Adhyaya 154: The Efficacy of Yamunā River Pilgrimage Sites (Merits of Mathurā-Region Tīrthas)

Verse 1

अथ यमुनातीरथप्रभावः ॥ वराह उवाच ॥ एवंविधां च मथुरां दृष्ट्वा तौ मुदमापतुः ॥ एवं तु वसतस्तस्य राज्ञस्तत्र वसुन्धरे ॥

ഇപ്പോൾ യമുനാതീർത്ഥങ്ങളുടെ പ്രഭാവവിവരണം. വരാഹൻ പറഞ്ഞു—ഇത്തരമൊരു മഥുര കണ്ടപ്പോൾ അവർ ഇരുവരും ആനന്ദിച്ചു. ഹേ വസുന്ധരേ, ആ രാജാവ് അവിടെ വസിക്കുമ്പോൾ…

Verse 2

पप्रच्छ च तदा भार्या यद्गुह्यं पूर्वभाषितम् ॥ पुरस्थेन तदा राज्ञा वक्ष्यामि मथुरां प्रति

അപ്പോൾ രാജ്ഞി മുമ്പ് പറഞ്ഞിരുന്ന ആ രഹസ്യത്തെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു. രാജാവ് അവളുടെ മുമ്പിൽ നിന്നുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു—“മഥുരയിലേക്കു പോകുന്ന വഴിയിൽ ഞാൻ അത് വിവരിക്കാം.”

Verse 3

॥ तन्मे वद महाराज यद्गोप्यं पूर्वभाषितम् ॥ राजाप्युवाच तां राज्ञीं त्वयाप्युक्तं पुरा मम

മഹാരാജാവേ, മുമ്പ് പറഞ്ഞ ആ ഗൂഢമായ കാര്യം എനിക്ക് പറയുക. രാജാവ് രാജ്ഞിയോട് പറഞ്ഞു—നീയും ഒരിക്കൽ എനിക്ക് ഒരു രഹസ്യം പറഞ്ഞിരുന്നു.

Verse 4

तद्वदस्व स्वकं गुह्यं पश्चाद्वक्ष्याम्यहं तव ॥ इत्युक्त्वा पीवरी ज्ञात्वा प्रहस्य तु गुणालयाः

അതുകൊണ്ട് നീ നിന്റെ രഹസ്യം പറയുക; പിന്നെ ഞാൻ നിന്റേതു പറയും. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗുണങ്ങളുടെ നിധിയായ പീവരീ മനസ്സിലാക്കി പുഞ്ചിരിച്ചു.

Verse 5

प्रोवाच चैव राजानं मनसः प्रीतिकारणम् ॥ अहं तु पीवरी नाम गङ्गातीरनिवासिनी

പിന്നീട് അവൾ രാജാവിനോട് മനസ്സിനെ ആനന്ദിപ്പിക്കുന്ന വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു—“എന്റെ പേര് പീവരീ; ഞാൻ ഗംഗാതീരവാസിനിയാണ്.”

Verse 6

आगतेमां पुरीं द्रष्टुं कुमुदस्य तु द्वादशीम् ॥ नावमारुह्य यान्तीह पतिता यमुनाजले

കുമുദ മാസത്തിലെ ദ്വാദശി നാളിൽ ഈ നഗരത്തെ കാണാൻ ഞാൻ വന്നു; വള്ളത്തിൽ കയറി ഇവിടെ വരുമ്പോൾ ഞാൻ യമുനാജലത്തിൽ വീണുപോയി.

Verse 7

सद्यः प्राणैर्वियुक्ता च तत्तीर्थस्य प्रभावतः ॥ काशीराजपतेः कन्या यातास्मि वसुधाधिप

ഞാൻ ഉടൻ തന്നെ പ്രാണവിയോഗം പ്രാപിച്ചു; എന്നാൽ ആ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ, ഹേ വസുധാധിപ, ഞാൻ കാശീരാജാധിപന്റെ പുത്രിയായി (ആയിത്തീർന്നു).

Verse 8

त्वया विवाहिता राजन्न च मां विजहात्स्मृतिः ॥ एतत्तीर्थप्रभावेन धर्मयुक्ता तथानघ

ഹേ രാജാവേ, നീ എന്നെ വിവാഹം കഴിച്ചു; എന്റെ സ്മൃതി എന്നെ വിട്ടുപോയില്ല. ഈ തീർത്ഥത്തിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ, ഹേ നിർമലനേ, ഞാൻ ധർമ്മയുക്തയായി.

Verse 9

धारापतनके तीर्थे त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥ एतच्छ्रुत्वा ततो राजा कथां प्राग्जन्मसम्भवाम्

ധാരാപതനക എന്ന തീർത്ഥത്തിൽ ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ ത്യജിച്ചു. ഇത് കേട്ട രാജാവ് മുൻജന്മത്തിൽ നിന്നുയർന്ന കഥയെ മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചു.

Verse 10

मां पश्यन्तौ नियमातस्तत्रैव निधनं गतौ ॥ मृतौ सर्वपरित्यक्तौ गतौ मम सलोकताम्

എന്നെ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കെ, നിയമാനുസാരം, അവർ അവിടെയേ തന്നെ മരണത്തെ പ്രാപിച്ചു. മരിച്ച് എല്ലാം ഉപേക്ഷിച്ച് അവർ എനോടൊപ്പം സലോകതയെ നേടി.

Verse 11

एतत्ते कथितं देवि आश्चर्यं यदभून्महत् ॥ त्यक्त्वा चात्मतनुं तीर्थे धारापतनसंज्ञके

ഹേ ദേവീ, സംഭവിച്ച മഹത്തായ അത്ഭുതം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞു—ധാരാപതന എന്ന തീർത്ഥത്തിൽ ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്…

Verse 12

नाकलोकमवाप्नोति त्यक्तपापो न संशयः ॥ यमुनेश्वरमासाद्य त्यक्त्वा जीवितमात्मनः ॥

പാപം ഉപേക്ഷിച്ചവൻ സ്വർഗ്ഗലോകം പ്രാപിക്കുന്നു—സംശയമില്ല. യമുനേശ്വരനെ സമീപിച്ച് സ്വന്തം ജീവൻ ത്യജിച്ചാൽ (അവൻ ആ നിലയെ പ്രാപിക്കും).

Verse 13

विष्णुलोकमवाप्नोति दिव्यमूर्तिश्चतुर्भुजः ॥ धारापतनके स्नात्वा नाकलोके स मोदते ॥

അവൻ വിഷ്ണുലോകം പ്രാപിച്ച് ദിവ്യമായ ചതുര്ഭുജ രൂപം ധരിക്കുന്നു. ധാരാപതനകത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് സ്വർഗ്ഗലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു.

Verse 14

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ अतः परं नागतीर्थं तीर्थानामुत्तमोत्तमम् ॥

പിന്നെ അവൻ ഇവിടെ തന്നെ പ്രാണൻ വിട്ടാൽ, എന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. ഇതിന് അപ്പുറം നാഗതീർത്ഥം—തീർത്ഥങ്ങളിൽ അത്യുത്തമം.

Verse 15

यत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः ॥ घण्टाभरणकं तीर्थं सर्वपापप्रमोचनम् ॥

എവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് അവിടെ മരിക്കുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അവർക്ക് പുനർജന്മമില്ല. അത് ‘ഘണ്ടാഭരണക’ എന്ന തീർത്ഥം, സർവ്വപാപനാശിനി.

Verse 16

यस्मिन् स्नातो नरो याति सूर्यलोकं न संशयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

ഏതിൽ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ സൂര്യലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു—സംശയമില്ല. പിന്നെ ഇവിടെ തന്നെ പ്രാണൻ വിട്ടാൽ, എന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 17

पुनरन्यत् प्रवक्ष्यामि तच्छृणुष्व वसुन्धरे ॥ तीर्थानामुत्तमं तीर्थं ब्रह्मलोकेषु विश्रुतम् ॥

വീണ്ടും മറ്റൊന്ന് ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കുന്നു; ഹേ വസുന്ധരേ, കേൾക്കുക. തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഉത്തമമായ ഒരു തീർത്ഥമുണ്ട്; അത് ബ്രഹ്മലോകങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്.

Verse 18

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च नियतो नियताशनः ॥ ब्रह्मणा समनुज्ञातो मम लोकं स गच्छति ॥

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ജലം പാനം ചെയ്ത്, സംയമിയും നിയന്ത്രിതാഹാരിയും ആയി, ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുവാദം ലഭിച്ച് അവൻ എന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.

Verse 19

तत्राभिषेकं कुर्वीत स्वकर्मपरिनिष्ठितः ॥ मोदते सोमलोके तु एवमेव न संशयः ॥

അവിടെ സ്വന്തം നിശ്ചിതകർമ്മത്തിൽ ദൃഢനിഷ്ഠനായി അഭിഷേകം (വിധിസ്നാനം) ചെയ്യണം. അവൻ സോമലോകത്തിൽ ആനന്ദിക്കുന്നു—ഇങ്ങനെ തന്നേ; സംശയമില്ല.

Verse 20

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ सरस्वत्याश्च पतनं सर्वपापहरं शुभम् ॥

ഇവിടെ അവൻ പ്രാണൻ വിട്ടാൽ അവൻ എന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് പോകുന്നു. കൂടാതെ സരസ്വതിയുടെ ‘പതനം’ മംഗളകരം; അത് സർവ്വപാപങ്ങളും ഹരിക്കുന്നു.

Verse 21

तत्र स्नातो नरो देवि अवर्णोऽपि यतिर्भवेत् ॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि माथुरे मम मण्डले ॥

ഹേ ദേവീ, അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യൻ—വർണ്ണത്തിന് പുറത്തുള്ളവനായാലും—യതി (സന്ന്യാസി) ആകാം. പിന്നെയും മഥുരയിലെ എന്റെ മണ്ഡലത്തിൽ മറ്റൊന്ന് പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 22

यस्तत्र कुरुते स्नानं त्रिरात्रोपोषितो नरः॥ स्नानमात्रेण मनुजो मुच्यते ब्रह्महत्यया॥

അവിടെ മൂന്ന് രാത്രികൾ ഉപവസിച്ച് സ്നാനം ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യൻ, സ്നാനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ ബ്രഹ്മഹത്യാപാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുന്നു.

Verse 23

अथात्र मुंचते प्राणान्मम लोकं स गच्छति॥ दशाश्वमेधमृषिभिः पूजितं सर्वदा मुदा॥

അനന്തരം അവിടെ പ്രാണൻ വിട്ട് അവൻ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു. ആ സ്ഥലം ഋഷിമാർ സദാ ആനന്ദത്തോടെ പൂജിക്കുന്നതും, അതിന്റെ പുണ്യം പത്ത് അശ്വമേധയാഗങ്ങൾക്കു തുല്യമുമാണ്.

Verse 24

तत्र ये स्नान्ति नियतास्तेषां स्वर्गो न दुर्लभः॥ मथुरापश्चिमे पार्श्वे सततं त्वृषिपूजितम्॥

അവിടെ നിയമനിഷ്ഠയോടെ സ്നാനം ചെയ്യുന്നവർക്ക് സ്വർഗ്ഗം ദുർലഭമല്ല. മഥുരയുടെ പടിഞ്ഞാറ് വശത്ത് ആ തീർത്ഥം നിരന്തരം ഋഷിമാർ പൂജിക്കുന്നു.

Verse 25

ब्रह्मणा सृष्टिकाले तु मनसा निर्मितं पुरा॥ मानसં नाम तीर्थं तु ऋषिभिः पूजितं पुरा॥

സൃഷ്ടികാലത്ത് ബ്രഹ്മാവ് അതിനെ മുൻപ് മനസ്സുകൊണ്ടുമാത്രം നിർമ്മിച്ചു. ആ തീർത്ഥം ‘മാനസ’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം; പുരാതനകാലത്ത് ഋഷിമാർ അതിനെ പൂജിച്ചിരുന്നു.

Verse 26

तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्तेऽपुनर्भवाः॥ तीर्थं तु विघ्नराजस्य पुण्यं पापहरं शुभम्॥

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് (തുടർന്ന്) മരിക്കുന്നവർ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു; അവർ ‘അപുനർഭവ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. വിഘ്നരാജന്റെ ഈ തീർത്ഥം പുണ്യകരവും ശുഭവും പാപഹരവും ആകുന്നു.

Verse 27

यत्र स्नातान्मनुष्यांश्च विघ्नराजो न पीडयेत्॥ अष्टम्यां च चतुर्दश्यां चतुर्थ्यां तु विशेषतः॥

എവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത മനുഷ്യരെ വിഘ്നരാജൻ പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല—അഷ്ടമി, ചതുര്ദശി, പ്രത്യേകിച്ച് ചതുര്ഥി ദിനത്തിൽ.

Verse 28

अविघ्नं कुरुते तस्य सततं पार्वतीसुतः॥ तत्राथ मुंचते प्राणान्मम लोकं स गच्छति॥

അവനുവേണ്ടി പാർവതീപുത്രൻ ഗണേശൻ എപ്പോഴും വിഘ്നരഹിതത്വം വരുത്തുന്നു. പിന്നെ അവിടെ പ്രാണൻ വിട്ട് എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 29

ततः परे कोटितीर्थे पवित्रं परमं स्मृतम्॥ तत्र वै स्नानमात्रेण गवां कोटिफलं लभेत्॥

അതിന് അപ്പുറം കോടിതീർത്ഥം ഉണ്ട്; അതി പരമപവിത്രമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ സ്നാനം മാത്രം ചെയ്താൽ കോടി പശുദാനഫലം ലഭിക്കുന്നു.

Verse 30

तथात्र मुंचते प्राणान् लोभमोहविवर्जितः॥ सोमलोकमतिग्रम्य मम लोकं च गच्छति॥

അതുപോലെ അവിടെ ലോഭമോഹവിമുക്തനായി പ്രാണൻ വിടുന്നു. സോമലോകം അതിക്രമിച്ച് എന്റെ ലോകത്തേക്കും എത്തുന്നു.

Verse 31

अतः परं शिवक्षेत्रमर्धक्रोशं तु दुष्करम्॥ तत्र स्थितो हरो देवो मथुरां रक्षते सदा॥

ഇതിന് അപ്പുറം അർദ്ധക്രോശവ്യാപ്തിയുള്ള ശിവക്ഷേത്രം ഉണ്ട്; അത് ദുഷ്കരമെന്ന് സ്മരിക്കപ്പെടുന്നു. അവിടെ വസിക്കുന്ന ഹരദേവൻ മഥുരയെ സദാ കാക്കുന്നു.

Verse 32

तत्र स्नात्वा च पीत्वा च माठुरं लभते फलम् ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान् मम लोकं स गच्छति ॥

അവിടെ സ്നാനം ചെയ്ത് ജലം പാനം ചെയ്താൽ മഥുരാസംബന്ധമായ ഫലം ലഭിക്കുന്നു. പിന്നെ അവിടെ തന്നെ പ്രാണൻ വിട്ടാൽ എന്റെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.

Verse 33

स्वां चाप्यकथयत्तस्यै यथा संयमने मृतः ॥ एवं तौ मथुरां प्राप्य स्नात्वा यामुनतीर्थके ॥

അവൻ തന്റെ വൃത്താന്തവും അവൾക്കു പറഞ്ഞു—യമന്റെ സംയമനലോകത്തിൽ താൻ എങ്ങനെ മരിച്ചതെന്ന്. പിന്നെ അവർ ഇരുവരും മഥുരയിലെത്തി യമുനാതീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത് മുന്നോട്ട് പോയി.

Verse 34

सोमतीर्थे तु वसुधे पवित्रे यमुनाम्भसि ॥ यत्र पश्यति मां सोमो द्वापरे युगसंस्थिते ॥

ഹേ വസുധേ! യമുനയുടെ പവിത്ര ജലത്തിലുള്ള സോമതീർത്ഥത്തിൽ—ദ്വാപരയുഗം നിലനിൽക്കുന്ന വേളയിൽ സോമൻ എന്നെ ദർശിക്കുന്നു.

Verse 35

तस्मिंस्तीर्थवरे स्नातं न पीडयति विघ्नराट् ॥ विद्यारम्भेषु सर्वेषु यज्ञदानक्रियासु च ॥

ആ ശ്രേഷ്ഠ തീർത്ഥത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്തവനെ ‘വിഘ്നരാജൻ’ പീഡിപ്പിക്കുകയില്ല; എല്ലാ വിദ്യാരംഭങ്ങളിലും, യജ്ഞ-ദാന-കർമ്മക്രിയകളിലും കൂടെ.