
Sukta 1.52
Vasiṣṭha (traditional for RV 1.52 in many Anukramaṇī lists)
Indra
Triṣṭubh
ऋग्वेदस्य १.५२ सूक्तम् इन्द्रस्तुतिरस्ति। अत्र वृत्रवधविजयः स्तूयते, येन आपः विमोच्यन्ते तथा मनुष्यदृष्ट्यर्थं सूर्यः प्रतिष्ठाप्यते, ऋतस्य च व्यवस्था दृढीभवति। सुसंस्कृतया वाचा आहूतः स बलवान् शीघ्रगामी च वीरः, मरुद्भिः सहचरः, देवैश्च हृष्टः स्तूयते। अस्य सूक्तस्य प्रयोजनम्—यजमानं प्रति इन्द्रं प्रवर्तयितुं, रक्षणाय, गातवे (मार्गप्राप्तये), तथा च तस्य निर्णायकयुद्धशक्त्या जितां समृद्धिं बहुलतां च प्रापयितुम्।
Mantra 1
त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते । अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥
त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते। अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः॥
Mantra 2
स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिस्तविषीषु वावृधे । इन्द्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतमुब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणो अन्धसा ॥
स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिः तविषीषु वावृधे। इन्द्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतम्, उब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणोऽन्धसा॥
Mantra 3
स हि द्वरो द्वरिषु वव्र ऊधनि चन्द्रबुध्नो मदवृद्धो मनीषिभिः । इन्द्रं तमह्वे स्वपस्यया धिया मंहिष्ठरातिं स हि पप्रिरन्धसः ॥
स हि द्वरो द्वरिषु वव्र ऊधनि चन्द्रबुध्नो मदवृद्धो मनीषिभिः। इन्द्रं तमह्वे स्वपस्यया धिया मंहिष्ठरातिं स हि पप्रिरन्धसः॥
Mantra 4
आ यं पृणन्ति दिवि सद्मबर्हिषः समुद्रं न सुभ्वः स्वा अभिष्टयः । तं वृत्रहत्ये अनु तस्थुरूतयः शुष्मा इन्द्रमवाता अह्रुतप्सवः ॥
आ यं पृणन्ति दिवि सद्मबर्हिषः समुद्रं न सुभ्वः स्वा अभिष्टयः। तं वृत्रहत्ये अनु तस्थुरूतयः शुष्मा इन्द्रमवाता अह्रुतप्सवः॥
Mantra 5
अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो रघ्वीरिव प्रवणे सस्रुरूतयः । इन्द्रो यद्वज्री धृषमाणो अन्धसा भिनद्वलस्य परिधीँरिव त्रितः ॥
स्ववृष्टिं प्रति मदे युध्यतः तस्य रघ्वीरिव प्रवणे सस्रुरूतयः। यदा वज्रीन्द्रः धृषमाणोऽन्धसा वलस्य परिधीनिव भिनत्—तदा निगूढाः पूर्णताः (गावो धनानि ज्योतींषि) विवृताः।
Mantra 6
परीं घृणा चरति तित्विषे शवोऽपो वृत्वी रजसो बुध्नमाशयत् । वृत्रस्य यत्प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वोरिन्द्र तन्यतुम् ॥
परीं घृणा चरति तित्विषे शवः; अपो वृत्वा रजसो बुध्नम् आशयत्। वृत्रस्य यत् प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वोरिन्द्र तन्यतुम्—तदा निरुद्धिः पपात।
Mantra 7
ह्रदं न हि त्वा न्यृषन्त्यूर्मयो ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना । त्वष्टा चित्ते युज्यं वावृधे शवस्ततक्ष वज्रमभिभूत्योजसम् ॥
ह्रदं न हि त्वा न्यृषन्त्य ऊर्मयः; ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना। त्वष्टा चित्ते युज्यं वावृधे शवः; ततक्ष वज्रमभिभूत्योजसम्।
Mantra 8
जघन्वाँ उ हरिभिः सम्भृतक्रतविन्द्र वृत्रं मनुषे गातुयन्नपः । अयच्छथा बाह्वोर्वज्रमायसमधारयो दिव्या सूर्यं दृशे ॥
हरिभिः सह सम्भृतक्रतुरिन्द्रः मनुष्याय गातुं कामयमानः वृत्रं जघान, अपश्च मोचयामास। स बाह्वोः आयसं वज्रमयच्छत्, दिवि च दिव्यं सूर्यं दर्शने धारयामास।
Mantra 9
बृहत्स्वश्चन्द्रममवद्यदुक्थ्यमकृण्वत भियसा रोहणं दिवः । यन्मानुषप्रधना इन्द्रमूतयः स्वर्नृषाचो मरुतोऽमदन्ननु ॥
ते उक्थ्यं बृहत् स्वश्चन्द्रं चक्रुः, तेजोबलसम्पन्नम्; भियसा दिवो रोहणं निर्ममे। यदा मानुषप्रधनेषु स्वर्नृसाचो नृषाचो मरुत इन्द्रमनु मूतयः प्रमुदिताः।
Mantra 10
द्यौश्चिदस्यामवाँ अहेः स्वनादयोयवीद्भियसा वज्र इन्द्र ते । वृत्रस्य यद्बद्बधानस्य रोदसी मदे सुतस्य शवसाभिनच्छिरः ॥
अस्याहेः स्वनाद् भियसा द्यौश्चिद् अमवाँ निविव्ये; एवं घोरः ते वज्र इन्द्र। यदा वृत्रस्य बद्बधानस्य रोदसी, सुतस्य सोमस्य मदे शवसा तस्य शिरोऽभिनच्छः।
Mantra 11
यदिन्न्विन्द्र पृथिवी दशभुजिरहानि विश्वा ततनन्त कृष्टयः । अत्राह ते मघवन्विश्रुतं सहो द्यामनु शवसा बर्हणा भुवत् ॥
यदा, हे इन्द्र, दशभुजा पृथिवी सर्वाण्यहानि प्रजाभ्यः प्रसारितबाहुरिव ततान, तदा हि अत्र, हे मघवन्, तव विश्रुतं सहः शवसा महद् बर्हणं भूत्वा द्याम् अनु अभवत्।
Mantra 12
त्वमस्य पारे रजसो व्योमनः स्वभूत्योजा अवसे धृषन्मनः । चकृषे भूमिं प्रतिमानमोजसोऽपः स्वः परिभूरेष्या दिवम् ॥
त्वम् अस्य रजसः पारे व्योमनः विस्तीर्णः, स्वभूत्योजाः अवसे, हे धृषन्मनः। चकृषे भूमिं प्रतिमानम् ओजसः; अपः स्वः परिभूय एषि दिवम्।
Mantra 13
त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः । विश्वमाप्रा अन्तरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥
त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्याः; ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिः अभूः। विश्वम् आप्रा अन्तरिक्षं महित्वा; सत्यम् अद्धा न किञ्चिद् अन्यः त्वावान्।
Mantra 14
न यस्य द्यावापृथिवी अनु व्यचो न सिन्धवो रजसो अन्तमानशुः । नोत स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यत एको अन्यच्चकृषे विश्वमानुषक् ॥
यस्य वै विस्तीर्णतां द्यावापृथिव्यौ नानुव्यचतः, न च सिन्धवो रजसोऽन्तर्मानस्य परिमाणमश्नुवन्ति। न चास्य युद्धमदे स्ववृष्टिं बलवृष्टिं कश्चन समश्नुते। एक एव स विश्वं मनुष्यधर्मे नियोज्य चकार चलितम्।
Mantra 15
आर्चन्नत्र मरुतः सस्मिन्नाजौ विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा । वृत्रस्य यद्भृष्टिमता वधेन नि त्वमिन्द्र प्रत्यानं जघन्थ ॥
अत्रास्मिन्नाजौ मरुतोऽर्चन्, त्वामनु सर्वे देवासोऽमदन्। यदा वृत्रस्य भृष्टिमता वधेन, हे इन्द्र, त्वं प्रत्यानं प्रतिरोधिनं निहत्य पातितवान्।
It praises Indra’s great battle in which he defeats Vṛtra, releases the blocked waters, and restores the Sun’s visibility, then asks Indra to help the worshippers.
They symbolize the return of cosmic order: when obstruction is broken, life-flow (waters) and clear vision (Sun) become available again for human beings.
It can be recited as an Indra prayer for strength, removing obstacles, and gaining forward movement—especially alongside a simple fire offering with ghee or a morning prayer routine.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.