Opening the text

Sukta 8.72
Ritual action centered on the Adhvaryu (and implicitly Agni/yajña)
ಈ ಸೂಕ್ತವು ಅಧ್ವರ್ಯುವಿನ ಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಕರ್ಮನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಲಿತರ್ಗಿಕ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಯಾಗಿದೆ—ಹವಿಸನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, ಪ್ರಶಾಸನದ ವಿಧಿಯಂತೆ ಚಲಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಯಜ್ಞವು ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ‘ಜಯಿಸುವಂತೆ’ ಅದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು. ಆಳವಾದ, ವಿಶಾಲವಾಗಿ ವಲಯಿಸುವ ಪಾತ್ರೆಗೆ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸುರಿಯುವ ಜೀವಂತ ಚಿತ್ರಣದ ಮೂಲಕ, ನಿಖರವಾದ ವಿಧಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೋಮ/ಆಹುತಿಯ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಿವಹನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞವನ್ನು ಧರಿಸುವ ಋತಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಇದು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪದರ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ: ಇಷ್ಟಶಕ್ತಿಯ ‘ಸ್ಥಾನ’ (ಪದ)ವು ಜಿಹ್ವೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವರ್ಗದ ಸುತ್ತಲೂ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ—ವಾಕ್ (ಪವಿತ್ರ ಉಚ್ಚಾರ)ವೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಶಕ್ತಿಯೆಂದು ಸೂಚಿಸಿ.
Mantra 1
हविष्कृणुध्वमा गमदध्वर्युर्वनते पुनः । विद्वाँ अस्य प्रशासनम् ॥
ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸಿದ್ಧಮಾಡಿರಿ; ಅಧ್ವರ್ಯು ಮತ್ತೆ ಮುಂದೆ ಬಂದು ಜಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿ. ಅವನ ವಿಧಿ/ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತಿಳಿದವನು, ಯಜ್ಞಕರ್ಮದ ಸರಿಯಾದ ನಿಯಮದಂತೆ ನಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 2
नि तिग्ममभ्यंशुं सीदद्धोता मनावधि । जुषाणो अस्य सख्यम् ॥
ತೀಕ್ಷ್ಣ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕಿರಣದ ಸಮೀಪ ಹೋತೃ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲಿ—ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರನಾಗಿ. ಈ ಶಕ್ತಿಯ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ, ಅವನು ಯಜ್ಞಕರ್ಮದ ಯಥಾರ್ಥ ಆತ್ಮೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
Mantra 3
अन्तरिच्छन्ति तं जने रुद्रं परो मनीषया । गृभ्णन्ति जिह्वया ससम् ॥
ಜನರು ಒಳಗೇ ಅವನನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಾರೆ—ಆ ರುದ್ರನನ್ನು; ಮತ್ತು ವಿವೇಕಮಯ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಪರೆಯೂ. ಪ್ರೇರಿತ ವಾಣಿಯ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ, ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಅವರು ಅವನನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಆ ಮಹಾಬಲವಂತನನ್ನು.
Mantra 4
जाम्यतीतपे धनुर्वयोधा अरुहद्वनम् । दृषदं जिह्वयावधीत् ॥
ಜಾಮ್ಯ (ನಿಕಟ ಬಂಧುತ್ವ)ದಲ್ಲಿ ಅವನು ಧನುಸ್ಸನ್ನು ತಪಿಸಿ/ಪ್ರಜ್ವಲಿಸಿದನು; ಪ್ರಾಣಧಾರಕ (ವಯೋಧಾ) ವನಕ್ಕೆ ಏರಿದನು. ಜಿಹ್ವೆ—ವಾಣಿ—ಯಿಂದ ಅವನು ದೃಷದ ಎಂಬ ಕಠೋರ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಡೆದು ಕೆಡವಿದನು; ಒಳಬಲದ ಆಯುಧವಾಗಿ ವಾಣಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು.
Mantra 5
चरन्वत्सो रुशन्निह निदातारं न विन्दते । वेति स्तोतव अम्ब्यम् ॥
ಇಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಕೆಂಪು ಛಾಯೆಯ ಕರು ಅದನ್ನು ಇಳಿಸಿಬಿಡುವವನನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ; ಹೇ ಸ್ತೋತೃ, ಅದು ಅಂಬ್ಯಾ—ಮಾತೃತ್ವಮಯ ಮೂಲ—ವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಪೋಷಿಸುವ ಆದಿಮೂಲದ ಹಂಬಲದಿಂದ.
Mantra 6
उतो न्वस्य यन्महदश्वावद्योजनं बृहद् । दामा रथस्य ददृशे ॥
ಮತ್ತೂ, ಮಹತ್ತಾದುದು ಅವನ ಅಶ್ವವಾಹಿತ ಯೋജന—ವಿಶಾಲವಾದುದು ಅದರ ಸಂಯೋಜನೆ; ಅವನ ರಥದ ದಾಮಾ (ಬಂಧನಪಟ್ಟಿ) ಕಾಣುತ್ತದೆ—ಗತಿಯ ಅವನ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಹಾರ್ನೆಸ್/ಸಂಯಮ.
Mantra 7
दुहन्ति सप्तैकामुप द्वा पञ्च सृजतः । तीर्थे सिन्धोरधि स्वरे ॥
ಏಳು ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದೇ ಗುಪ್ತ ಸಾರವನ್ನು ದೋಹುತ್ತವೆ; ಬಳಿಕ ಎರಡು ಮತ್ತು ಐದು ಅದನ್ನು ಹರಿಯಲು ಬಿಡುತ್ತವೆ—ಅಂತರಸಿಂಧುವಿನ ತೀರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಜಾಗರಣೆಯ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸ್ವರದ ಮೇಲೆ.
Mantra 8
आ दशभिर्विवस्वत इन्द्रः कोशमचुच्यवीत् । खेदया त्रिवृता दिवः ॥
ವಿವಸ್ವತದಿಂದ ಬಂದ ಹತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಪ್ರೇರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ಗುಪ್ತ ಕೋಶವನ್ನು ಕದಲಿಸಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತಾನೆ; ಕ್ಲೇಶವನ್ನು ಭೇದಿಸುವ ಒತ್ತಡಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಅವನು ದಿವ್ಯದ ತ್ರಿವೃತ ಆವರಣವನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 9
परि त्रिधातुरध्वरं जूर्णिरेति नवीयसी । मध्वा होतारो अञ्जते ॥
ತ್ರಿಧಾತುವಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಧ್ವರ ಯಜ್ಞದ ಸುತ್ತ ಹೊಸದಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಮಧುರ ಮಧುವಿನಿಂದ ಹೋತಾರರು ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಅಭಿಷೇಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
Mantra 10
सिञ्चन्ति नमसावतमुच्चाचक्रं परिज्मानम् । नीचीनबारमक्षितम् ॥
ನಮಸ್ಕಾರಪೂರ್ವಕ ಅರ್ಪಣದಿಂದ ಅವರು ಆಳವಾದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುರಿಸುತ್ತಾರೆ—ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಪರಿವೃತ್ತವಾಗುವ, ಸರ್ವಗಾಮಿ ಚಕ್ರವನ್ನು; ಅದು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಯುವ ಭಾರವನ್ನು ಹೊರುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಅಕ್ಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
Mantra 11
अभ्यारमिदद्रयो निषिक्तं पुष्करे मधु । अवतस्य विसर्जने ॥
ಹತ್ತಿರವಾಗಿ, ಪೀಡನ-ಕಲ್ಲುಗಳು (ಅದ್ರಿ) ಕಮಲ-ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮಧುರ ಮಧುವನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತವೆ—ಅವತ (ಆಳ)ದ ವಿಸರ್ಜನೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ.
Mantra 12
गाव उपावतावतं मही यज्ञस्य रप्सुदा । उभा कर्णा हिरण्यया ॥
ಗಾವು—ಪ್ರಕಾಶದ ಕಿರಣಗಳು—ಆಳ (ಅವತ)ದ ಬಳಿಗೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ; ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ರಸವನ್ನು ನೀಡುವ ಮಹತೀಗೆ ಬಂಗಾರದ ಎರಡೂ ಕಿವಿಗಳಿವೆ—ಅವಳು ಸತ್ಯವಾದ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಕೇಳಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾಳೆ.
Mantra 13
आ सुते सिञ्चत श्रियं रोदस्योरभिश्रियम् । रसा दधीत वृषभम् ॥
ಸುತ ಸೋಮದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಯನ್ನು—ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು—ಸಿಂಚಿರಿ; ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಗೆ ಅತಿಶಯ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಅಭಿಶ್ರೀಯನ್ನು. ರಸದಿಂದ ವೃಷಭ-ಬಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ.
Mantra 14
ते जानत स्वमोक्यं सं वत्सासो न मातृभिः । मिथो नसन्त जामिभिः ॥
ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಮೋಕ್ಯ—ತಮ್ಮದೇ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು—ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ; ಕರುಗಳು ತಾಯಿಗಳೊಡನೆ ಸೇರುವಂತೆ, ಪರಸ್ಪರ ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ—ಜಾಮಿ ಜಾಮಿಯೊಡನೆ.
Mantra 15
उप स्रक्वेषु बप्सतः कृण्वते धरुणं दिवि । इन्द्रे अग्ना नमः स्वः ॥
ಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಅವರು ಉಗ್ರ ನಾದವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿ, ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ಧರುಣ—ದೃಢ ಆಧಾರವನ್ನು—ರಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇಂದ್ರ-ಅಗ್ನಿಗಳಿಗೆ ನಮಃ—ಸ್ವಃ, ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ.
Mantra 16
अधुक्षत्पिप्युषीमिषमूर्जं सप्तपदीमरिः । सूर्यस्य सप्त रश्मिभिः ॥
ಅವನು ಉಬ್ಬಿದ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಬಲವನ್ನೂ ದೋಹಿಸಿ ಹೊರತಂದನು—ಏಳು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿರುವ ಸಮೃದ್ಧಿ; ಸೂರ್ಯನ ಏಳು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅದು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 17
सोमस्य मित्रावरुणोदिता सूर आ ददे । तदातुरस्य भेषजम् ॥
ಸೋಮದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ—ಮಿತ್ರ-ವರುಣರು, ಉದಿತ ಸೂರ್ಯನ ಋತವನ್ನು ಧರಿಸುವವರು, (ನಮಗೆ) ದಾನಮಾಡಿದರು; ಅದು ಒಳಗಿನ ವ್ಯಾಕುಲ ಜೀವಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಔಷಧವಾಗುತ್ತದೆ.
Mantra 18
उतो न्वस्य यत्पदं हर्यतस्य निधान्यम् । परि द्यां जिह्वयातनत् ॥
ಮತ್ತೀಗ, ಅವನ—ಆಕಾಂಕ್ಷಿತನ—ಆ ಪಾದ/ಸ್ಥಾನ, ಅವನ ಗುಪ್ತ ನಿಧಾನ; ಅವನು ಜಿಹ್ವೆಯಿಂದ ಆಕಾಶವನ್ನು ಸುತ್ತಲೂ ಹರಡಿದನು—ಉಚ್ಚಾರಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮನೋ-ಆಕಾಶವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.
The hymn focuses on the Adhvaryu—the priest responsible for the practical, step-by-step actions of the sacrifice—while also implying Agni and Soma as the receiving and circulating powers.
It stresses doing the rite by ordinance and correct sequence: prepare the oblation, proceed properly, and pour with reverence so the sacrifice becomes effective and enduring.
It points to sacred speech (Vāk) as more than sound: the tongue symbolizes mantra and utterance that ‘completes’ the rite by establishing a subtle order that reaches and stabilizes the cosmic space (dyu).
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.