
Sukta 1.52
Vasiṣṭha (traditional for RV 1.52 in many Anukramaṇī lists)
Indra
Triṣṭubh
ಋಗ್ವೇದ 1.52 ಇಂದ್ರಸ್ತುತಿ; ವೃತ್ರವಧೆಯ ವಿಜಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟಿದೆ. ಆ ವಿಜಯದಿಂದ ನೀರುಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡು, ಮಾನವರಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿಗೂ ಋತಕ್ರಮಕ್ಕೂ ಸೂರ್ಯನು ಸ್ಥಾಪಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ವಾಕ್ಯದಿಂದ ಆವಾಹಿಸಲ್ಪಡುವ, ಬಲಿಷ್ಠ ಹಾಗೂ ವೇಗಗಾಮಿ ವೀರನಾಗಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುತ್ತದೆ; ಮರುತ್ಗಣದ ಸಹವಾಸದಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳ ಆನಂದಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿರುವವನಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಯಜಮಾನನ ರಕ್ಷಣೆಗೆ, ಗಾತು (ಮಾರ್ಗ/ಗಮನ) ಪಡೆಯಲು, ಮತ್ತು ತನ್ನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಯುದ್ಧಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗಳಿಸಿದ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಲು ಇಂದ್ರನು ಯಜ್ಞದ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶ.
Mantra 1
त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते । अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥
ಅವನನ್ನು—ಬಲದ ಪ್ರೇರಕ ಮೇಷನನ್ನು, ಸ್ವರ್ವಿದ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲೋಕದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವನು)ನನ್ನು—ನಾನು ಮಹಿಮಾಪಡಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವನ ಶತಗತಿಯಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಏಳುತ್ತವೆ. ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅಶ್ವದಂತೆ, ಹವನದ ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ರಥದಂತೆ—ಸುವೃಕ್ತಿಗಳ (ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಟ್ಟಿದ ಸ್ತುತಿ-ವಚನಗಳು) ಮೂಲಕ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸೋಣ.
Mantra 2
स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिस्तविषीषु वावृधे । इन्द्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतमुब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणो अन्धसा ॥
ಅವನು ಪರ್ವತದಂತೆ ನಿಂತಿದ್ದಾನೆ—ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಚಲ; ಸಹಸ್ರ-ಸಹಾಯವಂತನು ತನ್ನ ತವಿಷಿ (ಪರಾಕ್ರಮ-ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ) ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನು ನದಿಗಳನ್ನು ತಡೆದಿಟ್ಟ ವೃತ್ರನನ್ನು ವಧಿಸಿದಾಗ, ಜಲಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೊರತೆಗೆಯಿದನು—ಸೋಮದ ಆನಂದ (ಅಂಧಸ)ದಲ್ಲಿ ಹರ್ಷಗೊಂಡು.
Mantra 3
स हि द्वरो द्वरिषु वव्र ऊधनि चन्द्रबुध्नो मदवृद्धो मनीषिभिः । इन्द्रं तमह्वे स्वपस्यया धिया मंहिष्ठरातिं स हि पप्रिरन्धसः ॥
ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ದ್ವಾರಗಳ ಉದ್ಘಾಟಕ; ದ್ವಾರಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಆವರಣ—ಉಧರದಲ್ಲಿರುವ ಧನವನ್ನು ಧರಿಸುವವನು. ಚಂದ್ರ-ಬುಧ್ನ (ಚಂದ್ರ-ಆಧಾರವಂತ), ಮದದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾದವನು, ಋಷಿಗಳ ಮನೀಷಾ (ಚಿಂತನೆ-ಪ್ರಜ್ಞೆ)ಯಿಂದ ಪೋಷಿತ. ಆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಾನು ಸ್ವಪಸ್ಯಾ (ಸತ್ಕರ್ಮ-ಇಚ್ಛೆ) ಮತ್ತು ಧಿಯಾ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಬುದ್ಧಿ)ಯಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ—ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರ ದಾನವಂತನನ್ನು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಸೋಮರಸ (ಅಂಧಸ)ದಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣನಾಗಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 4
आ यं पृणन्ति दिवि सद्मबर्हिषः समुद्रं न सुभ्वः स्वा अभिष्टयः । तं वृत्रहत्ये अनु तस्थुरूतयः शुष्मा इन्द्रमवाता अह्रुतप्सवः ॥
ಯಾವನನ್ನು ದಿವ್ಯ ಸದನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೋ—ಸಮುದ್ರದಂತೆ—ತಮ್ಮದೇ ವೇಗ-ತೇಜಸ್ವಿ ಅಭಿಷ್ಟಯಃ (ಸಿದ್ಧಿ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳು)ಗಳಿಂದ. ಅವನನ್ನು ವೃತ್ರಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿ ಊತಯಃ (ಸಹಾಯ-ಶಕ್ತಿಗಳು) ನಿಂತವು—ಇಂದ್ರನ ಸುತ್ತ ಶೂಷ್ಮಾಃ (ಬಲದ ಪ್ರಚಂಡ ಪ್ರಾಣಗಳು), ಉತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ ಅಶ್ರಾಂತ, ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಲಾಂತ.
Mantra 5
अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो रघ्वीरिव प्रवणे सस्रुरूतयः । इन्द्रो यद्वज्री धृषमाणो अन्धसा भिनद्वलस्य परिधीँरिव त्रितः ॥
ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರವಾಹ (ಸ್ವವೃಷ್ಟಿ) ಕಡೆಗೆ, ಮದದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಮಾಡುವವನಂತೆ, ಸಹಾಯಗಳು ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ ವೇಗದ ಹರಿವುಗಳಂತೆ ಧಾವಿಸಿಬಂದವು. ವಜ್ರಧಾರಿ ಇಂದ್ರನು, ಸೋಮ-ಆನಂದದ ಅಂಧಸದಲ್ಲಿ ಧೈರ್ಯದಿಂದ, ವಲನ ಪರಿಧಿ/ಆವರಣಗಳನ್ನು ಅಂಚುಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವಂತೆ ಭೇದಿಸಿದಾಗ—ಅಡಗಿದ್ದ ಸಮೃದ್ಧಿಗಳು ತೆರೆದುಕೊಂಡವು.
Mantra 6
परीं घृणा चरति तित्विषे शवोऽपो वृत्वी रजसो बुध्नमाशयत् । वृत्रस्य यत्प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वोरिन्द्र तन्यतुम् ॥
ಅವನ ಸುತ್ತ ದಹಿಸುವ ಕಿರಣತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ; ಅವನ ಶಕ್ತಿ ಮಿಂಚುತ್ತದೆ. ನೀರನ್ನು ಆವರಿಸಿ, ಅವನು ಅವನ್ನು ರಜಸ್ (ವಿಶ್ವ-ಅಂತರಿಕ್ಷ)ದ ಬುಧ್ನ—ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿದನು. ವೃತ್ರನ ಇಳಿಜಾರಿನಲ್ಲಿ, ಕಠೋರ ಘರ್ಷಣ-ಧ್ವನಿಗಳ ನಡುವೆ, ಹೇ ಇಂದ್ರ, ನೀನು ಅವನ ದವಡೆಯಿಂದ ಗರ್ಜಿಸುವ ತನ್ಯತು (ವಜ್ರ-ಗುಡುಗು)ವನ್ನು ಕೆಡವಿದಾಗ—ಅವರೋಧವು ಕುಸಿದುಬಿತ್ತು.
Mantra 7
ह्रदं न हि त्वा न्यृषन्त्यूर्मयो ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना । त्वष्टा चित्ते युज्यं वावृधे शवस्ततक्ष वज्रमभिभूत्योजसम् ॥
ಅಲೆಗಳು ಆಳವಾದ ಹ್ರದವನ್ನು ಕದಲಿಸಲಾರದೆ ಇರುವಂತೆ, ಹೇ ಇಂದ್ರ, ನಿನ್ನ ಬ್ರಹ್ಮಾಣಿ—ಸ್ಥಾಪಕ ಮಂತ್ರಗಳು—ಅಡಗಲಾರದವು; ಅವು ನಿನ್ನನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ತ್ವಷ್ಟೃನು ಕೂಡ ನಿನಗಾಗಿ ಯೋಗ್ಯ ಬಲವನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ, ಜಯಶೀಲ ಓಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ವಜ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 8
जघन्वाँ उ हरिभिः सम्भृतक्रतविन्द्र वृत्रं मनुषे गातुयन्नपः । अयच्छथा बाह्वोर्वज्रमायसमधारयो दिव्या सूर्यं दृशे ॥
ಹರಿಹಯಗಳೊಂದಿಗೆ, ಸಂಭೃತಕ್ರತು ಎಂಬ ಹೇ ಇಂದ್ರನೇ! ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತ ನೀನು ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ ನೀರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. ನೀನು ನಿನ್ನ ಬಾಹುಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ವಜ್ರವನ್ನು ಹಿಡಿದೆ; ದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ದಿವಿಯಲ್ಲಿ ದಿವ್ಯ ಸೂರ್ಯನನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.
Mantra 9
बृहत्स्वश्चन्द्रममवद्यदुक्थ्यमकृण्वत भियसा रोहणं दिवः । यन्मानुषप्रधना इन्द्रमूतयः स्वर्नृषाचो मरुतोऽमदन्ननु ॥
ಅವರು ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಹತ್ತಾಗಿ, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ, ಬಲದಿಂದ ತುಂಬಿದದಾಗಿ ಮಾಡಿದರು; ಭಯಭಕ್ತಿಯಿಂದ ದಿವಿಗೆ ಏರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಮಾನವ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ನೃಸಾಚರಾದ ಮರುತರು—ಸ್ವರದ ಸಹಾಯಕರು—ಇಂದ್ರನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆನಂದಿಸಿದರು, ನೆರವಾಗುತ್ತ.
Mantra 10
द्यौश्चिदस्यामवाँ अहेः स्वनादयोयवीद्भियसा वज्र इन्द्र ते । वृत्रस्य यद्बद्बधानस्य रोदसी मदे सुतस्य शवसाभिनच्छिरः ॥
ಆಕಾಶವೂ ಸಹ, ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಅಹಿ (ಸರ್ಪ)ಯ ಘರ್ಜನೆಗೆ ಭಯದಿಂದ ಹಿಂಜರಿಯಿತು; ಹೇ ಇಂದ್ರನೇ, ಅಷ್ಟು ಭಯಂಕರವಾಗಿತ್ತು ನಿನ್ನ ವಜ್ರ. ವೃತ್ರನು ಎರಡೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು (ರೋದಸೀ) ಬಂಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಸುತ ಸೋಮದ ಮದದಲ್ಲಿ ನೀನು ಬಲದಿಂದ ಅವನ ಶಿರಸ್ಸನ್ನು ಚೀರಿ ಹಾಕಿದೆ.
Mantra 11
यदिन्न्विन्द्र पृथिवी दशभुजिरहानि विश्वा ततनन्त कृष्टयः । अत्राह ते मघवन्विश्रुतं सहो द्यामनु शवसा बर्हणा भुवत् ॥
ಹೇ ಇಂದ್ರ, ದಶಭುಜಿಯಾದ ಪೃಥಿವಿ ಸರ್ವ ದಿನಗಳಲ್ಲೂ ಜನರಿಗಾಗಿ ತನ್ನನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಾಗ, ಅಲ್ಲಿ ನಿಜವಾಗಿ, ಹೇ ಮಘವನ್, ನಿನ್ನ ವಿಶ್ವಶ್ರುತ ಸಹೋಬಲವು ಶವಸದಿಂದ ಮಹಾ ಉನ್ನತಿಯಾಗಿ, ದ್ಯಾವಿನವರೆಗೆ ಏರಿತು.
Mantra 12
त्वमस्य पारे रजसो व्योमनः स्वभूत्योजा अवसे धृषन्मनः । चकृषे भूमिं प्रतिमानमोजसोऽपः स्वः परिभूरेष्या दिवम् ॥
ನೀನು ಈ ರಜಸಿನ ಪಾರ, ವ್ಯೋಮನಿಗಿಂತಲೂ ವಿಶಾಲಸ್ವರೂಪ; ಸ್ವಭೂತಿ-ಓಜಸ್ವಿ—ನಮ್ಮ ಅವಸಕ್ಕಾಗಿ, ಹೇ ಧೃಷಣ್ಮನಃ. ನೀನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿನ್ನ ಓಜಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ; ಅಪಃ ಮತ್ತು ಸ್ವಃ ಅನ್ನು ಪರಿಭೂ ಮಾಡಿ, ನೀನು ದಿವದತ್ತ ಚಲಿಸುತ್ತೀಯ.
Mantra 13
त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः । विश्वमाप्रा अन्तरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥
ನೀನು ಪೃಥಿವಿಯ ಭವದ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದ್ದೀ; ಋಷ್ವವೀರನಾದ ಬೃಹತನ ಪತಿಯಾಗಿದ್ದೀ. ನಿನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ನೀನು ಸಮಸ್ತ ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದೀ. ಸತ್ಯವಾಗಿ, ಸತ್ಯದಲ್ಲೇ—ಬಲದಲ್ಲೂ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲೂ ನಿನಗೆ ಸಮನಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬನಿಲ್ಲ.
Mantra 14
न यस्य द्यावापृथिवी अनु व्यचो न सिन्धवो रजसो अन्तमानशुः । नोत स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यत एको अन्यच्चकृषे विश्वमानुषक् ॥
ಯಾರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ದ್ಯಾವಾ-ಪೃಥಿವಿಯೂ ಅನುಸರಿಸಲಾರವು; ಸಿಂಧವೋ (ನದಿಗಳು) ರಜಸ್ (ಮಧ್ಯಾಕಾಶ)ದ ಅಂತವನ್ನೂ ತಲುಪಲಾರವು. ಯುದ್ಧಮದದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸ್ವವೃಷ್ಟಿ—ಶಕ್ತಿ-ವರ್ಷೆಯ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಯಾರೂ ಸಾಧಿಸಲಾರರು. ಏಕನಾಗಿ ಅವನೇ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಮಾನವ-ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (ಮಾನુષಕ್) ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು.
Mantra 15
आर्चन्नत्र मरुतः सस्मिन्नाजौ विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा । वृत्रस्य यद्भृष्टिमता वधेन नि त्वमिन्द्र प्रत्यानं जघन्थ ॥
ಇಲ್ಲಿ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರುತರು ಹಾಡಿದರು; ಮತ್ತು ಸರ್ವ ದೇವರುಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹರ್ಷಿಸಿದರು. ವೃತ್ರನ ವಿರುದ್ಧ, ಮರಣದ ದೀಪ್ತ ಶಸ್ತ್ರದಿಂದ, ಹೇ ಇಂದ್ರ, ನೀನು ಪ್ರತಿಆನ—ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಶತ್ರುವನ್ನು—ಕುಸಿತಗೊಳಿಸಿದೆ.
It praises Indra’s great battle in which he defeats Vṛtra, releases the blocked waters, and restores the Sun’s visibility, then asks Indra to help the worshippers.
They symbolize the return of cosmic order: when obstruction is broken, life-flow (waters) and clear vision (Sun) become available again for human beings.
It can be recited as an Indra prayer for strength, removing obstacles, and gaining forward movement—especially alongside a simple fire offering with ghee or a morning prayer routine.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.