Sukta 9
Sukta 3.9
Vasiṣṭha (traditional for RV 3.9)
Apām Napāt (often associated with Agni’s hidden form in waters)
Gāyatrī (probable for opening of RV 3.9; requires metrical verification)
આ સ્તુતિ અપાં નપાત—જળોમાં ગુપ્ત રહેલો અગ્નિ—ની પ્રશંસા કરે છે, જેને મનુષ્યોના દૈવી સહાયક અને રક્ષક તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યો છે. તેમાં માતરિશ્વન દ્વારા પવિત્ર અગ્નિના પુનઃપ્રાપ્તિ અને સ્થાપનાની પૌરાણિક કથા સ્મરાય છે, અને અંતે અનેક દૈવી શક્તિઓ અગ્નિને હોતૃ તરીકે સેવા કરીને સિંહાસન પર બેસાડે છે એવી મહાન દૃષ્ટિ સાથે સમાપ્ત થાય છે.
Mantras
Mantra 1
सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये । अपां नपातं सुभगं सुदीदितिं सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥
હે સખાઓ, અમે મર્ત્યો સહાય માટે તને—દેવને—વરીએ છીએ: અપાં નપાત, સુભાગ્યવાન, સુદીદિત (સુપ્રજ્વલિત), સુપ્રતૂર્તિ (સુવિજયી), અને અનેહસ (અથાક).
Mantra 2
कायमानो वना त्वं यन्मातॄरजगन्नपः । न तत्ते अग्ने प्रमृषे निवर्तनं यद्दूरे सन्निहाभवः ॥
તું વનોમાં ગતિ કરે છે, અને જ્યારે તું માતાઓ—જળો—પાસે ગયો; હે અગ્નિ, એ તારા માટે પાછું વળવું નથી, ન તો આગળ ધપતી તારી પ્રેરણાનો ક્ષય: દૂર રહીને પણ તું અહીં હાજર બની જાય છે.
Mantra 3
अति तृष्टं ववक्षिथाथैव सुमना असि । प्रप्रान्ये यन्ति पर्यन्य आसते येषां सख्ये असि श्रितः ॥
તમે અમને અતિ કઠિન દબાણભરી પ્રતિરોધ-સીમા પાર કરાવી; તેથી તમે અંતરમાં સ્વચ્છ આનંદરૂપ સુમનસ બન્યા છો. કેટલાંક માર્ગે આગળ વધે છે, અન્ય કેટલાંક ચારે તરફથી ઘેરી રક્ષા કરે છે—જેનાં સખ્યમાં તમે આશ્રિત અને સ્થાપિત છો.
Mantra 4
ईयिवांसमति स्रिधः शश्वतीरति सश्चतः । अन्वीमविन्दन्निचिरासो अद्रुहोऽप्सु सिंहमिव श्रितम् ॥
જે આગળ વધતો હતો, તેને તેઓ તૂટણો પાર અને દીર્ઘ સતત પ્રવાહો પાર અનુસરે. ધીરજવાળા, અદ્રુહ—અવિશ્વાસઘાતી—જનોએ તેને શોધી કાઢ્યો: જળોમાં સ્થિત સિંહ સમ, ગહન ઊંડાણમાં સ્થાપિત.
Mantra 5
ससृवांसमिव त्मनाग्निमित्था तिरोहितम् । ऐनं नयन्मातरिश्वा परावतो देवेभ्यो मथितं परि ॥
સ્વભાવથી વહેતો હોય તેમ—એ રીતે અગ્નિ, આમ છુપાયેલો હતો. માતરિશ્વાએ તેને પરાવત—દૂર પારથી—દેવો માટે મથન કરીને બહાર કાઢ્યો અને અહીં લઈ આવ્યો.
Mantra 6
तं त्वा मर्ता अगृभ्णत देवेभ्यो हव्यवाहन । विश्वान्यद्यज्ञाँ अभिपासि मानुष तव क्रत्वा यविष्ठ्य ॥
હે હવ્યવાહન (અગ્નિ), મર્ત્યો તને દેવો માટે પકડી લે છે. હે માનવમુખ અગ્નિ, તું તારા ક્રતુ (પ્રભાવી જ્ઞાન-ઇચ્છાશક્તિ) વડે સર્વ યજ્ઞોની રક્ષા કરે છે; હે યવિષ્ઠ (સૌથી યુવાન/નવતર) બળવાન.
Mantra 7
तद्भद्रं तव दंसना पाकाय चिच्छदयति । त्वां यदग्ने पशवः समासते समिद्धमपिशर्वरे ॥
આ તારા દંસના (શક્તિ-કૌશલ્ય)નું કલ્યાણ છે: તે અપરિપક્વ બુદ્ધિવાળાને પણ ઢાંકી દે છે. હે અગ્નિ, જ્યારે પશવો (શક્તિઓ/સમૃદ્ધિના ઝુંડ) તારી પાસે ભેગા થાય છે, ત્યારે તું—સમિદ્ધ—અપિશર્વર (ધૂંધળા આવરણ/અંધારું ઘેરાવ)માં પણ આશ્રય બને છે.
Mantra 8
आ जुहोता स्वध्वरं शीरं पावकशोचिषम् । आशुं दूतमजिरं प्रत्नमीड्यं श्रुष्टी देवं सपर्यत ॥
સ્વધ્વર (સ્વયં-સુવ્યવસ્થિત) યજ્ઞમાં, શુદ્ધ જ્વાલાવાળા પાવકશોચિષને આહુતિ અર્પો. આશુ, દૂત, અજિર (અથક), પ્રત્ન, ઈડ્ય (સ્તુત્ય) દેવને—શ્રુષ્ટિ (આજ્ઞાપાલક શ્રવણ) સાથે—સેવા કરો.
Mantra 9
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥
ત્રણ સો, ત્રણ હજાર—અને ત્રીસ તથા નવ—એવા દેવશક્તિઓએ અગ્નિની સેવા કરી. તેમણે તેને ઘૃતના તેજથી અભિષેક કર્યો, તેના માટે બર્હિ (પવિત્ર આસન) પાથર્યું; અને પછી હોતૃને તેના સ્થાનમાં બેસાડ્યો.
Frequently Asked Questions
Apām Napāt means “Descendant of the Waters.” In RV 3.9 he is the hidden form of Agni—radiant fire present within the waters—invoked as a powerful helper.
Mātariśvan is the mythic bringer of fire. The hymn recalls how he led Agni from the distant realm and made him available for the gods and for sacrifice.
Establish the sacred fire correctly: kindle and honor Agni with ghee, prepare the ritual seat (barhis), and install him as Hotṛ so the offerings and prayers can reach the gods.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.