Rig Veda 8.72.16: Mandala 8, Sukta 72, Mantra 16

Sukta 8.72

Devata: Sūrya’s rays supporting Indra/Soma realization (hymn complex)

Samhita Patha (Devanagari)

अधुक्षत्पिप्युषीमिषमूर्जं सप्तपदीमरिः । सूर्यस्य सप्त रश्मिभिः ॥

Transliteration

ádhukṣat pipyúṣīm íṣam ū́rjaṃ saptá-padīm aríḥ | sū́ryasya saptá raśmíbhíḥ ||

Translation

ಅವನು ಉಬ್ಬಿದ ಪೋಷಣೆಯನ್ನೂ ಬಲವನ್ನೂ ದೋಹಿಸಿ ಹೊರತಂದನು—ಏಳು ಹೆಜ್ಜೆಗಳಿರುವ ಸಮೃದ್ಧಿ; ಸೂರ್ಯನ ಏಳು ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಅದು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अधुक्षत्: (he) milked / caused to flow
• अधुक्षत्: (क्रिया) मुख्यक्रिया
• Type: Verb
• Root: दुह् (√दुह् ‘दोहने/क्षरणे’)

• पिप्युषीम्: the full/abounding (one)
• पिप्युषीम्: कर्म (अधुक्षत् का)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पिप्युषी (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्याय्/पि ‘to swell, be full, abound’ → पिप्युषी ‘abounding, full’)

• इषम्: refreshment, nourishment
• इषम्: कर्म (अधुक्षत् का)
• Type: Noun
• Root: इष् (प्रातिपदिक: इषा/इष् ‘refreshment, food, strength’)

• ऊर्जम्: vigor, strength
• ऊर्जम्: कर्म (अधुक्षत् का)
• Type: Noun
• Root: ऊर्ज् (प्रातिपदिक: ऊर्ज् ‘vigor, strength, sap’)

• सप्तपदीम्: the seven-stepped (one)
• सप्तपदीम्: कर्म (अधुक्षत् का)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सप्तपदी (प्रातिपदिक: सप्त + पद ‘seven-stepped/with seven steps’; RV epithet)

• अरिः: the falcon (bird)
• अरिः: कर्तृ (अधुक्षत् का)
• Type: Noun
• Root: अरि (प्रातिपदिक: अरि ‘eagle/falcon’; also ‘enemy’ in other contexts—here ‘falcon’ fits RV imagery)

• सूर्यस्य: of the Sun
• सूर्यस्य: सम्बन्ध (रश्मिभिः का)
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• सप्त: seven
• सप्त: विशेषण (रश्मीनाम्)
• Type: Numeral
• Root: सप्त (संख्या)

• रश्मिभिः: with (his) rays
• रश्मिभिः: करण (अधुक्षत्/संबद्ध क्रिया का साधन)
• Type: Noun
• Root: रश्मि (प्रातिपदिक: ‘ray, rein, cord’)