Adhyaya 154: The Efficacy of Yamunā River Pilgrimage Sites (Merits of Mathurā-Region Tīrthas)

Verse 1

अथ यमुनातीरथप्रभावः ॥ वराह उवाच ॥ एवंविधां च मथुरां दृष्ट्वा तौ मुदमापतुः ॥ एवं तु वसतस्तस्य राज्ञस्तत्र वसुन्धरे ॥

ಇದೀಗ ಯಮುನಾತೀರಥಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ವರ್ಣನೆ. ವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಇಂತಹ ಮಥುರೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಹರ್ಷಪಟ್ಟರು. ಹೇ ವಸುಂಧರೇ, ಆ ರಾಜನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ…

Verse 2

पप्रच्छ च तदा भार्या यद्गुह्यं पूर्वभाषितम् ॥ पुरस्थेन तदा राज्ञा वक्ष्यामि मथुरां प्रति

ಆಗ ರಾಣಿಯು ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಗುಹ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕೇಳಿದಳು. ರಾಜನು ಅವಳ ಮುಂದೆ ನಿಂತು ಹೇಳಿದನು—“ಮಥುರೆಯ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾ ನಾನು ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುವೆನು.”

Verse 3

॥ तन्मे वद महाराज यद्गोप्यं पूर्वभाषितम् ॥ राजाप्युवाच तां राज्ञीं त्वयाप्युक्तं पुरा मम

ಓ ಮಹಾರಾಜ, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಗುಪ್ತ ವಿಷಯವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ. ರಾಜನು ರಾಣಿಗೆ ಹೇಳಿದನು—ನೀನು ಕೂಡ ಹಿಂದೆ ನನಗೆ ಒಂದು ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದೆ.

Verse 4

तद्वदस्व स्वकं गुह्यं पश्चाद्वक्ष्याम्यहं तव ॥ इत्युक्त्वा पीवरी ज्ञात्वा प्रहस्य तु गुणालयाः

ಆದುದರಿಂದ ನೀನು ನಿನ್ನ ಗುಪ್ತವನ್ನು ಹೇಳು; ನಂತರ ನಾನು ನಿನ್ನದನ್ನು ಹೇಳುವೆ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಗುಣಗಳ ಆಲಯವಾದ ಪೀವರಿ ತಿಳಿದು ನಗಿದಳು.

Verse 5

प्रोवाच चैव राजानं मनसः प्रीतिकारणम् ॥ अहं तु पीवरी नाम गङ्गातीरनिवासिनी

ನಂತರ ಅವಳು ರಾಜನಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಸಂತೋಷ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದಳು—“ನನ್ನ ಹೆಸರು ಪೀವರಿ; ನಾನು ಗಂಗಾತೀರ ನಿವಾಸಿನಿ.”

Verse 6

आगतेमां पुरीं द्रष्टुं कुमुदस्य तु द्वादशीम् ॥ नावमारुह्य यान्तीह पतिता यमुनाजले

ಕುಮುದ ಮಾಸದ ದ್ವಾದಶಿಯಂದು ಈ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದೆ; ದೋಣಿಯನ್ನು ಏರಿ ಇಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಯಮುನಾ ಜಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದೆ.

Verse 7

सद्यः प्राणैर्वियुक्ता च तत्तीर्थस्य प्रभावतः ॥ काशीराजपतेः कन्या यातास्मि वसुधाधिप

ನಾನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪ್ರಾಣಗಳಿಂದ ವಿಯುಕ್ತಳಾದೆ; ಆದರೆ ಆ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಓ ವಸುಧಾಧಿಪ, ನಾನು ಕಾಶೀರಾಜಾಧಿಪತಿಯ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ (ಆದೆಯೆ).

Verse 8

त्वया विवाहिता राजन्न च मां विजहात्स्मृतिः ॥ एतत्तीर्थप्रभावेन धर्मयुक्ता तथानघ

ಓ ರಾಜನೇ, ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ; ನನ್ನ ಸ್ಮೃತಿ ನನ್ನನ್ನು ತೊರೆದಿಲ್ಲ. ಈ ತೀರ್ಥದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ, ಓ ನಿರ್ದೋಷನೇ, ನಾನು ಧರ್ಮಯುಕ್ತಳಾದೆ.

Verse 9

धारापतनके तीर्थे त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥ एतच्छ्रुत्वा ततो राजा कथां प्राग्जन्मसम्भवाम्

ಧಾರಾಪತನಕ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಾನು ನನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದೆ. ಇದನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜನು ಪೂರ್ವಜನ್ಮಸಂಭವವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸಿದನು.

Verse 10

मां पश्यन्तौ नियमातस्तत्रैव निधनं गतौ ॥ मृतौ सर्वपरित्यक्तौ गतौ मम सलोकताम्

ನನ್ನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ, ನಿಯಮಾನುಸಾರ, ಅವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಮರಣಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಲೋಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.

Verse 11

एतत्ते कथितं देवि आश्चर्यं यदभून्महत् ॥ त्यक्त्वा चात्मतनुं तीर्थे धारापतनसंज्ञके

ಓ ದೇವಿ, ಸಂಭವಿಸಿದ ಮಹಾ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದೆ—ಧಾರಾಪತನ ಎಂಬ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ…

Verse 12

नाकलोकमवाप्नोति त्यक्तपापो न संशयः ॥ यमुनेश्वरमासाद्य त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥

ಪಾಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು ಸ್ವರ್ಗಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ—ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಯಮುನೇಶ್ವರನನ್ನು ಸೇರಿ ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ (ಅದೇ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ).

Verse 13

विष्णुलोकमवाप्नोति दिव्यमूर्तिश्चतुर्भुजः ॥ धारापतनके स्नात्वा नाकलोके स मोदते ॥

ಅವನು ವಿಷ್ಣುಲೋಕವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯ ಚತುರ್ಭುಜ ರೂಪವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಧಾರಾಪತನಕದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಸ್ವರ್ಗಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 14

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ अतः परं नागतीर्थं तीर्थानामुत्तमोत्तमम् ॥

ನಂತರ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿದರೆ, ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ನಾಗತೀರ್ಥವಿದೆ—ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ.

Verse 15

यत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥ घण्टाभरणकं तीर्थं सर्वपापप्रमोचनम् ॥

ಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರಿಗೆ ಪುನರ್ಜನ್ಮವಿಲ್ಲ. ಅದು ಘಂಟಾಭರಣಕ ಎಂಬ ತೀರ್ಥ, ಸರ್ವಪಾಪಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವುದು.

Verse 16

यस्मिन् स्नातो नरो याति सूर्यलोकं न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

ಯಾವ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯನು ಸೂರ್ಯಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ—ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಬಿಡಿದರೆ, ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 17

पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तीर्थानामुत्तमं तीर्थं ब्रह्मलोकेषु विश्रुतम् ॥

ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ; ಓ ವಸುಂಧರೇ, ಕೇಳು. ತೀರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಒಂದು ತೀರ್ಥವಿದೆ; ಅದು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.

Verse 18

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च नियतो नियताशनः ॥ ब्रह्मणा समनुज्ञातो मम लोकं स गच्छति ॥

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ಜಲವನ್ನು ಕುಡಿದು, ನಿಯಮಶೀಲನಾಗಿ ನಿಯತಾಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಅವನು ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 19

तत्राभिषेकं कुर्वीत स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥ मोदते सोमलोके तु एवमेव न संशयः ॥

ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ದೃಢನಿಷ್ಠನಾಗಿ ಅಭಿಷೇಕ (ವಿಧಿಸ್ನಾನ) ಮಾಡಬೇಕು. ಅವನು ಸೋಮಲೋಕದಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾನೆ—ಇದೇ; ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.

Verse 20

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ सरस्वत्याश्च पतनं सर्वपापहरं शुभम् ॥

ಮತ್ತೆ ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ, ಅವನು ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಸರಸ್ವತಿಯ ‘ಪತನ’ ಶುಭಕರ; ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ.

Verse 21

तत्र स्नातो नरो देवि अवर्णोऽपि यतिर्भवेत् ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि माथुरे मम मण्डले ॥

ಹೇ ದೇವಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ನರನು—ವರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನವನಾದರೂ—ಯತಿ (ಸನ್ಯಾಸಿ) ಆಗಬಹುದು. ಮತ್ತೆ ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿರುವ ನನ್ನ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಹೇಳುವೆನು.

Verse 22

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः॥ स्नानमात्रेण मनुजो मुच्यते ब्रह्महत्यया॥

ಯಾರು ಅಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳು ಉಪವಾಸವಿಟ್ಟು ಸ್ನಾನಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಆ ಮನುಷ್ಯನು ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಹತ್ಯಾ ಪಾಪದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

अथात्र मुंचते प्राणान्मम लोकं स गच्छति॥ दशाश्वमेधमृषिभिः पूजितं सर्वदा मुदा॥

ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಅವನು ನನ್ನ ಲೋಕವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. ಆ ಸ್ಥಳವು ಋಷಿಗಳಿಂದ ಸದಾ ಆನಂದದಿಂದ ಪೂಜಿತವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪುಣ್ಯವು ದಶ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞಸಮಾನವಾಗಿದೆ.

Verse 24

तत्र ये स्नान्ति नियतास्तेषां स्वर्गो न दुर्लभः॥ मथुरापश्चिमे पार्श्वे सततं त्वृषिपूजितम्॥

ಅಲ್ಲಿ ನಿಯಮದಿಂದ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಸ್ವರ್ಗವು ದುರ್ಲಭವಲ್ಲ. ಮಥುರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಆ ತೀರ್ಥವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾಗಿದೆ.

Verse 25

ब्रह्मणा सृष्टिकाले तु मनसा निर्मितं पुरा॥ मानसં नाम तीर्थं तु ऋषिभिः पूजितं पुरा॥

ಸೃಷ್ಟಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ಅದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಆ ತೀರ್ಥವು ‘ಮಾನಸ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಪುರಾತನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಋಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 26

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः॥ तीर्थं तु विघ्नराजस्य पुण्यं पापहरं शुभम्॥

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ (ನಂತರ) ಮೃತರಾದವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ; ಅವರನ್ನು ‘ಅಪುನರ್ಭವ’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಿಘ್ನರಾಜನ ಈ ತೀರ್ಥವು ಪುಣ್ಯಕರ, ಶುಭಕರ ಮತ್ತು ಪಾಪಹರವಾಗಿದೆ.

Verse 27

यत्र स्नातान्मनुष्यांश्च विघ्नराजो न पीडयेत्॥ अष्टम्यां च चतुर्दश्यां चतुर्थ्यां तु विशेषतः॥

ಎಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ವಿಘ್ನರಾಜನು ಪೀಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ—ಅಷ್ಟಮಿ, ಚತುರ್ದಶಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚತುರ್ಥಿಯಂದು.

Verse 28

अविघ्नं कुरुते तस्य सततं पार्वतीसुतः॥ तत्राथ मुंचते प्राणान्मम लोकं स गच्छति॥

ಅವನಿಗೆ ಪಾರ್ವತೀಪುತ್ರ ಗಣೇಶನು ಸದಾ ವಿಘ್ನರಹಿತತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿ ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 29

ततः परे कोटितीर्थे पवित्रं परमं स्मृतम्॥ तत्र वै स्नानमात्रेण गवां कोटिफलं लभेत्॥

ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಕೋಟಿತೀರ್ಥವಿದೆ; ಅದು ಪರಮ ಪವಿತ್ರವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸ್ನಾನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಕೋಟಿ ಗೋವಿನ ದಾನಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

Verse 30

तथात्र मुंचते प्राणान् लोभमोहविवर्जितः॥ सोमलोकमतिग्रम्य मम लोकं च गच्छति॥

ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಲೋಭಮೋಹವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೋಮಲೋಕವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೂ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 31

अतः परं शिवक्षेत्रमर्धक्रोशं तु दुष्करम्॥ तत्र स्थितो हरो देवो मथुरां रक्षते सदा॥

ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂದೆ ಅರ್ಧಕ್ರೋಶ ವಿಸ್ತಾರದ ಶಿವಕ್ಷೇತ್ರವಿದೆ; ಅದು ದುಷ್ಕರವೆಂದು ಸ್ಮರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ದೇವ ಹರು ಸದಾ ಮಥುರೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 32

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च माठुरं लभते फलम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम लोकं स गच्छति ॥

ಅಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನಮಾಡಿ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿದರೆ ಮಥುರಾಸಂಬಂಧಿತ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ನನ್ನ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ.

Verse 33

स्वां चाप्यकथयत्तस्यै यथा संयमने मृतः ॥ एवं तौ मथुरां प्राप्य स्नात्वा यामुनतीर्थके ॥

ಅವನು ತನ್ನ ಕಥೆಯನ್ನೂ ಅವಳಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು—ಯಮನ ಸಂಯಮನ-ಲೋಕದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹೇಗೆ ಮೃತನಾದನು ಎಂದು. ನಂತರ ಅವರು ಇಬ್ಬರೂ ಮಥುರೆಗೆ ಬಂದು ಯಮುನಾ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು.

Verse 34

सोमतीर्थे तु वसुधे पवित्रे यमुनाम्भसि ॥ यत्र पश्यति मां सोमो द्वापरे युगसंस्थिते ॥

ಓ ವಸुधೆ! ಯಮುನೆಯ ಪವಿತ್ರ ಜಲದಲ್ಲಿರುವ ಸೋಮತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ—ದ್ವಾಪರಯುಗ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಡೆಯುವಾಗ ಸೋಮನು ನನ್ನನ್ನು ದರ್ಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

Verse 35

तस्मिंस्तीर्थवरे स्नातं न पीडयति विघ्नराट् ॥ विद्यारम्भेषु सर्वेषु यज्ञदानक्रियासु च ॥

ಆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿದವನನ್ನು ‘ವಿಘ್ನರಾಟ್’ ಪೀಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಯಜ್ಞ-ದಾನ-ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ.