīṃ | karahu bicāru sujana mana māhīṃ || rāma sakula rana rāvaṇu mārā | sīya sahita nija pura pagu dhārā || rājā rāmu avadha raja-dhānī | gāvata guna sura muni bara bānī || sēvaka sumirata nāmu sa-prītī | binu śrama prabala mōha dalu jītī || phirata sanēhaṁ magana sukha apanēṃ | nāma prasāda sōca nahiṃ sapanēṃ ||

ພະຣາມ ແລະ ທັງນີລະກັນຖະ ແລະ ວິພີຊະນະ ພະອົງໄດ້ປົກປ້ອງເຂົາເຈົ້າ ໂດຍຮູ້ວ່າເຂົາເຈົ້າຢູ່ພາຍໃຕ້ຄວາມຄຸ້ມຄອງຂອງພະອົງ. ພະນາມໄດໍຍົກຍ່ອງວິນຍານທີ່ທຸກຍາກ ແລະ ຕ່ຳຕ້ອນັບບໍ່ຖ້ວນ ໃນຄວາມຈົດຈຳຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ໃນເວທະ ຄຳຫມັ້ນສັນຍາອັນສະຫງ່າລາສີຂອງພະອົງສະແດງໃຫ້ເຫັນ. ພະຣາມໄດ້ຮວບຮວມຫມີ ແລະ ລີງເຂົ້າເປັນກອງທັບ ແລະ ເພື່ອສ້າງຂົວ ພະອົງບໍ່ລັງເລໃຈແມ່ນແຕ່ຄວາມອິດເມື່ອຍ. ແຕ່ໂດຍການກ່າວພະນາມ ມະຫາສະໝຸດຂອງການເກີດກໍກາຍເປັນຄວາມສະດວກ ຈົ່ງພິຈາລະນາສິ່ງນີ້ ເບິ່ງຜູ້ມີຄຸນສົມບັດ ພາຍໃນໃຈຂອງທ່ານ. ພະຣາມໄດ້ສັງຫານຣາວັນໃນສົງຄາມອັນສະເຫນໂລກ ແລະ ພ້ອມກັບນາງສີດາ ໄດ້ກັບຄືນ ແລະ ຍ່າງເທິງເມືອງຂອງພະອົງເອງ. ພະຣາມຜູ້ເປັນກະສັດໃນອະໂຍດທຍາ ນະຄອນຫຼວງ ຄຸນງານຂອງພະອົງໄດ້ຮ້ອງຂັບຮ້ອງໂດຍເທບະດວງ ແລະ ພະລືສີ ໃນຄຳເວົ້າອັນສູງສົ່ງ. ຜູ້ຮັບໃຊ້ຜູ້ໃດຈື່ຈຳພະນາມດ້ວຍຄວາມຮັກ ໂດຍບໍ່ມີຄວາມຕຶງຄຽດ ກໍຊະນະກອງທັບແຫ່ງຄວາມຫຼອກລວງອັນເຂັ້ມແຂງ. ເຂົາເຈົ້າດຳເນີນຊີວິດ ຈົມໃສ່ຄວາມຮັກ ແລະ ຄວາມສຸກພາຍໃນຂອງຕົນເອງ ໂດຍຄຸນຄຸນຂອງພະນາມ ບໍ່ມີຄວາມກັງວົນເກີດຂຶ້ນແມ່ນແຕ່ໃນຄວາມຝັນ.

Verse 52 (दोहा/सोरठा)

ब्रह्म राम तें नामु बड़ बर दायक बर दानि। रामचरित सत कोटि महँ लिय महेस जियँ जानि।।25।।

brahma rāma teṁ nāmu baṛa bara dāyaka bara dāni | rāmacarita sata koṭi mahaṁ liya mahesa jiyaṁ jāni ||25||

ພະນາມຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າພະພຣະຫັດ ແລະ ຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າພະຣາມໃນຮູບປະທັບຂອງພະອົງ ເພາະມັນປະທານໂຊກງານ ແລະ ໃຫ້ທານດ້ວຍຄວາມໃຈກວ້າງຂວາງ ໂດຍຖືຄວາມຈິງນີ້ໄວ້ໃນໃຈຂອງພະອົງ ມະເຫສະ ໄດ້ເລືອກ ຈາກບັນດາຫົວຂໍ້ນັບລ້ານໆ ເລື່ອງລາວອັນສັກສິດຂອງພະກິດຂອງພະຣາມ.

Verse 53 (चौपाई)

नाम प्रसाद संभु अबिनासी। साजु अमंगल मंगल रासी।। सुक सनकादि सिद्ध मुनि जोगी। नाम प्रसाद ब्रह्मसुख भोगी।। नारद जानेउ नाम प्रतापू। जग प्रिय हरि हरि हर प्रिय आपू।। नामु जपत प्रभु कीन्ह प्रसादू। भगत सिरोमनि भे प्रहलादू।। ध्रुवँ सगलानि जपेउ हरि नाऊँ। पायउ अचल अनूपम ठाऊँ।। सुमिरि पवनसुत पावन नामू। अपने बस करि राखे रामू।। अपतु अजामिलु गजु गनिकाऊ। भए मुकुत हरि नाम प्रभाऊ।। कहौं कहाँ लगि नाम बड़ाई। रामु न सकहिं नाम गुन गाई।।

nāma prasāda sambhu abināsī | sāju amangala mangala rāsī || suka sanakādi siddha muni jogī | nāma prasāda brahma-sukha bhogī || nārada jāneu nāma pratāpū | jaga priya hari-hari hari priya āpū || nāmu japata prabhu kīnha prasādū | bhagata siromani bhe prahalādū || dhruvaṁ sagalāni japeu hari nāū̃ | pāyu acala anūpama ṭhāū̃ || sumiri pavanasuta pāvana nāmū | apane basa kari rākhe rāmū || apatu ajāmilu gaju ganikāū | bhe mukuta hari nāma prabhāū || kahauṁ kahām̐ lagi nāma baṛāī | rāmu na sakahiṁ nāma guna gāī ||

ໂດຍຄຸນຄຸນຂອງພະນາມ ພະສົມພູ ບໍ່ສູນສິ້ນ ພະນາມເປັນພະຄັງທີ່ພ້ອມທີ່ຈະປ່ຽນລາງຮ້າຍໃຫ້ເປັນຄວາມມະໂຫວົມອັນສະສົມ. ໂດຍຄຸນຄຸນຂອງພະນາມ ພະສຸກະ ພະສະນະກະ ແລະ ພະລືສີຜູ້ມີບົດບາດ ຜູ້ມີຄຸນສົມບັດ ແລະ ໂຍຄີ ໄດ້ຮັບຜົນຈາກຄວາມສຸກຂອງພະພຣະຫັດ. ພະນາຣະດະໄດ້ຮູ້ສະຫງ່າລາສີຂອງພະນາມ ໂລກເປັນທີ່ຮັກຕໍ່ພະຮະຣີ ແລະ ພະຮະຣີເອງກໍເປັນທີ່ຮັກຕໍ່ໂລກໂດຍພະນາມນັ້ນ. ໂດຍການສວາພະນາມ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າໄດ້ປະທານຄວາມເມດຕາ ດັ່ງນັ້ນພະປະຫຼາດໄດ້ກາຍເປັນອັນດັບໜຶ່ງຂອງຜູ້ອຸທິດ. ພະທຸະວະໄດ້ສວາພະນາມຂອງພະຮະຣີ ແລະ ໄດ້ບັນລຸສະຖານະອັນບໍ່ປ່ຽນແປງ ແລະ ບໍ່ມີສິ່ງໃດເທົ່າທຽມ. ໂດຍການຈື່ຈຳພະນາມອັນບໍລິສຸດ ບຸດຂອງພະພະຍົບ ໄດ້ຮັກສາພະຣາມໄວ້ພາຍໃຕ້ອຳນາດຂອງຕົນ. ແມ້ກະທັ້ງຜູ້ຕົກຕ່ຳ ອຊາມິນ ຊ້າງ ແລະ ໂສພີ ກໍໄດ້ຮັບການປົດປ່ອຍ ດັ່ງເປັນພະລັງຂອງພະນາມຂອງພະຮະຣີ. ຂ້າພະເຈົ້າຈະເວົ້າເຖິງຄວາມຍິ່ງໃຫຍ່ຂອງພະນາມໄດ້ເທົ່າໃດ ແມ້ກະທັ້ງພະຣາມກໍບໍ່ສາມາດຮ້ອງຂັບຮ້ອງຄຸນງານຂອງພະນາມໄດ້ຢ່າງເຕັມທີ່.

Verse 54 (दोहा/सोरठा)

नामु राम को कलपतरु कलि कल्यान निवासु। जो सुमिरत भयो भाँग तें तुलसी तुलसीदासु।।26।।

nāmu rāma ko kalpataru kali kalyāna nivāsu | jo sumirata bhayo bhāṅga teṁ tulasī tulasīdāsu ||26||

ພະນາມຂອງພະຣາມເປັນຕົ້ນໄມ້ປາດຖະໜາ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງຄວາມສຸກໃນຍຸກກາລີ ໂດຍການຈື່ຈຳມັນ ແມ້ກະທັ້ງຂ້າພະເຈົ້າ ຕຸລະສີ ຜູ້ເຄີຍເປັນພຽງຕົ້ນກັນຊະນິດຕ່ຳ ກໍໄດ້ກາຍເປັນຕຸລະສີ ຄື ໄມ້ທຶບານອັນສັກສິດ.

Verse 55 (चौपाई)

चहुँ जुग तीनि काल तिहुँ लोका। भए नाम जपि जीव बिसोका।। बेद पुरान संत मत एहू। सकल सुकृत फल राम सनेहू।। ध्यानु प्रथम जुग मखबिधि दूजें। द्वापर परितोषत प्रभु पूजें।। कलि केवल मल मूल मलीना। पाप पयोनिधि जन मन मीना।। नाम कामतरु काल कराला। सुमिरत समन सकल जग जाला।। राम नाम कलि अभिमत दाता। हित परलोक लोक पितु माता।। नहिं कलि करम न भगति बिबेकू। राम नाम अवलंबन एकू।। कालनेमि कलि कपट निधानू। नाम सुमति समरथ हनुमानू।।

cahũ juga tīni kāla tihũ lokā | bhae nāma japi jīva bisokā || beda purāna santa mata ehū | sakala sukṛta phala rāma sanehū || dhyānu prathama juga makha-bidhi dūjẽ | dvāpara paritoṣata prabhu pūjẽ || kali kevala mala mūla malīnā | pāpa payonidhi jana mana mīnā || nāma kāmataru kāla karālā | sumirata samana sakala jaga jālā || rāma nāma kali abhimata dātā | hita paraloka loka pitu mātā || nahiṁ kali karama na bhagati bibekū | rāma nāma avalambana ekū || kālanemi kali kapaṭa nidhānū | nāma sumati samaratha hanumānū ||

ຕະຫຼອດສີ່ຍຸກ ຂ້າມສາມພາກຂອງເວລາ ແລະ ໃນສາມໂລກ ສັດທັງປວງໄດ້ກາຍເປັນອິດສະຫຼະຈາກຄວາມໂສກເສົ້າໂດຍການສວາພະນາມ. ເວທະ ປຸຣານ ແລະ ຄຳສອນຂອງພະລືສີເຫັນດີໃນສິ່ງນີ້ ຜົນຂອງທຸກກິດຝູກຸນຄຸນຄືຄວາມຮັກຕໍ່ພະຣາມ. ໃນຍຸກທຳອິດ ການວິເວກກະເປັນເສັ້ນທາງ ໃນຍຸກທີສອງ ເປັນການເສຍສະຫຼະຕາມລະບຽບ ໃນຍຸກທະວາປາຣະ ພະຜູ້ເປັນເຈົ້າພໍໃຈໃນການບູຊາ. ແຕ່ຍຸກກາລີເປັນທີ່ມົນທົນທັງໝົດ ເປັນຮາກແຫ່ງຄວາມມົນທົນ ເປັນມະຫາສະໝຸດແຫ່ງບາບ ໃນນັ້ນໃຈຂອງມະນຸດເຄື່ອນໄຫວຄືປາ. ພະນາມເປັນຕົ້ນໄມ້ປາດຖະໜາ ມັນຜ່ອນຄາບເວລາອັນສະເຫນໂຫກ ໂດຍການຈື່ຈຳມັນ ຕາແຫ່ງໂລກທັງໝົດຖືກຕັດ ແລະ ສະຫງົບລົງ. ພະນາມຂອງພະຣາມໃນຍຸກກາລີປະທານສິ່ງທີ່ໃຈປາຖະໜາ ເປັນຜູ້ເມດຕາໃນໂລກນີ້ ແລະ ໂລກໜ້າ ຄືພໍ່ ແລະ ແມ່ຕໍ່ວິນຍານ. ໃນຍຸກກາລີ ບໍ່ມີພະລັງແຫ່ງການກະທຳ ບໍ່ມີການອຸທິດທີ່ຈຳແນກ ສິ່ງສະໜັບສະໜູນອັນດຽວແມ່ນພະນາມຂອງພະຣາມ. ຍຸກກາລີເປັນພັນທະຄັງຂອງການຫຼອກລວງ ເປັນການເນມີ ແຕ່ພະນາມເປັນຄຳປຶກສາທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ພະຫະນຸມານເປັນພະລັງອັນເຂັ້ມແຂງທີ່ເຮັດໃຫ້ມັນມີປະສິດທິພາບ.

Verse 56 (दोहा/सोरठा)

राम नाम नरकेसरी कनककसिपु कलिकाल। जापक जन प्रहलाद जिमि पालिहि दलि सुरसाल।।27।।

rāma nāma narakesarī kanakakasipu kalikāla | jāpaka jana prahalāda jimi pālihi dali surasāla ||27||

ຊື່ຂອງພະຣາມເປັນສິງຄວາຍມະນຸດຕໍ່ນະຣົກໃນຍຸກກາລີ ຄືກັບພະນະຣະສິງຕໍ່ຮິຣັນຍະກະສິພຸ ດັ່ງທີ່ພະນະຣະສິງໄດ້ປົກປ້ອງພະປະຫຼາດ ຊື່ຂອງພະຣາມກໍຈະປົກປ້ອງຜູ້ທີ່ສະຫວັນສະເໝືອນກັນ ທຳລາຍສັດຕູຂອງທ້ອາງເທບ ຄືອຳນາດຂອງບາບແລະການກົດຂີ່ຂົ່ມເຫື່ອງ

Verse 57 (चौपाई)

भायँ कुभायँ अनख आलसहूँ। नाम जपत मंगल दिसि दसहूँ।। सुमिरि सो नाम राम गुन गाथा। करउँ नाइ रघुनाथहि माथा।। मोरि सुधारिहि सो सब भाँती। जासु कृपा नहिं कृपाँ अघाती।। राम सुस्वामि कुसेवकु मोसो। निज दिसि दैखि दयानिधि पोसो।। लोकहुँ बेद सुसाहिब रीतीं। बिनय सुनत पहिचानत प्रीती।। गनी गरीब ग्रामनर नागर। पंडित मूढ़ मलीन उजागर।। सुकबि कुकबि निज मति अनुहारी। नृपहि सराहत सब नर नारी।। साधु सुजान सुसील नृपाला। ईस अंस भव परम कृपाला।। सुनि सनमानहिं सबहि सुबानी। भनिति भगति नति गति पहिचानी।। यह प्राकृत महिपाल सुभाऊ। जान सिरोमनि कोसलराऊ।। रीझत राम सनेह निसोतें। को जग मंद मलिनमति मोतें।।

bhāyã kubhāyã anakh ālasahū̃ | nāma japat maṅgala disi dasahū̃ || sumiri so nāma rāma guna gāthā | karaũ nāi raghunāthahi māthā || mori sudhārihi so saba bhā̃tī | jāsu kṛpā nahĩ kṛpā̃ aghātī || rāma susvāmi kusevaku moso | nija disi daikhi dayānidhi poso || lokahū̃ beda susāhiba rītī̃ | binaya sunata pahicānata prītī || ganī garība grāmanara nāgara | paṇḍita mūṛha malīna ujāgara || sukabi kukabi nija mati anuhārī | nṛpahi sarāhata saba nara nārī || sādhu sujāna susīla nṛpālā | īsa aṁsa bhava parama kṛpālā || suni sanamānahĩ sabahi subānī | bhaniti bhagati nati gati pahicānī || yaha prākṛta mahipāla subhāū | jāna siromani kosalarāū || rījhata rāma saneha nisotẽ | ko jaga manda malinmati motẽ ||

ໃນຄວາມຢ້ານຫຼືໃນອາລົມຮ້າຍ ໃນຄວາມໂກດຫຼືແມ້ກະທັ້ງໃນຄວາມເຖົ້າເຊົາ ຜູ້ໃດທີ່ສວາຊື່ຈະພົບຄວາມສະຫງົບຜ່ານທິດທັງສິບ. ຈື່ຈຳຊື່ນັ້ນ ຮ້ອງຮັບຄຸນງາມຄຸນຄວາມຂອງພະຣາມ ຂ້າພະເຈົ້າກົ້ມຫົວຕໍ່ພະຣາຄຸນາດ. ພະອົງຈະຊົດເຊີຍຂ້າພະເຈົ້າໃນທຸກວິທີ ຄວາມເມດຕາຂອງພະອົງບໍ່ເຄີຍລົ້ມເຫຼວ ຫຼືຫຼຸດນ້ອຍລົງ. ພະຣາມເປັນເຈົ້ານາຍທີ່ສົມບູນ ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າເປັນຜູ້ຮັບໃຊ້ທີ່ບໍ່ສົມຄວນ ແຕ່ພະອົງຜູ້ເປັນພະຄັງແຫ່ງຄວາມເມດຕາຈະເບິ່ງແຍງຮັກສາຂ້າພະເຈົ້າ. ໃນທາງໂລກແລະໃນລະບຽບຂອງເວດ ເຈົ້ານາຍທີ່ດີຈະຮັບຮູ້ຄວາມຮັກເມື່ອໄດ້ຍິນຄຳອ້ອມວອນ. ຄົນຮັ່ງແລະຄົນຈົນ ຊາວບ້ານແລະຊາວເມືອງ ຜູ້ມີປັນຍາແລະຜູ້ໂງ່ ຜູ້ມີມົນແລະຜູ້ສະຫວ່າງ. ນັກກະວີດີຫຼືບໍ່ດີ ຕາມສະຕິຂອງຕົນ ຊາຍແລະຍິງລ້ວນແຕ່ສັນລະເສີນກະສັດຂອງຕົນ. ຜູ້ປົກຄອງທີ່ບໍລິສຸດ ມີປັນຍາ ແລະ ມີການປະພຶດດີ ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງພະຜົນເທບ ກາຍເປັນຜູ້ມີຄວາມເມດຕາຢ່າງຍິ່ງ. ເມື່ອໄດ້ຍິນ ພະອົງກໍໃຫ້ກຽດຕາມສັບທຸກຄົນ ດັ່ງນັ້ນຄວາມຈົງຮັກພັກດີ ການກົ້ມຄຳນົບ ແລະ ເສັ້ນທາງພາຍໃນຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍຖືກເຂົ້າໃຈ. ນີ້ແມ່ນອາລົມທຳມະຊາດຂອງຜູ້ປົກຄອງແຜ່ນດິນທີ່ບໍລິສຸດ ຈົ່ງຮູ້ຈັກເພັດລັດຊາດຸກິດ ກະສັດແຫ່ງໂກສົນ. ພະຣາມຍ່ອມອົງພໍໃຈໃນຄວາມຮັກເທົ່ານັ້ນ ໃຜໃນໂລກນີ້ຈະໂງ່ ແລະ ມີຈິດໃຈມົນໄວກວ່າຂ້າພະເຈົ້າ?

Verse 58 (दोहा/सोरठा)

सठ सेवक की प्रीति रुचि रखिहहिं राम कृपालु। उपल किए जलजान जेहिं सचिव सुमति कपि भालु।।28(क)।। हौहु कहावत सबु कहत राम सहत उपहास। साहिब सीतानाथ सो सेवक तुलसीदास।।28(ख)।।

saṭha sevaka kī prīti ruci rakhihahiṁ rāma kṛpālu | upala kiye jalajāna jehiṁ saciva sumati kapi bhālu ||28(ka)|| hauhu kahāvata sabu kahata rāma sahata upahāsa | sāhiba sītānātha so sevaka tulasīdāsa ||28(kha)||

ພະຣາມຜູ້ມີຄວາມເມດຕາຮັກສາຄວາມຮັກແລະຄວາມເອົາໃຈໃສ່ຕໍ່ຜູ້ຮັບໃຊ້ທີ່ໂງ່ເຖົ້າ. ພະອົງຜູ້ສາມາດປ່ຽນຫີນໃຫ້ເປັນດອກບົວ ຜູ້ທີ່ລັດຖະມົນຕີແມ່ນປັນຍາປະກອບ ແລະ ພັນທະມິດຂອງພະອົງແມ່ນລີງແລະຫມີ. ເຖິງແມ່ນວ່າທຸກຄົນໃນໂລກຈະເວົ້າ ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າກາຍເປັນສຳນຶກ ພະຣາມກໍອົດທົນຕໍ່ການຫຍຽບຢຽດ ເຈົ້ານາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ມີຜູ້ໃດນອກຈາກພະຜົນເຈົ້າຂອງນາງສີຕາ ຜູ້ຮັບໃຊ້ຜູ້ນີ້ແມ່ນຕຸນສີດາສ.

Verse 59 (चौपाई)

अति बड़ि मोरि ढिठाई खोरी। सुनि अघ नरकहुँ नाक सकोरी।। समुझि सहम मोहि अपडर अपनें। सो सुधि राम कीन्हि नहिं सपनें।। सुनि अवलोकि सुचित चख चाही। भगति मोरि मति स्वामि सराही।। कहत नसाइ होइ हियँ नीकी। रीझत राम जानि जन जी की।। रहति न प्रभु चित चूक किए की। करत सुरति सय बार हिए की।। जेहिं अघ बधेउ ब्याध जिमि बाली। फिरि सुकंठ सोइ कीन्ह कुचाली।। सोइ करतूति बिभीषन केरी। सपनेहुँ सो न राम हियँ हेरी।। ते भरतहि भेंटत सनमाने। राजसभाँ रघुबीर बखाने।।

ati baṛi mori ḍhiṭhāī khorī | suni agh narakahum̐ nāka sakorī || samujhi saham mohi apaḍara apanem̐ | so sudhi rāma kīnhi nahiṃ sapanem̐ || suni avaloki sucita cakha cāhī | bhagati mori mati svāmi sarāhī || kahata nasāi hoi hiyam̐ nīkī | rījhata rāma jāni jana jī kī || rahati na prabhu cita cūka kiē kī | karata surati saya bāra hiē kī || jehim̐ agh badheu byādha jimi bālī | phiri sukanṭha soi kīnha kucālī || soi karatūti bibhīṣana kerī | sapanem̐hu so na rāma hiyam̐ herī || te bharatahi bheṃṭata sanamāne | rājasabhām̐ raghubīra bakhāne ||

ໃຫຍ່ຫຼວງແມ່ນຄວາມຜິດພາດທີ່ດື້ນດ້ານຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເມື່ອໄດ້ຍິນເຖິງບາບເຊັ່ນນີ້ ແມ້ກະທັ້ງນະຣົກກໍຈະຫຍີ້ງດັງໃສ່ຄວາມຂຽດຂວາງ. ແຕ່ຮູ້ວ່າຂ້າພະເຈົ້າເປັນຄົນທີ່ຢ້ານທະເລທັນໃຈຄືກັບຄົນໃນວົງຂອງພະອົງ ພະຣາມບໍ່ເຄີຍຈື່ຄວາມຜິດນັ້ນເຖິງແມ່ນໃນຄວາມຝັນ. ເມື່ອໄດ້ຍິນຂ້າພະເຈົ້າ ແລະ ເບິ່ງດ້ວຍຕາບໍລິສຸດ ເຈົ້ານາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສັນລະເສີນຄວາມຈົງຮັກພັກດີແລະເຈດຈຳນົງພາຍໃນຂອງຂ້າພະເຈົ້າ. ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າເວົ້າ ຫົວໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍເລີກດີ ພະຣາມພໍໃຈເມື່ອພະອົງຮູ້ໃຈຂອງຜູ້ຮັບໃຊ້ຂອງພະອົງ. ພະຜົນເຈົ້າບໍ່ເກັບຮັກສາໃນຄວາມຄິດຂອງພະອົງບັນທຶກຂອງຄວາມຜິດທີ່ເຄີຍເຮັດ ແຕ່ພະອົງຈື່ຄວາມຮັກພາຍໃນຫົວໃຈຊ້ຳແລ້ວຊ້ຳອີກ. ບາບນັ້ນເອງທີ່ພະອົງໄດ້ຍິງຕົວີລີເຫມືອນນາຍພານ ພະຜົນເຈົ້າຜູ້ມີພະນາມວ່າສີວະສີເຂດາ ກໍໄດ້ປ່ຽນມັນເປັນຂໍ້ກ່າວຫາທີ່ບໍ່ຍຸດຕິທຳ. ແຕ່ການກະທຳນັ້ນກ່ຽວກັບພະພີພິຊານ ພະຣາມບໍ່ເຄີຍຖືວ່າເປັນຄວາມຜິດໃນຫົວໃຈຂອງພະອົງເຖິງແມ່ນໃນຄວາມຝັນ. ດັ່ງນັ້ນເມື່ອພະອົງໄດ້ພົບພະພົງລະຕະດ້ວຍກຽດຕິຍົດ ພະຣາຄຸນະວີຣະໄດ້ປະກາດໃນທີ່ປະຊຸມລາຊະສະພາ.

Verse 60 (दोहा/सोरठा)

प्रभु तरु तर कपि डार पर ते किए आपु समान।। तुलसी कहूँ न राम से साहिब सीलनिधान।।29(क)।। राम निकाईं रावरी है सबही को नीक। जों यह साँची है सदा तौ नीको तुलसीक।।29(ख)।। एहि बिधि निज गुन दोष कहि सबहि बहुरि सिरु नाइ। बरनउँ रघुबर बिसद जसु सुनि कलि कलुष नसाइ।।29(ग)।।

prabhu taru-tara kapi ḍāra para te kiye āpu samāna || tulasī kahū̃ na rāma se sāhiba sīla-nidhāna || 29(ka) || rāma nikāī̃ rāvarī hai sabahī ko nīka | joṁ yaha sā̃cī hai sadā tau nīko tulasīka || 29(kha) || ehi bidhi nija guna doṣa kahi sabahi bahuri siru nāi | baranaũ raghubara bisada jasu suni kali kaluṣa nasāi || 29(ga) ||

ພະຜົນເຈົ້າໄດ້ກ້າວຂ້າມຈາກຕົ້ນໄມ້ສູ່ຕົ້ນໄມ້ ຕາມກິ່ງຂອງລີງ ພະອົງໄດ້ຍົກພວກເຂົາໃຫ້ເທົ່າກັບພະອົງ. ຕຸນສີດາສກ່າວວ່າ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດກ່າວພຽງພໍກ່ຽວກັບພະຣາມ ເຈົ້ານາຍຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພະຄັງແຫ່ງຄຸນງາມຄຸນຄວາມອັນອ່ອນໂຍນ. ພະຣາມ ຄວາມດີຂອງພະອົງເປັນສຳລັບຄວາມດີຂອງທຸກຄົນ. ຖ້າສິ່ງນີ້ເປັນຄວາມຈິງສະເໝີ ສ່ວນຂອງຕຸນສີດາສຍ່ອມຈະເປັນສິລິສົມບູນ. ດ້ວຍວິທີນີ້ ກ່າວເຖິງຄຸນງາມແລະຄວາມຜິດຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ຂ້າພະເຈົ້າກົ້ມຫົວອີກເທື່ອໜຶ່ງຕໍ່ທຸກຄົນ ແລະ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າຊື່ສຽງບໍລິສຸດຂອງພະຜົນເຈົ້າແຫ່ງຣາຄູ ເມື່ອໄດ້ຍິນ ຄວາມມົນຂອງຍຸກກາລີກໍຈະຖືກທຳລາຍ.

Verse 61 (चौपाई)

जागबलिक जो कथा सुहाई। भरद्वाज मुनिबरहि सुनाई।। कहिहउँ सोइ संबाद बखानी। सुनहुँ सकल सज्जन सुखु मानी।। संभु कीन्ह यह चरित सुहावा। बहुरि कृपा करि उमहि सुनावा।। सोइ सिव कागभुसुंडिहि दीन्हा। राम भगत अधिकारी चीन्हा।। तेहि सन जागबलिक पुनि पावा। तिन्ह पुनि भरद्वाज प्रति गावा।। ते श्रोता बकता समसीला। सवँदरसी जानहिं हरिलीला।। जानहिं तीनि काल निज ग्याना। करतल गत आमलक समाना।। औरउ जे हरिभगत सुजाना। कहहिं सुनहिं समुझहिं बिधि नाना।।

jāgabalika jo kathā suhāī | bharadvāja munibarahi sunāī || kahihauṁ soi saṁbāda bakhānī | sunahuṁ sakala sajjana sukhu mānī || saṁbhu kīnha yaha carita suhāvā | bahuri kṛpā kari umahi sunāvā || soi siva kāga-bhusuṁḍihi dīnhā | rāma-bhagata adhikārī cīnhā || tenhi sana jāgabalika puni pāvā | tinh puni bharadvāja prati gāvā || te śrotā bakatā sama-sīlā | savaṁda-rasī jānahim hari-līlā || jānahim tīni kāla nija gyānā | karatala-gata āmalaka samānā || aurau je hari-bhagata sujānā | kahahim sunahim samujhahim bidhi nānā ||

ເລື່ອງລາຊະທີ່ງົດງາມນັ້ນ ຍາຊະຍັກວະລະໄດ້ເລົ່າໃຫ້ພະຍານບາຣະທວາຊະຟັງ ຂ້າພະເຈົ້າຈະເລົ່າສົນທະນານັ້ນຕາມລຳດັບ ຈົ່ງຟັງເຖິງຜູ້ມີຈິດບໍລິສຸດທຸກທ່ານ ແລະ ຮັບເອົາເປັນຄວາມສຸກ. ພະສີວະໄດ້ປະດິດເລື່ອງລາຊະງົດງາມນີ້ກ່ອນ ແລະ ດ້ວຍຄວາມເມດຕາ ໄດ້ເລົ່າໃຫ້ພະອຸມາຟັງອີກເທື່ອໜຶ່ງ. ພະສີວະຜູ້ນັ້ນໄດ້ມອບໃຫ້ກາກະພູຊຸນທີ ໂດຍຮັບຮູ້ວ່າລາວເປັນຜູ້ສະຫວັນສະເໝືອນຂອງພະຣາມ. ຈາກລາວ ຍາຊະຍັກວະລະໄດ້ຮັບເອົາອີກເທື່ອ ແລະ ລາວກໍໄດ້ຮ້ອງຂັບໃຫ້ພະຍານບາຣະທວາຊະຟັງ. ຜູ້ຟັງແລະຜູ້ເວົ້າເຫຼົ່ານັ້ນມີອາລົມຄ້າຍຄືກັນ ເປັນຜູ້ຮັກໃນອະມາຂອງສົນທະນາ ເປັນຜູ້ຮູ້ເຖິງລີລາອັນສູດສົດຂອງພະຮັລິ. ພວກເຂົາຮູ້ການທັງສາມໂດຍປັນຍາພາຍໃນ ເຫັນຈະແຈ້ງດັ່ງໝາກອາມະລະກະວາງຢູ່ເທິງຝາມື. ແລະ ຜູ້ສະຫວັນສະເໝືອນອື່ນໆຂອງພະຮັລິກໍເວົ້າ ຟັງ ແລະ ເຂົ້າໃຈໃນທາງຕ່າງໆຫຼາຍທາງ.