Sukta 9
Sukta 3.9
Vasiṣṭha (traditional for RV 3.9)
Apām Napāt (often associated with Agni’s hidden form in waters)
Gāyatrī (probable for opening of RV 3.9; requires metrical verification)
ఈ సూక్తం అపాం నపాత్‌ను—జలాల్లో దాగి ఉన్న అగ్నిరూపాన్ని—స్తుతిస్తుంది; ఆయన మానవులకు దివ్య మిత్రుడిగా, రక్షకుడిగా ఎన్నుకోబడ్డాడు. ఇందులో మాతరిశ్వన్ పవిత్ర అగ్నిని తిరిగి పొందించి స్థాపించిన పురాణకథను స్మరిస్తుంది; చివరికి అనేక దివ్య శక్తులు అగ్నిని హోతృగా సేవించి, సింహాసనంపై ప్రతిష్ఠించే మహాదర్శనం పరాకాష్ఠకు చేరుతుంది.
Mantras
Mantra 1
सखायस्त्वा ववृमहे देवं मर्तास ऊतये । अपां नपातं सुभगं सुदीदितिं सुप्रतूर्तिमनेहसम् ॥
ఓ సఖులారా, సహాయార్థం మేము మర్త్యులు నిన్ను—దేవుని—వరించుచున్నాము: అపాం నపాత్, సుభగుడు, సుదీదితి (సువెలుగుతో జ్వలించువాడు), సుప్రతూర్తి (సువిజయుడు), అనేహస (అక్లాంతుడు).
Mantra 2
कायमानो वना त्वं यन्मातॄरजगन्नपः । न तत्ते अग्ने प्रमृषे निवर्तनं यद्दूरे सन्निहाभवः ॥
నీవు వనాలలో సంచరించినా, నీవు మాతృల వద్దకు—అపః (జలములు) వద్దకు—వెళ్లినప్పుడు, ఓ అగ్నీ, అది నీకు తిరుగుబాటు కాదు, నీ ముందుకు దూసుకుపోయే వేగానికి క్షయమూ కాదు; దూరంగా ఉన్నా నీవు ఇక్కడ (సన్నిహితంగా) అవుతావు.
Mantra 3
अति तृष्टं ववक्षिथाथैव सुमना असि । प्रप्रान्ये यन्ति पर्यन्य आसते येषां सख्ये असि श्रितः ॥
నీవు మమ్మల్ని కఠినంగా నలిపే ప్రతిఘటనను దాటి మోసికొనిపోయావు; అందుచేత నీవు అంతరంలోని స్వచ్ఛమైన ఆనందమవుతావు. కొందరు మార్గంలో ముందుకు సాగుతారు, మరికొందరు చుట్టూ పరివేష్టించి కాపాడుతారు—యెవరి సఖ్యంలో (మైత్ర్యంలో) నీవు ప్రతిష్ఠితుడవో వారు.
Mantra 4
ईयिवांसमति स्रिधः शश्वतीरति सश्चतः । अन्वीमविन्दन्निचिरासो अद्रुहोऽप्सु सिंहमिव श्रितम् ॥
ముందుకు సాగుతున్న అతనిని వారు విరామాల్ని దాటి, దీర్ఘ నిరంతరతల్ని దాటి అనుసరించారు. సహనశీలులు, అద్రోహులు (వంచనలేని వారు) అతనిని కనుగొన్నారు—నీళ్లలో ఆశ్రయించిన సింహంలా—లోతుల్లో ప్రతిష్ఠితుడై ఉన్నవానిని.
Mantra 5
ससृवांसमिव त्मनाग्निमित्था तिरोहितम् । ऐनं नयन्मातरिश्वा परावतो देवेभ्यो मथितं परि ॥
తన స్వభావంతోనే ప్రవహించేదానిలా—అగ్ని అట్లే ఉన్నాడు; అయినా మరుగున ఉన్నాడు. మాతరిశ్వన్ అతనిని పరావత్ (దూర అతి-పార) నుండి తీసుకొచ్చి—దేవుల కొరకు మథించి వెలికితీసినవానిని—ఇక్కడికి చేర్చాడు.
Mantra 6
तं त्वा मर्ता अगृभ्णत देवेभ्यो हव्यवाहन । विश्वान्यद्यज्ञाँ अभिपासि मानुष तव क्रत्वा यविष्ठ्य ॥
హే హవ్యవాహన! మానవులు దేవుల కొరకు నిన్ను గ్రహించారు. హే మనుష్యాభిముఖ అగ్నీ! నీవు నీ క్రతు (కార్యసాధక జ్ఞాన-సంకల్పం) బలంతో నేటి సమస్త యజ్ఞాలను కాపాడుతున్నావు; హే యవిష్ఠ్య (అత్యంత యువ/నవీన) శక్తిమంతుడా.
Mantra 7
तद्भद्रं तव दंसना पाकाय चिच्छदयति । त्वां यदग्ने पशवः समासते समिद्धमपिशर्वरे ॥
ఇదే నీ దంసనా (శక్తి/నైపుణ్యం) యొక్క భద్రత—అది పాకా (అపక్వ బుద్ధి) ఉన్నవానినీ కప్పి కాపాడుతుంది. హే అగ్నీ! పశవః (పశు-శక్తులు/సంపదలు) నీ వద్దకు—సమిద్ధ, ప్రజ్వలితుడై—సమావేశమయ్యేప్పుడు, మసక ఆవరణలోనూ నీవు ఆశ్రయమవుతావు, హే అపిశర్వర.
Mantra 8
आ जुहोता स्वध्वरं शीरं पावकशोचिषम् । आशुं दूतमजिरं प्रत्नमीड्यं श्रुष्टी देवं सपर्यत ॥
స్వధ్వర (సుసంపన్న/స్వయంసిద్ధ) యజ్ఞంలో శీర (ప్రకాశవంత) పావకశోచిష్ (పవిత్ర జ్వాల) కలవానికీ ఆహుతి అర్పించండి. ఆ ఆశు, దూత, అజిర (అలసటలేని), ప్రత్న (ప్రాచీన), ఈడ్య (స్తుత్య) వానిని—శ్రుష్టి (ఆజ్ఞాకారి శ్రవణం)తో—దేవుని సేవించండి.
Mantra 9
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥
మూడు వందలు, మూడు వేలలు—మరియు ముప్పై, తొమ్మిది—దేవశక్తులు అగ్నిని సేవించాయి. వారు అతనిని ఘృతధారలతో అభిషేకించి, అతనికోసం బర్హి (పవిత్ర ఆసనం) పరచారు; ఆపై హోతృ (ఆహ్వాన పురోహితుడు)ను అతని స్థానంలో స్థాపించారు.
Inside Sukta 9
How it unfolds
- Where it opens
The poets ‘as comrades’ choose Apām Napāt as their divine helper—bright, fortunate, and undefeated.
- Development
Agni’s paradox is unfolded: though hidden, he flows forth by nature; the mythic agent Mātariśvan brings him from the far realm, produced for the gods.
- Climax
A sweeping enthronement scene: vast numbers of divine powers serve Agni, anoint him with ghee, and spread the ritual seat.
- Where it settles
Agni is firmly installed as Hotṛ in his place, securing the rite’s success and the worshippers’ protection through a properly established sacred fire.
The deity: Apām Napāt
- In the VedaDescribed as the ‘Son/Descendant of the Waters,’ shining and well-kindled though concealed, auspicious, victorious, and tireless—an inner fire mysteriously present within the waters and brought forth for the gods.
- Cosmic functionMediates between hidden potential and manifest ritual flame: the latent heat/light in the cosmic waters becomes the sacrificial fire that carries offerings and establishes divine order in the rite.
- Inner significanceRepresents the awakened spark of consciousness emerging from the depths (the ‘waters’ as the subconscious/primordial field), becoming disciplined will and illumination when properly ‘churned’ and enthroned.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha gotra (Āditya/Brāhmaṇa seer-family; traditional Vasiṣṭha lineage) · One of the foremost ṛṣis of the Rig Veda, celebrated for profound Agni hymns and for articulating the Vasiṣṭha vision of ṛta (cosmic order) and inspired speech (vāc).
Famous verses
apāṃ napātaṃ
mātariśvā
त्रीणि शता त्री सहस्राण्यग्निं त्रिंशच्च देवा नव चासपर्यन् । औक्षन्घृतैरस्तृणन्बर्हिरस्मा आदिद्धोतारं न्यसादयन्त ॥Attributes of the deity
- Hidden radiance
- Auspicious helper of mortals
- Unwearied and victorious
- Linked to Agni and the Hotṛ function
- Emergent fire from the waters (latent to manifest)
Also by this seer
- Primary seer of much of Maṇḍala 7 (Vasiṣṭha Maṇḍala)
- Hymns to Agni, Varuṇa, Indra, and the Ādityas across the Rig Veda tradition
- Associated in later tradition with the Vasiṣṭha–Viśvāmitra narrative and the Brahmarṣi ideal
The rite, step by step
- Choose/invite the deity as ally and protector (āvahana/selection of Agni-Apām Napāt).
- Kindle or re-kindle the fire, acknowledging its ‘hidden’ state and its emergence.
- Recite the bringing-forth motif (Mātariśvan leading Agni from afar; churning/producing the fire).
- Anoint/brighten the fire with ghee and establish the ritual seat (barhis).
- Install Agni as Hotṛ and proceed with the main offerings/prayers for help and right order (ṛta).
Offerings
- Ghṛta (clarified butter)
- Samidh (fuel sticks)
- Barhis (sacrificial grass/seat arrangement)
- Optional soma-related oblations in a larger soma context
Frequently Asked Questions
Apām Napāt means “Descendant of the Waters.” In RV 3.9 he is the hidden form of Agni—radiant fire present within the waters—invoked as a powerful helper.
Mātariśvan is the mythic bringer of fire. The hymn recalls how he led Agni from the distant realm and made him available for the gods and for sacrifice.
Establish the sacred fire correctly: kindle and honor Agni with ghee, prepare the ritual seat (barhis), and install him as Hotṛ so the offerings and prayers can reach the gods.
Ask anything about Sukta 9 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
